Luận văn thạc sĩ ueh mối quan hệ giữa vốn nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư trong nước với tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh mối quan hệ giữa vốn nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư trong nước với tỷ suất sinh lợi trên, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trịnh Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: PGD.TS Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Dòng Vốn Nhà Đầu Tư Nước Ngoài Và Nhà Đầu Tư Trong Nước Với Tỷ Suất Sinh Lợi Trên Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Kết quả nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Các lý thuyết cơ bản
• 2.2. Nghiên cứu thực tiễn
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT
• 3.1. Dữ liệu và tình dừng của chuỗi thời gian
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 4.1. Tỷ suất sinh lợi trong quá khứ tác động đến dòng vốn
• 4.1.1. Dòng vốn mua nhà đầu tư trong nước
• 4.1.2. Dòng vốn mua nhà đầu tư nước ngoài
• 4.1.3. Dòng vốn bán nhà đầu tư trong nước
• 4.1.4. Dòng vốn bán nhà đầu tư nước ngoài
• 4.2. Dòng vốn trong quá khứ tác động đến tỷ suất sinh lợi
• 4.2.1. Dòng vốn mua nhà đầu tư trong nước
• 4.2.2. Dòng vốn mua nhà đầu tư nước ngoài
• 4.2.3. Dòng vốn bán nhà đầu tư trong nước
• 4.2.4. Dòng vốn bán nhà đầu tư nước ngoài
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Gợi ý chính sách
• 5.3. Hạn chế đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Vốn Đầu Tư Nước Ngoài và Trong Nước

Mối quan hệ giữa vốn đầu tư nước ngoài và vốn đầu tư trong nước là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam. Sự tương tác giữa hai loại vốn này không chỉ ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi mà còn tác động đến sự ổn định của thị trường. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này, từ đó đưa ra những nhận định và khuyến nghị cho các nhà đầu tư.

1.1. Định Nghĩa Vốn Đầu Tư Nước Ngoài và Trong Nước

Vốn đầu tư nước ngoài (FDI) là nguồn vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài vào thị trường nội địa, trong khi vốn đầu tư trong nước là nguồn vốn từ các nhà đầu tư nội địa. Sự khác biệt giữa hai loại vốn này có thể ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi và động lực phát triển của thị trường chứng khoán.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trở thành một kênh đầu tư hấp dẫn cho cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài. Sự phát triển của thị trường này không chỉ giúp tăng cường tính thanh khoản mà còn tạo ra cơ hội cho các nhà đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận từ tỷ suất sinh lợi.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Mối Quan Hệ Vốn Đầu Tư

Mặc dù có nhiều lợi ích từ việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức. Các nhà đầu tư trong nước thường gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong bối cảnh biến động thị trường. Nghiên cứu này sẽ chỉ ra những vấn đề chính mà các nhà đầu tư phải đối mặt.

2.1. Rủi Ro Đầu Tư Trên Thị Trường Chứng Khoán

Rủi ro đầu tư là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư. Các nhà đầu tư nước ngoài thường có khả năng phân tích và quản lý rủi ro tốt hơn, điều này có thể dẫn đến sự chênh lệch trong tỷ suất sinh lợi giữa hai nhóm nhà đầu tư.

2.2. Chính Sách Đầu Tư và Tác Động Đến Thị Trường

Chính sách đầu tư của chính phủ có thể ảnh hưởng lớn đến dòng vốn. Các chính sách khuyến khích hoặc hạn chế vốn đầu tư nước ngoài có thể tạo ra những tác động tích cực hoặc tiêu cực đến tỷ suất sinh lợi của thị trường chứng khoán.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Vốn Đầu Tư

Để phân tích mối quan hệ giữa vốn đầu tư nước ngoài và tỷ suất sinh lợi, nghiên cứu này sử dụng mô hình tự hồi quy vector (VAR). Phương pháp này cho phép đánh giá tác động của dòng vốn đến tỷ suất sinh lợi và ngược lại, từ đó đưa ra những kết luận chính xác hơn.

