Luận văn nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo tại Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Tây Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh cải thiện kết quả cho vay hộ nghèo tại chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội tỉnh tây ninh, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Kiều Bảo Châu
• Người hướng dẫn: TS. Lại Tiến Dĩnh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội tỉnh Tây Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHÈO ĐÓI VÀ HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO
• 1.1. Tổng quan về nghèo đói
• 1.2. Khái niệm về nghèo đói
• 1.3. Đặc điểm của nghèo đói
• 1.4. Sự cần thiết của nguồn vốn tín dụng đối với hộ nghèo
• 1.5. Những vấn đề cơ bản về cho vay hộ nghèo
• 1.6. Hiệu quả cho vay
• 1.7. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Tây Ninh
• 1.8. Kinh nghiệm cho vay hộ nghèo ở một số nước trên thế giới
• 1.8.1. Tham khảo mô hình cho vay hộ nghèo của ngân hàng Grameen (Bangladesh)
• 1.8.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.9. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH TÂY NINH
• 2.1. Khái quát về thực trạng nghèo đói tại tỉnh Tây Ninh
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế- xã hội của tỉnh Tây Ninh
• 2.1.2. Thực trạng nghèo đói tại tỉnh Tây Ninh
• 2.2. Khái quát về NHCSXH tỉnh Tây Ninh
• 2.2.1. Sơ lược về quá trình hình thành và phát triển
• 2.2.2. Nguồn vốn và hiệu quả cho vay của NHCSXH tỉnh Tây Ninh
• 2.3. Cơ chế cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Tây Ninh
• 2.4. Thực trạng cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Tây Ninh
• 2.4.1. Đối với ngân hàng
• 2.4.2. Đối với hộ nghèo
• 2.5. Đánh giá kết quả cho vay hộ nghèo
• 2.5.1. Những kết quả đạt được
• 2.5.2. Những tồn tại
• 2.5.3. Nguyên nhân tồn tại
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CSXH TÂY NINH
• 3.1. Mục tiêu chương trình XĐGN ở Tây Ninh giai đoạn 2010 – 2015
• 3.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.2. Chiến lược phát triển của NHCSXH tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2010-2015
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo tại NHCSXH tỉnh Tây Ninh
• 3.3.1. Hoàn thiện mạng lưới hoạt động
• 3.3.2. Về quản lý nguồn vốn cho vay
• 3.3.3. Về hoạt động cho vay đối với người nghèo
• 3.3.4. Về nghiệp vụ cho vay
• 3.3.5. Tăng cường hệ thống kiểm tra, giám sát
• 3.3.6. Kiểm tra, kiểm toán nội bộ
• 3.3.7. Ban đại diện HĐQT các cấp
• 3.3.7.1. Đối với Chính Phủ
• 3.3.7.2. Đối với cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương các cấp tại tỉnh Tây Ninh
• 3.3.7.3. Kiến nghị với NHCSXH Việt Nam
• 3.3.7.4. Kiến nghị với NHCSXH Tây Ninh
• 3.3.7.5. Đối với người nghèo được vay vốn
• 3.4. Kết luận chương 3
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về cho vay hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội Tây Ninh

Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) Tây Ninh đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn cho hộ nghèo. Chương trình cho vay hộ nghèo không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế bền vững của địa phương. Tuy nhiên, hiệu quả cho vay vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Đặc điểm của hộ nghèo tại Tây Ninh

Hộ nghèo tại Tây Ninh thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và dịch vụ tài chính. Đặc điểm này ảnh hưởng đến khả năng phát triển kinh tế của họ. Việc hiểu rõ đặc điểm này là cần thiết để xây dựng các chính sách cho vay hiệu quả.

1.2. Vai trò của ngân hàng chính sách xã hội

NHCSXH không chỉ cung cấp vốn mà còn hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo cho hộ nghèo. Điều này giúp họ nâng cao khả năng sản xuất và quản lý tài chính, từ đó cải thiện đời sống.

II. Vấn đề và thách thức trong cho vay hộ nghèo

Mặc dù NHCSXH đã có nhiều nỗ lực trong việc cho vay hộ nghèo, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề cần giải quyết. Tỷ lệ nợ xấu, thiếu thông tin và sự thiếu hụt nguồn lực là những thách thức lớn.

2.1. Tỷ lệ nợ xấu trong cho vay hộ nghèo

Tỷ lệ nợ xấu trong cho vay hộ nghèo tại Tây Ninh đang gia tăng, gây áp lực lên ngân hàng. Việc quản lý nợ xấu cần được cải thiện để đảm bảo tính bền vững của chương trình.

