đặt vấn đề quản lý con người lên hàng đầu. Không phải ngẫu nhiên mà các vấn đề phát triển nguồn nhân lực; về khai thác sử dụng nguồn nhân lực như thế nào cho hiệu quả nhất lại luôn là vấn đề bức xúc đối với các nhà quản lý. Nó không chỉ thôi thúc họ trong một giai đoạn nhất định nào mà trong suốt quá trình sản xuất kinh doanh của tất cả các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển. Tự bản thân những điều đó đã phần nào khẳng định được vai trò của nguồn nhân lực đối với hoạt động của doanh nghiệp.
Chính vì vậy, chất lượng nguồn nhân lực đóng vai trò hết sức quan trọng đối với mọi hoạt động của doanh nghiệp, nó được mô tả trong những điểm sau: a) Chất lượng nguồn nhân lực ảnh hưởng tới kết quả của quá trình sản xuất lao động Cho dù doanh nghiệp là một doanh nghiệp sản xuất hay một doanh nghiệp thương mại thì kết quả mong muốn của quá trình lao động cũng vẫn là lợi nhuận mà nó mang lại. 20 Đối với doanh nghiệp thương mại, dù họ kinh doanh hàng hoá hay dịch vụ thì vấn đề vẫn là phải bán cho được nhiều sản phẩm và phải có lãi. Một điều rất quan trọng đối với các doanh nghiệp này là phải có được chữ tín, phải có thái độ thanh lịch đáng mến và phải có tài khéo léo trong giao tiếp. Đó là những yêu cầu phải có để đi tới kết quả tốt đẹp, và lẽ dĩ nhiên điều đó có quan hệ chặt chẽ với chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
Đối với một doanh nghiệp sản xuất, chất lượng nguồn nhân lực ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng sản phẩm cũng như năng suất lao động. Xét về chất lượng sản phẩm, ngoài sự ảnh hưởng của máy móc thiết bị ra nó còn phụ thuộc rất nhiều vào tay nghề của người lao động cũng như thái độ của họ đối với công việc. Cùng với sự phát triển của sản xuất, nhu cầu của con người ngày càng phong phú và đa dạng, sản phẩm sản xuất ra ngày càng nhiều hơn, và đặc biệt chất lượng ngày càng cao hơn. Điều đó chỉ có thể có được do loại lao động trình độ cao sản xuất ra.
Khi một doanh nghiệp áp dụng một dây truyền công nghệ hiện đại, với máy móc thiết bị mới, nó đòi hỏi sự chuyên môn hoá cao và khả năng làm việc tận tâm của người lao động. Xét về năng suất lao động, ta có thể thấy rằng, cùng một điều kiện làm việc như nhau năng suất lao động ở nơi có nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ hơn hẳn ở nơi có chất lượng nguồn nhân lực thấp hơn Nói tóm lại, chất lượng nguồn nhân lực có một vai trò rất quan trọng trong việc tạo ra kết quả của quá trình lao động trong mọi doanh nghiệp. Một doanh nghiệp muốn thành công thì điều đầu tiên là phải giúp các cá nhân trong doanh nghiệp nhận thức được ý nghĩa của kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh và ảnh hưởng của nó đối với chính bản thân họ. Từ đó, vấn đề nâng cao chất lượng nguồn nhân lực không chỉ xuất phát từ nhu cầu sản xuất nữa mà còn xuất phát từ chính nhu cầu của con người, điều đó sẽ tạo điều kiện tốt cho việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp b) Chất lượng nguồn nhân lực có vai trò quan trọng trong việc tổ chức sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp Tổ chức sản xuất kinh doanh là việc lập ra một hệ thống chính thức gồm các vai trò nhiệm vụ mà con người có thể thực hiện, sao cho họ có thể cộng tác một cách tốt 21 nhất với nhau để đạt được các mục tiêu của doanh nghiệp.
Để việc tổ chức sản xuất tồn tại có ý nghĩa với mỗi cá nhân, nó phải có những điều kiện như: phải liên kết những mục tiêu xác đáng của doanh nghiệp mà nó được chỉ ra khi lập kế hoạch; phải có một ý đồ rõ ràng về những công việc hay hoạt động chủ yếu có liên quan; phải có một phạm vi có thể hiều được về sự tự quyết hay quyền hạn sao cho người thực hiện nhiệm vụ này hiểu được rằng họ có thể được làm những gì để hoàn thành công việc Công tác tổ chức như là việc nhóm gộp các hoạt động cần thiết để đạt được mục tiêu, là việc giao phó cho mỗi cá nhóm cho một người quản lý với quyến hạn cần thiết để giám sát nó, và là việc tạo điều kiện cho sự liên kết ngang và dọc trong cơ cấu của doanh nghiệp. Một cơ câú tổ chức cần phải được thiết kế để chỉ ra rõ ràng rằng ai sẽ làm việc gì và ai có trách nhiệm trong kết quả nào; để loại bỏ những trở ngại đối với việc thực hiện do sự lầm lỡ và không chắc chắn trong việc phân công công việc gây ra; và để tạo điều kiện cho các mạng lưới ra quyết định và liên lạc phản ánh và hỗ trợ cho các mục tiêu của doanh nghiệp Nói tóm lại, bản chất của công tác tổ chức là, những người cùng làm việc phải những vai trò nhất định. Mặt khác những vai trò mà mỗi người phải thực hiện phải được xây dựng một cách có chủ đích để đảm bảo rằng những hoạt động cần thiết sẽ được thực hiện và để đảm bảo rằng các hoạt động này là phù hợp với nhau, sao cho con người có thể làm việc một cách trôi chảy, có hiệu quả và có kết quả trong các nhóm. Như vậy nói tới tổ chức sản xuất là nói tới con người, và công tác này thành công tới mức nào còn phụ thuộc phần lớn vào bản thân mỗi con người đó mà trong một tập thể nó được hiểu là chất lượng của một nguồn nhân lực.