3.1. Mô Hình Tự Hồi Quy Vector VAR

Mô hình VAR là một công cụ mạnh mẽ trong phân tích kinh tế, cho phép nghiên cứu mối quan hệ giữa nhiều biến số. Nghiên cứu này sẽ áp dụng mô hình VAR để kiểm tra tác động của dòng vốn đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

3.2. Dữ Liệu và Phương Pháp Phân Tích

Dữ liệu được thu thập từ các giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong khoảng thời gian từ 2007 đến 2013. Phân tích sẽ được thực hiện để xác định mối quan hệ giữa dòng vốn và tỷ suất sinh lợi.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mối Quan Hệ Vốn Đầu Tư

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ tích cực giữa dòng vốn và tỷ suất sinh lợi. Các nhà đầu tư nước ngoài có xu hướng đầu tư vào các cổ phiếu có tỷ suất sinh lợi cao, trong khi nhà đầu tư trong nước thường phản ứng chậm hơn với các biến động của thị trường.

4.1. Tác Động Của Dòng Vốn Đến Tỷ Suất Sinh Lợi

Nghiên cứu cho thấy rằng dòng vốn nước ngoài có tác động tích cực đến tỷ suất sinh lợi của thị trường chứng khoán. Điều này cho thấy rằng các nhà đầu tư nước ngoài có khả năng dự đoán tốt hơn về xu hướng thị trường.

4.2. Phản Ứng Của Nhà Đầu Tư Trong Nước

Nhà đầu tư trong nước thường có phản ứng chậm hơn đối với các biến động của tỷ suất sinh lợi. Điều này có thể dẫn đến việc họ bỏ lỡ cơ hội đầu tư tốt, ảnh hưởng đến lợi nhuận của họ.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Mối Quan Hệ Vốn Đầu Tư

Mối quan hệ giữa vốn đầu tư nước ngoài và tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam là một chủ đề quan trọng cần được nghiên cứu sâu hơn. Các nhà đầu tư cần nhận thức rõ về các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này để tối ưu hóa lợi nhuận.

5.1. Tương Lai Của Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán Việt Nam có tiềm năng phát triển lớn, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài sẽ tiếp tục là một yếu tố quan trọng trong sự phát triển của thị trường.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Nhà Đầu Tư

Các nhà đầu tư cần chú ý đến các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi và điều chỉnh chiến lược đầu tư của mình cho phù hợp. Việc nắm bắt thông tin và phân tích thị trường sẽ giúp tối ưu hóa lợi nhuận.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2007–2013 chứng kiến nhiều biến động sâu sắc, từ giai đoạn bùng nổ đến thời kỳ suy thoái trầm trọng. Điển hình trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, chỉ số VN-Index đã sụt giảm 66%, từ đỉnh cao 921 điểm rơi xuống mức 316 điểm. Đến năm 2011, thị trường tiếp tục ghi nhận đà giảm mạnh khi chỉ số VN-Index giảm 27,5% và HNX-Index giảm tới 48,6%, khiến giá trị giao dịch ròng của khối ngoại suy giảm khoảng 11.219,49 tỷ đồng, tương đương mức sụt giảm 41%.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ mối quan hệ tương tác hai chiều giữa dòng vốn giao dịch của nhà đầu tư trong nước, nhà đầu tư nước ngoài và tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là kiểm định xem tỷ suất sinh lợi quá khứ tác động ra sao đến hành vi mua và bán của từng nhóm nhà đầu tư, đồng thời xác định liệu các dòng vốn này có khả năng dự báo tỷ suất sinh lợi trong tương lai hay không.

