Khóa luận nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại PGD Yên Tâm - Agribank Yên Định

Bài viết đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại phòng giao dịch Yên Tâm NHNo PTNT Yên Định.

• Tác giả: Trịnh Thị Thùy
• Người hướng dẫn: TS. Lê Hoằng Bá Huyền
• Trường học: Đại học Tài chính Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính
• Đề tài: Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại NHNo & PTNT Yên Định
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Yên Định

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2. Chất lượng tín dụng
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG TẠI PHÒNG GIAO DỊCH YÊN TÂM – NHNo & PTNT YÊN ĐỊNH
• 2.1. Tổng quan về Phòng giao dịch Yên Tâm – NHNo & PTNT Yên Định
• 2.2. Thực trạng chất lượng tín dụng tại Phòng giao dịch Yên Tâm – NHNo & PTNT Yên Định
• 2.3. Đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng tại Phòng giao dịch số 1 – NHNo & PTNT Yên Định
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI PHÒNG GIAO DỊCH YÊN TÂM – NHNo & PTNT YÊN ĐỊNH
• 3.1. Định hướng chung về hoạt động tín dụng
• 3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Phòng giao dịch Yên Tâm – NHNo & PTNT Yên Định
• 3.2.1. Duy trì, thiết lập mối quan hệ lâu dài với khách hàng truyền thống
• 3.2.2. Nâng cao hiệu quả của công tác huy động vốn
• 3.2.3. Đa dạng hóa các phương thức cấp tín dụng
• 3.2.4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát trước, trong và sau khi cho vay
• 3.2.5. Nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ
• 3.2.6. Xử lý kịp thời nợ quá hạn, nợ xấu
• 3.2.7. Trích lập dự phòng và bù đắp rủi ro tín dụng
• 3.2.8. Thực hiện nghiêm túc các thể lệ, chế độ tín dụng hiện hành
• 3.2.9. Thực hiện các hoạt động Marketing ngân hàng
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị đối với cơ quan nhà nước
• 3.3.2. Kiến nghị đối với NHNo & PTNT Yên Định
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Tín Dụng Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Tại Yên Định

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò then chốt trong sự phát triển kinh tế địa phương. Tại Yên Định, NHNo & PTNT Yên Định đã và đang nỗ lực cung cấp nguồn vốn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo công ăn việc làm. Tuy nhiên, việc đảm bảo chất lượng tín dụng vẫn là một thách thức lớn. Các doanh nghiệp nhỏ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn do thiếu tài sản thế chấp, lịch sử tín dụng không rõ ràng và năng lực quản lý còn hạn chế. Điều này đòi hỏi NHNo & PTNT Yên Định phải có những giải pháp sáng tạo và hiệu quả để nâng cao chất lượng tín dụng và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển bền vững.

1.1. Vai Trò Của Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Với Kinh Tế Yên Định

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa là động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế của Yên Định. Chúng tạo ra việc làm, đóng góp vào ngân sách địa phương và thúc đẩy sự đổi mới sáng tạo. Theo thống kê, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm phần lớn số lượng doanh nghiệp trên địa bàn và đóng góp đáng kể vào GDP của tỉnh. Sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng góp phần giảm nghèo và cải thiện đời sống của người dân địa phương.

1.2. Thực Trạng Tiếp Cận Tín Dụng Của Doanh Nghiệp Nhỏ

Mặc dù có vai trò quan trọng, các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Yên Định vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng. Các yêu cầu về tài sản thế chấp, thủ tục phức tạp và thiếu thông tin tài chính là những rào cản lớn. Điều này hạn chế khả năng mở rộng sản xuất kinh doanh và đầu tư vào công nghệ mới của các doanh nghiệp nhỏ.

II. Thách Thức Chất Lượng Tín Dụng Tại NHNo Yên Định Hiện Nay

Mặc dù NHNo & PTNT Yên Định đã có nhiều nỗ lực trong việc cung cấp tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn còn tồn tại những thách thức về chất lượng tín dụng. Tỷ lệ nợ xấu doanh nghiệp nhỏ có xu hướng tăng, gây áp lực lên hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Nguyên nhân chủ yếu là do năng lực quản lý yếu kém của doanh nghiệp, biến động thị trường và rủi ro trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Việc quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của NHNo & PTNT Yên Định.

2.1. Tình Hình Nợ Xấu Của Doanh Nghiệp Nhỏ Tại Yên Định

Tình hình nợ xấu doanh nghiệp nhỏ tại Yên Định đang là một vấn đề đáng quan ngại. Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng tăng trong những năm gần đây, ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng của NHNo & PTNT Yên Định. Các nguyên nhân chính bao gồm khó khăn trong hoạt động kinh doanh, biến động thị trường và năng lực quản lý yếu kém của doanh nghiệp.

2.2. Rủi Ro Hoạt Động Tín Dụng Với Doanh Nghiệp Nhỏ

Rủi ro hoạt động tín dụng là một thách thức lớn đối với NHNo & PTNT Yên Định khi cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các doanh nghiệp này thường có quy mô nhỏ, năng lực tài chính hạn chế và dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài. Việc đánh giá tín dụng doanh nghiệp một cách chính xác và hiệu quả là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro.

2.3. Đánh Giá Khả Năng Trả Nợ Của Doanh Nghiệp Nhỏ

Việc đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp là một bước quan trọng trong quy trình cấp tín dụng. NHNo & PTNT Yên Định cần có các phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp hiệu quả để đánh giá chính xác khả năng trả nợ của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều này giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay phù hợp và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

III. Cách Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Cho Doanh Nghiệp Nhỏ

Để nâng cao chất lượng tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại NHNo & PTNT Yên Định, cần có một chiến lược toàn diện và đồng bộ. Điều này bao gồm việc cải thiện quy trình thẩm định dự án vay vốn, tăng cường kiểm soát tín dụng, nâng cao năng lực cán bộ tín dụng và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc quản lý tài chính và nâng cao năng lực cạnh tranh. Sự hợp tác chặt chẽ giữa ngân hàng và doanh nghiệp là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu này.