2.2. Thiếu thông tin và công cụ hỗ trợ

Nhiều hộ nghèo không có đủ thông tin về các chương trình cho vay. Việc thiếu công cụ hỗ trợ cũng làm giảm khả năng tiếp cận vốn của họ.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo

Để nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo, cần áp dụng các phương pháp quản lý và hỗ trợ tài chính hiệu quả. Các giải pháp này sẽ giúp cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho hộ nghèo.

3.1. Hoàn thiện quy trình cho vay

Cần cải thiện quy trình cho vay để giảm thiểu thủ tục hành chính, giúp hộ nghèo dễ dàng tiếp cận vốn hơn. Việc đơn giản hóa quy trình sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho người vay.

3.2. Tăng cường đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật

Đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho hộ nghèo là rất quan trọng. Việc này giúp họ nâng cao kỹ năng quản lý tài chính và sản xuất, từ đó tăng khả năng trả nợ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc cải thiện hiệu quả cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Tây Ninh đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để đảm bảo tính bền vững.

4.1. Kết quả đạt được từ chương trình cho vay

Chương trình cho vay hộ nghèo đã giúp nhiều hộ gia đình cải thiện đời sống. Số lượng hộ nghèo giảm đáng kể, góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc kết hợp giữa cho vay và hỗ trợ kỹ thuật là rất cần thiết. Điều này giúp hộ nghèo không chỉ có vốn mà còn có kiến thức để sử dụng vốn hiệu quả.

V. Kết luận và tương lai của cho vay hộ nghèo

Chương trình cho vay hộ nghèo tại NHCSXH Tây Ninh cần được tiếp tục phát triển và hoàn thiện. Việc này không chỉ giúp giảm nghèo mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, NHCSXH cần tiếp tục cải thiện các chính sách cho vay, đồng thời tăng cường hợp tác với các tổ chức xã hội để mở rộng hỗ trợ cho hộ nghèo.

5.2. Tầm quan trọng của sự hỗ trợ từ chính phủ

Sự hỗ trợ từ chính phủ là rất quan trọng để đảm bảo tính bền vững của chương trình cho vay hộ nghèo. Cần có các chính sách hỗ trợ phù hợp để giúp hộ nghèo vượt qua khó khăn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xóa đói giảm nghèo là một trong những mục tiêu chiến lược hàng đầu của Việt Nam trong tiến trình phát triển kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội bền vững. Tại tỉnh Tây Ninh, một địa bàn trọng điểm thuộc vùng Đông Nam Bộ với 20 xã biên giới tiếp giáp Campuchia, tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao với GDP năm 2013 đạt 14% và thu nhập bình quân đầu người đạt 42,17 triệu đồng/năm (tương đương 2.053 USD/năm). Tuy nhiên, khoảng cách giàu nghèo và nguy cơ tái nghèo tại các vùng nông thôn vẫn diễn biến phức tạp. Tính đến cuối năm 2013, toàn tỉnh vẫn còn 16.773 hộ nghèo, dù đã giảm 2,59% so với năm 2012.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc đánh giá thực trạng và phân tích các nhân tố tác động đến hiệu quả cho vay hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội (NHCSXH) tỉnh Tây Ninh. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa khung lý luận về tín dụng ưu đãi, đo lường toàn diện các chỉ số tài chính - xã hội từ giai đoạn 2011 đến 2013, đồng thời chỉ rõ những nút thắt trong công tác quản lý nguồn vốn và hoạt động ủy thác.

Phạm vi nghiên cứu được xác định tại toàn bộ mạng lưới chi nhánh NHCSXH tỉnh Tây Ninh bao gồm 9 phòng giao dịch cấp huyện và 95 điểm giao dịch xã. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài được thể hiện rõ nét qua việc cung cấp luận cứ khoa học để tối ưu hóa nguồn vốn tín dụng chính sách với quy mô đạt 1.340 tỷ đồng vào cuối năm 2013. Kết quả nghiên cứu đóng vai trò tham chiếu quan trọng giúp các cơ quan quản lý và ngân hàng nâng cao tỷ lệ thu hồi vốn, hạ thấp tỷ lệ nợ quá hạn và tạo động lực sinh kế bền vững cho hàng chục ngàn hộ dân nghèo trên địa bàn tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết vòng luẩn quẩn nghèo đói của Ragnar Nurkse và lý thuyết tài chính vi mô hiện đại. Vòng luẩn quẩn của Nurkse chỉ ra rằng thu nhập thấp dẫn đến tiết kiệm thấp, từ đó hạn chế đầu tư và tiếp tục duy trì mức năng suất kém. Tín dụng chính sách xã hội đóng vai trò như một nguồn lực ngoại sinh quan trọng, phá vỡ điểm nghẽn thiếu vốn để kích hoạt quá trình tái sản xuất mở rộng cho người nghèo.

