Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG BỒI DƯỠNG CÔNG CHỨC CÁC CƠ QUAN CHUYÊN MÔN THUỘC ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN 1. Những vấn đề chung về công chức các cơ quan chuyên môn 1. Khái niệm công chức các cơ quan chuyên môn - Khái niệm công chức: CC là dùng để chỉ những công dân đã trải qua kỳ thi tuyển và được tuyển dụng vào làm việc trong cơ quan hành chính nhà nước. Khái niệm công chức trên thế giới xuất hiện cùng với sự ra đời của chế độ công chức ở các nước tư bản phương Tây, khái niệm công chức của các nước cũng không hoàn toàn giống nhau.
Năm 2008, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua luật cán bộ, công chức số 22/2008/QH12 ngày 13 tháng 11 năm 2008 đến năm 2019 Quốc hội ban hành luật số 52/2019/QH14 ngày 25 tháng 11 năm 2019 sửa đổi bổ sung một số điều của luật cán bộ, công chức và luật viên chức [19,20]. Căn cứ theo quy định tại Khoản 2 Điều 4 Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 quy định về công chức xác định “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [20]. - Khái niệm cơ quan chuyên môn: Theo quy định tại Nghị định số 37/2014/NĐ-CP ngày 05/5/2014 của Chính phủ, nguyên tắc bảo đảm bao quát đủ chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của UBND 8 cấp huyện và tính thống nhất, thông suốt về quản lý ngành, lĩnh vực công tác từ trung ương đến cơ sở đã được áp dụng trong hoạt động của các CQCM thuộc UBND cấp huyện, các phòng và cơ quan tương đương phòng hoạt động theo các nguyên tắc này [6]. Đặc biệt, tổ chức quản lý đa ngành, đa lĩnh vực đã được thực hiện để bảo đảm sự linh hoạt và hiệu quả trong công tác quản lý.
Bên cạnh đó, tùy theo đặc điểm của từng đơn vị hành chính cấp huyện như điều kiện tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế - xã hội, dân số khác nhau, do đó đòi hỏi quá trình tổ chức phải linh hoạt, phù hợp với từng địa phương nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu nhiệm vụ đặt ra. Mục tiêu của việc điều chỉnh này là để thúc đẩy cải cách hành chính nhà nước và đảm bảo sự tinh gọn, hợp lý trong tổ chức và hoạt động của các CQCM thuộc UBND cấp huyện. Điều này cũng nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý ngày càng phức tạp và đa dạng của xã hội hiện đại. Theo Khoản 1, Điều 3 của Nghị định số 37/2014/NĐ- CP CQCM có nhiệm vụ tham mưu và hỗ trợ UBND cấp huyện trong việc quản lý nhà nước về các ngành, lĩnh vực tại địa phương.
Ngoài ra, CQCM cũng thực hiện một số nhiệm vụ và quyền hạn được ủy quyền bởi UBND cấp huyện và tuân theo các quy định của pháp luật. Chức năng của CQCM là góp phần đảm bảo sự thống nhất trong việc quản lý của ngành hoặc lĩnh vực công tác tại địa phương. Theo quy định trên, các CQCM được thành lập thống nhất bao gồm: Văn phòng HĐND và UBND huyện, Phòng Nội vụ, Phòng Tư pháp, Phòng Kinh tế Phòng Tài chính – Kế hoạch, Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội, Phòng Văn hoá và Thông tin, Phòng Giáo dục và Đào tạo, Phòng Y tế, Phòng Quản lý đô thị Thanh tra huyện. Đây là cấp hành chính trung gian, vừa thực hiện chức năng trực tiếp phục vụ công dân, vừa lãnh đạo điều hành cấp dưới.
Cấp huyện có vai trò quan trọng trong việc chỉ đạo, điều hành, hướng dẫn trực tiếp cho cấp xã, phường, thị trấn thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước tại địa phương. Các CQCM UBND cấp huyện chịu sự chỉ đạo, quản lý tổ chức, vị trí việc làm, biên chế công chức, cơ cấu ngạch công chức và công tác của UBND cấp huyện, đồng thời chịu sự chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ của cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố. 9 - Khái niệm công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân huyện: Công chức các CQCM thuộc UBND cấp huyện là một bộ phận của nhóm công chức trong cơ quan hành chính nhà nước ở cấp huyện, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh, trong biên chế, hưởng lương từ ngân sách nhà nước, để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn là tham mưu, quản lý ngành hay lĩnh vực công tác theo quy định của pháp luật và làm việc trong các cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân cấp huyện. Công chức làm việc trong các CQCM thuộc UBND huyện là những người thực thi công vụ nhà nước, quản lý nhà nước trên các lĩnh vực, giữ vững trật tự an toàn xã hội trên địa bàn, cung cấp các dịch vụ công có chất lượng cho người dân, tổ chức, được sử dụng quyền lực của nhà nước, thực hiện chức năng, nhiệm vụ vì lợi ích chung của cộng đồng, được hưởng lương và các chế độ khác từ ngân sách nhà nước.