3.1. Thẩm Định Dự Án Vay Vốn Hiệu Quả Cho Doanh Nghiệp Nhỏ

Quy trình thẩm định dự án vay vốn cần được cải thiện để đảm bảo tính chính xác và khách quan. NHNo & PTNT Yên Định cần áp dụng các phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp hiện đại và đánh giá kỹ lưỡng tính khả thi của dự án. Việc này giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay đúng đắn và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

3.2. Tăng Cường Kiểm Soát Tín Dụng Sau Khi Cho Vay

Kiểm soát tín dụng sau khi cho vay là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn vay và khả năng trả nợ của doanh nghiệp. NHNo & PTNT Yên Định cần thường xuyên theo dõi tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, đánh giá khả năng trả nợ và có biện pháp xử lý kịp thời khi có dấu hiệu rủi ro.

3.3. Đào Tạo Cán Bộ Tín Dụng Chuyên Nghiệp Về Doanh Nghiệp Nhỏ

Đội ngũ cán bộ tín dụng cần được đào tạo chuyên sâu về doanh nghiệp nhỏ và vừa, bao gồm kiến thức về phân tích tài chính doanh nghiệp, quản lý rủi ro tín dụng và các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp. Điều này giúp cán bộ tín dụng có khả năng đánh giá tín dụng doanh nghiệp một cách chính xác và đưa ra các giải pháp phù hợp.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Quản Lý Tín Dụng Cho Doanh Nghiệp Nhỏ

Việc ứng dụng công nghệ trong quản lý tín dụng là một giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu rủi ro. NHNo & PTNT Yên Định có thể sử dụng các phần mềm quản lý tín dụng để tự động hóa quy trình thẩm định tín dụng, theo dõi tình hình sử dụng vốn vay và đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Điều này giúp ngân hàng tiết kiệm thời gian, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

4.1. Số Hóa Quy Trình Thẩm Định Tín Dụng Doanh Nghiệp Nhỏ

Việc số hóa quy trình thẩm định tín dụng giúp NHNo & PTNT Yên Định tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời nâng cao tính chính xác và khách quan. Các thông tin về doanh nghiệp có thể được thu thập và xử lý một cách nhanh chóng và hiệu quả thông qua các phần mềm quản lý tín dụng.

4.2. Sử Dụng Dữ Liệu Lớn Để Đánh Giá Rủi Ro Tín Dụng

Việc sử dụng dữ liệu lớn (Big Data) giúp NHNo & PTNT Yên Định có cái nhìn toàn diện hơn về rủi ro tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các dữ liệu về hoạt động kinh doanh, tình hình tài chính và lịch sử tín dụng của doanh nghiệp có thể được phân tích để đưa ra các dự báo chính xác và kịp thời.

4.3. Ứng Dụng AI Trong Quản Lý Tín Dụng Doanh Nghiệp Nhỏ

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý tín dụng giúp NHNo & PTNT Yên Định tự động hóa các quy trình thẩm định tín dụng, đánh giá rủi ro và dự báo khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Điều này giúp ngân hàng đưa ra các quyết định cho vay nhanh chóng và chính xác hơn.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Nhỏ Từ NHNo Yên Định

NHNo & PTNT Yên Định cần xây dựng các chính sách tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa linh hoạt và phù hợp với điều kiện thực tế. Điều này bao gồm việc giảm lãi suất cho vay doanh nghiệp nhỏ, đơn giản hóa thủ tục vay vốn và cung cấp các dịch vụ tư vấn tài chính cho doanh nghiệp. Sự hỗ trợ từ ngân hàng sẽ giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua khó khăn và phát triển bền vững.

5.1. Giảm Lãi Suất Cho Vay Doanh Nghiệp Nhỏ Tại Yên Định

Việc giảm lãi suất cho vay doanh nghiệp nhỏ là một biện pháp quan trọng để hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí vốn và tăng khả năng cạnh tranh. NHNo & PTNT Yên Định cần xem xét điều chỉnh lãi suất cho vay phù hợp với điều kiện kinh tế địa phương và khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

5.2. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Vay Vốn Cho Doanh Nghiệp Nhỏ

Thủ tục vay vốn phức tạp là một rào cản lớn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. NHNo & PTNT Yên Định cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn, giảm thiểu các yêu cầu về giấy tờ và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn.

5.3. Tư Vấn Tài Chính Cho Doanh Nghiệp Nhỏ Tại Yên Định

Cung cấp các dịch vụ tư vấn tài chính cho doanh nghiệp giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản lý tài chính, lập kế hoạch kinh doanh hiệu quả và sử dụng vốn vay một cách hợp lý. NHNo & PTNT Yên Định có thể hợp tác với các tổ chức tư vấn để cung cấp các dịch vụ này cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

VI. Hợp Tác Ngân Hàng Và Doanh Nghiệp Nhỏ Để Phát Triển

Sự hợp tác giữa ngân hàng và doanh nghiệp là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng tín dụng và thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa. NHNo & PTNT Yên Định cần xây dựng mối quan hệ đối tác tin cậy với doanh nghiệp, lắng nghe ý kiến của doanh nghiệp và cung cấp các giải pháp tài chính phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp. Sự hợp tác này sẽ tạo ra lợi ích chung cho cả hai bên.

6.1. Xây Dựng Mối Quan Hệ Lâu Dài Với Doanh Nghiệp Nhỏ

Việc xây dựng mối quan hệ lâu dài với doanh nghiệp giúp NHNo & PTNT Yên Định hiểu rõ hơn về hoạt động kinh doanh và nhu cầu tài chính của doanh nghiệp. Điều này giúp ngân hàng cung cấp các dịch vụ tài chính phù hợp và xây dựng lòng tin với doanh nghiệp.

6.2. Lắng Nghe Ý Kiến Của Doanh Nghiệp Nhỏ Về Tín Dụng

Lắng nghe ý kiến của doanh nghiệp giúp NHNo & PTNT Yên Định hiểu rõ hơn về những khó khăn và thách thức mà doanh nghiệp đang gặp phải trong việc tiếp cận tín dụng. Điều này giúp ngân hàng điều chỉnh các chính sách tín dụng phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

6.3. Cùng Doanh Nghiệp Nhỏ Phát Triển Bền Vững

NHNo & PTNT Yên Định cần xác định vai trò là đối tác đồng hành cùng doanh nghiệp nhỏ và vừa trong quá trình phát triển. Ngân hàng cần cung cấp các giải pháp tài chính và phi tài chính để giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế quốc dân, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vị trí quan trọng khi chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số doanh nghiệp đăng ký thành lập (tính đến cuối năm 2011, Việt Nam có 543.963 doanh nghiệp, trong đó gần 96,81% là DNNVV, đóng góp hơn 40% GDP và sử dụng 51% lao động xã hội). Nhóm doanh nghiệp này đóng vai trò điều tiết, giảm tỷ lệ thất nghiệp, tăng nguồn thu ngân sách và ổn định an sinh xã hội. Tuy nhiên, khối DNNVV trên phạm vi cả nước nói chung cũng như tại địa bàn huyện Yên Định nói riêng đối mặt với nhiều rào cản nội tại: quy mô vốn hạn chế, năng lực quản trị theo mô hình gia đình, công nghệ lạc hậu, thiếu liên kết thị trường và khả năng cạnh tranh thấp. Thách thức lớn nhất của các doanh nghiệp này là việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng thương mại, đặc biệt trong bối cảnh các tổ chức tín dụng phải thực hiện tái cơ cấu khách hàng và kiểm soát tăng trưởng tín dụng dưới ngưỡng 20% theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước.

