Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬNVÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ HẢI QUAN ĐIỆN TỬ 1.Dịch vụ hải quan điện tử 1. Dịch vụ hải quan Khái niệm dịch vụ hải quan:Dịch vụ hải quan là kết quả tạo ra do các hoạt động tiếp xúc giữa cơ quan hải quan và khách hàng và các hoạt động nội bộ của cơ quan hải quan để đáp ứng nhu cầu của khách hàng. [1] Dịch vụ hải quan bao gồm: khai báo hải quan; làm thủ tục hải quan, thông quan hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; giao nhận kho vận hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu;dịch vụ về thuế hải quan; tư vấn pháp luật về hải quan. - Khai báo hải quan: Tất cả các hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đều phải làm thủ tục hải quan để thông quan hàng hóa lúc đó hàng hóa mới được đưa vào thị trường trong nước hay xuất khẩu ra nước ngoài.
Hiện nay việc khai báo hải quan có thể do doanh nghiệp xuất nhập khẩu tự tiến hành (doanh nghiệp khai báo và làm các thủ tục hải quan có liên quan tới lô hàng để thông quan hàng hóa) hoặc thông qua các đại lý hải quan đại diện cho doanh nghiệp khai báo thông qua hợp đồng thỏa thuận thực hiện trách nhiệm của người khai hải quan và thực hiện các công việc khác về thủ tục hải quan liên quan đến hàng hóa đại lý làm đại diện. Việc khai báo phải khai đầy đủ các thông tin trên tờ khai hải quan theo hướng dẫn quy định của pháp luật. - Thủ tục hải quan: là các công việc mà người khai hải quan và công chức hải quan phải thực hiện của Luật Hải quan đối với hàng hóa. Sau khi khai báo hải quan cho lô hàng doanh nghiệp xuất khẩu, nhập khẩu cần phải tiến hành làm các thủ tục hải quan cho lô hàng đó.
Trình tự thủ tục hải quan bao gồm: khai và nộp tờ khai hải quan; nộp hoặc xuất trình chứng từ hải quan theo quy định; đưa hàng hóa, phương tiện vận tải đến địa điểm được quy định cho việc kiểm tra thực tế hàng hóa; nộp thuế và thực hiện download by : skknchat@gmail.com 7 các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định của pháp luật về thuế, phí, lệ phí. Sau khi nhận được dữ liệu khai báo truyền đến hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan, nhận thông tin phản hồi từ cơ quan hải quan về số tờ khai, kết quả phân luồng và thực hiện một trong các nội dung sau: + Luồng xanh: miễn kiểm tra hồ sơ giấy và miễn kiểm tra thực tế hàng hóa. + Luồng vàng: kiểm tra chi tiết hồ sơ hải quan, miễn kiểm tra thực tế hàng hóa. + Luồng đỏ: Doanh nghiệp xuất trình hồ sơ giấy và hàng hóa để cơ quan hải quan kiểm tra.
Sau khi hoàn thành các thủ tục hải quan thì hàng hóa sẽ được thông quan. Để được thông quan một cách thuận lợi các doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần đảm bảo quá trình khai báo chính xác. Bởi quá trình khai báo hải quan sẽ ảnh hưởng tới việc phân luồng hàng hóa, việc hàng hóa được phân luồng vàng và đỏ thì sẽ kéo dài thời gian và tăng chi phí của doanh nghiệp trong quá trình thông quan hàng hóa. - Giao nhận kho vận hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu (Kho ngoại quan): Kho ngoại quan là khu vực kho, bãi được ngăn cách với khu vực xung quanh để tạm lưu giữ, bảo quản hoặc thực hiện các dịch vụ đối với hàng hóa từ nước ngoài hoặc từ nội địa đưa vào kho theo hợp đồng thuê kho ngoại quan được ký giữa chủ kho ngoại quan và chủ hàng.
