Xác định mức sẵn lòng chi trả đối với sản phẩm thân thiện với môi trường

Luận văn phân tích mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm thân thiện với môi trường, góp phần nâng cao nhận thức và phát triển bền vững.

• Tác giả: Hà Thương Thương
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ Lê Hà Thanh
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế và quản lý môi trường
• Đề tài: Xác định mức sẵn lòng chi trả đối với các sản phẩm thân thiện với môi trường
• Loại tài liệu: chuyên đề tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CÁC SẢN PHẨM THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH GIÁ SẢN PHẨM
• 1.1. Tổng quan về các sản phẩm thân thiện với môi trường
• 1.2. Các phương pháp định giá sản phẩm
• 1.2.1. Phương pháp không sử dụng đường cầu
• 1.2.2. Phương pháp sử dụng đường cầu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TÚI THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG TẠI SIÊU THỊ METRO
• 2.1. Giới thiệu về hệ thống siêu thị Metro
• 2.1.1. Trên thế giới
• 2.1.2. Tại Việt Nam
• 2.2. Thuận lợi và khó khăn khi sử dụng túi thân thiện với môi trường tại siêu thị Metro trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: XÁC ĐỊNH MỨC SẴN LÒNG CHI TRẢ (WTP) CHO TÚI THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG TẠI SIÊU THỊ METRO THUỘC HUYỆN TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Phương pháp đánh giá
• 3.2. Thiết lập bảng hỏi (bảng hỏi được đưa ra trong phần phụ lục)
• 3.3. Đối tượng điều tra
• 3.4. Tiến hành điều tra
• 3.5. Xử lý số liệu điều tra
• 3.6. Tổng hợp và giải thích kết quả
• 3.7. Xây dựng chính sách phù hợp
• 3.7.1. Hỗ trợ về tài chính
• 3.7.2. Công nghệ sản xuất túi
• 3.7.3. Quảng bá hình ảnh túi thân thiện với môi trường, tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân
• 3.8. Mở rộng hợp tác quốc tế
• 3.9. Kiến nghị đối với nhà nước và cấp quản lý
• 3.10. Kiến nghị đối với doanh nghiệp
• 3.11. Kiến nghị đối với người tiêu dùng

Tóm tắt

I. Tổng quan về mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm thân thiện với môi trường

Mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm thân thiện với môi trường là một khái niệm quan trọng trong nghiên cứu kinh tế môi trường. Nó phản ánh giá trị mà người tiêu dùng sẵn lòng chi trả để có được các sản phẩm không gây hại cho môi trường. Sự gia tăng nhận thức về tác động của ô nhiễm môi trường đã thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm xanh. Theo nghiên cứu, người tiêu dùng ngày càng có xu hướng ưu tiên lựa chọn sản phẩm thân thiện với môi trường, điều này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn góp phần vào việc bảo vệ môi trường.

1.1. Định nghĩa và tầm quan trọng của mức sẵn lòng chi trả

Mức sẵn lòng chi trả (WTP) là số tiền mà người tiêu dùng sẵn lòng chi trả cho một sản phẩm hoặc dịch vụ. Đối với các sản phẩm thân thiện với môi trường, WTP không chỉ phản ánh giá trị kinh tế mà còn thể hiện ý thức bảo vệ môi trường của người tiêu dùng. Nghiên cứu cho thấy rằng WTP cao hơn cho các sản phẩm xanh có thể dẫn đến sự phát triển bền vững trong ngành sản xuất.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến mức sẵn lòng chi trả

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm thân thiện với môi trường, bao gồm nhận thức về môi trường, thu nhập, và sự sẵn lòng chấp nhận của người tiêu dùng. Các nghiên cứu cho thấy rằng người tiêu dùng có thu nhập cao thường có WTP cao hơn cho các sản phẩm xanh, do họ có khả năng tài chính tốt hơn và ý thức bảo vệ môi trường cao hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong việc xác định mức sẵn lòng chi trả

Việc xác định mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm thân thiện với môi trường gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt thông tin và dữ liệu chính xác về nhu cầu của người tiêu dùng. Ngoài ra, sự khác biệt trong nhận thức và hành vi tiêu dùng giữa các nhóm người cũng tạo ra khó khăn trong việc đánh giá chính xác WTP. Các nghiên cứu cần phải được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo tính chính xác và đáng tin cậy.

2.1. Thiếu hụt thông tin và dữ liệu

Nhiều nghiên cứu về mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm thân thiện với môi trường gặp khó khăn trong việc thu thập dữ liệu chính xác. Sự thiếu hụt thông tin có thể dẫn đến những kết quả không chính xác, ảnh hưởng đến quyết định của các nhà sản xuất và nhà hoạch định chính sách.

2.2. Sự khác biệt trong nhận thức và hành vi tiêu dùng

Sự khác biệt trong nhận thức về môi trường giữa các nhóm người tiêu dùng có thể dẫn đến sự khác biệt lớn trong mức sẵn lòng chi trả. Các yếu tố như độ tuổi, giới tính, và trình độ học vấn đều có thể ảnh hưởng đến cách mà người tiêu dùng đánh giá giá trị của sản phẩm thân thiện với môi trường.