Phạm vi nghiên cứu được xác lập tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) với chuỗi dữ liệu giao dịch hàng ngày gồm 1.618 phiên, trải dài trong 7 năm từ ngày 01/03/2007 đến ngày 31/08/2013. Sàn HOSE được lựa chọn làm đại diện tiêu biểu vì quy mô giao dịch của khối ngoại tại đây chiếm đến 36% tổng giá trị toàn sàn, trong khi tỷ trọng này tại sàn Hà Nội chỉ đạt khoảng 4,7%. Nghiên cứu mang lại ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc giải mã tâm lý thị trường, cung cấp cơ sở định lượng giúp cơ quan quản lý điều tiết ổn định dòng vốn và hỗ trợ nhà đầu tư tối ưu hóa danh mục quản trị rủi ro.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng các lý thuyết tài chính hành vi và cấu trúc vi mô thị trường. Trước hết là lý thuyết hành vi bầy đàn (Herding Behavior) của Bikhchandani và Sharma (2001), phát triển bởi Park và Sabourian (2011). Lý thuyết này chỉ ra rằng sự bất cân xứng về thông tin giữa các nhóm nhà đầu tư dẫn đến xu hướng giao dịch bắt chước đám đông, bỏ qua các tín hiệu định giá nội tại.

Thứ hai là lý thuyết giao dịch phản hồi (Feedback Trading) được phân tích bởi Froot, O'Connell và Seasholes (2001). Giao dịch phản hồi tích cực (Positive Feedback Trading / Momentum) biểu hiện qua hành động mua khi giá tăng và bán khi giá giảm. Ngược lại, giao dịch phản hồi tiêu cực (Negative Feedback Trading / Contrarian) xảy ra khi nhà đầu tư mua khi thị trường giảm điểm và bán ra khi thị trường tăng giá.

Ba khái niệm cốt lõi xuyên suốt mô hình gồm: dòng vốn giao dịch (tổng giá trị mua và bán hàng ngày của từng nhóm nhà đầu tư tính bằng tỷ đồng), tỷ suất sinh lợi thị trường (tính theo biến động phần trăm giá đóng cửa của chỉ số VN-Index) và cú sốc khủng hoảng (biến giả đại diện cho các giai đoạn bất ổn vĩ mô nghiêm trọng năm 2008, 2011 và 2012).

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn hóa từ Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh với cỡ mẫu 1.618 quan sát hàng ngày. Phương pháp chọn mẫu tập trung toàn bộ các phiên giao dịch của sàn HOSE trong giai đoạn 2007–2013 nhằm đảm bảo tính liên tục của chuỗi thời gian và loại trừ hiện tượng sai lệch do các cổ phiếu giao dịch thưa thớt.

Quy trình phân tích kinh tế lượng được thực hiện qua các bước chặt chẽ:

• Kiểm định tính dừng thông qua kiểm định nghiệm đơn vị Augmented Dickey-Fuller (ADF) và Phillips-Perron (PP) để tránh hiện tượng hồi quy giả mạo (Spurious Regression). Kết quả cho thấy các chuỗi phần dư đều đạt tính dừng ở mức ý nghĩa 1%.
• Mô hình Vector tự hồi quy (VAR) được lựa chọn vì tính ưu việt trong việc xem xét đồng thời tất cả các biến như biến nội sinh mà không cần giả định áp đặt trước về mối quan hệ nhân quả.
• Độ trễ tối ưu được xác định ở mức t = 3, phù hợp với chu kỳ thanh toán T+3 thực tế tại Việt Nam giai đoạn này, do các độ trễ bậc 4 và bậc 5 không mang ý nghĩa thống kê.
• Kiểm định quan hệ nhân quả Granger (Granger Causality Test) và kỹ thuật phân tích hàm phản ứng đẩy Cholesky (Impulse Response Function - IRF) được ứng dụng để định lượng độ lớn và thời gian tác động của các cú sốc dòng vốn và tỷ suất sinh lợi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Mô hình thực nghiệm mang lại bốn phát hiện định lượng quan trọng:

Thứ nhất, tỷ suất sinh lợi quá khứ tác động tích cực và mạnh mẽ lên dòng vốn mua và dòng vốn bán của nhà đầu tư trong nước. Kiểm định Granger cho giá trị thống kê Chi-bình phương với p-value bằng 0,0000, khẳng định quan hệ nhân quả rõ rệt. Tỷ suất sinh lợi ở độ trễ 1 và trễ 2 có ảnh hưởng lớn nhất, thúc đẩy giá trị mua vào tăng tương ứng theo đà tăng của chỉ số.

