Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và Cơ sở lý luận về chất lượng tín dụng ngân hàng thương mại; Chương 2: Phương pháp nghiên cứu; Chương 3: Thực trạng chất lượng tín dụng tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam - Chi nhánh Thái Nguyên; Chương 4: Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam - Chi nhánh Thái Nguyên. 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Xung quanh vấn đề nghiên cứu về nâng cao chất lượng tín dụng đã có khá nhiều văn bản và công trình đề cập đến. Trong đó đáng chú ý có một số công trình như sau: Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Đoàn Thị Thu Hà (2009), với tiêu đề “Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội Hà Nội”, Học viện Ngân hàng đã hệ thống hóa được một số lý luận cơ bản về đói nghèo, tín dụng đối với hộ nghèo, sự cần thiết phải xóa đói giảm nghèo, các chỉ tiêu chất lượng tín dụng và rút ra sự cần thiết khách quan phải nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo.
Tiến hành phân tích, đánh giá trên cả hai góc độ hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội, rút ra những mặt được và chưa được đối với công tác cho vay hộ nghèo, nhất là đã chỉ rõ nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế cần khắc phục. Trên cơ sở đó, đề xuất các nhóm giải pháp và một số kiến nghị với Chính phủ, Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng đối với hộ nghèo. Tuy nhiên tác giả mới chỉ đề cập đến nâng cao chất lượng hoạt động tín dụng đối với đối tượng là hộ nghèo mà chưa tiến hành nghiên cứu đối với mọi đối tượng khách hàng của NH. Với đề tài luận văn cao học “Nâng cao chất lượng cho vay tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh Tiên Sơn” (Trường Đại học kinh tế quốc dân, năm 2011), tác giả Lê Thị Bích Lan đã xác định quy trình cho vay là một trong những yếu tố ảnh hưởng tới chất lượng cho vay của NHTM, cụ thể: “Việc thiết lập và không ngừng hoàn thiện quy trình cho vay có ý nghĩa rất quan trọng đối với đối với hoạt động cho vay của ngân hàng, nó góp phần giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng cho vay”.
Tác giả đã đưa ra giải pháp đầu tiên nhằm nâng cao chất lượng cho vay tại ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam chi nhánh Tiên Sơn là: “Nâng 4 cao chất lượng phân tích và thẩm định cho vay”. Cụ thể: “Phân tích tín dụng, thẩm định là khâu rất quan trọng trong toàn bộ quy trình cho vay. Khâu này nếu thực hiện tốt sẽ góp phần đáng kể vào quản lý rủi ro tín dụng và từ đó nâng cao chất lượng tín dụng”. Đề tài luận án tiến sĩ kinh tế “Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại các chi nhánh ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh” (Trường Đại học ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh, năm 2013), tác giả Trần Trọng Huy đã nhìn nhận và đưa ra một trong những điểm yếu về quy mô và chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại các chi nhánh ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh là: “Quy trình tín dụng tập trung bộc lộ nhiều hạn chế.
Trong đó, hạn chế lớn nhất là cán bộ tín dụng thực hiện tất cả các bước chủ yếu trong quá trình cho vay: Một là, số liệu sử dụng để làm căn cứ thẩm định chưa đầy đủ, thiếu chính xác. Hai là, quy trình tín dụng còn hạn chế trong việc phân cấp trách nhiệm của cán bộ, việc trao đổi cán bộ tín dụng quá nhiều quyền là cơ hội để không ít cán bộ tín dụng có đạo đức nghề nghiệp kém lợi dụng để trục lợi”. Luận án không chỉ dừng lại ở việc mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại các chi nhánh ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh mà còn hướng đến sự thống nhất và xây dựng một hệ thống ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam vững mạnh, hiện đại hoạt động theo thông lệ quốc tế. Luận văn thạc sĩ kinh tế của tác giả Ngô Thị Thanh Trà (2015), với tiêu đề “Các giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Nam Sài Gòn”, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh đã khái quát được các vấn đề cơ bản về rủi ro tín dụng như khái niệm về rủi ro tín dụng ngân hàng, phân loại rủi ro tín dụng, nguyên nhân gây ra những rủi ro tín dụng, những thiệt hại do rủi ro tín dụng, các mô hình đo lường rủi ro tín dụng, mục tiêu và chính sách tín dụng.
Luận văn đã tiếp cận những lý luận cơ bản về quản trị rủi ro của ngân hàng trong nền kinh tế thị trường, so sánh với thực tiễn đánh giá hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương 5 Việt Nam – Chi nhánh Nam Sài Gòn giai đoạn 2012 - 2014. Luận văn nghiên cứu thực trạng và nguyên nhân rủi ro tín dụng cũng như các biện pháp phòng chống rủi ro tín dụng tại Chi nhánh, từ đó chỉ ra những mặt còn hạn chế cần khắc phục. Qua quá trình nghiên cứu tác giả đã đề xuất thêm các giải pháp cụ thể nhằm đem lại hiệu quả tối đa trong công tác hạn chế rủi ro tín dụng, nâng cao chất lượng tín dụng cho Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Nam Sài Gòn. Bài viết “Tăng cường quản trị rủi ro tín dụng để nâng cao năng lực cạnh tranh của Ngân hàng thương mại Quốc tế Việt Nam”, tác giá Nguyễn Tú, Tạp chí Thị trường tài chính tiền tệ, số 17, tháng 6 năm 2013.