Kho ngoại quan chịu sự giám sát của cơ quan hải quan và được sử dụng chứa hàng chưa làm thủ tục hải quan, chưa nộp thuế (nếu có). Tại kho ngoại quan, chủ hàng có thể sửa chữa, đóng gói, tách hàng hóa dưới sự giám sát của cơ quan hải quan. Khi chủ hàng hoàn thành thủ tục xuất nhập khẩu và nộp thuế (nếu có) cơ quan hải quan sẽ cho phép hàng được đưa ra khỏi Kho ngoại quan chuyển tiếp vào nội địa hoặc tái xuất đi nước ngoài. Các dịch vụ kho ngoại quan được cung cấp cho các đối tượng hàng hóa: + Hàng hóa xuất khẩu đã làm xong thủ tục hải quan chờ xuất khẩu.
download by : skknchat@gmail.com 8 + Hàng hóa hết thời hạn tạm nhập phải tái xuất. + Hàng hóa do cơ quan nhà nước có thẩm quyền buộc tái xuất khẩu. + Hàng hóa của chủ hàng nước ngoài chưa ký hợp đồng bán hàng cho doanh nghiệp Việt Nam. + Hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam nhập khẩu từ nước ngoài chờ đưa vào thị trường trong nước chưa phải nộp thuế nhập khẩu.
+ Hàng hóa từ nước ngoài quá cảnh, lưu kho tại Việt Nam để chờ xuất sang nước thứ ba. -Dịch vụ về thuế hải quan:kê khai, tính, nộp thuế hải quan; điều chỉnh thuế nộp sai; miễn thuế; hoàn thuế; không thu thuế; dịch vụ về xử lý vi phạm trong lĩnh vực hải quan; tư vấn pháp luật về thuế. - Tư vấn pháp luật về hải quan: tuyên truyền phổ biến pháp luật về hoạt động XNK; thủ tục hải quan… Việc thực hiện thủ tục hải quan cho hàng hóa xuất nhập khẩu phải trải qua nhiều công đoạn và được quy định tại Luật hải quan, các Nghị định, Thông tư. do đó nếu các doanh nghiệp trong quá trình làm thủ tục không nắm rõ quy định của Luật và các văn bản hướng dẫn sẽ dẫn tới những sai sót gây thiệt hại rất lớn do quá trình thông quan hàng hóa phải kéo dài.
Bên cạnh đó, không phải doanh nghiệp nào cũng có Phòng ban chuyên về hoạt động XNK kéo theo không có nhân sự chuyên sâu về nghiệp vụ hải quan. Hiện nay, trên thị trường đã có những doanh nghiệp khai báo thuê hải quan, cung cấp cả dịch vụ tư vấn về luật hải quan và các thủ tục liên quan đến lĩnh vực hải quan. Điều này sẽ giúp cho doanh nghiệp rất nhiều trong việc thực hiện thủ tục hải quan, giải quyết những vướng mắc hay khiếu nại với cơ quan hải quan về vấn đề thuế hay việc xử lý thông quan hàng hóa chậm chễ. Tại các chi cục hải quan cũng thành lập bộ phận tư vấn về pháp luật hải quan hay Website để hướng dẫn, trả lời các vấn đề vướng mắc của doanh nghiệp.