Phòng giao dịch Yên Tâm trực thuộc Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NHNo & PTNT) huyện Yên Định được thành lập tại khu vực nông thôn, nơi dư nợ tín dụng chủ yếu tập trung vào các hộ sản xuất kinh doanh nông nghiệp. Mặc dù có chủ trương ưu tiên cấp vốn cho khối DNNVV theo định hướng của Agribank, hoạt động tài trợ vốn cho doanh nghiệp tại đơn vị vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ, hình thức cấp tín dụng đơn điệu, khả năng cạnh tranh chưa cao và chất lượng tín dụng còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, chưa khai thác hết tiềm năng kinh tế trên địa bàn. Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Trịnh Thị Thùy (Lớp K13A ĐH TCNH, Bộ môn Tài chính thống kê, dưới sự hướng dẫn của TS. Lê Hoằng Bá Huyền) đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp với đề tài: "Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Phòng giao dịch Yên Tâm - NHNo & PTNT Yên Định".

Mục đích nghiên cứu của khóa luận được xác định qua 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như chất lượng tín dụng của ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng chất lượng tín dụng đối với DNNVV tại Phòng giao dịch Yên Tâm – NHNo & PTNT Yên Định trong giai đoạn 2011 – 2013, chỉ rõ kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên nhân cốt lõi.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đối với khối khách hàng DNNVV tại đơn vị trong giai đoạn tiếp theo.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Phạm vi không gian: Phòng giao dịch Yên Tâm – NHNo & PTNT Yên Định (địa chỉ tại thôn Mỹ Quan, xã Yên Tâm, huyện Yên Định).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu, thu thập và phân tích số liệu tài chính, hoạt động tín dụng trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật và giáo trình chuyên ngành:

• Khái niệm doanh nghiệp: Trích dẫn Điều 4 Khoản 1 Luật Doanh nghiệp năm 2005. Tiêu chí xác định DNNVV căn cứ vào Điều 3 Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 của Chính phủ, phân loại thành ba cấp (siêu nhỏ, nhỏ, vừa) theo hai tiêu chí là tổng nguồn vốn (tiêu chí ưu tiên) và số lao động bình quân năm trên ba khu vực: Nông - lâm nghiệp và thủy sản; Công nghiệp và xây dựng; Thương mại và dịch vụ. Khóa luận cũng so sánh tiêu chuẩn phân loại DNNVV tại các quốc gia như Mỹ, Nhật Bản, Thái Lan, Singapore, Philippines và Indonesia.
• Khái niệm chất lượng tín dụng: Dẫn chiếu quan điểm chuyên môn từ Giáo trình Nghiệp vụ Ngân hàng thương mại (PGS.TS. Nguyễn Văn Tiến, NXB Thống kê, 2009), xác định chất lượng tín dụng là một phạm trù phản ánh mức độ rủi ro và khả năng sinh lời trong danh mục cho vay của tổ chức tín dụng. Chất lượng tín dụng được xem xét dưới ba góc độ: khách hàng (thủ tục thuận tiện, lãi suất và thời hạn phù hợp), ngân hàng (an toàn vốn, có lãi, tuân thủ pháp luật) và nền kinh tế (thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm).
• Khung đánh giá khách hàng vay vốn: Vận dụng mô hình 6C bao gồm Tư cách (Character), Năng lực (Capacity), Thu nhập/Dòng tiền (Cash), Tài sản bảo đảm (Collateral), Điều kiện (Conditions) và Kiểm soát (Control).
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá chất lượng tín dụng:
  • Nhóm chỉ tiêu quy mô và cơ cấu: Tổng dư nợ, dư nợ phân theo thời hạn (ngắn hạn, trung và dài hạn), dư nợ phân theo mục đích vay vốn (nông nghiệp, công thương nghiệp, tiêu dùng).
  • Nhóm chỉ tiêu rủi ro và nợ quá hạn: Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ, tỷ lệ tổng dư nợ có nợ quá hạn, tỷ lệ khách hàng có nợ quá hạn. Phân loại nợ theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước thành 5 nhóm: Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn), Nhóm 2 (Nợ cần chú ý), Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn), Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ), Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn). Nợ xấu được xác định là tổng dư nợ từ nhóm 3 đến nhóm 5.
  • Nhóm chỉ tiêu sinh lời: Tỷ lệ lợi nhuận từ hoạt động tín dụng, tỷ lệ sinh lời của tín dụng (Lãi từ tín dụng / Tổng dư nợ bình quân) và chênh lệch lãi suất đầu vào - đầu ra.
  • Nhóm chỉ tiêu dự phòng rủi ro: Dự phòng cụ thể (trích lập theo tỷ lệ 0%, 5%, 20%, 50%, 100% tương ứng từ nhóm 1 đến nhóm 5 sau khi trừ giá trị tài sản bảo đảm được khấu trừ theo tỷ lệ quy định từ 30% đến 100%), dự phòng chung và tỷ lệ xóa nợ.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu: Trích xuất số liệu thứ cấp từ tài liệu quản trị nội bộ của Phòng giao dịch Yên Tâm giai đoạn 2011 – 2013, gồm báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo cân đối kế toán, báo cáo tổng kết thường niên của tổ tín dụng và tổ kế toán.
• Phương pháp thống kê mô tả: Tổng hợp, phân nhóm, tính toán các tỷ số tài chính nhằm phản ánh diễn biến quy mô và chất lượng danh mục tín dụng.
• Phương pháp so sánh: Sử dụng so sánh tuyệt đối (hiệu số giữa kỳ phân tích và kỳ gốc) để xác định biến động quy mô và so sánh tương đối (tỷ lệ phần trăm) để đánh giá tốc độ tăng trưởng, tỷ trọng cơ cấu danh mục.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Những lý luận chung về chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương này tập trung làm rõ vai trò kinh tế của DNNVV như một bộ phận hỗ trợ các doanh nghiệp lớn thông qua mạng lưới vệ tinh, gia công và phân phối, đóng vai trò "thanh giảm sốc" giữ ổn định nền kinh tế, đồng thời là trường học khởi nghiệp tạo tiền đề hình thành các doanh nghiệp quy mô lớn. Tác giả chỉ ra các đặc thù của DNNVV: vốn ban đầu ít, chu kỳ sản xuất kinh doanh ngắn, quay vòng vốn nhanh, thích ứng linh hoạt với thị trường nhưng năng lực cạnh tranh thấp do hạn chế đầu tư đổi mới công nghệ và kỹ năng quản lý mang nặng tính chủ quan.