Trong phạm vi bài viết, tác giả đề cập đến nội dung tăng cường quản trị rủi ro tín dụng, xử lý nợ xấu, chính sách khách hàng và hoạt động Marketing của VIB nhằm nâng cao chất lượng tín dụng trong quá trình thực hiện đề án tái cơ cấu. Đây là công trình nghiên cứu có giá trị tham khảo rất tốt về lý luận và thực tiễn. Bài viết “Tín dụng ngân hàng Việt Nam: Những vấn đề cần tháo gỡ” của tác giả Thanh Hải, Tạp chí kinh tế và dự báo ngày 07/04/2015 đã thấy được vai trò của tín dụng trong nền kinh tế thị trường hiện nay cũng như thấy được một số bất cập trong công tác cho vay của các NHTM. Tác giả bài viết còn chỉ ra được mối quan hệ cùng chiều giữa lãi suất danh nghĩa, tăng trưởng GDP với tăng trưởng tín dụng ngân hàng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, khi lãi suất danh nghĩa và GDP tăng sẽ khiến tăng trưởng tín dụng tại ngân hàng tăng lên. Tuy nhiên vẫn còn một số bất cập cần được tháo gỡ như với mức độ tăng trưởng tín dụng quá cao, các ngân hàng sẽ gặp nhiều khó khăn trong duy trì đảm bảo an toàn vốn trong tương lai, đòi hỏi cần có cơ chế giữ lại lợi nhuận thu lại được, hoặc phải điều chỉnh tốc độ tăng trưởng tín dụng của từng ngân hàng. Ở các công trình khoa học trên, vấn đề nâng cao chất lượng tín dụng được các tác giả đề cập, tuy nhiên mỗi đề tài có một cách tiếp cận và nội dung nghiên cứu khác nhau tùy vào tình hình thực tế và đặc điểm của từng NH, địa phương cụ thể: Ví dụ như nâng cao chất lượng tín dụng để phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa; tín dụng cho kinh tế nông nghiệp nông thôn nói chung; tín dụng cho kinh tế tư nhân. Các nghiên cứu đã đưa ra các giải pháp chung nhất và mang tính thời điểm, 6 phạm vi trong một tổ chức cụ thể.
Do đó đứng trước bối cảnh hiện nay và với một số tổ chức khác thì giải pháp không còn phù hợp nữa. Tuy vậy, mỗi nghiên cứu với lý do khác nhau chỉ tập trung cho mục đích riêng và phương pháp áp dụng các nghiên cứu này không giống nhau. Vì thế, việc sử dụng những kết quả nghiên cứu có sẵn áp dụng cho mỗi địa phương còn gặp nhiều khó khăn. Các công trình trên đã đem lại những thông tin hữu ích về những bài học kinh nghiệm từ NHTM trong và ngoài nước về nâng cao chất lượng tín dụng.
Qua đó, tác giả đã rút ra được một số bài học cho VIB Thái Nguyên. Đề tài “Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Quốc tế Việt Nam - chi nhánh Thái Nguyên” chỉ tham khảo các chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng và cách phân tích để áp dụng phân tích chất lượng tín dụng riêng của VIB Thái Nguyên. Luận văn đã bổ sung, hoàn thiện các vấn đề lý luận về chất lượng tín dụng của NHTM. Tác giả đã nghiên cứu những bài học kinh nghiệm từ NHTM trong và ngoài nước về nâng cao chất lượng tín dụng, qua đó rút ra một số bài học cho VIB Thái Nguyên.
Bên cạnh đó, luận văn đã phân tích có hệ thống thực trạng chất lượng tín dụng tại VIB Thái Nguyên qua các năm 2014 – 2015 – 2016 để đưa ra những giải pháp đưa ra góp phần vào việc từng bước hoàn thiện hoạt động tín dụng, trên cơ sở đó nâng cao chất lượng tín dụng tại VIB Thái Nguyên trong thời gian tới. Các giải pháp đảm bảo được tính thực tiễn hoạt động của VIB Thái Nguyên và phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội trên địa bàn. Cơ sở lý luận về chất lƣợng tín dụng ngân hàng thƣơng mại 1. Tín dụng ngân hàng thương mại 1.
Khái niệm tín dụng Tín dụng là một phạm trù kinh tế, ra đời và tồn tại nhiều hình thái kinh tế xã hội. Từ “tín dụng” có nguồn gốc từ tiếng Latinh là credtium có nghĩa là sự tin tưởng, dựa trên sự tin tưởng tín nhiệm đó sẽ thực hiện các quan hệ vay mượn một lượng giá trị biểu hiện dưới hình thái tiền tệ hoặc vật chất trong một thời gian nhất định. Trong quá trình phát triển của nền kinh tế tất yếu xuất hiện quan hệ tín dụng giữa các cá nhân, tổ chức trong nền kinh tế.