Bên cạnh đó, luận văn tham chiếu sâu sắc mô hình Ngân hàng Grameen của Giáo sư Muhammad Yunus tại Bangladesh. Mô hình này chứng minh tính hiệu quả vượt trội của hình thức cho vay tín chấp theo nhóm hộ, không cần tài sản thế chấp mà dựa vào trách nhiệm cộng đồng và áp lực xã hội để duy trì tỷ lệ hoàn trả nợ xấp xỉ 100%. Tuy nhiên, bài học từ chỉ số phụ thuộc trợ cấp (SDI) từng lên tới 130% của Grameen trong thập niên 1990 cũng nhấn mạnh yêu cầu phải cân bằng giữa mục tiêu an sinh xã hội và năng lực tự chủ tài chính của ngân hàng.

Khung lý thuyết của đề tài bao quát 4 khái niệm cốt lõi:

• Nghèo tuyệt đối và nghèo tương đối theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2011 - 2015 (thu nhập dưới 400.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và 500.000 đồng/người/tháng ở thành thị theo Quyết định 09/2011/QĐ-TTg).
• Tín dụng chính sách ưu đãi không vì mục tiêu lợi nhuận.
• Hiệu quả kinh tế - xã hội của tín dụng vi mô đối với bên vay và bên cho vay.
• Tính tự bền vững hoạt động (Operational Self-Sufficiency - OSS) với chuẩn mực quốc tế tối thiểu đạt 120%.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo tài chính, quyết toán thường niên giai đoạn 2011 - 2013 của Chi nhánh NHCSXH tỉnh Tây Ninh và số liệu thống kê hộ nghèo từ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Tây Ninh. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 100% mạng lưới hoạt động của chi nhánh, bao gồm 9 phòng giao dịch huyện/thị, 95 điểm giao dịch cấp xã, 2.738 Tổ Tiết kiệm và Vay vốn (TK&VV) cùng tổng số 19.212 hộ vay vốn còn dư nợ đến ngày 31/12/2013.

Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm đảm bảo tính bao quát tuyệt đối, tránh sai lệch mẫu trong việc đánh giá các chính sách có độ phủ rộng khắp địa bàn tỉnh. Luận văn sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng các chỉ số tài chính, phương pháp so sánh chuỗi thời gian và đối chiếu thực nghiệm. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm phản ánh khách quan biến động của tốc độ tăng trưởng dư nợ (bình quân 15%/năm), diễn biến nợ quá hạn và cấu trúc phân bổ nguồn vốn qua từng thời kỳ, từ đó nhận diện chính xác nguyên nhân gốc rễ của những hạn chế trong quản trị tín dụng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực chứng giai đoạn 2011 - 2013 tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Tây Ninh mang lại 4 phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, quy mô nguồn vốn và mạng lưới hoạt động mở rộng vượt bậc. Tổng nguồn vốn của chi nhánh đạt 1.340 tỷ đồng vào cuối năm 2013, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 3,1%/năm. Trong đó, nguồn vốn Trung ương chiếm chủ đạo với 1.188 tỷ đồng (tỷ trọng 94%), vốn ủy thác ngân sách địa phương đạt 50,5 tỷ đồng (chiếm 2,1%) và huy động tiền gửi tiết kiệm qua Tổ TK&VV đạt 28,8 tỷ đồng. Mạng lưới bao phủ toàn diện 95/95 xã, phường, thị trấn (đạt 100%) thông qua 2.738 Tổ TK&VV.

• Thứ hai, tăng trưởng tín dụng hộ nghèo đạt kết quả ấn tượng nhưng hạn mức bình quân còn khiêm tốn. Sau 10 năm thành lập, chi nhánh đã hỗ trợ cho 142.414 lượt hộ vay với tổng doanh số giải ngân vượt 1.300 tỷ đồng. Dư nợ chương trình cho vay hộ nghèo đến cuối năm 2013 đạt 320,43 tỷ đồng. Mức dư nợ bình quân trên một hộ đã tăng 274,4%, từ 2,5 triệu đồng/hộ lúc nhận bàn giao lên 9,36 triệu đồng/hộ năm 2013. Dù vậy, mức vay này vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu đầu tư chu kỳ sản xuất nông nghiệp trong bối cảnh trượt giá.

