mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luật văn kết cấu gồm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế của ngân hàng thương mại. Chƣơng 2: Thực trạng về chất luợng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn. Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ thanh toán quốc tế tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƢỢNG DỊCH VỤTHANH TOÁN QUỐC TẾ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. TỔNG QUAN VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm thanh toán quốc tế Cùng với sự phát triển của hoạt động ngoại thương, TTQT với vai trò hỗ trợ và phục vụ cho hoạt động XNKgiữa các quốc gia được diễn ra một cách nhanh chóng và hiệu quả cũng ngày càng phát triển và đa dạng hơn. Hoạt động ngoại thương và hoạt động TTQT có liên quan gắn liền với nhiều lĩnh vực hoạt động khác, mỗi lĩnh vực là một mắt xích không thể thiếu trong dây chuyền hoạt động kinh tế đối ngoại của mỗi quốc gia.
Trong quá trình tiến hành các hoạt động kinh tế đối ngoại dẫn đến nhu cầu chi trả, thanh toán giữa các chủ thể ở các nước khác nhau, từ đó càng đẩy mạnh hoạt động TTQT, trong đó, ngân hàng là cầu nối trung gian giữa các bên. Có thể nói, cơ sở hình thành TTQT là hoạt động ngoại thương, cụ thể là hoạt động ngoại thương và phi ngoại thương: TTQT trong ngoại thương (thanh toán mậu dịch) là việc thực hiện thanh toán trên cơ sở hàng hóa XNK và các dịch vụ thương mại cung ứng cho nước ngoài theo giá cả thị trường quốc tế. Hợp đồng ngoại thương là cơ sở để các bên tiến hành mua bán và thanh toán cho nhau. TTQT phi ngoại thương (thanh toán phi mậu dịch) là việc thực hiện thanh toán không liên quan đến hàng hóa XNK, cung ứng dịch vụ cho nước ngoài, nghĩa là thanh toán cho các hoạt động không mang tính thương mại.
Đó là việc chi trả các chi phí của cơ quan ngoại giao ở nước ngoài, cá nhân chuyển tiền du học, trợ cấp, chữa bệnh ở nước ngoài, định cư. và những hoạt động khác tương tự. Từ phân tích trên ta đưa ra khái niệm: “Thanh toán quốc tế là việc thực hiện các nghĩa vụ chi trả và quyền hưởng lợi về tiềntệ phát sinh trên cơ sở các hoạt động kinh tế và phi kinh tế giữa các tổ chức, cá nhân nước này với tổ chức, cá nhân nước LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 khác, hay giữa một quốc gia với tổ chức quốc tế, thông quan hệ giữa các ngân hàng của các nước liên quan. Đặc điểm của thanh toán quốc tế Theo (Phan Thị Minh Lý, 2006), từ khái niệm TTQTta có thể thấy một số đặc điểm cơ bản của TTQT như sau, Thanh toán quốc tế thực hiện dựa trên các điều kiện về tiền tệ, địa điểm, phương thức, thời gian thanh toán Đây là các điều kiện có liên quan đến quyền lợi và nghĩa vụ mà các bên tham gia cần phải thể hiện trong hợp đồng ngoại thương.
Đặc biệt, chọn lựa đồng tiền thanh toán là một vấn đề quan trọng, vì không phải bất kỳ đồng tiền của nước nào cũng có khả năng thực hiện TTQT. Đồng tiền dùng để thanh toán nên là ngoại tệ phổ biến trên thế giới như: USD, EUR, AUD, CAD, SGD…. Bên cạnh đó, việc lựa chọn phương thức thanh toán phù hợp dựa trên mức độ quan hệ thương mại giữa hai bên, đặc thù hàng hóa… sẽ mang lại hiệu quả cao nhất trong việc thực hiện TTQT (thanh toán nhanh, hạn chế tối thiểu rủi ro, đảm bảolợi ích cho các bên. Thanh toán quốc tế phục vụ chủ yếu cho hoạt động kinh tế đối ngoại TTQT phục vụ chủ yếu cho hoạt động kinh tế đối ngoại, trong đó phần lớn phục vụ cho các giao dịch trong lĩnh vực ngoại thương và là khâu có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, quyết định đến hiệu quả và tăng trưởng ngoại thương, bởi vì chỉ khi hoạt động thanh toán an toàn và trôi chảy thì người bán mới thu được tiền và người mua mới trả được tiền, và đây là cơ sở nền tảng bậc nhất khiến cho hoạt động xuất nhập khẩu tồn tại phát triển.
Bên cạnh việc phục vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu, ngày nay TTQT cũng phục vụ nhiều nhu cầu chuyển ngoại tệ ra và vào của cá nhân theo từng mục đích cụ thể mà luật pháp mỗi quốc gia đã quy định. Gặp nhiều rủi ro do có sự biến động về tiền tệ, tập quán của từng quốc gia Khác với thanh toán nội địa, đồng tiền thanh toán trong TTQT là các loại ngoại tệ, nên việc thanh toán có thể gặp nhiều rủi ro do sự biến động của tiền tệ,bất ổn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 chính trị của một quốc gia, sự khác biệt về cơ chế chính sách,luật pháp, sự khác biệt vị trí địa lý của các bên tham gia làm hạn chế việc tìm hiểu khả năng thanh toán của nhau. Do vậy các nghiệp vụ bảo lãnh NH, hoạt động tín dụng của các tổ chức tiền tệ, tài chính quốc tế ra đời như là một yếu tố không thể thiếu để hỗ trợ cho hoạt động TTQT. TTQT bên cạnh việc bị chi phối điều chỉnh bởiluật, công ước, các tập quán thông lệ quốc tế còn chịu sự điều chỉnh của luật pháp ở các quốc gia khác nhau, mà luật pháp và tập quán của từng quốc gia có thể gây rủi ro cho việc thực hiện TTQT nếu việc thực hiện thanh toán hợp đồng ngoại thương không phù hợp với luật quốc gia.