Hàng năm, Tổng cục hải quan cũng tổ chức những buổi đối thoại giữa doanh nghiệp và cơ quan download by : skknchat@gmail.com 9 hải quan nhằm nâng cao sự phối hợp giữa hải quan và doanh nghiệp. Bên cạnh đó cũng trả lời, tiếp thu những bức xúc vướng mắc về thủ tục hải quan gây cản trở cho doanh nghiệp. Để có thể có những thay đổi phù hợp tạo điều kiện thuận lợi, nhanh chóng hơn cho các doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục hải quan. Dịch vụ hải quan điện tử 1.Khái niệm dịch vụ hải quan điện tử Dịch vụ hải quan điện tử là dịch vụ hải quan được thực hiện bằng các phương tiện điện tử thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử của cơ quan hải quan.[2] Dịch vụ hải quan điện tử bao gồm: * Dịch vụ hải quan theo loại hình XNK: * Dịch vụ hải quan theo loại hình mua bán hàng hóa; * Dịch vụ hải quan theo loại hình thực hiện dự án đầu tư; * Dịch vụ hải quan theo loại hình thực hiện hợp đồng gia công với thương nhân nước ngoài hoặc đặt gia công tại nước ngoài; * Dịch vụ hải quan theo loại hình hàng hóa kinh doanh theo phương thức tạm nhập tái xuất; * Dịch vụ hải quan theo loại hình nhập nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu; * Dịch vụ hải quan theo loại hình hàng hóa đưa vào, đưa ra doanh nghiệp chế xuất và doanh nghiệp ưu tiên; * Dịch vụ hải quan theo loại hình hàng hóa đưa vào, đưa ra kho ngoại quan, kho CFS; * Dịch vụ hải quan theo loại hình xuất khẩu, nhập khẩu tại chỗ; * Dịch vụ hải quan theo loại hình đã xuất khẩu nhưng bị trả lại; * Dịch vụ hải quan theo loại hình đã nhập khẩu nhưng phải xuất trả; * Dịch vụ hải quan theo loại hình xuất khẩu, nhập khẩu chuyển cửa khẩu.
download by : skknchat@gmail. Nội dung dịch vụ hải quan điện tử Khác với dịch vụ hải quan truyền thống, dịch vụ hải quan điện tử được thực hiện bằng các phương tiện điện tử thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử của cơ quan hải quan. Hồ sơ hải quan điện tử được bảo đảm toàn vẹn có khuôn dạng chuẩn và có giá trị như hồ sơ hải quan giấy. Thực hiện các quy định về người khai hải quan được tự khai, tự nộp thuế và các khoản thu khác.
Áp dụng hình thức nộp hàng tháng đối với lệ phí làm thủ tục hải quan. Cơ quan hải quan thực hiện thủ tục hải quan trên cơ sở hồ sơ hải quan điện tử do doanh nghiệp gửi tới.Trong đó, việc tiếp nhận, xử lý thông tin lược khai hàng hóa điện tử (e-Manifest); xử lý dữ liệu thông quan điện tử (e-Clearant); thực hiện thanh toán phí, lệ phí hải quan bằng phương thức điện tử (e-Payment); tiếp nhận, trao đổi thông tin giấy phép và C/O điện tử (e-C/O và e - Permit) với các cơ quan có liên quan. Cơ quan hải quan thực hiện thủ tục hải quan trên cơ sở hồ sơ hải quan điện tử do doanh nghiệp gửi tới, quyết định thông quan dựa trên hồ sơ điện tử do doanh nghiệp khai, quyết định việc kiểm tra hải quan dựa trên kết quả phân tích thông tin từ cơ sở dữ liệu của hải quan và các nguồn thông tin khác. Hệ thống thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan sẽ tự phân luồng (xanh, vàng, đỏ), cụ thể: - Mã phân loại kiểm tra 1 (Luồng xanh): Miễn kiểm tra hồ sơ giấy và miễn kiểm tra thực tế hàng hóa.
Lô hàng được cơ quan hải quan chấp nhận thông quan thì chuyển sang bước kiểm tra hoàn thành nghĩa vụ về thuế, phí, lệ phí. - Mã phân loại kiểm tra 2 (Luồng vàng): Kiểm tra hồ sơ hải quan. Nếu được yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ hải quan thì doanh nghiệp thực hiện theo yêu cầu và xuất trình hồ sơ giấy để cơ quan hải quan kiểm tra. Nếu lô hàngđược chấp nhận thông quan thì chuyển sang bước kiểm tra hoàn thành nghĩa vụ về thuế, phí, lệ phí, nếu cơ quan hải quan yêu cầu kiểm tra thực tế hàng hóa thì chuyển sang bước kiểm tra thực tế hàng hóa.
download by : skknchat@gmail.com 11 - Mã phân loại kiểm tra 3 (Luồng đỏ): doanh nghiệp xuất trình hồ sơ giấy và hàng hóa để cơ quan hải quan kiểm tra theo bước kiểm tra thực tế hàng hóa.