Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận, thực tiễn về nâng cao chất lượng công chức cấp phường. 3 Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng về chất lượng công chức cấp phường quận Long Biên, thành phố Hà Nội. Chương 4: Mục tiêu, quan điểm và các giải pháp nâng cao chất lượng công chức cấp phường, quận Long Biên, thành phố Hà Nội.
4 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG CÔNG CHỨC CẤP PHƢỜNG 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài Ở thành phố Hà Nội, quận Long Biên cũng nhƣ trong cả nƣớc đã có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, các hội thảo khoa học, các luận văn thạc sỹ, luận án tiến sỹ đề cập vấn đề quản lý nhà nƣớc về chất lƣợng công chức ở nhiều góc độ, phạm vi rộng, hẹp khác nhau. Tiêu biểu là các công trình: “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” của PGS. TS Nguyễn Phú Trọng và PGS.
TS Trần Xuân Sầm, Nxb Chính trị quốc gia, H. 2003: các tác giả của công trình nghiên cứu này nghiên cứu lịch sử phát triển của các khái niệm về cán bộ, công chức, viên chức; góp phần lý giải, hệ thống hóa các căn cứ khoa học của việc nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ, công chức nói chung, từ đó đƣa ra những kiến nghị và phƣơng hƣớng, giải pháp nhằm củng cố, phát triển đội ngũ này cả về chất lƣợng, số lƣợng và cơ cấu. “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân” của TS Thang Văn Phúc và TS Nguyễn Minh Phƣơng, năm 2004. Trên cơ sở nghiên cứu các quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin, tƣ tƣởng Hồ Chí Minh và của Đảng Cộng sản Việt Nam về vai trò, vị trí ngƣời cán bộ cách mạng, cũng nhƣ yêu cầu đào tạo, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, tìm hiểu những bài học kinh nghiệm về tuyển chọn và sử dụng nhân tài trong suốt quá trình lịch sử dựng nƣớc và giữ nƣớc của dân tộc ta, cũng nhƣ kinh nghiệm xây dựng nền 5 công vụ chính quy hiện đại của các nƣớc trong khu vực và trên thế giới.
Từ đó xác định hệ thống các yêu cầu, tiêu chuẩn của cán bộ, công chức đáp ứng đòi hỏi của Nhà nƣớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân. “Hệ thống công vụ và xu hướng cải cách của một số nước trên thế giới” của các tác giả TS Thang Văn Phúc, TS Nguyễn Minh Phƣơng, TS Nguyễn Thu Huyền, Nxb Chính trị quốc gia, H. Đây là công trình nghiên cứu về tổ chức nhà nƣớc, bộ máy hành chính, lịch sử nền công vụ, chế độ quản lý công chức ở tám nƣớc có nền kinh tế phát triển trên thế giới: Trung Quốc, Thái Lan, Nhật Bản, Liên bang Nga, Cộng hòa Pháp, Cộng hòa LB Đức, Vƣơng quốc Anh, Mỹ. Công trình giới thiệu chế độ, chính sách của mỗi nƣớc nhằm cải cách nền công vụ nhƣ: chế độ tuyển chọn, đào tạo, đánh giá, lƣơng bổng, phụ cấp, sử dụng nhân tài, công tác chống tham nhũng.
“Về chế độ công vụ Việt Nam” do PGS. TS Nguyễn Trọng Điều chủ biên, Nxb Chính trị quốc gia, H. 2007: đây là công trình nghiên cứu sâu về công chức, công vụ và các cơ sở khoa học để hoàn thiện chế độ công vụ ở Việt Nam hiện nay, đề tài phân tích một cách toàn diện và có hệ thống về lý luận và thực tiễn của chế độ công vụ và cải cách công vụ Việt Nam qua từng thời kỳ, có tham chiếu các mô hình công vụ của các nƣớc tiêu biểu cho các thể chế chính trị khác. Qua đó, luận giải và đƣa ra lộ trình thích hợp cho việc hoàn thiện chế độ công vụ Việt Nam trong điều kiện xây dựng Nhà nƣớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nhà nƣớc của dân, do dân, vì dân dƣới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đề tài khoa học cấp bộ: "Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế ở nước ta trong quá trình đổi mới cơ chế quản lý kinh tế", Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, năm 1994. Luận án phó tiến sĩ kinh tế: "Đào tạo lại đội ngũ lao động quản lý nhà nước về kinh tế trong bước chuyển sang kinh tế thị trường" của Lƣơng Xuân Khai, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 6 năm 1994 cũng là những đề tài nghiên cứu về xây dựng, đào tạo đội ngũ nhân lực ở phạm vi rộng. Luận án tiến sĩ “Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tiếp cận kinh tế tri thức” của Lê Thị Ngân lại đề cập đến một khía cạnh khác của vấn đề chất lƣợng nguồn nhân lực khi gắn nó với nền kinh tế tri thức. Luận án tiến sĩ kinh tế: "Xây dựng đội ngũ công chức quản lý nhà nước về kinh tế ngoại thành (qua thực tế các huyện ngoại thành Hà Nội)" của Trần Huy Sáng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, năm 1999 là một trong những bài nghiên cứu về cụ thể về việc xây dựng đội ngũ công chức ở phạm vi nhỏ.
