Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu Chương này khảo sát, phân tích các công trình nghiên cứu đã thực hiện ở trong va ngoài nước về: lý luận chức năng NCKH của các trường đại học; thực trạng thực hiện chức năng NCKH và những giải pháp đã được nghiên cứu, đề xuất để các trường đại học dân sự và quân sự thực hiện tốt chức năng này. Trên cơ sở đó, luận án rút ra những khoảng trống mà các nghiên cứu đi trước chưa đề cập đến dé xác định cụ thé những nội dung mà luận án sẽ làm rõ. Chương 2: Cơ sở lý luận về sự tác động của chức năng nghiên cứu khoa học đến chất lượng đào tạo của các trường đại học quân đội Chương này làm rõ cơ sở lý luận về chức năng NCKH của các trường đại học 20 quân đội, chất lượng đào tao của các trường đại học va mối quan hệ giữa NCKH với chất lượng đào tạo của các trường đại học quân đội với những tiêu chí cụ thể. Chương 3: Thực trạng tác động của nghiên cứu khoa học đến chất lượng đào tạo nguồn nhân lực khoa học và công nghệ quân sự của các trường đại học quân đội (Nghiên cứu trường hợp Học viện Kỹ thuật Quân sự) Chương này tiễn hành khảo sát, phân tích thực trạng thực hiện chức năng NCKH của các trường đại học quân đội với mẫu khảo sát là HVKTQS.
Nội dung của chương sẽ làm rõ thực trạng thực hiện chức năng NCKH của HVKTQS ở các điểm: các kết quả đã đạt được trong hoạt động NCKH, các nguồn lực phục vụ NCKH và sự tác động của NCKH đối với chất lượng đào tạo của HVKTQS. Chương 4: Giải pháp hoàn thiện chức năng nghiên cứu khoa học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực khoa học và công nghệ quân sự của các trường đại học quân đội Nội dung của chương sẽ đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chức năng NCKH của các trường đại học quân đội dé nâng cao chất lượng dao tạo của nhà trường trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Các giải pháp sẽ tập trung vào 3 nhóm nội dung: đa dạng hóa hoạt động KH&CN, phát triển các nguồn lực phục vụ NCKH và phát triển các t6 chức KH&CN trong trường đại học. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU NCKH có vai trò rất quan trọng trong các trường đại học.
Điều này lại càng được khẳng định khi thế giới đang bước vào cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Chức năng này cần phải được gắn bó chặt chẽ với chức năng đào tạo của các trường đại học vì NCKH ảnh hưởng lớn đến chất lượng đào tạo của các trường đại học. Thực tế, trên thế giới đã chứng minh, các trường đại học được xếp thứ hạng cao, nôi tiếng trên thế giới đều là những trường thực hiện NCKH tốt và gắn nghiên cứu với đào tạo. Các trường đại học của Việt Nam trong những năm gần đây đã chú trọng đến chức năng nghiên cứu bên cạnh chức năng đào tạo.
Tuy nhiên, kết quả đạt được còn rất khiêm tốn. NCKH của các trường đại học Việt Nam trong đó có các trường đại học quân đội còn rất hạn chế cả về số lượng và chất lượng. Các trường đại học trong quân đội có những đặc điểm chung nhưng cũng có những đặc thù riêng so với các trường đại học thuộc khối dân sự. Vậy thì làm thế nào để hoàn thiện được chức năng NCKH của các trường đại học quân đội? Với mong muốn tìm câu trả lời cho câu hỏi đó, tác giả nghiên cứu Luận án với tên đề tài: “Hodn thiện chức năng NCKH của các trường đại học quân đội nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực KH&CN quân sự trong bối cảnh hội nhập quốc te”.
Đề thực hiện được nghiên cứu, tác giả tiến hành khảo sát tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước dé làm cơ sở cho việc xây dựng cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của đề tài. Nghiên cứu Tổng quan tình hình nghiên cứu nhằm các mục tiêu sau đây: - Phân tích các nghiên cứu đã công bố ở nước ngoài và trong nước liên quan đến NCKH của các trường đại học nói chung và các trường đại học quân đội nói riêng; - Đánh giá kết quả đạt được của các nghiên cứu đã công bố ở nước ngoài và trong nước liên quan đến NCKH của các trường đại học trong và ngoài quân đội; - Phân tích những van đề mà các nghiên cứu đã công bố ở nước ngoài và trong nước chưa đề cập đến nhằm hoàn thiện chức năng NCKH của các trường đại học quân đội; - Chỉ ra những vân đê, nội dung mà Luận án cân giải quyêt. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài NCKH đã trở thành chức năng quan trọng đối với các trường đại học trên thế giới. Đã có nhiều bài viết nghiên cứu về vấn đề này ở các nước tiên tiến trên thế giới.
Hầu hết các trường đại học được xếp hạng cao và có uy tín trên thế giới là những trường đại học có NCKH mạnh. Ở nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước phương Tây, các trường đại học chịu trách nhiệm cho hầu hết các hoạt động nghiên cứu cơ bản, các nghiên cứu lớn. Nghiên cứu của Sara Guri và cộng sự cũng chỉ ra rằng, trước những năm 1990, các Viện Hàn lâm khoa học ở các nước Trung và Đông Âu có vai trò độc tôn đối với hoạt động NCKH, trong khi các trường đại học chỉ tập trung vào hoạt động giảng dạy. Tuy nhiên, hiện nay quan điểm này đã thay đổi cơ bản.