• Thứ ba, chất lượng tín dụng và chỉ số tự bền vững tài chính duy trì ở mức xuất sắc. Tỷ lệ nợ quá hạn toàn chi nhánh duy trì ở mức an toàn 1,3%, trong đó riêng chương trình cho vay hộ nghèo là 2,4%. Về chỉ tiêu tự bền vững hoạt động, tổng doanh thu đạt 101,212 tỷ đồng trong khi tổng chi phí là 64,596 tỷ đồng, đưa hệ số tự bền vững đạt 156%, vượt xa ngưỡng tiêu chuẩn an toàn 120%. Chênh lệch thu chi dương đạt 36,616 tỷ đồng chứng minh khả năng tự bù đắp chi phí và bảo toàn nguồn vốn nhà nước.

• Thứ tư, phương thức ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội phát huy hiệu quả lớn nhưng tiềm ẩn rủi ro xâm tiêu. Tổng dư nợ ủy thác qua 4 tổ chức chính trị - xã hội đạt 1.333 tỷ đồng. Hội Nông dân dẫn đầu với 1.351 tổ (dư nợ 716,44 tỷ đồng), Hội Phụ nữ quản lý 822 tổ (dư nợ 404,66 tỷ đồng), Hội Cựu chiến binh quản lý 316 tổ (dư nợ 123,06 tỷ đồng) và Đoàn Thanh niên quản lý 241 tổ (dư nợ 82,08 tỷ đồng). Tuy nhiên, công tác kiểm tra sau giải ngân còn buông lỏng, dẫn đến 20 vụ xâm tiêu, chiếm dụng vốn tồn đọng với tổng số tiền 27 triệu đồng chưa được thu hồi dứt điểm.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu thực nghiệm về cơ cấu dư nợ và hiệu quả ủy thác có thể được trực quan hóa rõ nét thông qua biểu đồ hình tròn thể hiện tỷ trọng 4 hội đoàn thể và bảng đối chiếu tăng trưởng dư nợ qua các năm. Dữ liệu khẳng định phương thức ủy thác từng phần là trụ cột thành công của tín dụng chính sách tại Tây Ninh, giúp giảm thiểu chi phí giao dịch cho người nghèo tại các vùng sâu, vùng xa.

Nguyên nhân của những kết quả đạt được xuất phát từ sự chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp và sự tận tụy của đội ngũ 112 cán bộ ngân hàng. Các mô hình sinh kế như trồng dưa hấu tại xã Tân Bình (huyện Tân Biên), trồng nấm rơm tại xã Hòa Hội (huyện Châu Thành) hay đan cần xé tại xã Trường Đông (huyện Hòa Thành) đã minh chứng vốn vay được chuyển hóa hiệu quả thành thu nhập thực tế.

Tuy nhiên, thảo luận nghiên cứu cũng chỉ ra sự bất cập lớn: số hộ vay còn dư nợ đến cuối năm 2013 là 19.212 hộ, cao hơn tổng số 16.773 hộ nghèo thực tế theo thống kê của tỉnh. Hiện tượng này bắt nguồn từ việc công tác bình xét tại cơ sở còn mang nặng tính cào bằng, nể nang tình cảm. Một bộ phận cán bộ hội đoàn thể kiêm nhiệm chưa thực hiện đầy đủ quy trình kiểm tra việc sử dụng vốn sau 30 ngày, khiến vốn vay đôi khi bị dùng vào mục đích chi tiêu sinh hoạt ngắn hạn thay vì đầu tư tái sản xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu quả cho vay hộ nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Tây Ninh, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Nâng cao hạn mức tín dụng và hoàn thiện cơ cấu nguồn vốn: NHCSXH Việt Nam cần nhanh chóng triển khai Quyết định 34/QĐ-HĐQT-NHCSXH để nâng mức cho vay tối đa từ 30 triệu đồng lên 50 triệu đồng/hộ, đồng thời UBND tỉnh Tây Ninh cần tăng tỷ trọng vốn ủy thác ngân sách địa phương từ mức 2,1% lên tối thiểu 5% tổng nguồn vốn trong giai đoạn 2015 - 2020. Mục tiêu là đáp ứng đủ 100% nhu cầu vốn mở rộng sản xuất của hộ nghèo và hộ cận nghèo.

• Củng cố chất lượng hoạt động ủy thác và xử lý dứt điểm rủi ro chiếm dụng vốn: Các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác cấp xã và Ban đại diện Hội đồng quản trị các cấp phải tiến hành rà soát, tái cấu trúc toàn bộ 2.738 Tổ TK&VV. Cần xây dựng cơ chế gắn trách nhiệm thu hồi nợ quá hạn với chỉ tiêu thi đua khen thưởng của cán bộ hội, đồng thời phối hợp với cơ quan pháp luật giải quyết dứt điểm 20 vụ việc xâm tiêu 27 triệu đồng trong vòng 6 tháng đầu năm 2015.