c) Chất lượng nguồn nhân lực cao sẽ làm cho công tác quản lý lao động được dễ dàng và hiệu quả. Quản lý con người trong doanh nghiệp được gọi là quản trị nhân lực, đây là hoạt động trung tâm của các hoạt động sản xuất kinh doanh. Quản lý lao động thường là nguyên nhân của sự thành công hay thất bại trong các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Đó là các hoạt động nhằm thu hút, sử dụng thúc đẩy, phát triể và duy trì một lược lượng lao động làm việc có hiệu quả.
22 Thông thường, nói tới quản lý lao động (quản trị nhân lực) là ta nới tới sự tác động liên tục có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý (chủ doanh nghiệp) lên đối tượng quản lý (là toàn bộ nguồn nhân lực trong doanh nghiệp) có tính tới sự tác động qua lại của các hệ thống khác, nhằm đạt mục tiêu chung của hệ thống (doanh nghiệp) đặt ra một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất trong một môi trường đầy biến động. Sự thành công của công tác đó bịảnh hưởng nhiều bởi chất lượng nguồn nhân lực mà họ quản lý. Hơn nữa, bản thân chủ thể quản lý muốn nhìn thấy trước sự thành công, ít nhất họ cũng phải tuyển chọn cho mình một đội ngũ phù hợp ngay từđầu, sau đó là phải tính đến việc nâng cao nó lên cho theo kịp sự phát triển của thời đại. Như vậy có thể thấy rằng chất lượng nguồn nhân lực có vai trò lớn đối với việc quản lý nguồn nhân lực.
Nhưng phải nhận thấy rằng, ở đây rõ ràng có mối quan hệ tác động hai chiều giữa hai yếu tố đó. Tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Dựa trên khái niệm chất lượng nguồn nhân lực ở trên, có thể đưa ra tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp dựa trên 3 nội dung, đó là Đánh giá về trí lực, thể lực và tâm lực. Trí lực Trí lực của NNL là một hệ thống những kiến thức của con người đã được hình thành thông qua giáo dục, đào tạo và thông qua cả quá trình lao động sản xuất, từ đó con người xử lý hệ thông kiến thức đó một cách bài bản thống nhất và lưu lại trên hệ thống não bộ. Một cách cụ thể hơn ta có thể phân tích trí lực theo các góc độ sau: Trình độ văn hóa.
Trình độ văn hóa là những tri thức kỹ năng của con người được trang bị thông qua hệ thống giáo dục đào tạo trên trường lớp và thông qua quá trình học tập suốt đời của mỗi con người. Mỗi con người có được những kiến thức cơ bản này đều có thể thực hiện được những công việc đơn giản để duy trì sự sống. Trình độ văn hóa của NNL trong doanh nghiệp được xem xét qua thống kê tỷ lệ như: Tỷ lệ lao động tốt nghiệp trung học cơ sở (9/12) 23 Tỷ lệ lao động tốt nghiệp trung học phổ thông (12/12) Như vậy, trình độ văn hóa là một tiêu chí rất quan trọng phản ánh chất lượng NNL trong doanh nghiệp và nó có tác động mạnh mẽ tới việc nâng cao CLNNL trong mỗi Doanh nghiệp. Doanh nghiệp có NNL có trình độ văn hóa cao thì khả năng tiếp thu những tiến bộ khoa học kỹ thuật và vận dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật đó vào công việc và cuộc sống cao.
Trình độ chuyên môn nghiệp vụ Trình độ chuyên môn nghiệp vụ là những kiến thức cơ bản và chuyên sâu về chuyên môn nghiệp vụ được đào tạo qua các trường trung cấp nghề, trường cao đẳng, đại học, sau đại học về một lĩnh vực chuyên môn nhất định như: kinh tế, sư phạm, ngoại ngữ, kỹ thuật, công nghệ thông tin… Ngoài ra, trình độ chuyên môn kỹ thuật của người lao động còn được hình thành và tích lũy thông qua quá trình lao động sản xuất, là tổng hợp những kỹ năng, kinh nghiệm làm việc… Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của NLĐ trong doanh nghiệp là một trong các tiêu chí rất quan trọng trong việc đánh giá chất lượng NNL trong doanh nghiệp đó vì nếu Doanh nghiệp có đội ngũ NNL có trình độ văn hóa chuyên môn nghiệp vụ cao thì đó sẽ là điều kiện tiên quyết giúp NLĐ nhanh tróng tiếp thu và vận dụng những kiến thức khoa học tiến bộ vào thực tiễn sản xuất kinh doanh, sang tạo ra những sản phẩm mới hay tạo ra những công cụ sản xuất mới thúc đẩy sự phát triển của Doanh nghiệp nói riêng và nền kinh tế - xã hội nói chung. Ngoải ra trí lực có thể đánh giá thông qua kết quả thực hiện công việc, Năng suất lao động của người lao động.