Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về chất lượng nhân lực Chương 2: Thiết kế và phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng công tác đảm bảo chất lượng nhân lực tại Cục thuế Thành phố Hồ Chí Minh Chương 4: Giải pháp tăng cường công tác đảm bảo và cải thiện chất lượng nhân lực tại Cục thuế Thành phố Hồ Chí Minh 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG NHÂN LỰC TRONG TỔ CHỨC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc Vấn đề nhân lực là vấn đề quan trọng, đóng vai trò nòng cốt của các tổ chức và doanh nghiệp. Việc đảm bảo và nâng cao chất lượng nhân lực là vấn đề cấp thiết, luôn được các tổ chức và doanh nghiệp quan tâm, chú trọng phát triển.
Đây cũng là vấn đề được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Đề cập đến vấn đề này, đã có các công trình nghiên cứu như: Bùi Thanh Duy (2015) đã đề cập đến công tác nâng cao chất lượng công chức tại Văn phòng Cục thuế Hà Nội bằng cách tiếp cận quản lý nguồn nhân lực. Luận văn còn đưa ra các cách tiếp cận khái niệm chất lượng và việc nâng cao chất lượng theo quy trình quản lý cán bộ công chức. Đây là nguồn tư liệu hay, phù hợp để tham khảo trong đề tài nghiên cứu này.
Bùi Văn Minh (2016) đã nghiên cứu về đội ngũ công chức, chất lượng đội ngũ công chức, các yếu tố liên quan như các quy trình tuyển dụng, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng công chức. Tác giả đã tập trung phân tích sâu về 4 tiêu chí đánh giá chất lượng cán bộ công chức trong cơ quan gồm: Thể lực, tâm lực, kỹ năng mềm, kiến thức và kỹ năng chuyên môn. Luận văn cũng đưa ra các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đội ngũ công chức, bao gồm các hoạt động: Tuyển dụng, bố trí, sử dụng, đãi ngộ đội ngũ công chức. Lê Đình Vỹ (2016) đã thực hiện nghiên cứu để đưa ra những giải pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức của chính quyền cấp xã.
Tuy nhiên, do phạm vi, đối tượng nghiên cứu của đề tài chỉ mới dừng lại ở chính quyền cấp xã ở vùng miền núi khó khăn nên chưa mang tính khái quát, chưa nêu bật được những giải pháp chung của đội ngũ cán bộ công chức hiện nay nhưng đây cũng là công trình nghiên cứu có nhiều vấn đề liên quan đến đề tài của học viên, học viên có thể học tập và ứng dụng cho luận văn đang nghiên cứu. 4 Nguyễn Bắc Son (2005) đã phân tích thực trạng và đánh giá về vấn đề chất lượng đội ngũ công chức hành chính nhà nước nói chung, từ đó đưa ra một cách khách quan, chính xác về một số ưu điểm và hạn chế về chất lượng đội ngũ công chức hành chính nhà nước. Đồng thời cũng nêu lên một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ công chức nhà nước trong thời kỳ đổi mới. Dương Văn Toàn (2018) đã làm nổi bật quan điểm: Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nguồn nhân lực như một lực lượng sản xuất hàng đầu của xã hội, yếu tố chính là quyết định quan trong nhất, là động lực cơ bản nhất.
Vì vậy, để nâng cao chất lượng nhân lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phát triển kinh tế đất nước, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp. Trịnh Hoàng Lâm (2016) đã chỉ ra rõ những ưu, nhược điểm của nguồn nhân lực Việt Nam hiện tại đồng thời đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nhân lực của Việt Nam trong thời gian tới. Tình hình nghiên cứu ngoài nƣớc Anu Vehmaa, et al. “Human resources and sustainable development”.
Nghiên cứu đưa ra quan điểm về nguồn nhân lực, các khái niệm từ nhiều tác giả khác nhau, đồng thời phân tích về đặc điểm nhân lực, những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực, những yêu cầu đặt ra để phát triển bền vững nguồn nhân lực và đem lại hiệu quả cho tổ chức. Đồng thời cũng đề cập đến động lực của người lao động trong việc phát triển nguồn nhân lực ổn định và bền vững trong tổ chức. Tara Duggan and Demand Media, 2013. “Developing & Training Human Resources in Organizations”.
Tác giả đã đề cập đến các khái niệm như: người lao động, nguồn nhân lực, người sử dụng lao động, đề cập đến vấn đề đào tạo, nội dung đào tạo người lao động, đồng thời cũng đề cập đến vấn đề phát triển nguồn nhân lực, những khía cạnh phát triển về số lượng và chất lượng, là các biện pháp chung để phát triển và đào tạo nguồn nhân lực trong tổ chức. 5 Panel Andreea Maier, et al. Innovation by Developing Human Resources, Ensuring the Competitiveness and Success of the Organization. Luận văn nghiên cứu về công tác cải thiện, đổi mới, nâng cao chất lượng nhân lực trong tổ chức.
Các tác giả đã đề xuất một khuôn khổ phát triển chất lượng nhân lực cho sự đổi mới, để đạt được hiệu suất thực tế. Mục đích của khuôn khổ này là cung cấp cho tất cả các nhà quản lý một bức tranh rõ ràng về năng lực nhân sự hiện có để đổi mới và khả năng phát triển năng lực của nhân sự nhằm cải thiện năng lực đổi mới của tổ chức. Gennady Vladimirovich, et al. Development of Human Resources of the Organization with the Help of Team-Building Model.