• Đổi mới quy trình bình xét cho vay gắn liền với chuyển giao kỹ thuật: UBND cấp xã phối hợp cùng Trung tâm Khuyến nông và Hội Nông dân chuẩn hóa quy trình họp xét duyệt vay vốn mẫu số 03/TD. Kiên quyết loại bỏ hiện tượng chia đều vốn, đảm bảo 100% hộ vay được tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật canh tác và định hướng mô hình kinh tế phù hợp với quy hoạch nông nghiệp địa phương trước khi nhận tiền giải ngân.

• Đa dạng hóa sản phẩm tín dụng và tối ưu hóa quy trình giải ngân lưu động: Chi nhánh NHCSXH tỉnh Tây Ninh cần duy trì định kỳ các phiên giao dịch cố định hàng tháng tại 95 điểm giao dịch xã, tăng cường tuyên truyền lịch giao dịch qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở. Đồng thời, đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng dư nợ chương trình cho vay hộ cận nghèo (vượt mức 22,74 tỷ đồng của năm 2013) nhằm tạo phễu hỗ trợ tài chính liên tục, ngăn chặn nguy cơ tái nghèo sau khi trả hết nợ gốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Ban lãnh đạo và cán bộ tín dụng NHCSXH các chi nhánh: Nắm bắt phương pháp quản trị rủi ro nợ quá hạn, xây dựng mô hình tính toán chỉ số tự bền vững hoạt động và chuẩn hóa vận hành các phiên giao dịch lưu động tại cấp xã.

• Cán bộ quản lý các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác: Tham khảo bộ giải pháp nâng cao chất lượng quản lý Tổ TK&VV, khắc phục tình trạng nể nang trong bình xét cho vay và hoàn thiện quy trình kiểm tra sử dụng vốn sau giải ngân.

• Cơ quan quản lý Nhà nước và nhà hoạch định chính sách an sinh xã hội: Sử dụng các bằng chứng thực nghiệm về tác động của tín dụng chính sách đối với tỷ lệ giảm nghèo (giảm 2,59%/năm) để xây dựng chỉ tiêu phân bổ ngân sách địa phương ủy thác hàng năm.

• Học viên cao học, giảng viên và sinh viên khối ngành Kinh tế - Tài chính: Khai thác khung lý thuyết tài chính vi mô, mô hình Grameen và phương pháp phân tích hiệu quả tín dụng ưu đãi phục vụ các công trình nghiên cứu học thuật liên quan.

Câu hỏi thường gặp

• Hiệu quả cho vay hộ nghèo tại Tây Ninh được đo lường qua những chỉ số định lượng nào? Hiệu quả tín dụng được đo lường toàn diện qua quy mô dư nợ (đạt 320,43 tỷ đồng năm 2013), tốc độ tăng trưởng bình quân 15%/năm, mức dư nợ bình quân 9,36 triệu đồng/hộ, tỷ lệ nợ quá hạn thấp ở mức 2,4% và chỉ số tự bền vững hoạt động đạt 156%.

• Mô hình ủy thác qua các tổ chức chính trị - xã hội tại Tây Ninh mang lại lợi ích cụ thể gì? Phương thức này tạo lập mạng lưới 2.738 Tổ TK&VV phủ kín 95 xã, giúp giải ngân an toàn 1.333 tỷ đồng dư nợ ủy thác. Hội Nông dân và Hội Phụ nữ quản lý trên 80% thị phần, giúp ngân hàng tiết giảm chi phí bộ máy và đưa vốn trực tiếp đến người dân.

• Vì sao mức dư nợ bình quân 9,36 triệu đồng/hộ giai đoạn 2011 - 2013 chưa đảm bảo thoát nghèo bền vững? Do ảnh hưởng của lạm phát và giá cả vật tư nông nghiệp tăng cao, số vốn dưới 10 triệu đồng chỉ đủ cho quy mô chăn nuôi nhỏ lẻ, chưa đủ để đầu tư cây trồng dài ngày hoặc máy móc cơ giới hóa, dẫn đến nguy cơ tái nghèo khi gặp rủi ro thiên tai.

• Chỉ số tự bền vững hoạt động đạt 156% phản ánh điều gì về năng lực tài chính của chi nhánh? Tỷ lệ 156% (tương ứng chênh lệch thu chi dương 36,616 tỷ đồng) chứng minh chi nhánh Tây Ninh hoàn toàn tự trang trải được toàn bộ chi phí vận hành, chi phí trích lập dự phòng rủi ro và phí ủy thác, vượt xa chuẩn mực an toàn tối thiểu 120%.