Về lý luận tín dụng, chương 1 phân tích tính quy luật giữa rủi ro và khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại, xác lập quy trình tín dụng gồm 3 giai đoạn: thẩm định xét duyệt cho vay; kiểm tra giám sát sử dụng vốn; thu nợ và thanh lý hợp đồng. Khóa luận phân tích ba nhóm nhân tố tác động đến chất lượng tín dụng:

• Nhân tố từ ngân hàng: Quy mô và cơ cấu vốn huy động, chính sách tín dụng, cơ cấu tổ chức, chất lượng đội ngũ cán bộ thẩm định, quy trình tín dụng, kiểm soát nội bộ và hạ tầng công nghệ.
• Nhân tố từ doanh nghiệp: Nhu cầu vốn, hiệu quả sản xuất kinh doanh, chiến lược phát triển, tình hình tài chính minh bạch và tư cách pháp lý theo bộ tiêu chí 6C.
• Nhân tố môi trường: Tính đồng bộ của hệ thống pháp luật tín dụng, biến động chu kỳ kinh tế vĩ mô, lạm phát, lãi suất và tỷ giá thị trường.

Chương 2: Thực trạng chất lượng tín dụng tại Phòng giao dịch Yên Tâm – NHNo & PTNT Yên Định

Chương này trình bày lịch sử hình thành của Chi nhánh Agribank Yên Định từ năm 1951, và sự ra đời của Phòng giao dịch Yên Tâm theo Quyết định số 4273/QĐ-NHNo ngày 15/06/2011 của Giám đốc NHNo & PTNT Yên Định, chính thức đi vào hoạt động ngày 21/12/2011 tại xã Yên Tâm. Bộ máy tổ chức của phòng giao dịch gồm Giám đốc, Phó giám đốc và hai bộ phận nghiệp vụ: Tổ tín dụng (thực hiện mô hình giao dịch một cửa trực tiếp thẩm định, giải ngân, quản lý nợ) và Tổ kế toán (hạch toán, thanh toán, ngân quỹ).

Kết quả hoạt động kinh doanh tổng hợp giai đoạn 2011 – 2013 cho thấy quy mô doanh thu và lợi nhuận tăng trưởng qua các năm:

• Doanh thu: Năm 2011 đạt 33.678 triệu đồng; năm 2012 đạt 63.897 triệu đồng (tăng 21.219 triệu đồng, tương ứng tăng 63,00% so với 2011); năm 2013 đạt mức tăng thêm 8.669 triệu đồng (tăng 15,79% so với 2012).
• Chi phí kinh doanh: Năm 2011 là 30.363 triệu đồng; năm 2012 là 48.982 triệu đồng (tăng 28,39%); năm 2013 chi phí phát sinh tăng thêm 9.352 triệu đồng (tương ứng tăng 23,99%).
• Lợi nhuận trước thuế: Năm 2011 đạt 3.315 triệu đồng; năm 2012 đạt 5.915 triệu đồng (tăng 78,43%); năm 2013 đạt 6.232 triệu đồng (tăng trưởng chậm lại, biến động theo hướng điều chỉnh chi phí).

Thực trạng hoạt động tín dụng và chất lượng tín dụng tại đơn vị được thể hiện qua các số liệu trích xuất từ văn bản:

• Các hình thức cấp tín dụng đang áp dụng gồm: cho vay từng lần, cho vay theo hạn mức tín dụng (thời hạn tối đa 12 tháng), cho vay theo hạn mức thấu chi và cho vay theo vốn tài trợ, ủy thác đầu tư. Hai biện pháp bảo đảm tiền vay chủ yếu là thế chấp bất động sản và cầm cố giấy tờ có giá (sổ tiết kiệm, trái phiếu, tín phiếu).
• Về cơ cấu dư nợ theo thời hạn: Năm 2011, tổng dư nợ đạt 40.925 triệu đồng; trong đó dư nợ ngắn hạn chiếm ưu thế với 25.214 triệu đồng (tỷ trọng 61,64% theo thuyết minh, bảng biểu phản ánh 58,84%), dư nợ trung và dài hạn đạt 15.964 triệu đồng (tỷ trọng 38,36% theo thuyết minh, bảng biểu ghi nhận 41,16%). Đến năm 2013, dư nợ ngắn hạn tăng lên 58,84 triệu đồng (tỷ trọng 58,84%), dư nợ trung và dài hạn đạt 38.809 triệu đồng (chiếm 40,4% tổng dư nợ). Tốc độ tăng trưởng tín dụng năm 2013 được kiểm soát ở mức 18,67% theo trần định hướng của Ngân hàng Nhà nước.
• Về cơ cấu dư nợ theo mục đích sử dụng vốn: Danh mục cho vay nông nghiệp luôn chiếm tỷ trọng áp đảo nhưng giảm dần từ 88% năm 2011 (đạt 26.389,62 triệu đồng) xuống 84% năm 2012 và 80,5% năm 2013. Ngược lại, tín dụng công thương nghiệp (chủ yếu là nhóm khách hàng DNNVV) có sự cải thiện rõ rệt: năm 2011 đạt 3.051,6 triệu đồng (chiếm 10%), năm 2012 tăng thêm 6.041,52 triệu đồng lên mức 9.093,12 triệu đồng (chiếm 12%), năm 2013 đạt 13.946 triệu đồng (chiếm 14,5% tổng dư nợ). Tín dụng tiêu dùng tăng từ 610,32 triệu đồng (chiếm 2% năm 2011) lên 3.031,04 triệu đồng (chiếm 4% năm 2012) và đạt 3.496,25 triệu đồng (chiếm 5% năm 2013).
• Về kiểm soát nợ quá hạn và nợ xấu: Dư nợ quá hạn năm 2011 là 122,74 triệu đồng (tỷ lệ nợ quá hạn 0,3%); năm 2012 tăng lên 189,44 triệu đồng nhưng tỷ lệ giảm xuống 0,25%; năm 2013 giảm xuống 179,85 triệu đồng với tỷ lệ 0,2%. Nợ xấu năm 2011 là 81,816 triệu đồng (tỷ lệ 0,2%); năm 2012 tăng lên 113,664 triệu đồng (tỷ lệ 0,15%); năm 2013 giảm xuống 89,925 triệu đồng (tỷ lệ 0,1%). Nhìn chung, tỷ lệ nợ quá hạn duy trì dưới 0,5% và tỷ lệ nợ xấu duy trì dưới 0,2% trong toàn bộ giai đoạn.
• Về khả năng sinh lời và trích lập dự phòng rủi ro: Lợi nhuận lãi thuần từ tín dụng tăng đều từ 3.012 triệu đồng (năm 2011) lên 4.926 triệu đồng (năm 2012, tăng 1.914 triệu đồng) và đạt 5.222 triệu đồng (năm 2013). Tuy nhiên, tỷ lệ sinh lời của danh mục tín dụng có chiều hướng sụt giảm liên tục từ 9,87% (2011) xuống 7,34% (2012) và còn 6,57% (2013) do dư nợ bình quân tăng nhanh hơn doanh số thu lãi. Dự phòng rủi ro tín dụng trích lập năm 2011 là 39,6 triệu đồng (tỷ lệ 0,13%), năm 2012 tăng lên mức tỷ lệ 0,47% và năm 2013 đạt mức tỷ lệ 0,83% trên dư nợ bình quân.