NCKH được yêu cầu như một hoạt động không thé thiếu, một phần nhiệm vụ của trường đại học. Các Viện Hàn lâm khoa học vẫn tiếp tục là các tổ chức nghiên cứu độc lập với trường đại học. Ngày nay cũng có nhiều công ty đa quốc gia kết hợp với các tổ chức nghiên cứu dé tiến hành các nghiên cứu liên quan đến nhu cầu của công ty. Nhiều doanh nghiệp mạo hiểm cũng được hình thành do sự kết hợp của khu vực doanh nghiệp và hàn lâm [Sara, 2004].
Nghiên cứu của Gibbon và cộng sự đã chỉ ra rằng các mẫu hình nghiên cứu đang thay đối. Sự thay đối này đang ảnh hưởng đến sự hợp tác của các trường đại học và cấu trúc bên trong của các tổ chức nghiên cứu truyền thống, đặc biệt trong việc đảo tạo nghiên cứu sinh. Gibbon gọi hoạt động nghiên cứu truyền thống là mô hình 1. Mô hình nghiên cứu này là nền tảng của một cấu trúc chặt chẽ và dựa vào các quy ước nghiên cứu đã hình thành bởi cộng đồng hàn lâm khoa học.
Theo thời gian, hoạt động nghiên cứu đã xuất hiện hình thức mới. Gibbon và cộng sự gọi đó là mô hình 2. Trong mô hình 2, các quy định cho hoạt động nghiên cứu đã có những thay đôi, từ đó hình thành các nhóm nghiên cứu. Các nhóm nghiên cứu được hình thành dựa trên việc kết hợp các thành viên từ rất nhiều tổ chức khác nhau gồm các trường đại học, các viện nghiên cứu.
Các nhóm nghiên cứu sẽ giải tan khi nhiệm vụ nghiên cứu đã hoàn thành. Các thành viên của các nhóm có thé tham gia nhiều nhóm khác nhau, thực hiện các nhiệm vụ khác nhau và ở các địa điểm khác nhau. Mô hình 2 là mô hình nghiên cứu mà các trường đại học trên thế giới đang hướng tới [Gibbon, 1995]. Trong những thập kỷ qua, thực tế đã cho thấy khuynh hướng đang tăng lên của các hoạt động nghiên cứu trong nhiều lĩnh 23 vực khác nhau đã dẫn đến sự hợp tác của nhiều tô chức trong trường đại học cũng như ngoài trường đại học.
Việc thay đổi mô hình nghiên cứu ảnh hưởng đến cơ sở hạ tang nghiên cứu của các trường đại học. Cùng với việc xuất hiện các hướng nghiên cứu mới trong khoa hoc kỹ thuật (công nghệ nano, công nghệ sinh học,.), trong khoa hoc xã hội, các lĩnh vực khoa học khác đã thay đổi cấu trúc hành chính của các bộ môn, khoa/trường đại học và ảnh hưởng đến thực tiễn hoạt động nghiên cứu và giảng dạy. Ngoài ra, sự thay đổi của thực tiễn nghiên cứu cũng dẫn đến những tranh luận cho con đường nao là hiệu quả dé có thé có được các nhà nghiên cứu cho trường đại học trong tương lai. Nghiên cứu của các tác giả Brundenius, Lundvall và Sutz, cũng đã phân tích vai trò của trường đại học trong hệ thống đổi mới quốc gia.
Các tác giả đã chỉ ra hai nhiệm vụ quan trọng của trường đại học tại các nước đang phát triển: là nơi tiến hành giáo dục cấp đại học trở lên trong các hệ thống đổi mới và tiến hành các nghiên cứu. Nghiên cứu đã nhân mạnh NCKH của các trường đại học đóng vai trò quan trọng trong hệ thống đồi mới của các quốc gia đang phát triển. Nghiên cứu trong trường đại học nhận được nhiều sự quan tâm vì dường như đây chính là cơ chế xây dựng những cây cầu nối đại học với các ngành công nghiệp và xã hội. Nghiên cứu cũng đã đề cập đến những thách thức đối với các trường đại học tại các nước đang phát triển: thiếu nguồn tài chính, thiếu nguồn lực, chảy máu chất xám,.
Trong cuốn sách “Universities in Transition: the changing role and Challenges for Academic Institutions” (Tạm dich: Các trường dai học trong quá trình chuyén đổi: sự thay đổi vai trò và những thách thức đối với các cơ sở giáo dục hàn lâm), tác giả Goranson và Brundenius đã mô tả trường đại học trong quá trình chuyên đổi. Công trình này chủ yếu tập trung vào việc nhận dạng vai trò của trường đại học trong phát triển và tăng trưởng kinh tế, vị trí của trường đại học trong hệ thống đổi mới - sáng tạo vùng, quốc gia, đóng góp của trường dai học cho đối mới và phát triển, phân tích liên kết giữa trường đại học và công nghiệp. Công trình đã đề cập đến chuỗi xoắn kép ba thé hiện sự tương tác giữa cơ sở GDĐH, ngành công nghiệp và Nhà nước trong việc thúc đây phát triển kinh tế - xã hội [Goranson, 2011]. Trong cuốn sách “Research quality and the role of the University leadership” (Tam dịch: Chat lượng nghiên cứu va vai trò của lãnh đạo trường đại hoc) của tác giả 24 Hakan Carlsson và các cộng sự đã cho thay chất lượng nghiên cứu khoa học có ý nghĩa rất lớn không chỉ đối với các trường đại học mà đối với cả chính phủ các quốc gia và các nhà dau tư trong việc xếp hạng trường dai học, phân bổ ngân sách va đầu tư cho nghiên cứu.