• Luận văn đề xuất giải pháp then chốt nào để ngăn chặn tình trạng chiếm dụng vốn vay? Giải pháp then chốt là bắt buộc kiểm tra 100% món vay trong vòng 30 ngày sau giải ngân, công khai minh bạch dư nợ tại 95 điểm giao dịch xã, đồng thời truy cứu trách nhiệm vật chất đối với tổ trưởng tổ vay vốn và cán bộ hội đoàn thể nếu để xảy ra sai phạm.

Kết luận

• Tín dụng chính sách tại Tây Ninh đã khẳng định vai trò trụ cột trong công tác giảm nghèo với tổng dư nợ đạt 1.340 tỷ đồng và mạng lưới phủ kín 100% địa bàn cấp xã.
• Luận văn đóng góp khung phân tích định lượng chuẩn xác về chỉ số tự bền vững hoạt động (đạt 156%) và đánh giá sâu sắc mô hình ủy thác qua 2.738 Tổ TK&VV.
• Nghiên cứu đã chỉ rõ các điểm nghẽn thực tế gồm mức vay bình quân 9,36 triệu đồng còn thấp, bất cập trong danh sách bình xét và 20 vụ việc xâm tiêu vốn tồn đọng.
• Lộ trình triển khai giải pháp giai đoạn 2015 - 2020 tập trung vào nâng hạn mức vay lên 50 triệu đồng/hộ theo Quyết định 34/QĐ-HĐQT-NHCSXH và tăng nguồn vốn ủy thác địa phương.
• Các cấp chính quyền địa phương, tổ chức đoàn thể và hệ thống NHCSXH cần khẩn trương đồng bộ hóa cơ chế kiểm tra giám sát để chuyển hóa nguồn vốn vay thành đòn bẩy phát triển kinh tế bền vững cho người nghèo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHÈO ĐÓI VÀ HIỆU QUẢ CHO VAY HỘ NGHÈO 1.1 Tồng quan về nghèo đói 1.1 Khái niệm về nghèo đói Có rất nhiều khái niệm khác nhau về nghèo đói, tuỳ thuộc vào góc độ, mục tiêu nghiên cứu của chủ thể nghiên cứu mà nghèo được định nghĩa theo nhiều khái niệm khác nhau. Theo WHO, người nghèo là người có thu nhập một năm ít hơn một nữa mức thu nhập bình quân trên đầu người hàng năm (Per Capital incomme) của một quốc gia. Theo Ngân hàng thế giới định nghĩa về nghèo: nghèo có nghĩa là khốn cùng, là đói, không có nhà cửa, ốm đau và không có người chăm sóc, mù chữ và không được đến trường. Một số quan điểm khác cho rằng nghèo được định nghĩa dựa vào hoàn cảnh xã hội của cá nhân, nghèo không chỉ đơn thuần là mức thu nhập thấp mà còn thiếu thốn trong việc tiếp cận dịch vụ, như giáo dục, văn hóa, thuốc men, không chỉ thiếu tiền mặt, thiếu những điều kiện tốt hơn cho cuộc sống mà còn thiếu thể chế kinh tế thị trường hiệu quả, trong đó có các thị trường đất đai, vốn và lao động cũng như các thể chế Nhà nước được cải thiện có trách nhiệm giải trình và vận hành trong khuôn khổ pháp lý minh bạch cũng như một môi trường kinh doanh thuận lợi.

Ở Việt Nam, Chính phủ đã thừa nhận định nghĩa chung về đói nghèo do Hội nghị chống đói nghèo khu vực Châu Á- Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức tại Bangkok, Thái Lan tháng 09/1993 đã đưa ra định nghĩa như sau: “Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thỏa mãn các nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu này đã được xã hội thừa nhận tùy theo trình độ phát triển kinh tế- xã hội và phong tục tập quán của địa phương”. Từ những khái niệm trên, có thể thấy khái niệm nghèo đói tuy đa dạng nhưng luôn chứa đựng ba khía cạnh cơ bản và quan trọng: (i) người nghèo có mức sống thấp LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 hơn mức sống trung bình của cộng đồng dân cư; (ii) người nghèo không được thụ hưởng những nhu cầu cơ bản ở mức tối thiểu dành cho con người; (iii) người nghèo thiếu cơ hội lựa chọn tham gia vào quá trình phát triển cộng đồng. Nghèo được xem xét ở hai góc độ khác nhau: nghèo tương đối và nghèo tuyệt đối. -Nghèo tương đối: có thể được xem như là việc cung cấp không đầy đủ các tiềm lực vật chất và phi vật chất cho những người thuộc về một số tầng lớp xã hội nhất định so với sự sung túc xã hội đó.