III. Phương pháp đánh giá mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm xanh

Có nhiều phương pháp để đánh giá mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm thân thiện với môi trường. Các phương pháp này bao gồm phương pháp đánh giá ngẫu nhiên (CVM), phương pháp chi phí hưởng thụ (HPM), và phương pháp chi phí du lịch (TCM). Mỗi phương pháp có những ưu điểm và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp là rất quan trọng để có được kết quả chính xác.

3.1. Phương pháp đánh giá ngẫu nhiên CVM

Phương pháp đánh giá ngẫu nhiên (CVM) là một trong những phương pháp phổ biến nhất để xác định mức sẵn lòng chi trả. Phương pháp này dựa trên việc hỏi người tiêu dùng về số tiền họ sẵn lòng chi trả cho một sản phẩm hoặc dịch vụ cụ thể. CVM giúp thu thập dữ liệu trực tiếp từ người tiêu dùng, từ đó đưa ra những kết luận chính xác hơn về WTP.

3.2. Phương pháp chi phí hưởng thụ HPM

Phương pháp chi phí hưởng thụ (HPM) được sử dụng để đánh giá giá trị của các sản phẩm thân thiện với môi trường thông qua việc phân tích chi phí mà người tiêu dùng phải bỏ ra để sử dụng sản phẩm. HPM giúp xác định giá trị thực tế mà người tiêu dùng gán cho sản phẩm xanh, từ đó đưa ra những quyết định hợp lý hơn trong sản xuất và tiêu dùng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về mức sẵn lòng chi trả

Nghiên cứu về mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm thân thiện với môi trường đã cho thấy những kết quả tích cực. Nhiều người tiêu dùng sẵn lòng chi trả nhiều hơn cho các sản phẩm xanh, điều này cho thấy sự thay đổi trong nhận thức và hành vi tiêu dùng. Các doanh nghiệp cũng đã bắt đầu chú trọng hơn đến việc sản xuất các sản phẩm thân thiện với môi trường để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

4.1. Kết quả khảo sát về mức sẵn lòng chi trả

Kết quả khảo sát cho thấy rằng khoảng 70% người tiêu dùng sẵn lòng chi trả thêm từ 10-20% cho các sản phẩm thân thiện với môi trường. Điều này cho thấy rằng người tiêu dùng đang ngày càng nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường.

4.2. Ứng dụng trong sản xuất và tiêu dùng

Nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu áp dụng các phương pháp sản xuất thân thiện với môi trường để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp trong thị trường.

V. Kết luận và tương lai của mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm xanh

Mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm thân thiện với môi trường đang ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng trong quyết định tiêu dùng. Sự gia tăng nhận thức về môi trường và sức khỏe đã thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm xanh. Trong tương lai, việc nghiên cứu và xác định WTP sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường.

5.1. Tương lai của sản phẩm thân thiện với môi trường

Sản phẩm thân thiện với môi trường sẽ tiếp tục phát triển và trở thành xu hướng tiêu dùng chính trong tương lai. Các doanh nghiệp cần phải chú trọng hơn đến việc sản xuất các sản phẩm xanh để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

5.2. Khuyến khích tiêu dùng sản phẩm xanh

Cần có các chính sách khuyến khích tiêu dùng sản phẩm thân thiện với môi trường từ phía chính phủ và các tổ chức xã hội. Việc này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ô nhiễm rác thải nhựa, đặc biệt là túi ni lông, là một trong những thách thức môi trường lớn tại Việt Nam. Xuất phát từ đặc tính tiện lợi, nhẹ, bền và được cung cấp miễn phí tại hầu hết các điểm bán lẻ, túi ni lông đã trở thành thói quen tiêu dùng phổ biến. Theo tính toán giả định được trình bày trong đề tài, nếu mỗi người dân Việt Nam sử dụng 1 túi ni lông mỗi ngày, toàn quốc sẽ tiêu thụ khoảng 86 triệu túi/ngày, tương đương 31,4 tỉ túi/năm với khối lượng ước tính khoảng 1 triệu tấn nhựa thải ra môi trường. Trên phạm vi toàn cầu, ước tính mỗi năm có khoảng 9,3 tỷ tấn túi ni lông không được thu gom và phải tự phân hủy ngoài tự nhiên.

Cùng với sự tăng trưởng kinh tế, hệ thống phân phối hiện đại tại Việt Nam phát triển nhanh chóng với tốc độ bán lẻ bình quân đạt 15–20%/năm, doanh số ước đạt 270 ngàn tỷ đồng (xấp xỉ 18 tỷ USD). Số lượng siêu thị và trung tâm thương mại gia tăng mạnh mẽ tại các đô thị lớn:

• Tại Thành phố Hồ Chí Minh: Theo số liệu thống kê năm 2005, thành phố có 81 siêu thị (gồm 41 siêu thị tổng hợp và 40 siêu thị chuyên ngành).
• Tại Hà Nội: Theo thống kê của Sở Thương mại Hà Nội, số lượng siêu thị và trung tâm thương mại tăng gấp 3 lần trong giai đoạn 2000–2006. Tính đến thời điểm nghiên cứu, Hà Nội có khoảng 70 siêu thị và trung tâm thương mại; tổng mức lưu chuyển hàng hóa năm 2005 đạt khoảng 5.088 tỷ đồng, chiếm 11,3% tổng mức lưu chuyển bán lẻ của toàn thành phố.

