CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CÔNG TRÌNH 1.Khái niệm về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình : Dự án là tập hợp những đề xuất, ý tưởng được thực hiện theo một quy trình để đạt được mục tiêu đề ra trong khoảng thời gian nhất định với việc sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên như kinh phí, nhân công, vật tư. Đầu tư là bỏ vốn để tạo nên một tài sản nào đó, cũng như để khai thác và sử dụng nó nhằm sinh lời hoặc thỏa mãn một nhu cầu của người bỏ vốn trong một thời gian nhất định. Dự án đầu tư là tập hợp các đối tượng đầu tư, được hình thành và hoạt động theo một kế hoạch cụ thể và tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định. Dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất liên quan đến việc bỏ vốn để đầu tư xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo công trình xây dựng nhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong một thời gian nhất định.
Quản lý dự án vừa là một nghệ thuật vừa là một khoa học nhằm phối hợp thiết bị, vật tư, kinh phí để thực hiện dự án đạt được mục đích đề ra một cách hiệu quả nghĩa là nghệ thuật phải gắng chặt với các khía cạnh giữa cá nhân với cá nhân và công việc lãnh đạo con người; khoa học bao gồm sự hiểu biết các tiến trình, các công cụ và các kỹ thuật. Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình là : + Việc áp dụng những hiểu biết, kỹ năng công cụ, kỹ thuật vào hoạt động dự án đầu tư xây dựng công trình nhằm đạt được những yêu cầu và mong muốn từ dự án đó. + Quá trình lập kế hoạch tổng thể, điều phối và kiểm soát một dự án đầu tư xây dựng công trình từ khi bắt đầu đến khi kết thúc nhằm đạt được những mục tiêu về thời gian, chi phí, kỹ thuật và chất lượng. 4 Mục tiêu quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình là phải đảm bảo lợi ích về yêu cầu chất lượng, đảm bảo tiến độ, chí phí phù hợp, có hiệu quả về tài chính, Kinh tế - Xã hội.
Yêu cầu của công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình là quản lý dự án từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư đến kết thúc đầu tư. Khi dự án không có trong quy hoạch phải bổ sung; Trình người quyết định đầu tư xem xét tính hiệu quả, phù hợp quy hoạch, giải phóng mặt bằng, huy động vốn, Phòng chống cháy nổ, vệ sinh môi trường, quốc phòng an ninh; Sự kết nối hạ tầng trong và ngoài hàng rào dự án đầu tư; Quản lý dự án trong giai đoạn thực hiện đầu tư. Nguyên tắc quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình là phải phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch ngành, quy hoạch xây dựng, bảo đảm an ninh, an toàn xã hội và an toàn môi trường, phù hợp với các quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật khác có liên quan. Vai trò quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình là hoạch định, theo dõi và kiểm soát tất cả những khía cạnh của dự án và khuyến thích mọi thành phần tham gia vào dự án đó nhằm đạt được những mục tiêu của dự án đúng thời hạn với chi phí, chất lượng và thời gian như mong muốn ban đầu.
Khái niệm về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông là một dự án xây dựng công trình giao thông mà tập hợp các hồ sơ và bản vẽ thiết kế, trong đó bao gồm các tài liệu pháp lý, quy hoạch tổng thể, kiến trúc, kết cấu, công nghệ tổ chức thi công,. được giải quyết với công trình xây dựng. Đây là môi trường hoạt động phù hợp với những mục đích đã được đặt ra, là một quá trình xây dựng các dự án công trình giao thông có định hướng cho những công trình mới hoặc cải tạo đối với các công trình đang sử dụng. Dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông được xác định bởi mục tiêu, quy mô, chất lượng, thời gian thực hiện, việc sử dụng tài nguyên.
và quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông đòi hỏi phải có tổ chức, 5 có năng lực, các thành viên tham gia phải thông thạo công việc, biết phối hợp hoạt động với nhau một cách có hiệu quả. Dự án xây dựng công trình giao thông bao gồm các phần tử được tạo nên trong quá trình thực hiện cũng như đảm bảo hoàn thành các công việc của dự án như tài chính, nhân lực, nguyên vật liệu, đất xây dựng, hợp đồng. Những dự án được xem là thành công khi tổng các chi phí không vượt quá tổng dự toán hoặc tổng mức đầu tư và thời gian thực hiện xây dựng không vượt tương ứng với thời gian trong kế hoạch. Những đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông : + Có mục đích được xác định : Một dự án được xác định theo các mục đích của nó, dự án hoàn thành khi các mục tiêu cụ thể đã đạt được.