Thứ hai, đối với nhà đầu tư nước ngoài, tỷ suất sinh lợi quá khứ tác động dương có ý nghĩa thống kê đến dòng vốn mua (Granger Causality có p-value bằng 0,0000). Tuy nhiên, tỷ suất sinh lợi quá khứ không có ảnh hưởng rõ ràng đến dòng vốn bán của khối ngoại, khi kiểm định Granger ghi nhận giá trị p-value lên tới 0,4246.

Thứ ba, hiệu ứng khủng hoảng tạo ra sự đảo chiều hành vi rõ nét. Trong các năm khủng hoảng 2008, 2011 và 2012 (với biến giả D = 1), hệ số tương tác giữa tỷ suất sinh lợi và khủng hoảng mang giá trị âm có ý nghĩa. Điều này chứng minh các nhà đầu tư chuyển từ chiến lược thuận xu thế sang chiến lược nghịch xu thế (Contrarian), thực hiện mua vào khi thị trường giảm sâu và giảm mua khi thị trường tăng điểm.

Thứ tư, ở chiều ngược lại, dòng vốn mua trong quá khứ của cả khối nội lẫn khối ngoại đều không tác động có ý nghĩa đến tỷ suất sinh lợi tương lai của VN-Index (p-value lần lượt là 0,5911 và 0,4227). Tỷ suất sinh lợi thị trường dẫn dắt dòng vốn chứ không bị dẫn dắt bởi dòng vốn mua quá khứ.

Thảo luận kết quả

Các kết quả thực nghiệm phản ánh trung thực đặc tính của thị trường chứng khoán mới nổi. Việc nhà đầu tư trong nước và dòng vốn mua nước ngoài thể hiện hành vi phản hồi tích cực trong điều kiện bình thường cho thấy tâm lý bầy đàn và xu hướng bám đuổi xu thế thống trị thị trường. Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với các công trình của Richards (2005) tại 6 thị trường châu Á mới nổi và Batra (2003) tại thị trường Ấn Độ.

Khi phân tích qua biểu đồ phản ứng xung (IRF), tác động của cú sốc tỷ suất sinh lợi lên dòng vốn mua trong nước diễn ra ngay lập tức, đạt đỉnh sau 2–3 ngày và kéo dài ảnh hưởng bền vững trong suốt 30 ngày giao dịch. Trong khi đó, phản ứng của dòng vốn mua nước ngoài đối với cú sốc tỷ suất sinh lợi chỉ duy trì trong khoảng 8 đến 10 ngày trước khi triệt tiêu hoàn toàn.

Bảng tổng hợp kết quả hồi quy VAR chỉ ra rằng dòng vốn không dự báo được tỷ suất sinh lợi tương lai, khẳng định áp lực giá từ dòng tiền vào không đủ sức tạo ra đà tăng giá đơn phương nếu thiếu vắng các yếu tố nền tảng vĩ mô. Sự đảo chiều sang giao dịch nghịch xu thế trong khủng hoảng cũng phản ánh nỗ lực bắt đáy tài sản giá rẻ của các tổ chức và cá nhân am hiểu thị trường, tương tự phát hiện của Choe cùng các cộng sự (1999) tại Hàn Quốc.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng định lượng, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

