CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO 1. Khái niệm, mục tiêu, nhiệm vụ của trường cao đẳng 1. Khái niệm Hệ cao đẳng là một cấp đào tạo nằm trong hệ thống giáo dục quốc dân. Theo điều 38, khoản 1, luật giáo dục 2005, và luật giáo dục sửa đổi năm 2010: "Đào tạo trình độ cao đẳng được thực hiện từ hai đến ba năm học tùy theo ngành nghề đào tạo đối với người có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc bằng tốt nghiệp trung cấp; từ một năm rưỡi đến hai năm học đối với người có bằng trung cấp cùng chuyên ngành”.
Mục tiêu giáo dục cao đẳng Mục tiêu của đào tạo trình độ cao đẳng là giúp sinh viên có kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành cơ bản để giải quyết những vấn đề thông thường thuộc chuyên ngành được đào tạo. Nhiệm vụ của trường cao đẳng Theo điều 6 - Điều lệ trường cao đẳng - ngày 10 tháng 7 năm 2009, trường cao đẳng có những nhiệm vụ sau: 1. Đào tạo nhân lực trình độ cao đẳng có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, có kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp phù hợp, đáp ứng nhu cầu của xã hội, có khả năng hợp tác trong hoạt động nghề nghiệp, tự tạo được việc làm cho mình và cho xã hội. Thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ do các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giao; kết hợp đào tạo với nghiên cứu khoa học, triển khai nghiên cứu khoa học; phát triển và chuyển giao công nghệ, thực hiện các loại hình dịch vụ khoa học, công nghệ và sản xuất; sử dụng có hiệu quả kinh phí đầu tư phát triển khoa học và công nghệ.
Thực hiện dân chủ, bình đẳng, công khai trong việc bố trí và thực hiện các nhiệm vụ đào tạo, khoa học, công nghệ và hoạt động tài chính; quản lý giảng viên, cán bộ, công nhân viên; xây dựng đội ngũ giảng viên của trường đủ về số lượng, đảm bảo 1 Luận văn tốt nghiệp cao học Học viên: Tạ Quang Thành yêu cầu về chất lượng, cân đối về cơ cấu trình độ, cơ cấu ngành nghề theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đăng ký, tổ chức triển khai kiểm định chất lượng giáo dục và chịu sự quản lý chất lượng của cơ quan kiểm định chất lượng giáo dục. Tuyển sinh, tổ chức quá trình đào tạo, công nhận tốt nghiệp, cấp văn bằng, chứng chỉ theo đúng quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Phát hiện và bồi dưỡng nhân tài trong những người học và trong đội ngũ cán bộ giảng viên của trường.
Quản lý, sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài sản theo quy định của pháp luật. Phối hợp với các tổ chức, cá nhân và gia đình của người học trong hoạt động giáo dục. Tổ chức cho giảng viên, cán bộ, nhân viên và người học tham gia các hoạt động xã hội phù hợp với ngành nghề đào tạo. Chăm lo đời sống và bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp của cán bộ, giảng viên nhà trường.
Giữ gìn và phát triển những di sản văn hoá dân tộc. Thực hiện chế độ báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ quan quản lý các cấp về các hoạt động của trường theo quy định hiện hành. Công khai những cam kết của trường về chất lượng đào tạo, chất lượng đào tạo thực tế của trường, các điều kiện đảm bảo chất lượng và thu chi tài chính hàng năm của trường. Thực hiện các nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật.
Các nội dung cơ bản của hoạt động đào tạo 1. Xác định nhu cầu, mục tiêu đào tạo 1. Xác định nhu cầu đào tạo Trong giai hiện nay hoạt động đào tạo trong mỗi nhà trường phải dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường lao động từ đó xác định nhu cầu đào tạo cụ thể cho đơn vị mình, theo đúng quan điểm của marketing là đào tạo đối tượng thị trường cần. Việc xác 2 Luận văn tốt nghiệp cao học Học viên: Tạ Quang Thành định nhu cầu đào tạo bao gồm việc xác định nhu cầu số lượng và nhu cầu chất lượng đào tạo.
Thông thường, việc xác định nhu cầu đào tạo cần dựa trên căn cứ: - Chiến lược phát triển kinh tế vĩ mô: thông qua những định hướng phát triển kinh tế của Đảng, Nhà nước, và xu thế phát triển các ngành trên thế giới, để đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. - Yêu cầu của công việc: đó là việc xác định những yêu cầu về trình độ chuyên môn, tinh thần trách nhiệm, vai trò, nhiệm vụ. của mỗi người lao động trong từng ngành nghề cụ thể. Trên cơ sở đó xây dựng nội dung, định hướng và rút ra các phương pháp đạo tạo phù hợp với từng ngành nghề đào tạo.
- Xác định đối tượng cần được đào tạo: có thể khái quát lại thành ba nhóm: nhóm những học viên cần được đào tạo mới, nhóm cần đào tạo lại và nhóm cần được bồi dưỡng. Việc xác định nhu cầu đào tạo cho từng nhóm đối tượng này cần được xác định trong từng giai đoạn cụ thể. - Khả năng đào tạo của các đơn vị khác: đó là các đơn vị có thể nằm trên cùng hoặc khác địa bàn nhưng đào tạo cùng ngành nghề mà nhà trường đang hoặc sẽ đào tạo. Do đó cần phải so sánh năng lực đào tạo của các đơn vị đó với đơn vị mình để xác định nhu cầu đào tạo của đơn vị mình.