Sự phát triển này kéo theo lượng phát sinh chất thải túi ni lông rất lớn từ các chuỗi bán lẻ. Để giải quyết thực trạng trên, giải pháp thay thế túi ni lông bằng túi thân thiện với môi trường (túi sinh thái hay eco-bag có khả năng tái sử dụng nhiều lần) đã bắt đầu được thử nghiệm. Đề tài tập trung vào các nhiệm vụ và phạm vi cụ thể sau:

1. Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá thực trạng phát sinh, sử dụng túi ni lông tại hệ thống bán lẻ; xác định mức sẵn lòng chi trả (WTP - Willingness To Pay) của người tiêu dùng đối với túi sinh thái; phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến mức chi trả nhằm đánh giá mức độ chấp nhận của thị trường và đề xuất giải pháp nhân rộng mô hình.
2. Đối tượng nghiên cứu: Sản phẩm túi thân thiện với môi trường (eco-bag).
3. Địa bàn nghiên cứu: Siêu thị Metro Thăng Long (đường Phạm Văn Đồng, xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm, Thành phố Hà Nội) thuộc hệ thống Metro Cash & Carry Việt Nam.
4. Phạm vi thời gian: Quá trình thu thập số liệu và thực tập tốt nghiệp được thực hiện từ ngày 01/03/2009 đến ngày 29/04/2009.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm định giá môi trường

Sản phẩm thân thiện với môi trường (sản phẩm "xanh") là những sản phẩm không gây hại cho con người và môi trường trong cả chu trình sản xuất lẫn tiêu dùng; được thiết kế nhằm tiết kiệm năng lượng, tài nguyên, giảm thiểu phát thải và có khả năng tái chế, tái sử dụng, thường đi kèm nhãn sinh thái loại I, II hoặc III theo bộ tiêu chuẩn ISO 14000.

Hàng hóa và dịch vụ môi trường phần lớn không có giá thị trường trực tiếp. Trong kinh tế học môi trường, việc lượng giá giá trị môi trường được phân loại thành hai nhóm phương pháp chính:

Nhóm phương pháp	Tên phương pháp cụ thể	Bản chất và nguyên lý vận hành
Không sử dụng đường cầu	Phương pháp liều lượng - đáp ứng	Xác định hàm quan hệ $y = f(x)$ giữa tác nhân môi trường ($x$) và mức độ phản ứng/thiệt hại ($y$) để tính thiệt hại kinh tế căn cứ giá thị trường.
	Phương pháp chi phí thay thế	Lấy chi phí bỏ ra để phục hồi, thay thế hoặc chống đỡ tổn thương môi trường làm thước đo giá trị môi trường.
	Phương pháp chi phí cơ hội	Xác định giá trị môi trường dựa trên mức lãi ròng cao nhất của phương án sử dụng bị bỏ qua khi lựa chọn một phương án bảo tồn/khai thác.
	Phương pháp mô hình lựa chọn (Choice Modeling)	Phân tích các thuộc tính của hàng hóa môi trường thông qua phiếu điều tra để người trả lời lựa chọn giữa các phương án kết hợp thuộc tính.
	Phương pháp dựa vào hàm sản xuất	Đưa biến số môi trường ($E$) và chi phí phòng ngừa ($A$) vào hàm sản xuất mở rộng: $Q = f(K, L, E, A)$.
Sử dụng đường cầu	Phương pháp chi phí du lịch (TCM)	Dựa trên chi phí di chuyển và số lượt viếng thăm của du khách để dựng đường cầu giải trí, lượng giá chất lượng môi trường gián tiếp.
	Phương pháp chi phí hưởng thụ (HPM)	Bóc tách phần giá trị môi trường cấu thành trong giá hàng hóa thị trường (đặc biệt là giá bất động sản) dựa trên hàm thặng dư tiêu dùng Marshall.
	Phương pháp đánh giá ngẫu nhiên (CVM)	Thiết lập kịch bản thị trường giả định để phỏng vấn trực tiếp mức sẵn lòng chi trả (WTP) hoặc sẵn lòng chấp nhận bồi thường (WTA) cho một sự thay đổi chất lượng môi trường.

Phương pháp nghiên cứu thực tế đã áp dụng

Trong nghiên cứu thực nghiệm tại siêu thị Metro Thăng Long, tác giả sử dụng các phương pháp:

• Phương pháp đánh giá ngẫu nhiên (CVM): Ứng dụng công cụ bảng hỏi thiết lập kịch bản thị trường giả định để phỏng vấn mức sẵn lòng chi trả (WTP) của khách hàng cho túi sinh thái.
• Phương pháp điều tra phỏng vấn trực diện: Thực hiện phỏng vấn trực tiếp khách hàng mua sắm tại siêu thị nhằm giải thích rõ kịch bản nghiên cứu học thuật và thu nhận dữ liệu đầy đủ.
• Phương pháp khảo sát thực địa và tổng hợp tài liệu: Khảo sát thực tế cơ sở kinh doanh, thu thập số liệu thứ cấp từ các báo cáo thương mại và cơ quan truyền thông.
• Phương pháp phân tích kinh tế lượng bằng Excel: Sử dụng hàm AVERAGE tính WTP bình quân và công cụ Data Analysis (Regression) để ước lượng mô hình hồi quy đa biến:

$$WTP = \alpha_1 + \alpha_2 E + \alpha_3 I + \alpha_4 A$$

Trong đó:

• $WTP$: Mức sẵn lòng chi trả (biến phụ thuộc, đơn vị: đồng).
• $E$ (Education): Trình độ học vấn (số năm đi học).
• $I$ (Income): Thu nhập hàng tháng của người được phỏng vấn.
• $A$ (Age): Độ tuổi của người được phỏng vấn.
• Mức ý nghĩa thống kê kiểm định: $\alpha = 0{,}05$ (độ tin cậy 95%).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về các sản phẩm thân thiện với môi trường và các phương pháp định giá sản phẩm

Chương này hệ thống hóa cơ sở lý luận về sản phẩm xanh, các tiêu chuẩn ISO 14000 và thực tiễn phát triển sản phẩm thân thiện với môi trường trên thế giới (công nghệ Hybrid của Toyota Prius, thiết bị xử lý nước của Ebara, vật liệu xây dựng sinh thái của Mitsubishi) cũng như tại Việt Nam (các đơn vị như STEPRO, Trung tâm Sản xuất Sạch Việt Nam, Công ty Môi trường Đô thị Hà Nội - URENCO). Đồng thời, chương 1 trình bày chi tiết khái niệm, quy trình 5 bước thực hiện, ưu điểm và hạn chế của 5 phương pháp không sử dụng đường cầu (liều lượng - đáp ứng, chi phí thay thế, chi phí cơ hội, mô hình lựa chọn, hàm sản xuất mở rộng) và 3 phương pháp sử dụng đường cầu (TCM, CVM, HPM).

Chương 2: Thực trạng sử dụng túi thân thiện với môi trường tại siêu thị Metro

Nội dung chương tập trung phân tích bối cảnh phân phối hiện đại và thực trạng phát sinh rác thải túi ni lông:

• Khung pháp lý siêu thị: Căn cứ Quyết định số 1371/2004/QĐ-BTM ngày 24/09/2004 của Bộ trưởng Bộ Thương mại ban hành Quy chế siêu thị, trung tâm thương mại.
• Thực trạng phát sinh túi ni lông:
  • Tại TP. Hồ Chí Minh, cơ cấu nguồn phát sinh túi ni lông gồm: Chợ dân sinh chiếm 70%, siêu thị chiếm 25%, trung tâm thương mại chiếm 3%, các khu vực khác chiếm 2%.
  • Tại Hà Nội, số liệu khảo sát ngẫu nhiên 100 khách hàng tại các siêu thị lớn (như Big C, Vincom) chỉ ra rằng 100% người được hỏi có sử dụng túi ni lông hàng ngày.

Mức độ sử dụng túi ni lông/ngày	Tỷ lệ khách hàng (%)	Hành vi sau khi sử dụng	Tỷ lệ (%)
Dưới 5 chiếc/ngày	59% (hoặc 55%)	Vứt bỏ ngay sau lần dùng đầu tiên	71%
Từ 6 đến 10 chiếc/ngày	38% (hoặc 36%)	Rửa sạch, cất giữ để tái sử dụng	19%
Trên 10 chiếc/ngày	3% (hoặc 9%)	Ủng hộ dùng túi thân thiện môi trường	98%

• Hệ thống Metro Cash & Carry và chương trình túi sinh thái:
  • Tập đoàn Metro AG (thành lập năm 1964 tại Đức), năm 2003 đạt doanh thu 54 tỷ Euro, lợi nhuận trước thuế 817 triệu Euro.
  • Tại Việt Nam, Metro Cash & Carry có 8 trung tâm bán buôn (TP. Hồ Chí Minh 2 cơ sở, Hà Nội 2 cơ sở, Hải Phòng 1, Đà Nẵng 1, Cần Thơ 1). Cơ sở Metro Thăng Long (Từ Liêm, Hà Nội) có diện tích 46.000 $\text{m}^2$, 300 nhân viên, kinh doanh 14.000 mặt hàng; cơ sở Metro Hoàng Mai có vốn đầu tư hơn 15 triệu USD, phục vụ khoảng 3.000 khách kinh doanh/ngày.
  • Từ đầu tháng 11/2007, Metro triển khai chương trình "Metro cùng khách hàng bảo vệ môi trường", ngừng phát túi ni lông miễn phí và bán túi sinh thái bằng sợi tổng hợp (loại nhỏ 6.000 đồng/chiếc, loại to 7.000 đồng/chiếc), cung cấp ra thị trường khoảng 700.000 chiếc.
• Thuận lợi và khó khăn:
  • Thuận lợi: Nâng cao hình ảnh thương hiệu doanh nghiệp, cắt giảm chi phí mua túi ni lông cấp phát miễn phí, khách hàng được thông báo trước 2 tháng và có 2 kích cỡ túi lựa chọn.
  • Khó khăn: Thói quen quên mang túi của người tiêu dùng, tâm lý ngại trả tiền và hạn chế thiết kế của túi sinh thái (chỉ phù hợp đồ khô, đóng gói; chưa thuận tiện cho đồ tươi sống, thủy hải sản).