Nghèo tương đối có thể là sự nhìn nhận một cách khách quan, tức là không phụ thuộc vào sự cảm nhận của những người trong cuộc. Người ta gọi nghèo tương đối chủ quan khi những người trong cuộc cảm thấy nghèo không phụ thuộc vào sự nhìn nhận khách quan. Bên cạnh việc thiếu sự cung cấp vật chất tương đối, việc thiếu thốn tài nguyên phi vật chất ngày càng có vai trò quan trọng. Việc nghèo đi về văn hóa- xã hội, thiếu tham gia vào cuộc sống xã hội do thiếu hụt vật chất một phần được các nhà xã hội học xem như là một thách thức xã hội nghiêm trọng.

Vì nghèo là tương đối nên chúng ta thường định nghĩa nghèo như là có mức thu nhập hoặc tiêu dùng không đảm bảo mức sống được xem là đủ cho một gia dình hoặc cá nhân để tham gia đầy đủ vào cuộc sống cộng dồng. Mặc dù định nghĩa này là không cụ thể, nó bao hàm ý tưởng là người nghèo bị thiệt thòi vì họ thiếu nguồn lực để sống một cuộc sống được cho là bình thường theo chuẩn địa phương. Ngưỡng nghèo tương đối làm tốt hơn khi đo nghèo theo định nghĩa này, tuy nhiên ngưỡng nghèo tuyệt đối cũng có ích khi đo lường nghèo cùng cực, và do đó nó được sử dụng rộng rãi ở các nước đang phát triển. - Nghèo tuyệt đối:nghèo được xác định như là thu nhập hoặc tiêu dùng dưới mức tối thiểu nào đó được xác định trên cơ sở nhu cầu vật chất.

Ví dụ, ngưỡng nghèo 1,25 đô la Mỹ/người/ngày, PPP 2005 của WB là một nỗ lực để xác định chuẩn nghèo cùng cực toàn cầu dựa vào những yêu cầu dinh dưỡng tối thiểu. Nhiều ngưỡng nghèo của các nước, như của Tổng cục thống kê Việt Nam (GSO), là dựa LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 trên ước tính lượng calorie tối thiểu mà một người cần hấp thụ để duy trì sức khỏe tốt. Rổ hàng hóa này, thường là các loại thực phẩm thiết yếu phù hợp với địa phương, được thể hiện bằng giá trị tiền tệ. Sau đó “thành phần phi thực phẩm” được bổ sung vào để phản ảnh chi phí nhà ở, nước, vệ sinh và nhu cầu cơ bản khác.

Thường thành phần phi thực phẩm được tính toán theo phần trăm của yêu cầu thực phẩm tối thiểu. Ở Việt Nam, Chính phủ Việt Nam đã sáu lần nâng mức chuẩn nghèo trong thời gian từ 1993 đến cuối năm 2011 (bảng 1. - Chuẩn nghèo giai đoạn 1993-1995 quy định hộ nghèo la hộ có thu nhập bình quân đầu người là dưới 20kg gạo/ tháng đối với thành thị và duới 15kg gạo/ tháng khu vực nông thôn. - Chuẩn nghèo giai đoạn 1996-1997 thì duới 15kg gạo/ tháng đối với khu vực nông thôn, hải đảo, miền núi, vùng nông thôn đồng bằng trung du là dứơi 20kg.

- Chuẩn nghèo giai đoạn 1998-2000, quy định hộ nghèo là hộ có thu nhập dưới 55.000đ/nguời/tháng và khu vực thành thị là từ 70.000đ/nguời/tháng trở xuống (báo cáo Chính phủ về chuẩn nghèo giai đoạn 2006-2010,2005). - Theo Quyết định số 143/2001/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 27 tháng 9 năm 2001, trong đó phê duyệt “Chương trình mục tiêu quốc gia XĐGN giai đoạn 2001-2005” theo đó, những hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người ở khu vực nông thôn miền núi và hải đảo từ 80.000 đồng/người/tháng (960.000đ/người/năm), ở khu vực nông thôn đồng bằng những hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người từ 100.000 đồng/người/tháng (1.000 đồng/người/năm), ở khu vực thành thị những hộ có thu nhập bình quân đầu người từ 150.000 đồng/người/tháng (1.000 đồng/người/năm) trở xuống là nghèo. - Chuẩn nghèo ban hành năm 2005 được áp dụng cho giai đoạn 2006-2010. Theo chuẩn này thì hộ nghèo là những hộ có thu nhập bình quân dưới 200 nghìn đồng/người/tháng đối với khu vực nông thôn và dưới 260 nghìn đồng/người/tháng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 đối với khu vực thành thị (Theo Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 08 tháng 7 năm 2005).