- Trình độ kiến thức hiện tại của nguồn nhân lực: do các đối tượng cần được đào tạo có thể là đào tạo mới, đào tạo lại hoặc cần được bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ, do đó nhà trường cần đánh giá được số lượng học viên của mỗi nhóm đào tạo để từ đó xây dựng chương trình đào tạo, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên. phù hợp với nhu cầu về chất lượng đào tạo của từng nhóm đối tượng.2 Xác định mục tiêu đào tạo Mục tiêu đào tạo là hệ thống những kiến thức, kỹ năng, thái độ và các yêu cầu giáo dục toàn diện mà học sinh phải đạt được sau khi tốt nghiệp. Vì vậy việc xác định mục tiêu đào tạo có ý nghĩa to lớn đối với việc nâng cao hiệu quả của quá trình đào tạo. Nó giúp giáo viên xác định phải dạy gì? đến mức độ nào? từ đó lựa chọn phương pháp 3 Luận văn tốt nghiệp cao học Học viên: Tạ Quang Thành giảng dạy thích hợp.
Nó giúp cho giáo viên biết mình phải học những gì để có thể làm được những việc sau khi học xong. Các căn cứ để xác định mục tiêu đào tạo: - Định hướng mục tiêu đào tạo quốc gia - Quy chế xây dựng mục tiêu đào tạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động thương binh và xã hội. - Đặc điểm chuyên môn ngành nghề. - Mục tiêu chung của Nhà trường.
- Các điều kiện đảm bảo: cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, tài liệu học tập, hoạt động quản lý. Tuy nhiên, do mỗi ngành nghề đào tạo có những đặc thù khác nhau nên có những mục tiêu cụ thể khác nhau. Thông thường mục tiêu đào tạo bao gồm: - Mục tiêu về phẩm chất chính trị. - Mục tiêu về nhân cách đạo đức.
- Mục tiêu về kiến thức. - Mục tiêu về kỹ năng, trình độ cần phải đạt được. - Mục tiêu về sức khỏe. Xây dựng chương trình đào tạo Chương trình đào tạo là các môn học hay các chuyên đề được đưa vào giảng dạy nhằm cung cấp các kiến thức, kỹ năng cho học viên.
Nội dung chương trình đào tạo là yếu tố quan trọng nhất trong giáo dục đào tạo. Nội dung đào tạo trong toàn khóa học ở mỗi trình độ của từng ngành đào tạo được thể hiện thành chương trình đào tạo. Chương trình đào tạo của mỗi ngành đào tạo lại do các trường xây dựng trên cơ sở chương trình khung của bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Chương trình khung gồm cơ cấu nội dung các môn học, thời gian đào tạo, tỷ lệ phân bổ thời gian đào tạo giữa các môn học cơ bản và chuyên ngành; giữa lý thuyết và thực hành, thực tập.
Chương trình đào tạo gồm hai khối kiến thức: - Khối kiến thức giáo dục đại cương. 4 Luận văn tốt nghiệp cao học Học viên: Tạ Quang Thành - Khối kiến thức giáo dục chuyên nghiệp. Vì nội dung đào tạo là yếu tố quan trọng trong giáo dục đào tạo nên để có được một nguồn nhân lực đủ lớn về quy mô, đảm bảo về chất lượng, phù hợp với xu hướng phát triển chung thì bắt buộc các nhà trường phải chú trọng đến công tác đổi mới trong xây dựng chương trình đào tạo; trong đó bao hàm sự đổi mới về phương pháp xây dựng chương trình đào tạo, đổi mới nội dung đào tạo, phương pháp giảng dạy. Lựa chọn phương pháp dạy học Phương pháp dạy học là hoạt động có mục đích rõ ràng của giáo viên nhằm truyền đạt các kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo tạo điều kiện cho sinh viên tiếp thu và phát triển một cách tốt nhất khả năng của họ.
Tùy thuộc vào đối tượng học viên, mục tiêu và nội dung chương trình đào tạo, cơ sở vật chất, loại hình đào tạo mà chúng ta sử dụng phương pháp hoặc nhóm các phương pháp đào tạo khác nhau nhằm đạt được mục tiêu và kết quả đào tạo mong muốn. Hệ thống các phương pháp đào tạo bao gồm một số phương pháp cơ bản sau đây: Phương pháp thuyết trình; Phương pháp đàm thoại;Phương pháp làm việc với sách (giáo trình, tài liệu tham khảo); Nhóm các phương pháp trực quan; Nhóm các phương pháp luyện tập. Xây dựng cơ sở vật chất cho đào tạo Hệ thống cơ sở vật chất phục vụ cho công tác đào tạo trong mỗi nhà trường là yếu tố quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng đào tạo của nhà trường, hệ thống cơ sở vật chất hỗ trợ cho học viên tiếp thu các kiến thức tốt hơn, giúp giáo viên có thể áp dụng các phương pháp dạy phong phú và phù hợp với từng nội dung của bài học, môn học. Mỗi một ngành nghề đào tạo đòi hỏi hệ thống phương tiện riêng, nhưng chung quy lại thì hệ thống cơ sở vật chất trong nhà trường gồm: phòng học lý thuyết, phòng học thực hành, phòng thí nghiệm, xưởng thực tập, các phòng ban chức năng, thư viện, ký túc xá, các phương tiện dạy học.
Theo quy định tại khoản 2 điều 17 Điều lệ trường cao đẳng ban hành tháng 7 năm 2009.