• Hoàn thiện chính sách giao dịch và thanh toán: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính cần đẩy nhanh tiến trình rút ngắn chu kỳ thanh toán từ T+3 xuống T+2 và hướng tới giao dịch trong ngày (T+0). Giải pháp này giúp tăng thanh khoản toàn thị trường từ 20% đến 30%, đồng thời giảm độ trễ phản ứng thông tin của dòng vốn trong vòng 12 đến 24 tháng tới.
• Nâng cao tính minh bạch và hạ tầng dữ liệu: Sở Giao dịch Chứng khoán HOSE và HNX cần thiết lập hệ thống công bố dữ liệu giao dịch chi tiết theo thời gian thực (Real-time) về tỷ trọng giao dịch khối ngoại và khối nội. Mục tiêu là giảm thiểu tình trạng bất cân xứng thông tin tối thiểu 15% trong vòng 1 năm, hạn chế hành vi bầy đàn tiêu cực.
• Phát triển các công cụ phòng ngừa rủi ro: Các công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ cần phát triển mạnh các sản phẩm chứng chỉ quỹ ETF, sản phẩm phái sinh và dịch vụ tư vấn định lượng dựa trên mô hình kinh tế lượng hiện đại. Kế hoạch triển khai định kỳ theo chu kỳ 6 tháng nhằm giúp khách hàng thiết lập tỷ trọng phân bổ tài sản an toàn.
• Thiết lập kỷ luật đầu tư cá nhân: Nhà đầu tư cá nhân cần chủ động loại bỏ tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ cơ hội), áp dụng nguyên tắc quản trị rủi ro với mức cắt lỗ tự động cố định từ 7% đến 10%. Cần theo dõi chặt chẽ dữ liệu dòng vốn trong các pha điều chỉnh để tránh bẫy tâm lý giao dịch phản hồi sai lệch trong khung thời gian 3 đến 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng:

• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tài chính: Giúp nhận diện rõ quy luật vận động của dòng tiền khối ngoại và khối nội, từ đó xây dựng chiến lược giải ngân theo xu hướng thị trường và nhận diện thời điểm đảo chiều trong khủng hoảng để tối ưu hóa lợi nhuận.
• Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Cung cấp cơ sở định lượng để đánh giá mức độ ổn định của thị trường vốn, từ đó ban hành các quy định giám sát dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) và hạn chế biến động tiêu cực lan truyền từ bên ngoài.
• Chuyên viên phân tích và môi giới chứng khoán: Ứng dụng mô hình VAR và phân tích chuỗi thời gian vào công tác dự báo xu hướng dòng tiền ngắn hạn và trung hạn, nâng cao độ chính xác của các báo cáo phân tích kỹ thuật và chiến lược thị trường.
• Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh: Sử dụng tài liệu như một tài liệu tham khảo mẫu mực về quy trình nghiên cứu định lượng trong tài chính, từ việc xử lý tính dừng, thiết lập mô hình VAR, kiểm định Granger đến phân tích hàm phản ứng đẩy IRF.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ suất sinh lợi trong quá khứ tác động ra sao đến dòng vốn mua của nhà đầu tư trong nước?
Tỷ suất sinh lợi quá khứ tác động thuận chiều mạnh mẽ đến dòng vốn mua trong nước với mức ý nghĩa thống kê 1% (p-value bằng 0,0000). Khi thị trường tăng điểm ở phiên trễ 1 và trễ 2, giá trị mua vào của khối nội tăng vọt và phản ứng này duy trì liên tục kéo dài đến 30 ngày sau cú sốc.

Hành vi giao dịch của khối ngoại có khả năng dự báo tỷ suất sinh lợi tương lai của VN-Index không?
Kết quả kiểm định thực nghiệm chỉ ra dòng vốn mua quá khứ của khối ngoại không có tác động rõ rệt đến tỷ suất sinh lợi tương lai (p-value bằng 0,4227). Áp lực mua của nhà đầu tư nước ngoài không đóng vai trò là biến dẫn dắt chỉ số VN-Index trong điều kiện bình thường.

Tại sao hành vi giao dịch lại đảo chiều trong các giai đoạn khủng hoảng 2008, 2011 và 2012?
Trong khủng hoảng, biến giả tương tác ghi nhận hệ số âm có ý nghĩa. Khi giá giảm sâu, nhóm nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư có ưu thế nguồn lực chuyển sang chiến lược nghịch xu thế (mua gom tài sản chiết khấu cao) và giảm giao dịch mua khi giá hồi phục tạm thời.