Tác giả đã lấy thực tế ở các huyện ngoại thành Hà Nội để nghiên cứu và từ đó đƣa ra thực trạng và nêu đƣợc một số khuyến nghị có ý nghĩa tham khảo trong việc xây dựng đội ngũ công chức quản lý nhà nƣớc. Luận văn thạc sỹ quản trị kinh doanh: “Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức phường Sài Đồng - Quận Long Biên - TP. Hà Nội” của Lê Thị Hiền, Viện Đại học Mở Hà Nội năm 2013 cũng đề cập đến vấn đề nâng cao chất lƣợng đội ngũ cán bộ công chức nhƣng lại ở một phạm vi nhỏ, đó là một phƣờng của quận Long Biên. Từ các công trình nghiên cứu trên cho thấy những khoảng trống về mặt khoa học đó là: - Các công trình nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở mặt phƣơng pháp luận là chủ yếu hoặc chỉ tập trung nghiên cứu trên phạm vi khá rộng (toàn bộ đội ngũ cán bộ, công chức; đội ngũ công chức hành chính nhà nƣớc nói chung…) hoặc chỉ nghiên cứu một số khâu của công tác xây dựng đội ngũ công chức hành chính nhà nƣớc.
- Các công trình nghiên cứu chủ yếu bàn luận về khái niệm cán bộ, công chức, công chức hành chính, viên chức và thƣờng tập trung phân tích, 7 đánh giá về công chức nhà nƣớc nói chung, ít đi sâu vào một nhóm công chức hoặc công chức hành chính nhà nƣớc ở một số địa phƣơng cụ thể. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu nêu trên đều đề cập vấn đề đội ngũ cán bộ của chính quyền hoặc là ở dạng chung nhất hoặc đặt nó nằm trong phạm vi nghiên cứu tổ chức hoạt động của bộ máy chính quyền cấp quận nói chung. Các công trình trên chủ yếu tập trung đánh giá về chất lƣợng cán bộ, công chức nhƣ trình độ học vấn, chuyên môn, chƣa đánh giá sâu sắc về năng lực thực tiễn của cán bộ, công chức hoặc có đánh giá về năng lực nhƣng chƣa gắn với hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội, với yêu cầu xây dựng nhà nƣớc pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Chƣa có công trình nào đi sâu nghiên cứu, đánh giá chất lƣợng đội ngũ cán bộ chính quyền cấp quận ở một địa phƣơng cụ thể dƣới góc độ khoa học kinh tế chính trị nhƣ đề tài luận văn chọn ở đây.
Tuy nhiên, trong các công trình đã đƣợc công bố, có những nội dung liên quan đến đề tài sẽ đƣợc tác giả tham khảo, có kế thừa và chọn lọc. Cơ sở lý luận về nâng cao chất lƣợng công chức cấp phƣờng 1.Khái niệm Công chức, công chức cấp phường và chất lượng công chức cấp phường 1. Công chức Theo Khoản 2, Điều 4, Luật Cán bộ - Công chức năm 2008: “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội (sau đây gọi chung là đơn vị sự 8 nghiệp công lập), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật. Qua khái niệm, có thể thấy một số đặc điểm của công chức dƣới các góc độ sau: Chế độ tuyển dụng, bổ nhiệm: Công chức phải là ngƣời đƣợc tuyển dụng hoặc bổ nhiệm vào ngạch, chức danh, chức vụ trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc cấp trung ƣơng, cấp tỉnh, cấp huyện.
Công chức phải có đủ trình độ chuyên môn phù hợp với ngạch, chức danh, chức vụ. Các vấn đề liên quan tới bổ nhiệm, tuyển dụng công chức vào các chức danh, chức vụ và bổ nhiệm vào các ngạnh công chức quy định cụ thể ở chƣơng IV, Luật Cán bộ - Công chức năm 2008. Phạm vi hoạt động: phạm vi hoạt động của công chức rộng hơn rất nhiều so với cán bộ. Nếu nhƣ cán bộ là những ngƣời hoạt động trong các cơ quan của Đảng, Nhà nƣớc, tổ chức chính trị - xã hội thì công chức xuất hiện cả ở cơ quan đơn vị thuộc quân đội nhân dân, công an nhân dân; trong bộ máy lãnh đạo quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập.
Thời gian công tác: công chức đảm nhiệm công tác từ khi đƣợc bổ nhiệm, tuyển dụng cho tới khi nghỉ hƣu theo quy định của bộ luật lao động mà không hoạt động theo nhiệm kỳ nhƣ cán bộ. Công chức cấp phường Qua khái niệm về công chức, có thể hiểu công chức phƣờng là ngƣời làm công tác chuyên môn thuộc biên chế của UBND phƣờng, có trách nhiệm tham mƣu, giúp UBND phƣờng thực hiện chức năng quản lý nhà nƣớc về lĩnh vực công tác đƣợc phân công và thực hiện các nhiệm vụ khác do Chủ tịch UBND phƣờng giao.