Chương 3: Xác định mức sẵn lòng chi trả (WTP) cho túi thân thiện với môi trường tại siêu thị Metro thuộc huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội

Chương này trình bày toàn bộ kết quả điều tra thực nghiệm $N = 100$ khách hàng tại siêu thị Metro Thăng Long:

• Thiết kế công cụ và quy trình điều tra: Bảng hỏi gồm 2 phần (Phần 1: Kịch bản mô tả sản phẩm và xác định mức chi trả WTP; Phần 2: Thu thập thông tin nhân khẩu học của người tiêu dùng).
• Đặc điểm mẫu khảo sát: Độ tuổi trung bình của mẫu điều tra là 36,34 tuổi; thu nhập bình quân đạt 4.000.000 đồng/tháng.
• Kết quả ước lượng WTP: Mức sẵn lòng chi trả trung bình tính toán được là 8.370 đồng/túi, cao hơn mức giá bán thực tế của siêu thị Metro (loại to 7.000 đồng) là 1.370 đồng.
• Kết quả hồi quy đa biến:
  • Hệ số tương quan $Multiple\ R = 0{,}219637$.
  • Mức độ giải thích của mô hình: biến giải thích giải thích được $41{,}9%$ biến động của WTP ($R^2 \approx 0{,}419$).
  • Thống kê $F = 1{,}971346$, mức ý nghĩa thống kê $(1 - \text{Significance } F) = 92{,}7%$.
  • Biến thu nhập ($I$) có mức ý nghĩa $P\text{-value} = 0{,}05$, cho thấy thu nhập có mối quan hệ đồng biến chặt chẽ với WTP.
  • Hệ số chặn đạt $2{,}66405$, cho thấy mức sàn sẵn lòng chi trả khi các biến học vấn, thu nhập và độ tuổi bằng 0.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng chính

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       KẾT QUẢ ĐỊNH LƯỢNG NGHIÊN CỨU                          |
+-------------------------------------------------------------------------------+
|  - Mẫu khảo sát điều tra CVM: N = 100 khách hàng                             |
|  - Tuổi bình quân: 36,34 tuổi  |  Thu nhập bình quân: 4.000.000 đồng/tháng    |
|  - WTP trung bình cho túi sinh thái: 8.370 đồng/chiếc                         |
|  - Giá bán túi sinh thái cỡ lớn tại Metro: 7.000 đồng/chiếc                  |
|  - Mức chênh lệch WTP cao hơn giá bán: +1.370 đồng/chiếc                      |
|  - Mối quan hệ hồi quy: Thu nhập (I), Trình độ học vấn (E), Độ tuổi (A)      |
|    đều tác động thuận chiều tới WTP (trong đó P-value của thu nhập = 0,05).   |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Hệ thống giải pháp đề xuất

Khóa luận xây dựng 5 nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy việc tiêu dùng túi sinh thái:

1. Hoàn thiện chính sách và chế tài quản lý: Ban hành quy định xử phạt các siêu thị phát túi ni lông miễn phí; nghiên cứu chính sách đánh thuế đối với túi ni lông theo kinh nghiệm quốc tế (Mỹ, Trung Quốc, một số quốc gia châu Phi); tiến tới lộ trình bắt buộc sử dụng bao bì tự phân hủy hoặc túi sinh thái tái sử dụng.
2. Hỗ trợ tài chính và ưu đãi đầu tư: Nhà nước hỗ trợ vốn và ưu đãi thuế cho doanh nghiệp chuyển đổi từ sản xuất túi ni lông sang túi sinh thái; cho phép siêu thị in ấn thông tin quảng cáo của các nhãn hàng lên túi sinh thái để bù đắp chi phí, giảm giá bán cho người tiêu dùng.
3. Đổi mới công nghệ và đa dạng hóa mẫu mã: Khuyến khích chuyển giao công nghệ sản xuất bao bì tự phân hủy; nghiên cứu đa dạng hóa chất liệu (vải, sợi thô, cói, nhựa tái chế); cải tiến mẫu mã phù hợp cho nhiều mục đích sử dụng (đựng thực phẩm tươi sống, hàng đông lạnh, thời trang).
4. Tuyên truyền quảng bá và giáo dục nhận thức: Đưa nội dung giáo dục môi trường vào các cấp học; phối hợp cùng các tổ chức xã hội (Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên) và các dự án tình nguyện (Go Green, Dự án 3R Hà Nội với chiến dịch "Hãy cho tôi một chiếc túi sinh thái"); đặt pano, bảng tin tuyên truyền trực tiếp tại quầy thanh toán siêu thị.
5. Mở rộng hợp tác quốc tế: Học tập kinh nghiệm lập chính sách và chuyển giao kỹ thuật công nghệ sản xuất túi tự phân hủy từ các nước phát triển (Đức, Nhật Bản); liên doanh, liên kết mở rộng chuỗi cung ứng sản phẩm xanh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Giới hạn phạm vi không gian và quy mô mẫu: Nghiên cứu chỉ tiến hành khảo sát trên cỡ mẫu $N = 100$ khách hàng tại một điểm siêu thị duy nhất (Metro Thăng Long, huyện Từ Liêm, Hà Nội), chưa bao quát toàn bộ các chuỗi bán lẻ tổng hợp và chợ truyền thống khác trên địa bàn thành phố.
• Thời gian nghiên cứu ngắn: Dữ liệu điều tra thu thập trong thời gian thực tập tốt nghiệp (tháng 3 đến tháng 4 năm 2009), chưa phản ánh được sự biến động nhận thức và hành vi của người tiêu dùng theo chuỗi thời gian dài.
• Chủng loại sản phẩm khảo sát: Đề tài tập trung vào loại túi sinh thái dệt/sợi tổng hợp hiện có tại Metro, chưa mở rộng khảo sát mức độ chấp nhận đối với túi ni lông sinh học tự hủy hoàn toàn do hạn chế công nghệ trong nước tại thời điểm 2009.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tư liệu thực nghiệm hữu ích cho sinh viên và học viên chuyên ngành Kinh tế môi trường, Quản lý môi trường và Quản trị kinh doanh thương mại:

• Tham khảo phương pháp luận định giá phi thị trường: Cung cấp quy trình từng bước áp dụng phương pháp CVM trong việc lượng giá sản phẩm thân thiện với môi trường tại điểm bán lẻ.
• Mô hình hóa và xử lý số liệu bằng Excel: Minh họa cụ thể cách thiết lập hàm hồi quy đa biến và kiểm định ý nghĩa thống kê các yếu tố nhân khẩu học tác động đến mức sẵn lòng chi trả (WTP).
• Dữ liệu thực tế về hệ thống bán lẻ giai đoạn 2005–2009: Lưu trữ các số liệu lịch sử về mạng lưới siêu thị Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và mô hình tiên phong giảm thiểu túi ni lông của Metro Cash & Carry Việt Nam.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp định giá môi trường chính được tác giả sử dụng là gì?

Tác giả sử dụng phương pháp đánh giá ngẫu nhiên (CVM - Contingent Valuation Method) thông qua bảng hỏi phỏng vấn trực tiếp tại hiện trường để xác định mức sẵn lòng chi trả (WTP) của người tiêu dùng đối với túi sinh thái.

2. Mức sẵn lòng chi trả (WTP) trung bình được xác định là bao nhiêu và so với giá bán thực tế tại siêu thị Metro như thế nào?

Mức WTP trung bình của khách hàng đạt 8.370 đồng/túi, cao hơn mức giá bán thực tế của siêu thị Metro Thăng Long (loại nhỏ 6.000 đồng, loại to 7.000 đồng/túi) là 1.370 đồng, cho thấy thị trường có tiềm năng chấp nhận chi trả cho bao bì sinh thái.

3. Những biến độc lập nào được đưa vào mô hình hồi quy giải thích mức chi trả WTP?

Mô hình hồi quy sử dụng 3 biến độc lập: Trình độ học vấn ($E$ - số năm đi học), Thu nhập ($I$) và Độ tuổi ($A$). Kết quả cho thấy cả 3 biến đều tác động thuận chiều đến WTP, trong đó biến Thu nhập có ý nghĩa thống kê rõ nét nhất với mức $P\text{-value} = 0{,}05$.

4. Chương trình thay thế túi ni lông tại siêu thị Metro Việt Nam được bắt đầu từ khi nào và có đặc điểm gì?

Chương trình "Metro cùng khách hàng bảo vệ môi trường" được triển khai từ đầu tháng 11 năm 2007. Siêu thị dừng cấp phát túi ni lông miễn phí và cung cấp túi sinh thái bằng sợi tổng hợp (gồm 2 mức giá 6.000 đồng và 7.000 đồng) với tổng số lượng ban đầu đạt khoảng 700.000 chiếc.

---

Kết luận

Chuyên đề tốt nghiệp của tác giả Hà Thương Thương đã vận dụng phương pháp đánh giá ngẫu nhiên (CVM) để lượng giá kinh tế mức sẵn lòng chi trả cho sản phẩm túi sinh thái tại siêu thị Metro Thăng Long. Kết quả nghiên cứu khẳng định người tiêu dùng sẵn sàng chi trả mức giá 8.370 đồng/túi, cao hơn giá bán thực tế, chứng minh tính khả thi của việc thương mại hóa bao bì thân thiện môi trường. Các phân tích định lượng về tác động của thu nhập, học vấn và độ tuổi cung cấp cơ sở thực tiễn để các nhà quản lý và doanh nghiệp bán lẻ xây dựng chính sách thuế, hỗ trợ công nghệ và truyền thông thay đổi hành vi tiêu dùng bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1-TỔNG QUAN VỀ SẢN PHẨM THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH GIÁ HÀNG HOÁ MÔI TRƯỜNG 1. Tổng quan về sản phẩm thân thiện với môi trường Sản phẩm thân thiện với môi trường là: là các sản phẩm mà trong quá trình sản xuất cũng như trong quá trình tiêu dùng sản phẩm, mà sản phẩm không có hại cho con người và cho môi trường. Sản phẩm thân thiện với môi trường còn được gọi là sản phẩm “xanh”.  Lý do sản xuất và tiêu dùng các sản phẩm thân thiện với môi trường: + Hiện nay do các vấn đề môi trường luôn là đề tài nóng bỏng, con người tác động vào môi trường ngày càng tăng như việc tiêu dùng và sản xuất, việc sinh hoạt hàng ngày…Vậy để hạn chế những tác động tiêu cực như thải các chất độc hại, khí hại.