Tại sao mô hình VAR lựa chọn độ trễ t = 3 thay vì độ trễ bậc cao hơn?
Mặc dù tiêu chí AIC đề xuất độ trễ 4 hoặc 5, nghiên cứu thực nghiệm trên TTCK Việt Nam cho thấy quy chế thanh toán tại thời điểm nghiên cứu là T+3. Các bậc trễ 4 và 5 hoàn toàn không có ý nghĩa thống kê, do đó độ trễ t = 3 tối ưu hóa độ chính xác mô hình.

Nhà đầu tư cá nhân nên áp dụng kết quả nghiên cứu này như thế nào?
Nhà đầu tư cần tránh bám đuổi mua giá cao theo đà tăng quá 3 ngày liên tiếp vì lực cầu phản hồi tích cực sẽ đạt đỉnh và suy giảm dần. Cần kết hợp quan sát dòng vốn của khối ngoại trong các nhịp điều chỉnh sâu để xác định vùng hỗ trợ đáng tin cậy.

Kết luận

• Tỷ suất sinh lợi quá khứ là yếu tố chủ chốt định hình hành vi mua và bán của nhà đầu tư trong nước với độ bền tác động kéo dài 30 ngày.
• Khối ngoại duy trì chiến lược phản hồi tích cực ở chiều mua vào trong 8 đến 10 ngày nhưng không phụ thuộc vào tỷ suất sinh lợi ở chiều bán.
• Khủng hoảng kinh tế làm đảo chiều hành vi giao dịch của toàn thị trường từ thuận xu thế sang nghịch xu thế.
• Dòng vốn mua trong quá khứ không tạo ra khả năng dự báo tỷ suất sinh lợi tương lai của VN-Index.
• Mô hình VAR độ trễ bậc 3 là công cụ định lượng chuẩn xác để phân tích cấu trúc vi mô thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp bức tranh định lượng chi tiết đầu tiên về sự tương tác giữa hai nhóm nhà đầu tư trên sàn HOSE giai đoạn 2007–2013. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng thu thập dữ liệu tần suất cao (Intraday) trong chu kỳ 3 đến 5 năm tới khi thị trường áp dụng hệ thống giao dịch mới. Hãy tải toàn văn tài liệu luận văn và áp dụng các mô hình kiểm định này để tối ưu hóa hiệu quả phân tích tài chính ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Sự hiểu biết về hành vi của các dòng vốn trên thị trường mới nổi đã trở nên quan trọng hơn bao giờ hết cho các nhà đầu tư và các nhà hoạch định chính sách. Có nhiều ý kiến cho rằng hành vi giao dịch của các nhà đầu tư nước ngoài gây ra sự bất ổn trên thị trường chứng khoán mới nổi. Điều này, cũng ngụ ý rằng các nhà đầu tư trong nước, là bên đối diện giao dịch với các nhà tư nước ngoài, đang là bên mất cho các khoản đầu tư trên thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, hiện nay có rất ít các công trình nghiên cứu phân biệt giữa các hành vi giao dịch của nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài, từ đó để có biện pháp đối với dòng vốn cho mỗi đối tượng nhà đầu tư liên quan đến tỷ suất sinh lợi trong quá khứ và tương lai trên thị trường.

Số lượng ít ỏi của nghiên cứu này là điều dễ hiểu do thiếu dữ liệu về giá trị các dòng vốn của mỗi đối tượng nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán mới nổi. Mục đích của bài viết là lấp đầy khoảng trống này cũng như làm sáng tỏ một số vấn đề quan trọng về dòng vốn giữa nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Bằng cách sử dụng mô hình tự hồi quy vector VAR trên chuỗi dữ liệu về giá trị các dòng vốn mua/ bán hằng ngày của nhà đầu tư trong nước, nhà đầu tư nước ngoài và tỷ suất sinh lợi VN-Index trong khoảng 7 năm từ 02/03/2007 đến 31/08/2013. Bài viết được xây dựng căn cứ trên bài nghiên cứu “The relation between trades of domestic and foreign investors and stock returns in Sri Lanka” của tác giá Lailth P.