+ Có các loại hình hoạt động khác nhau : Các dự án thường được mô tả bằng các hình thức hoạt động khác nhau được thực hiện ở các giai đoạn khác nhau của chu kỳ dự án. Trong giai đoạn ban đầu có thể chủ yếu sẽ là các hoạt động nghiên cứu điều tra và thiết kế. Sau giai đoạn này việc xây lắp và đưa công trình vào khai thác sử dụng sẽ là hoạt động chính. + Các hoạt động tiếp sau : Không chỉ tiến hành các hoạt động khác nhau tại những thời điểm khác nhau mà điều chắc chắn là các hoạt động đó phải theo trình tự logic phụ thuộc vào thể loại của dự án.
+ Thời gian hoạt động : Vì các dự án công trình giao thông liên quan đến thay đổi và phát triển nên các dự án xây dựng công trình giao thông thường có tuổi thọ rõ ràng. Một dự án xây dựng công trình giao thông bắt đầu từ một khái niệm, tư duy, một nhu cầu và một đề nghị và thường kết thúc khi đưa dự án vào khai thác sử dụng. + Sử dụng nhiều nguồn lực : Các dự án xây dựng công trình giao thông đòi hỏi phải có các nguồn lực khác nhau. Chủ yếu nguồn lực đó là nguồn nhân lực, nguồn lực khoa hoc công nghệ : thiết bị; Nguồn lực tự nhiên thiên nhiên : nguyên vật liệu; Nguồn lực vốn : tài chính (sử dụng các nguồn vốn : NSNN, vốn vay ODA, ADB .) và thời gian.
Điều lý tưởng cho một dự án là 6 có kế hoạch được đánh giá lạc quan về tiềm năng sử dụng nguồn lực và ít gặp những yếu tố rủi ro (trừ những nguyên nhân bất khả kháng như lũ lụt, động đất, thiên tai.) + Đánh giá dự án xây dựng công trình giao thông : Việc đánh giá một dự án xây dựng công trình giao thông hoàn thành là thước đo sự thành công của dự án khi mà các mục tiêu ban đầu đặt ra đạt kết quả như mong đợi. Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông là quá trình lập kế hoạch, điều phối thời gian, phân bổ nguồn lực và giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho công trình hoàn thành đúng thời gian, trong phạm vi nguồn vốn được duyệt, đạt yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng, đảm bảo an toàn lao động, an toàn giao thông, phòng chóng cháy nổ, vệ sinh môi trường bằng những phương pháp và điều kiện tốt nhất. Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông có thể hiểu theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp là : -Theo nghĩa rộng, quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông là định ra mục tiêu của dự án; là Xác định các phương tiện cần huy động như : nguyên liệu, nhân lực, thông tin .; là đánh giá các rủi ro có thể xảy ra, đề xuất các biện pháp theo dõi và hành động; là động viên các nhân lực tham gia và kết hợp các hoạt động của họ; là theo dõi dự án, thông báo cho Ban chỉ đạo dự án thông tin về tiến trình thực hiện dự án và tất cả những gì có thể dẫn tới sự thay đổi mục tiêu hoặc chương trình dự án. -Theo nghĩa hẹp, quản lý dự án xây dựng công trình giao thông được hiểu là chỉ đạo dự án, áp dụng những kiến thức, những kỹ năng phương tiện kỹ thuật trong quá trình hoạt động của dự án để đáp ứng những nhu cầu mong đợi của người bỏ vốn cho dự án.
Nhưng luôn là những vấn đề gay cấn vì những lý do về quy mô của dự án, thời gian hoàn thành, chi phí và chất lượng. Chính những điều đó làm cho những người hùng vốn có khi thì vui mừng, có khi thì thấp thỏm lo âu và thậm chí là thất vọng. 7 Như vậy, Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông là việc điều phối và tổ chức các bên khác nhau tham gia vào một dự án nhằm hoàn thành dự án đó theo những hạn chế được áp đặt bởi các yếu tố: chất lượng, thời gian, chi phí và an toàn hay là lập kế hoạch tổng thể, điều phối và kiểm soát một dự án từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc, nhằm đảm bảo hoàn thành đúng thời hạn trong phạm vi ngân sách và các yêu cầu kỹ thuật đã được xác định trước cũng như cách thức và chất lượng thực hiện. Do đó, thực chất công việc quản lý dự án là thực hiện một dự án.
Vì vậy để hiểu được khái niệm quản lý dự án, đòi hỏi trước hết người quản lý phải hiểu rõ và nắm vững vấn đề : Thực hiện một dự án là gì ? Thực hiện một dự án được hiểu là xác định và thực hiện đến nơi đến chốn một tổ hợp các hành động quyết định và các công việc lệ thuộc lẫn nhau trong mục đích cũng như trong sự liên kết giữa chúng với nhau nhằm đáp ứng một nhu cầu đã được nêu trong sự ràng buộc về kỳ hạn và nguồn lực trong một bối cảnh không chắc chắn : - Xác định một tổ hợp các hành động quyết định và công việc : Có những hành động quyết định và công việc nào cần cho việc thực thi dự án phải được lưu ý trong quá trình lập kế hoạch.