bụi…các doanh nghiệp hiện nay đang chú trọng vào Hà Thương thương ►Lớp KTMT 47► Đại học KTQD Chuyên đề tốt nghiệp 1 1 công việc sản xuất các sản phẩm không gây hại cho môi trường hay còn gọi là các sản phẩm “xanh”- sản phẩm thân thiện với môi trường. + Đời sống của người dân ngày càng được nâng cao, ý thức bảo vệ môi trường càng cao do vậy khi họ tiêu dùng các sản phẩm hàng hoá họ luôn chú trọng các sản phẩm thân thiện với môi trường các sản phẩm mà không gây hại cho môi trường đặc biệt là ở các nước phát triển như Mỹ, các nước Châu Âu là thị trường khó tính về việc tiêu dùng sản phẩm. Do vậy để tạo tính cạnh tranh cho sản phẩm của mình các doanh nghiệp sản xuất luôn tìm cách để tạo ra các sản phẩm mới, thân thiện bằng cách cải tiến công nghệ, giảm việc sử dụng các tài nguyên tự nhiên, hạn chế các đầu vào sản phẩm, tái chế quay vòng các chất thải để hạn chế đưa ra môi trường. Như vậy chính sự lựa chọn nhận thức của khách hàng mà buộc các doanh nghiệp phải luôn thay đổi nhận thức và hành động theo hướng có lợi cho môi trường.

+ Cùng với sự phát triển của kinh tế thì tác động của con người vào môi trường ngày một tăng, đặc biệt là ở các nước đang phát triển đang là một thực trạng do cơ sở vật chất kỹ thuật về xử lý vẫn còn hạn chế và lạc hậu. Vậy để vừa phát triển kinh tế vừa đảm bảo cho môi trường trong lành vấn đề đặt ra để hướng tới phát triển bền vững giảm các tác động tới môi trường thì việc xử lý chất thải, khí thải, sản phẩm thân thiện với môi trường, công nghệ thân thiện với môi trường luôn được đặt lên hàng đầu.  Sự phát triển của các sản phẩm thân thiện với môi trường Cùng với yếu tố môi trường được con người chú trọng vào những năm 80 của thế kỷ 20 thì dần dần các dòng sản phẩm thân thiện với môi trường cũng nhanh và được người tiêu dùng ưa sử dụng. Sản phẩm sinh thái được thiết kế để có được những tính năng thân thiện với môi trường.

Những sản phẩm này có thể được sản xuất từ vật liệu tái chế hoặc nguyên vật liệu sinh khối. Trong quá trình sản xuất giảm thiểu nguồn năng lượng và nước để giảm chi phí sản Hà Thương thương ►Lớp KTMT 47► Đại học KTQD Chuyên đề tốt nghiệp 1 2 xuất cũng như ít gây ô nhiễm môi trường. Trong quá trình sử dụng, sản phẩm này cũng góp phần tiết kiệm nước, năng lượng, giảm thiểu khí thải, chất thải và những nhu cầu về xử lý chất thải sau đó. Sản phẩm sinh thái cũng được thiết kế nhằm bảo đảm khả năng tái chế, tái sử dụng và phục hồi.

Sản phẩm sinh thái thường đi kèm với nhãn hiệu sinh thái loại I, loại II hoặc loại III, theo bộ tiêu chuẩn ISO 14000. Các sản phẩm thân thiện với môi trường đa dạng về các chủng loại như từ xe ô tô, xe máy, ti vi, tủ lạnh… đến những chiếc túi nhỏ tiện dụng và không gây hại cho môi trường và con người đó là túi thân thiện với môi trường hay còn gọi là túi sinh thái được chế tạo từ vải, sợi…có thể sử dụng được nhiều lần, dễ phân huỷ ngoài môi trường khi đưa ra bãi chôn lấp. Dưới đây là một số hình ảnh về mẫu túi sinh thái.1: Một số hình ảnh túi sinh thái (nguồn www.vn) Để giới thiệu cho người tiêu dùng biết đến các sản phẩm thân thiện với môi trường ngoài việc quảng bá trên các phương tiện truyền hình sách báo còn tổ chức các hội chợ triển lãm về các mặt hàng “xanh”. Có đủ các loại sản phẩm thân thiện với môi trường của các hãng như hãng xe lâu đời Hà Thương thương ►Lớp KTMT 47► Đại học KTQD Chuyên đề tốt nghiệp 1 3 Toyota nổi tiếng với việc sử dụng các công nghệ để hạn chế việc thải khí thải ra môi trường và tiết kiệm nhiên liệu một cách tối đa như xe thể thao Toyota Prius GT với hệ thống công nghệ Hybrid, xe Toyota Vios 1.5E là mẫu xe tiết kiệm nhiên liệu nhất của hãng.