Đặc điểm công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân cấp huyện Công chức các CQCM thuộc UBND cấp huyện có đầy đủ những đặc điểm của công chức nói chung. Tuy nhiên, xuất phát từ đặc thù vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn công chức các CQCM thuộc UBND cấp huyện có những đặc điểm riêng như sau: Một là, công chức các CQCM thuộc UBND cấp huyện được tuyển dụng vào ngạch chức vụ, chức danh trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện. Công chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong các cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện. Hai là, công chức các CQCM thuộc UBND cấp huyện chịu sự chỉ đạo, kiểm tra, hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ của các cơ quan chuyên môn thuộc UBND TP đồng thời hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ về lĩnh vực quản lý cho công chức cấp xã.
Đối với các vấn đề có liên quan đến chuyên môn nghiệp vụ thì công chức các CQCM thuộc UBND cấp huyện nhận các hướng dẫn, chỉ đạo của TP đồng thời tiếp nhận những thắc mắc về chuyên môn nghiệp vụ của công chức cấp xã và hướng dẫn, kiểm tra về chuyên môn nghiệp vụ cho công chức cấp xã. 10 Ba là, công chức các CQCM thuộc UBND cấp huyện thực hiện chức năng tham mưu, giúp việc cho UBND huyện quản lý nhà nước về ngành, lĩnh vực ở địa phương và thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn theo sự lãnh đạo UBND huyện và theo quy định của pháp luật; góp phần bảo đảm sự thống nhất quản lý của ngành hoặc lĩnh vực công tác ở địa phương. Một số vấn đề lý luận về chất lượng bồi dưỡng CCCQCM thuộc UBND cấp huyện 1. Bồi dưỡng công chức các cơ quan chuyên môn thuộc Uỷ ban nhân dân cấp huyện 1.
Khái niệm bồi dưỡng công chức Có thể thấy cụm từ “bồi dưỡng” là thuật ngữ được sử dụng rất phổ biến và thường xuyên trong công việc, nhất là trong cơ quan hành chính nhà nước từ Trung Ương đến địa phương. Theo Nghị định số 18/2010/NĐ-CP ngày 05 tháng 03 năm 2010 của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng công chức tại Điều 5 định nghĩa rằng: “Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc” [5]. Theo Đại từ điển Tiếng Việt thì bồi dưỡng được hiểu là:“Bồi dưỡng là làm cho tốt hơn, giỏi hơn, là tái đào tạo hay đào tạo lại” [32, tr. Bồi dưỡng có thể hiểu theo một cách phổ biến nhất là quá trình bổ sung sự thiếu hụt về tri thức, năng lực trình độ chuyên môn, cập nhật những kiến thức mới để áp dụng vào thực tiễn, trình độ chuyên môn nghiệp vụ được nâng cao nhằm giúp công việc được giải quyết một cách hiệu quả và chất lượng.
Bồi dưỡng là một khâu tiếp nối quá trình đào tạo nhằm chuẩn hóa nâng cao trình độ chuyên môn về mọi mặt cho công chức đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong chuyển đổi số. Mục tiêu của bồi dưỡng công chức Hoạt động bồi dưỡng có vai trò rất quan trọng và thiết yếu đối với công chức trong hoạt động QLNN việc bồi dưỡng giúp công chức đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ mới trong thời kỳ chuyển đổi số như hiện nay về các khía cạnh như sau: 11 Thứ nhất, phát triển năng lực làm việc và nâng cao khả năng thực hiện công việc thực tế, giúp CC luôn phát triển bản thân để có thể có được đầy đủ các kiến thức, kinh nghiệm thực tế và kỹ năng quản lý, lãnh đạo để đáp ứng nhu cầu nhân lực kế thừa trong tương lai. Thứ hai, giảm thời gian học tập, làm quen với công việc mới của công chức do luân chuyển, đề bạt, thay đổi nhiệm vụ và đảm bảo cho họ có đầy đủ khả năng làm việc một cách nhanh chóng và tiết kiệm thời gian, để làm tốt điều đó thì cần phải xây dựng bảng mô tả vị trí việc làm và quy trình công việc một cách chi tiết và rõ ràng để giúp cho cơ quan tổ chức hoạt động được hiệu quả hơn tránh tình trang bị bế tắc trong hoạt động của cơ quan khi có trường hợp công chức nghỉ đột xuất hoặc nghỉ luôn các bộ phận khác có thể dễ dàng thay thế được và có thể giúp cho việc người mới được tuyển dụng dễ dàng nắm được công việc tránh phải bồi dưỡng mất thời gian. Thứ ba, trang bị, bổ sung, nâng cao kiến thức, kỹ năng liên quan đến công việc cho công chức đồng thời giúp thay đổi thái độ và hành vi nâng cao hiệu quả thực hiện công việc góp phần hoàn thành những công việc của cá nhân và của tổ chức một cách hiệu quả.