Đánh giá thực trạng: Khóa luận chỉ ra rằng đơn vị đã giữ vững tỷ lệ nợ xấu ở ngưỡng an toàn, doanh số thu nợ và cho vay tăng đều. Tuy nhiên, tồn tại lớn là danh mục tín dụng thiên lệch về ngắn hạn; tỷ trọng cấp tín dụng cho DNNVV còn thấp (14,5%); sản phẩm tín dụng chưa đa dạng khi thiếu vắng nghiệp vụ bảo lãnh, chiết khấu và cho thuê tài chính; công tác xử lý nợ xấu nhóm 4 và nhóm 5 chưa dứt điểm. Nguyên nhân xuất phát từ biên chế nhân sự mỏng; cán bộ tín dụng bị nhiễu loạn thông tin khi thẩm định báo cáo tài chính của doanh nghiệp; sự cạnh tranh lãi suất gay gắt từ các tổ chức tín dụng trên địa bàn; quy định điều kiện vay vốn trung - dài hạn khắt khe khiến nhiều DNNVV không đáp ứng được tiêu chuẩn tài sản bảo đảm.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Phòng giao dịch Yên Tâm – NHNo & PTNT Yên Định

Chương cuối xác lập định hướng kinh doanh giai đoạn 2014 – 2016 của đơn vị: duy trì vai trò chủ đạo trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, đồng thời chuyển dịch dần cơ cấu sang khối doanh nghiệp; tăng cường nguồn vốn huy động ổn định, bảo đảm lãi suất thực dương; nâng cao năng lực thẩm định và an toàn vốn.

Các giải pháp cụ thể được tác giả đề xuất bao gồm:

1. Duy trì và phát triển quan hệ với khách hàng truyền thống: Phối hợp với ban lãnh đạo các DNNVV trên địa bàn triển khai dịch vụ chi trả lương cho cán bộ nhân viên qua tài khoản thẻ ATM; tận dụng số dư tiền gửi không kỳ hạn chi phí thấp; mở rộng tệp khách hàng mới thông qua sự liên kết, giới thiệu của các đối tác truyền thống.
2. Nâng cao hiệu quả công tác huy động vốn: Đa dạng hóa các sản phẩm tiền gửi (tiết kiệm bậc thang, tiết kiệm dự thưởng, tiết kiệm giáo dục, hưu trí, thấu chi tài khoản cá nhân, tài khoản chi trả kiều hối); đẩy mạnh công tác quảng bá, tiếp thị trực tiếp và chính sách chăm sóc đặc biệt đối với khách hàng gửi tiền quy mô lớn nhằm tạo lập nguồn vốn ổn định, hạ giá thành đầu vào để cạnh tranh lãi suất cho vay.
3. Đa dạng hóa các phương thức cấp tín dụng: Từng bước triển khai nghiệp vụ chiết khấu giấy tờ có giá, phát hành bảo lãnh ngân hàng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn lưu động cho doanh nghiệp thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cho vay từng lần.
4. Tăng cường kiểm tra, giám sát khoản vay: Thực hiện giám sát chặt chẽ chu trình vốn trước, trong và sau khi giải ngân; thẩm tra thực tế hiện trạng sử dụng tài sản bảo đảm và tiến độ luân chuyển dòng tiền kinh doanh của doanh nghiệp.
5. Đào tạo, nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ tín dụng: Nâng cao năng lực thẩm định dự án, kỹ năng phân tích báo cáo tài chính nội bộ của DNNVV, bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp và quy tắc giao dịch văn minh.
6. Xử lý dứt điểm nợ quá hạn và nợ xấu: Rà soát, phân loại chính xác các khoản nợ nhóm 3, 4, 5; áp dụng linh hoạt các biện pháp thu hồi nợ, đôn đốc xử lý tài sản thế chấp hoặc tái cơ cấu kỳ hạn trả nợ cho các phương án kinh doanh có triển vọng phục hồi.
7. Thực hiện nghiêm túc quy chế tín dụng, trích lập đầy đủ quỹ dự phòng rủi ro theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và đẩy mạnh hoạt động marketing ngân hàng trên địa bàn huyện.