Có khá nhiều các công ty của Nhật Bản với nhiều sản phẩm và giải pháp độc đáo, như: hãng Ohashi giới thiệu hệ thống toilet tia nước có thể dịch chuyển; Công ty EBARA với sản phẩm bơm, thiết bị màng lọc, mô hình thiết bị tạo nước sạch từ nước bẩn; Công ty Mitsubishi giới thiệu nguyên liệu xây dựng sinh thái… Tại Việt Nam là một nước đang phát triển việc tiêu dùng hàng hoá ngày càng tăng do nhu cầu của xã hội và bên cạnh đó việc đang phải đối mặt với các vấn đề môi trường ngày càng cao do việc ô nhiễm không khí, bụi bẩn, nguồn nước…do công nghệ còn lạc hậu và nhận thức của người dân còn hạn chế, nên vấn đề sử dụng các sản phẩm sinh thái đang được khuyến khích từ các nhà quản lý và các nhà hoạch định chính sách. Vậy vấn đề đặt ra là làm thế nào để khuyến khích các doanh nghiệp hướng vào sản xuất các sản phẩm sinh thái và người tiêu dùng chú trọng sử dụng ưu tiên cho các sản phẩm “xanh”. Hiện nay tại Việt Nam có một số doanh nghiệp hướng vào sản xuất các mặt hàng thân thiện với môi trường có một số các hiệp hội doanh ngiệp như Hội Bảo vệ Thiên nhiên Môi trường Việt Nam; Trung tâm bảo tồn sinh vật biển và cộng đồng; Công ty STEPRO với những sản phẩm là lò đốt rác thải công nghiệp, lò đốt rác thải y tế, các hệ thống cung cấp nước sạch; Trung tâm sản xuất sạch Việt Nam, công ty môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) đưa đến sản phẩm phân bón chế tạo từ rác hữu cơ sau khi đã phân loại và túi ecobag (túi thân thiện với môi trường) được sử dụng thay cho túi ni lông được người tiêu dùng chú ý… Tiêu dùng sản phẩm thân thiện với môi trường hiện nay đang là xu hướng, không chỉ tại các nước phát triển trên thế giới nơi mà có cuộc sống cao công Hà Thương thương ►Lớp KTMT 47► Đại học KTQD Chuyên đề tốt nghiệp 1 4 nghệ phát triển. Tại các quốc gia này nhận thức về vấn đề môi trường cao, có nguồn tài chính để tìm hiểu và phát triển công nghệ thân thiện với môi trường.

Còn tại các nước đang phát triển và kém phát triển vấn đề về môi trường hiện đang rất khó giải quyết, do thiếu kiến thức và kinh phí, kinh nghiệm. Do vậy cần thiết phải cải thiện tình hình môi trường tại các quốc gia này, đặc biệt nên tạo điều kiện giúp đỡ và tìm các phương pháp phù hợp để giảm những tác động tiêu cực đối với môi trường. Biện pháp được khuyến khích tại các quốc gia đó là tiêu dung các sản phẩm thân thiện với môi trường. Bằng biện pháp này có thể khuyến khích nhà sản xuất hướng tới áp dụng công nghệ “xanh”, khuyến khích người tiêu dùng hướng tới sử dụng các sản phẩm không gây hại tới môi trường.

Như vậy sản phẩm thân thiện với môi trường khuyến khích được sử dụng và nên mở rộng trong tương lai.2: Hệ thống bình lọc nước của công ty Đức Việt (nguồn: www.vn) Bên cạnh đó hiện nay người tiêu dùng đón nhận các sản phẩm sinh thái một cách tích cực như tại hôi chợ triển lãm các sản phẩm sinh thái vào tháng 3 năm 2008 đã có rất nhiều người tham quan các gian hàng tìm hiểu thông tin Hà Thương thương ►Lớp KTMT 47► Đại học KTQD Chuyên đề tốt nghiệp 1 5 về các mặt hàng thân thiện với môi trường của các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Hiện nay các mặt hàng “xanh” càng ngày càng phổ biến và được người tiêu dùng ưa chuộng mặc dù vậy bên cạnh đó người dân mới chỉ biết đến các mặt hàng này chưa có hiểu biết sâu sắc về các sản phẩm thân thiện với môi trường nên việc sử dụng các sản phẩm này còn hạn chế. Cho nên việc tuyên truyền đưa các thông tin về sản phẩm cũng như tuyên truyền giáo dục người dân để hiểu được tầm quan trọng của việc sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường đang được các nhà quản lý quan tâm và xúc tiến hành động. Phương pháp định giá sản phẩm Trên thị trường mỗi cá nhân đều có những thông tin khá rõ ràng tuỳ thuộc vào những lời quảng cáo cung cấp thông tin, để dùng làm cơ sở cho sự đánh giá và chọn lựa sản phẩm của họ.

Mỗi cá nhân dựa trên những thông tin đó đánh giá được số lượng, chất lượng và giá cả sản phẩm mà họ sẽ mua. Nhưng bên cạnh đó hàng hoá và dịch vụ môi trường không có giá thị trường và khó lòng xác định được giá trị đích thực và tầm quan trọng của chúng. Trong tổng giá trị của hàng hoá có những vấn đề dựa trên cơ sở giá thị trường như giá trị sử dụng và giá trị phi sử dụng. Phần lớn các giá trị còn lại khó xác lập trên cơ sở giá thị trường nhưng phải đặt trong bối cảnh kinh tế thị trường, các nhà kinh tế cho rằng phải dựa trên nguyên lý, lý thuyết đã có của kinh tế học.

Để tiếp cận đánh giá hàng hoá môi trường có hai phương pháp để đánh giá đó là phương pháp đánh giá hàng hoá thông qua đường cầu (theo Marshall hoặc Hicks), và phương pháp không thông qua đường cầu. Để làm rõ hơn sau đây tôi xin trình bày cụ thể về hai phương pháp trên.