Luận văn nghiên cứu về tổ chức và quản lý con người, phát triển phương pháp hình thành tinh thần đồng đội hiệu quả trong tổ chức. Luận văn đã đề xuất mô hình Help of Team-Building, mô tả quá trình xây dựng đội ngũ trong một tổ chức, mục tiêu là hình thành một nhóm người khác nhau thống nhất bởi các mục tiêu nhất định, làm việc nhóm gắn kết và hiệu quả. Giá trị của mô hình là định nghĩa và mối tương quan của từng giai đoạn phát triển nhóm với các yếu tố xác định. Kết quả là nâng cao năng lực một cách hiệu quả cho nguồn nhân lực của tổ chức.
Mô hình đã được ứng dụng tại một công ty cụ thể trong quá trình nghiên cứu. Nhận xét chung về các công trình Qua các công trình nghiên cứu khoa học đã được công bố cho thấy chất lượng nhân lực có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của đất nước nói chung và các doanh nghiệp, tổ chức nói riêng. Các đề tài nghiên cứu này đều có quan điểm tương tự nhau về công tác đảm bảo, nâng cao chất lượng nhân lực thông qua chương trình đào tạo, tạo động lực lao động. Tuy nhiên các công trình nghiên cứu khác nhau có thể đề xuất các tiêu chí đánh giá chất lượng nhân lực khác nhau đối với từng loại hình doanh nghiệp và các cơ quan tổ chức, từ đó, các yếu tố ảnh hưởng cũng có sự khác nhau nhất định.
Nhìn chung các nghiên cứu đều chỉ ra rằng chất lượng nhân lực bao gồm 3 yếu tố chính: Thể lực, tâm lực, trí lực. Tuy nhiên mỗi cá nhân và mỗi doanh nghiệp 6 là các thực thể khác nhau về lĩnh vực hoạt động, điều kiện kinh tế - xã hội vùng miền, do đó các vấn đề về chất lượng nhân lực ở mỗi tổ chức vẫn luôn có sự khác biệt và cần nghiên cứu thực nghiệm. Hiện nay, chưa có nghiên cứu nào về chất lượng nhân lực được thực hiện tại Cục thuế Thành phố HCM.Vì thế đây vẫn là nội dung mới mà học viên mong muốn khai thác, nghiên cứu nhằm đưa ra các vấn đề về chất lượng nhân lực tại tổ chức, từ đó đề xuất các giải pháp có tính thiết thực, hiệu quả, phù hợp cho công tác đảm bảo, nâng cao chất lượng nhân lực tại đây. Một số khái niệm cơ bản 1.
Nhân lực và chất lƣợng nhân lực 1. Nhân lực Trần Xuân Cầu, 2013 có viết: “Nhân lực là sức lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động. Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động – con người có sức lao động”. Theo từ điển Bách khoa Việt Nam thì nhân lực chính là sức người trong lao động sản xuất.
Trong phạm vi của bài nghiên cứu này, tác giả nghiên cứu nhân lực ở phạm vi tổ chức. Khi đặt nhân lực trong một tổ chức, dưới góc độ quản lý kinh tế, nhân lực được hiểu là khả năng lao động, thực hiện nhiệm vụ. Nhân lực trong tổ chức cũng được hiểu là số người làm việc trong một tổ chức theo cơ cấu phân công lao động và chế độ làm việc của tổ chức đó. Nói cách khác, nhân lực là sự kết hợp các cá nhân cùng với thái độ, kỹ năng, kiến thức của họ để thành lập, duy trì và đóng góp cho sự phát triển của tổ chức và xã hội.
Nhân lực đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của tổ chức. Vì vậy, cần phát huy đầy đủ nguồn tài nguyên nhân lực, phát huy tính chủ động sáng tạo của lao động để đạt được năng suất lao động cao nhất. Chất lượng nhân lực Chất lượng là đặc tính khách quan của sự vật. Chất lượng biểu thị ra bên ngoài các thuộc tính, các tính chất vốn có của sự vật.
Quan niệm chung nhất về “chất lượng” là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một người, một sự vật, sự việc. Có thể hiểu rằng, chất lượng là những phẩm chất, giá trị, đặc tính tạo nên bản chất của một con người, một sự vật, sự việc. Khi nói đến chất lượng của một con người là nói đến mức độ đạt được của một người ở trong một khoảng thời gian và không gian xác định cụ thể. Mức độ đó có thể được so sánh so với yêu cầu đặt ra.
Chất lượng của một con người chính là sự tổng hợp của những giá trị, phẩm chất, thuộc tính đặc trưng, bản chất của con người đó. Để đánh giá chất lượng của một sự vật, hiện tượng trong xã hội phải phân tích, đánh giá chất lượng của từng yếu tố, từng bộ phận cấu thành sự vật hiện tượng và quá trình ấy trong thống nhất, biện chứng, trong sự ràng buộc và tác động lẫn nhau giữa chúng; không được tuyệt đối hoá một yếu tố, bộ phận nào hoặc tách rời giữa các yếu tố, các bộ phận. Quá trình đó đòi hỏi phải có phương pháp xem xét, đánh giá cụ thể, không thể áp dụng phương pháp duy nhất, đặc biệt là đối với con người và hoạt động của con người trong xã hội.