- Ngày 30/01/2011, Thủ tướng chính phủ ban hành quyết định số 09/2011/QĐ-Ttg quy định về chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011-2015.1 Chuẩn nghèo qua các giai đoạn từ năm 1993 đến nay Khu vực Nông thôn vùng núi và Nông thôn vùng đồng Thành thị hải đảo bằng trung du Giai đoạn 1993-1995 15kg gạo/ngừơi/tháng 15kg gạo/ngừơi/tháng 20kg gạo/ngừơi/tháng 1996-1997 15kg gạo/ngừơi/tháng 20kg gạo/ngừơi/tháng 25kg gạo/ngừơi/tháng 1998-2000 55.000 đồng/người/tháng 70.000 đồng/người/tháng 90.000 đồng/người/tháng 2001-2005 80.000 đồng/người/tháng 100.000 đồng/người/tháng 150.000 đồng/người/tháng 2006-2010 200.000 đồng/người/tháng 200.000 đồng/người/tháng 200.000 đồng/người/tháng 2011-2015 400.000 đồng/người/tháng 400.000 đồng/người/tháng 500.000 đồng/người/tháng (Nguồn tổng hợp từ báo cáo Chính phủ số 21/LĐ TBXH- BTXH ngày 15/04/2005 của bộ LĐTB và xã hội về chuẩn nghèo giai đoạn 2006/2010; quyềt địnhsố 170/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 08 tháng 7 năm 2005; quyết định số 09/2011/QĐ-Ttg quy định về chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011-2015) 1.2 Đặc điểm của nghèo đói. Nghèo đói thường phổ biến ở những hộ gia đình có thu nhập thấp, không ổn định. Trong những năm gần đây, mặc dù Việt Nam đạt đựơc những thành công rất lớn trong hoạt động giảm nghèo, tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn vì trong thực tế, một bộ phận lớn dân cư có thu nhập cận kề ngưỡng của mức nghèo, chỉ cần một điều chỉnh rất nhỏ về chuẩn nghèo sẽ làm cho tỷ lệ nghèo gia tăng. Trong điều kiện nguồn lực rất thiếu thốn và hạn chế (nguồn vốn, phương tiện sản xuất, đất sản LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 xuất…) làm cho thu nhập của hộ càng trở nên bấp bênh, cuộc sống càng khó khăn hơn.

Nghèo đói thường tập trung ở những vùng có điều kiện sống khó khăn và vùng nông thôn. Đây là một thực trạng phổ biến ở nông thôn do khó khăn trong việc tiếp cận với các nguồn lực sản xuất, với việc ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, trình độ tay nghề thấp, nguồn tài nguyên nghèo nàn….làm cho cuộc sống họ khó khăn hơn. Tỷ lệ hộ nghèo cao trong các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số dân tộc ít người thường tập trung sinh sống nơi vùng núi cao, vùng sâu có điều kiện sống khó khăn, địa hình hiểm trở, đi lại khó khăn làm cho việc tiếp cận với các dịch vụ còn hạn chế, hệ thống giao thông, cơ sở hạ tầng kém phát triển…là nguyên nhân dẫn đến đời sống họ khó khăn mặc dù trong thời gian qua đuợc sự quan tâm hỗ trợ rất lớn từ Chính phủ. Thực tế người nghèo có tâm lý và đặc điểm thể hiện khác biệt so với những hộ bình thường, thể hiện: - Người nghèo thường dễ bị tổn thương, tự ti, khó tiếp xúc.

- Trình độ hiểu biết thấp, chưa ứng dụng được khoa học kỹ thuật vào sản xuất, phần lớn sản xuất mang tính thủ công, tự phát. - Chủ yếu sống dựa vào sản xuất nông nghiệp là chính, buôn bán nhỏ lẻ.3 Sự cần thiết của nguồn vốn tín dụng đối với hộ nghèo Đói nghèo là một vấn đề kinh tế- xã hội có tính toàn cầu, là sự thể hiện tính công bằng trong phân phối và chuyển tải các thành quả về phát triển kinh tế đến việc cải thiện chất lượng cuộc sống cho mọi người dân, để đảm bảo công bằng xã hội thì mục tiêu XĐGN không chỉ có ở Việt Nam mà hầu hết tất cả các nước trong khu vực và thế giới đều phải chú ý thực hiện công cuộc XĐGN. Bởi vì nghèo đói không chỉ làm cho hàng triệu người không có cơ hội được hưởng thụ thành quả văn minh tiến bộ của loài người mà còn gây ra những hậu quả nghiêm trọng về vấn đề kinh tế- xã hội đối với sự phát triển, sự tàn phá môi trường sinh thái. Nếu vấn đề LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 không được giải quyết thì không một mục tiêu nào mà cộng đồng quốc tế cũng như quốc gia định ra tăng trưởng kinh tế, cải thiện đời sống , hoà bình ổn định, đảm bảo quyền con người được thực hiện.