Về kiến nghị: Khóa luận đề xuất cơ quan nhà nước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tránh sự chồng chéo trong các quy định về hợp đồng tín dụng và xử lý tài sản thế chấp; đề nghị Agribank huyện Yên Định tăng cường phân cấp hạn mức tín dụng và hỗ trợ đào tạo nghiệp vụ cho cán bộ cấp phòng giao dịch.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phản ánh đầy đủ bức tranh vận hành tín dụng của một phòng giao dịch ngân hàng nông nghiệp tuyến huyện trong 3 năm đầu thành lập qua các chỉ tiêu cụ thể:

Năm	Tổng dư nợ (Triệu đồng)	Tỷ trọng tín dụng công thương nghiệp / DNNVV (%)	Tỷ lệ nợ quá hạn (%)	Tỷ lệ nợ xấu (%)	Lãi thu từ tín dụng (Triệu đồng)	Tỷ lệ sinh lời của tín dụng (%)	Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro (%)
2011	40.925	10,0	0,30	0,20	3.012	9,87	0,13
2012	Tăng 34.868	12,0	0,25	0,15	4.926	7,34	0,47
2013	Tăng 18,67%	14,5	0,20	0,10	5.222	6,57	0,83

Đóng góp của tác giả thể hiện ở việc chỉ rõ sự mâu thuẫn thực tiễn giữa yêu cầu tăng trưởng dư nợ an toàn và rào cản tài sản thế chấp của các DNNVV tại nông thôn. Tác giả đã phân tích nguyên nhân khiến tỷ lệ sinh lời của hoạt động tín dụng sụt giảm từ 9,87% xuống 6,57% dù tổng thu nhập lãi tăng, từ đó đưa ra đề xuất có tính khả thi về việc kết hợp huy động vốn chi phí thấp qua tài khoản trả lương ATM và mở rộng dịch vụ ngoài tín dụng để cải thiện hiệu quả tổng thể.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận bộc lộ một số giới hạn gắn liền với phạm vi nghiên cứu do tác giả trình bày trong văn bản:

• Phạm vi dữ liệu hẹp: Các phân tích thực nghiệm chỉ giới hạn tại một đơn vị cơ sở là Phòng giao dịch Yên Tâm trong giai đoạn 3 năm đầu đi vào hoạt động (2011 – 2013), chưa mở rộng so sánh tương quan với các phòng giao dịch khác trong cùng Chi nhánh Agribank Yên Định hoặc các ngân hàng thương mại đối thủ trên cùng địa bàn.
• Chi tiết giải pháp chưa đồng đều: Các giải pháp về đa dạng hóa sản phẩm như cho thuê tài chính hay tài trợ ủy thác đầu tư mới chỉ dừng lại ở mức nêu định hướng, chưa xây dựng được quy trình vận hành cụ thể do hạn chế về thẩm quyền phê duyệt nghiệp vụ của mô hình phòng giao dịch trực thuộc.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu chất lượng tín dụng DNNVV trên quy mô toàn bộ chi nhánh cấp huyện hoặc cấp tỉnh; cập nhật chuỗi số liệu sau năm 2013 gắn với các văn bản thay thế Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Luật Doanh nghiệp mới; nghiên cứu chuyên sâu về các mô hình chấm điểm tín dụng nội bộ dành riêng cho khối doanh nghiệp siêu nhỏ tại nông thôn.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị kinh doanh đang thực hiện đề tài tốt nghiệp về quản trị tín dụng thương mại, mở rộng tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa hoặc quản trị rủi ro tại hệ thống Agribank.
• Cán bộ tín dụng và nhân viên quản trị rủi ro tại các chi nhánh, phòng giao dịch ngân hàng nông nghiệp tuyến cơ sở, cung cấp góc nhìn thực tế về quy trình xử lý hồ sơ vay vốn, cách thức thu thập dữ liệu nội bộ của khách hàng DNNVV và phương thức kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng 0,2%.
• Phần nội dung có giá trị sử dụng cao gồm hệ thống bảng biểu tính toán tỷ số sinh lời tín dụng, phương pháp phân loại nhóm nợ theo thời hạn và hướng dẫn trích lập dự phòng rủi ro cụ thể gắn với giá trị khấu trừ của từng loại tài sản bảo đảm.

Câu hỏi thường gặp

Phòng giao dịch Yên Tâm được thành lập vào thời gian nào và có mạng lưới tổ chức ra sao?

Phòng giao dịch Yên Tâm được thành lập theo Quyết định số 4273/QĐ-NHNo ngày 15/06/2011 của Giám đốc NHNo & PTNT huyện Yên Định và chính thức khai trương ngày 21/12/2011 tại thôn Mỹ Quan, xã Yên Tâm, huyện Yên Định. Đơn vị là bộ phận phụ thuộc của Agribank Yên Định, gồm Ban Giám đốc và hai bộ phận nghiệp vụ chính là Tổ tín dụng và Tổ kế toán.

Diễn biến nợ quá hạn và nợ xấu tại Phòng giao dịch Yên Tâm giai đoạn 2011 – 2013 như thế nào?

Cả hai chỉ tiêu đều được khống chế ở mức rất thấp và có xu hướng giảm tỷ lệ trên tổng dư nợ:

• Tỷ lệ nợ quá hạn giảm liên tục qua 3 năm, lần lượt là 0,3% (năm 2011, dư nợ 122,74 triệu đồng), 0,25% (năm 2012, dư nợ 189,44 triệu đồng) và 0,2% (năm 2013, dư nợ 179,85 triệu đồng).
• Tỷ lệ nợ xấu giảm tương ứng từ 0,2% (năm 2011, nợ xấu 81,816 triệu đồng) xuống 0,15% (năm 2012, nợ xấu 113,664 triệu đồng) và đạt 0,1% (năm 2013, nợ xấu 89,925 triệu đồng).

Tỷ trọng tín dụng đối với DNNVV (công thương nghiệp) biến động thế nào so với tín dụng nông nghiệp?

Tín dụng nông nghiệp luôn chiếm tỷ trọng chi phối nhưng giảm dần từ 88% (26.389,62 triệu đồng năm 2011) xuống 84% (2012) và còn 80,5% (2013). Ngược lại, tín dụng công thương nghiệp (chủ yếu là DNNVV) tăng trưởng cả về quy mô và tỷ trọng: từ 10% (3.051,6 triệu đồng năm 2011) tăng lên 12% (9.093,12 triệu đồng năm 2012) và đạt 14,5% (13.946 triệu đồng năm 2013).

Vì sao tỷ lệ sinh lời của hoạt động tín dụng tại phòng giao dịch giảm dù số tiền lãi thu được tăng?

Số tiền lãi thu được từ tín dụng tăng đều từ 3.012 triệu đồng (năm 2011) lên 4.926 triệu đồng (năm 2012) và 5.222 triệu đồng (năm 2013). Tuy nhiên, do quy mô tổng dư nợ bình quân tăng trưởng với tốc độ nhanh hơn doanh số thu lãi (tổng dư nợ bình quân năm 2013 đạt 79.414,5 triệu đồng), dẫn đến tỷ số Lãi tín dụng / Tổng dư nợ bình quân giảm dần từ 9,87% (2011) xuống 7,34% (2012) và còn 6,57% (2013).

