Chương I của Luật có quy định rõ ràng: “Công chức” là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị xã hội ở Trung ương, cấp tỉnh, huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc quân đội nhân dân mà không phải sỹ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sỹ quan, hạ sỹ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của Pháp luật. - Khái niệm công chức cấp xã: Vậy công chức cấp xã là: Công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức danh công tác tại UBND xã, phường, thị trấn; trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước. Công chức cấp xã gồm 07 chức danh: Trưởng công an, Chỉ huy trưởng quân sự, Văn phòng – Thống kê, Tài chính – Kế toán, Tư pháp – Hộ tịch, Địa chính – Xây dựng, Văn hóa – Xã hội. 13 Công chức cấp xã là công chức gần gũi với dân cư nhất, người lo nỗi lo của dân, nói tiếng nói của dân.
Thông qua công chức cấp xã các chủ trương, đường lối của Đảng và pháp luật của nhà nước mới được triển khai vào trong thực tiễn đới sống. Cũng thông qua công chức cấp xã quyền làm chủ của nhân dân được phát huy. - Khái niệm công chức phường Công chức phường là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn nghiệp vụ thuộc UBND phường, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Công chức phường gồm các chức danh: Chỉ huy trưởng quân sự, Văn phòng – Thống kê, Tài chính – Kế toán, Tư pháp – Hộ tịch, Địa chính – Xây dựng – Đô thị và môi trường, Văn hóa – Xã hội.
- Khái niệm bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại tại phường Theo Điều 2, Quyết định số 09/2015/QĐ-TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ 15-5-2015 về ban hành quy chế thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương: Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả là đầu mối tập trung hướng dẫn thủ tục hành chính, tiếp nhận hồ sơ của cá nhân, tổ chức để chuyển đến các cơ quan chuyên môn hoặc cấp có thẩm quyền giải quyết và nhận, trả kết quả cho cá nhân, tổ chức. Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại là Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả có trang thiết bị điện tử và áp dụng phần mềm điện tử trong các giao dịch hành chính giữa cá nhân, tổ chức với cơ quan hành chính nhà nước và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với nhau trong việc công khai, hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ để chuyển đến các cơ quan chuyên môn giải quyết và nhận, trả kết quả cho cá nhân, tổ chức theo cơ chế một cửa, cơ chế một cửa 14 liên thông trên tất cả các lĩnh vực thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan hành chính nhà nước. Hiện nay, theo Nghị định số 61/2018/NĐ-CP, ngày 23/4/2018 của Chính phủ về thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính. Theo khoản 3, Điều 3 Nghị định số 61/2018/NĐ-CP có đưa ra khái niệm: “Bộ phận Một cửa là tên gọi chung của Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính hoặc Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh, thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn hướng dẫn, tiếp nhận, giải quyết hoặc chuyển hồ sơ giải quyết, trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính, theo dõi, giám sát, đánh giá việc giải quyết thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân”.
Nói cách khác, Nghị định 61/2018/NĐ-CP không tách biệt giữa 02 khái niệm: Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả với Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại mà có tên gọi chung là “Bộ phận Một cửa” và có bổ sung thêm nội dung thực hiện nhiệm vụ của bộ phận một cửa là “giải quyết” hồ sơ và “theo dõi, giám sát, đánh giá việc giải quyết thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân”. Luận văn này nghiên cứu chất lượng công chức bộ phận ở bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại phường cũng thực chất là bộ phận công chức ở bộ phận một cửa. Để phù hợp với tên đề tài và kết quả luận văn thực hiện trong thời gian qua, luận văn vẫn sử dụng thuật ngữ bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại phường. - Khái niệm công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại phường Theo quy định tại Điểm c, khoản 4, Điều 10 Quyết định số 09/2015/QĐ- TTg được Thủ tướng Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ 15-5-2015 cũng giống như theo khoản 4, Điều 10 Nghị định 61/2018/NĐ-CP công chức làm việc tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả cấp xã là công chức thuộc 7 chức danh công 15 chức cấp xã được quy định tại Luật cán bộ, công chức do chủ tịch UBND cấp xã phân công căn cứ vào tình hình cụ thể tại địa phương.