Vai trò của thanh toán quốc tế Theo (Nguyễn Văn Tiến, 2009) trong hoạt động ngoại thương, TTQT đóng vai trò quan trọng góp phần thúc đẩy hoạt động XNK của nền kinh tế và hoạt động của ngân hàng. Vai trò của thanh toán quốc tế đối với nền kinh tế Ngày nay, ngoại trừ các hoạt động mua bán tại biên giới, hầu hết các hoạt động mua bán đều được thực hiện thanh toán thông qua các định chế tài chính trung gian và với chức năng trung gian thanh toán của mình, hoạt động TTQT của các NHTM đã trở thành dịch vụ quan trọng và không thể thiếu trong nền kinh tế. TTQT được hình thành thông qua nhu cầu thanh toán giữa các quốc gia, trong quá trình thanh toán, độ an toàn, nhanh chóng, chính xác sẽ thúc đẩy quan hệ thương mại ngày càng phát triển và mở rộng. Vì vậy, hoạt động TTQT đóng vai trò bôi trơn và thúc đẩy các hoạt động xuất nhập khẩu, đầu tư trực tiếp, gián tiếp, mở rộng dịch vụ du lịch, hợp tác quốc tế, tăng cường thu hút kiều hối và thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế diễn ra thuận lợi.
Vai trò của thanh toán quốc tế đối với ngân hàng Ngày nay, hoạt động TTQT tại các NH được quan tâm đầu tư phát triển hơn bao giờ hết, như việc tổ chức đào tạo thường xuyên các nghiệp vụ TTQT cho cán bộ nhân viên, cũng như cử cán bộ tham gia các lớp tâp huấn TTQT bên ngoài cho thấy LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 NH ngày càng ý thức được tầm quan trọng của hoạt động TTQT. TTQT là một dịch vụ đem lại nguồn thu nhập cao với độ rủi ro thấp cho NH. Bên cạnh đó, thông qua nghiệp vụ chuyển tiền, nhờ thu, tín dụng chứng từ, NH thu được nguồn ngoại tệ đáng kể phục vụ cho hoạt động NH, đồng thời thúc đẩy các hoạt động khác của NH cũng phát triển theo như: tài trợ xuất nhập khẩu, bảo lãnh ngân hàng trong và ngoài nước. Với nguồn phí thu được, TTQT góp phần vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động của NH cũng như nâng tầm vị thế NH trên thị trường giao dịch trong và ngoài nước.
Vai trò của thanh toán quốc tế đối với khách hàng Đối tượng khách hàng thực hiện TTQT tại các NHTM rất đa dạng, có thể phân thành hai nhóm chính là khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp. Với các mục đính thanh toán đa dạng như: Chuyển tiền du học, định cư, trợ cấp, thanh toán tiền hàng, thanh toán phí dịch vụ, những hoạt động TTQT do các NHTM cung cấp đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình thanh toán được diễn ra an toàn, nhanh chóng và chính xác. Với các dịch vụ TTQT được cung cấp, khách hàng được tư vấn, hướng dẫn khi thực hiện các hoạt động ngoại thương nhằm hạn chế rủi ro trong thanh toán, đồng thời hoạt động TTQT còn thúc đẩy phát triển thêm các sản phẩm cho vay tài trợ XNK, cho vay du học….góp phần giải quyết tình trạng thiếu vốn của khách hàng. Có thể thấy rằng, TTQT có vai trò quan trọng trong thời đại giao thương quốc tế mở rộng và mang lại nhiều lợi ích cho khách hàng.
Các phƣơng thức thanh toán quốc tế 1. Phƣơng thức chuyển tiền Khái niệm: “Chuyển tiền là phương thức TTQT, trong đó khách hàng (người yêu cầu chuyển tiền) yêu cầu ngân hàng phục vụ mình chuyển một số tiền nhất định cho người khác (người thụ hưởng) ở một địa điểm nhất định, trong một thời gian nhất định bằng hình thức chuyển tiền do khách hàng chỉ định” (Trần Hoàng LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Ngân,2001,trang 122). Các hình thức chuyển tiền: - Chuyển tiền bằng thư (Mail Transfer – M/T): là hình thức chuyển tiền trong đó lệnh thanh toán, hay còn gọi Hối phiếu ngân hàng (Bankdraft) của ngân hàng chuyển tiền được chuyển bằng thư qua đường bưu điện cho ngân hàng trả tiền. - Chuyển tiền bằng điện (Telegraphic Transfer – T/T): là hình thức chuyển tiền trong đó lệnh thanh toán của ngân hàng chuyển tiền được thể hiện trong nội dung một bức điện gửi cho ngân hàng trả tiền bằng mạngSWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication).
Quy trình thực hiện: (Tham khảo phu lục 1,mục 1.1) Ƣu nhƣợc điểm của phƣơng thức chuyển tiền: (Tham khảo phu lục 1,mục 1. Phƣơng thức nhờ thu Khái niệm “Nhờ thu là một phương thức thanh toán theo đó, người bán (nhà xuất khẩu) sau khi hoàn thành nghĩa vụ giao hàng hoặc cung ứng dịch vụ, uỷ thác cho ngân hàng phục vụ mình xuất trình BCT thông qua ngân hàng thu hộ cho bên mua (nhà nhập khẩu) để được thanh toán, chấp nhận hối phiếu hay chấp nhận các điều kiện và điều khoản khác” (Nguyễn Văn Tiến, 2009, trang 340).