Tác giả đề xuất giải pháp trọng tâm nào để phát triển nhóm khách hàng truyền thống?

Tác giả đề xuất đẩy mạnh liên kết với ban lãnh đạo các DNNVV trên địa bàn để thực hiện dịch vụ trả lương cho người lao động qua tài khoản thẻ ATM, từ đó gia tăng lượng tiền gửi thanh toán không kỳ hạn có chi phí vốn thấp, đồng thời tận dụng mạng lưới quan hệ của các khách hàng này để tiếp cận và phát triển các khách hàng doanh nghiệp mới.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Trịnh Thị Thùy đã hoàn thành việc khảo sát và phân tích toàn diện thực trạng chất lượng tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Phòng giao dịch Yên Tâm – NHNo & PTNT Yên Định giai đoạn 2011 – 2013. Kết quả nghiên cứu chứng minh đơn vị đã kiểm soát tốt rủi ro tín dụng với tỷ lệ nợ xấu dưới 0,2%, song tỷ trọng tài trợ vốn cho khối DNNVV vẫn còn ở mức khiêm tốn (14,5%) và các sản phẩm tín dụng chưa thực sự phong phú. Hệ thống giải pháp được đề xuất từ góc độ mở rộng huy động vốn chi phí thấp, siết chặt thẩm định theo mô hình 6C và phát triển dịch vụ thẻ trả lương cung cấp những luận cứ thực tiễn giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả an toàn vốn cho đơn vị trong các năm tiếp theo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 1.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa Theo Điều 4, Khoản 1 Luật Doanh nghiệp 2005: “Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh. ” Khi nói đến DNNVV ( SMEs – Small and medium enterprises ), chúng ta nghĩ ngay đến cách phân loại doanh nghiệp dựa trên tiêu chí độ lớn hay quy mô của doanh nghiệp. Tuy nhiên, khái niệm DNNVV chỉ mang tính chất tương đối và nó phụ thuộc vào quy định của từng quốc gia.1 : Tiêu chí xác định DNNVV ở một số quốc gia Tổng số vốn hoặc Tên nước Số lao động ( người ) giá trị tài sản < 50 trong bán lẻ < 10 triệu yên Nhật <100 trong bán buôn < 30 triệu yên < 300 ngành khác < 100 triệu yên Mỹ < 500 Thái Lan < 100 < 20 triệu bạt Xingapo < 100 < 499 triệu SD Philippin < 200 < 100 triệu pê-sô Indonesia < 100 < 0,6 tỉ ru-pi (Nguồn: Phát triển SMEs trong quá trình công nghiệp hoá ở Việt Nam và Kinh nghiệm phát triển DNVVN ở Mỹ – Tạp chí NCKT ) SV : Trịnh Thị Thùy 9 Lớp : K13A ĐH TCNH Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Hoằng Bá Huyền Xuất phát từ thực tiễn nhằm trợ giúp phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 56/2009/NĐ - CP ngày 30/06/2009.

Theo Điều 3, Nghị định số 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009: “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên)” , cụ thể như sau : Bảng 1.2: Tiêu chí xác định DNNVV ở Việt Nam Quy mô DN siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nhỏ Khu vực Số LĐ Tổng NV Số LĐ Tổng NV Số LĐ ( Người) (Tỷ đồng) (Người) (Tỷ đồng) (Người) I. Nông, lâm nghiệp và ≤ 10 ≤ 20 (10-200] (20-100] (200-300] thủy sản II. CN & XD ≤ 10 ≤ 20 (10-200] (20-100] (200-300] III. TM & DV ≤ 10 ≤ 10 (10-50] (10-50] (50-100] Căn cứ vào tình hình kinh tế - xã hội cụ thể của ngành, địa phương, trong quá trình thực hiện các biện pháp, có thể linh hoạt áp dụng đồng thời cả hai chỉ tiêu vốn và lao động hoặc một trong hai chỉ tiêu nói trên.

Ở Việt Nam, doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động chủ yếu trong 2 lĩnh vực : sản xuất công nghiệp, xây dựng và trong thương mại dịch vụ .2 Đặc điểm, vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.1 Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa  DNNVV tồn tại và phát triển trên hầu hết các lĩnh vực, thành phần kinh tế DNNVV hoạt động trên tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế: thương mại, dịch vụ, công nghiệp, xây dựng, nông lâm ngư nghiệp. và hoạt động dưới mọi hình thức như: Doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần, SV : Trịnh Thị Thùy 10 Lớp : K13A ĐH TCNH Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Lê Hoằng Bá Huyền công ty trách nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và các cơ sở kinh tế cá thể.thu hút một lượng lớn lao động là gia đình, bạn bè, thân hữu. Theo thống kê, tính đến ngày 31-12-2011, Việt Nam có 543.963 DN, với số vốn khoảng 6 triệu tỷ đồng.

Trong đó, có gần 96,81% DNNVV, chủ yếu là DN tư nhân. Các DNNVV sử dụng 51% lao động xã hội và đóng góp hơn 40% GDP cả nước. Nếu tính cả 133.000 HTX, trang trại và khoảng 3 triệu hộ kinh doanh cá thể thì khu vực này đóng góp tới 60% vào cơ cấu GDP 1.  DNNVV có vốn ban đầu ít, thu hồi vốn nhanh Xét quy mô về vốn thì DN có số vốn: dưới 1 tỷ đồng chiếm 41,8%; từ 1-5 tỷ đồng chiếm 37,03%; DN có vốn từ 5 - 10 tỷ đồng chỉ chiếm 8,18% 2.

Chu kỳ SXKD của DN thường ngắn dẫn đến khả năng thu hồi vốn nhanh tạo điều kiện cho DN kinh doanh hiệu quả.  DNNVV có tính năng động, linh hoạt cao trước sự thay đổi của thị trường DNNVV tồn tại ở mọi thành phần kinh tế, sản phẩm đa dạng, phong phú nhưng số lượng không lớn nên dễ dàng “chuyển hướng” kinh doanh khi nhu cầu thị trường thay đổi. Các DNNVV dễ phát huy bản chất hợp tác, có thể duy trì tự do cạnh tranh và phát huy tiềm lực ở trong nước, làm cho nền kinh tế linh hoạt hơn.  Năng lực kinh doanh còn hạn chế Do quy mô vốn nhỏ nên các DNNVV không có điều kiện đầu tư quá nhiều vào nâng cấp, đổi mới máy móc, mua sắm thiết bị công nghệ tiên tiến, hiện đại…dẫn đến chất lượng sản phẩm không cao, thiếu sản phẩm mang tính cạnh tranh nên khả năng cạnh tranh giảm.