Như vậy, có thể hiểu công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại ở phường là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn nghiệp vụ thuộc UBND phường được phân công hướng dẫn, tiếp nhận, giải quyết hồ sơ hoặc chuyển đến các cơ quan chuyên môn, cấp có thẩm quyền giải quyết và trả kết quả cho cá nhân, tổ chức, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Theo Quyết định số 711/2015/QĐ-UBND ngày 04/12/2015 của UBND tỉnh Bắc Giang về ban hành Quy chế thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liện thông tại các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, Ủy ban nhân dân cấp xã được bố trí từ 02 (hai) đến 03 (ba) công chức, có trình độ cao đẳng trở lên thực hiện việc tiếp nhận và trả kết quả trong các lĩnh vực: lao động, thương binh và xã hội; tài nguyên môi trường, tư pháp – hộ tịch. Tùy theo đặc thù, mức độ công việc, Ủy ban nhân dân cấp xã được trưng tập thêm công chức khác hỗ trợ, nhưng không được hưởng các chế độ hỗ trợ như đối với công chức thuộc biên chế của Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả theo quy định. Vị trí, vai trò của công chức làm việc tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại ở phường Công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại phường là những người phải chịu trách nhiệm trước pháp luật với tư cách là một công dân, một công chức hành chính, họ có vai trò hết sức quan trọng trong việc xây dựng và hoàn thiện bộ máy chính quyền cơ sở, trong hoạt động thi hành công vụ đặc biệt là trong giải quyết các thủ tục hành chính đối với tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp.
16 Công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại góp phần vào sự thành bại của việc thực hiện đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước. Công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại là người trực tiếp đem các chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước giải thích cho nhân dân hiểu và thi hành, vừa là người phản ánh nguyện vọng của nhân dân đến với Đảng và Nhà nước để có sự điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung cho đúng và phù hợp với thực tiễn. Ở khía cạnh này, họ có vai trò là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với quần chúng nhân dân. Đặc điểm của công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại ở phường Công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại có những đặc điểm cơ bản của cán bộ, công chức trong nền công vụ Việt Nam.
Tuy nhiên, công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại có những đặc điểm mang tính đặc thù như sau: Thứ nhất, công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại ở phường là người trực tiếp làm việc với người dân, được giao nhiệm vụ từ hướng dẫn, tiếp nhận, giải quyết hồ sơ, đến trả kết quả cho tổ chức, cá nhân. Thứ hai, công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả ở phường thường hội tụ nhiều vai trò khác nhau như vừa là công dân, cũng là những người đại diện của cộng đồng, đại diện của Nhà nước. Những vai trò này vừa có tính thống nhất vừa có tính mâu thuẫn, xung đột trong mỗi hoàn cảnh, ít nhiều có tác động, chi phối hoạt động công vụ của họ, nhất là trong việc giải quyết các vấn đề đến mối quan hệ giữa các lợi ích cá nhân – cộng đồng – Nhà nước. Thứ ba, công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại ở phường là một bộ phận của công chức phường nên mang đầy đủ đặc điểm của công chức nói chung và công chức phường nói riêng như sau: - Là công dân Việt Nam; 17 - Được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, giữ chức vụ, chức danh và làm việc liên tục trong cơ quan Nhà nước; - Trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách Nhà nước và các chế độ có liên quan theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, do vị trí, vai trò của cấp cơ sở nên công chức phường có những đặc điểm mang tính đặc thù như sau: - Công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại ở phường là những người thực thi hoạt động công vụ ở cơ sở. Họ là người trực tiếp làm việc với người dân trên địa bàn phường. Mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đều do đội ngũ công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại phường phổ biến, triển khai để nhân dân hiểu rõ và thi hành. - Công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại ở phường được nhà nước đảm bảo những điều kiện cần thiết, quyền lợi chính đáng để có khả năng yên tâm và thực thi công vụ.
- Hoạt động công vụ của công chức bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại ở phường là một hoạt động đa dạng và phức tạp, đòi hỏi phải thực hiện thường xuyên và chuyên nghiệp.