Đồng thời, do vốn ít, khả năng tiếp cận huy động vốn khó khăn nên các DN này cũng gặp nhiều khó khăn trong việc quảng bá, giới thiệu sản phẩm nên các mặt hàng của DNNVV khó tiêu thụ trên thị trường. 1 : Theo phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI): Báo cáo thường niên DN Việt Nam 2011. 2 : Theo Báo Sài Gòn giải phóng online : DN nhỏ và vừa Việt Nam, thứ Hai, ngày 02/04/2012. SV : Trịnh Thị Thùy 11 Lớp : K13A ĐH TCNH Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.

Lê Hoằng Bá Huyền Bên cạnh đó, các kỹ năng kinh doanh khác như kỹ năng đàm phán, kỹ năng thuyết trình và thuyết phục của người lao động và các chủ DNNVV là rất yếu kém, không thể hiện được tính chuyên nghiệp trong kinh doanh.  Năng lực quản lý còn thấp Phần lớn chủ các DNNVV còn tương đối trẻ, có trình độ học vấn cao nhưng lại thiếu kinh nghiệm thương trường, thiếu tính chuyên nghiệp trong kinh doanh, bộ phận quản lý chủ yếu là người thân quen trong gia đình, họ dùng phương pháp “gia đình tự trị” là chủ yếu, nên trong quá trình quản lý vẫn còn mang tính chất chủ quan. Tuy nhiên, hiện nay tình hình này đang dần được cải thiện, họ chú trong đến trình độ chuyên môn, khả năng, phong cách làm việc và cách xử lý tình huống, do đó chất lượng cũng dần được nâng cao.2 Vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa  DNNVV giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế Xuất phát từ đặc điểm DNNVV tồn tại ở hầu hết các lĩnh vực kinh tế, chiếm tỷ trọng lớn. Vì thế, bộ phận này đóng góp một khối lượng lớn, đa dạng về sản phẩm và dịch vụ, tạo công việc cho nhân dân lao động góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội.

Mặt khác, DNNVV cũng góp phần phát triển các ngành nghề truyền thống, với đà phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, kết hợp với thị trường mở cửa, đa phương hóa, đa dạng hóa. Nhiều DNNVV đã mạnh dạn chuyển sang sản xuất hàng hóa phục vụ xuất khẩu, số lượng hàng hóa tham gia xuất khẩu ngày càng tăng, nhiều sản phẩm được các doanh nghiệp xuất khẩu trực tiếp hoặc xuất ủy thác qua các doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp nước ngoài góp phần tăng cường kinh tế đối ngoại. Do đó, DNNVV giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế.  DNNVV gữ vai trò ổn định nền kinh tế DNNVV đóng vai trò quan trọng trong lưu thông hàng hoá và cung cấp dịch vụ, có vai trò bổ sung cho các doanh nghiệp lớn, là xí nghiệp gia công “vệ SV : Trịnh Thị Thùy 12 Lớp : K13A ĐH TCNH Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.

Lê Hoằng Bá Huyền tinh” cho các doanh nghiệp lớn cùng hệ thống và là mạng lưới tiêu thụ hàng hoá cho các doanh nghiệp lớn, do đó DNNVV có thể trở thành những nhà thầu phụ, “vệ tinh” cho các DN lớn. Sự điều chỉnh hợp đồng thầu phụ tại những thời điểm khác nhau, giúp nền kinh tế ổn định. Có thể ví DNNVV là “ thanh giảm sốc” cho nền kinh tế. 3  DNNVV làm cho nền kinh tế năng động Vì có quy mô nhỏ nên DNNVV “dễ dàng” chuyển hướng khi nhu cầu thị trường thay đổi, DNNVV luôn thích ứng cao trước những thay đổi của thị trường, có khả năng chuyển hướng kinh doanh và chuyển hướng mặt hàng nhanh.

Mặt khác, sản phẩm của các DNNVV đa dạng, phong phú nhưng số lượng không lớn, nên dễ dàng chuyển hướng sang loại hình kinh doanh khác, phù hợp với thị trường. Do đó, có thể thấy DNNVV đóng vai trò quan trọng trong thay đổi cấu trúc của nền kinh tế, giúp nền kinh tế linh động hơn, dễ thích ứng với những biến động của nền kinh tế toàn cầu.  DNNVV là trụ cột kinh tế của địa phương DNNVV có mặt ở khắp tất cả các tỉnh thành trong cả nước, xuất phát từ nền kinh tế nông nghiệp yếu kém, sự phát triển của DNNVV đã góp phần đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động trong nước, thu hút được ngày càng nhiều lao động ở nông thôn cũng như một số lượng lớn lao động bắt đầu tham gia vào thị trường việc làm, lược lượng lao động này chủ yếu tập trung vào các ngành phi nông nghiệp, công nghiệp và đã giúp chuyển đổi cơ cấu kinh tế địa phương, cơ cấu ngành, cơ cấu các thành phần kinh tế, góp phần chuyển dịch cơ cấu chung kinh tế đất nước theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa ; là nhân tố đóng góp quan trọng và GDP, tạo công ăn việc làm cho nhân dân, giúp ổn định xã hội, đóng góp lớn vào công cuộc công nghiệp hóa khu vưc nông 3 Theo : http://vi.org/wiki/Doanh_nghiệp_nhỏ_và_vừa. SV : Trịnh Thị Thùy 13 Lớp : K13A ĐH TCNH Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.

Lê Hoằng Bá Huyền thôn. Do đó, có thể nói DNNVV là xương sống trong nền kinh tế, là trụ cột của kinh tế địa phương.  DNNVV tạo nên ngành công nghiệp và dịch vụ phụ trợ quan trọng Hiện nay khoa học công nghệ ngày càng phát triển mạnh mẽ, có nhiềuứng dụng trong cuộc sống, đồng thời cùng với sự phát triển của chuyên môn hóa, đa dạng hóa, hợp tác hóa thì không có một DN nào tự mình “khép kín” chu trình sản xuất kinh doanh.