Samarakoon đăng trên tạp chí International Financial Markets, Institutions & Money (2009). Bài nghiên cứu sử dụng mô hình tự hồi quy vector VAR xem xét mối quan hệ giữa các dòng vốn và tỷ suất sinh lợi ở Sri Lanka theo các dữ liệu giao dịch hằng ngày LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 trong khoảng thời gian từ 3/1/1992 đến 31/12/2004 được phân loại theo từng đối tượng nhà đầu tư. Thông qua việc sử dụng mô hình VAR, bài nghiên cứu cho thấy dòng vốn mua/ bán của nhà đầu tư trong và ngoài nước, bao gồm cả tổ chức và cá nhân, có liên quan tích cực với tỷ suất sinh lợi trong quá khứ, ngoại trừ trong thời kỳ khủng hoảng là có liên quan tiêu cực. Các tổ chức trong nước và cá nhân nước ngoài thực hiện các hành vi giao dịch dẫn đến tỷ suất sinh lợi trong tương lai cao hơn trong khi cá nhân trong nước thực hiện hành vi mua/ bán dẫn đến giảm tỷ suất sinh lợi trong tương lai.

Thực hiện giao dịch mua của tổ chức nước ngoài không ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi trong tương lai trong khi dòng vốn bán của tổ chức nước ngoài dẫn đến lợi nhuận trong tương lai cao hơn. Từ khóa chính: Dòng vốn, tỷ suất sinh lợi thị trường, nhà đầu tư trong nước, nhà đầu tư nước ngoài 1.2 Mục tiêu nghiên cứu Bài viết nhằm xem xét hai vấn đề nghiên cứu chính cho mỗi đối tượng nhà đầu tư. Cụ thể, • Liệu tỷ suất sinh lợi VN-Index trong quá khứ có tác động đến dòng vốn của nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài. • Liệu dòng vốn trong quá khứ có ảnh hưởng đến tỷ suất sinh lợi VN-Index trong tương lai trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Tác giả thông qua mô hình tự hồi quy vector VAR để kiểm định mối quan hệ giữa dòng vốn của nhà đầu tư trong nước/ nhà đầu tư nước ngoài với tỷ suất sinh lợi VN-Index. Việc sử dụng kỹ thuật phản ứng xung (IRF) trong mô hình VAR, tác giả sẽ cung cấp về các bằng chứng liên quan về phản ứng xung của tỷ suất sinh lợi với những cú sốc dòng vốn trong quá khứ, và phản ứng xung của dòng vốn với những cú sốc tỷ suất sinh lợi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 trong quá khứ được kiểm định với mỗi đối tượng nhà đầu tư trong nước/ nhà đầu tư nước ngoài thông qua các giao dịch mua và bán. Từ đó, đánh giá mối quan hệ giữa dòng vốn và tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán Việt Nam.3 Phạm vi nghiên cứu Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu trên thị trường chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) để xác định mối quan hệ giữa dòng vốn của nhà đầu tư trong nước/ nhà đầu tư nước ngoài với tỷ suất sinh lợi VN-Index trên thị trường chứng khoán.4 Câu hỏi nghiên cứu • Tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán có tác động đến dòng vốn của mỗi đối tượng nhà đầu tư và ngược lại hay không? • Biến động tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán có tác động trong khoảng thời gian bao lâu đối với dòng vốn và ngược lại? 1.5 Kết quả nghiên cứu Những phát hiện chính của bài viết như sau: Mối quan hệ giữa dòng vốn và tỷ suất sinh lợi trong quá khứ: bài viết cho thấy rằng tất cả các nhà đầu tư thực hiện hành vi giao dịch phản hồi tích cực trong cả giao dịch mua và bán. Điều thú vị là, hành vi giao dịch phản hồi bị đảo ngược trong thời gian khủng hoảng, cụ thể các nhà đầu tư biểu lộ kinh doanh trái ngược trong cả giao dịch mua và giao dịch bán trong thời kỳ khủng hoảng.

Tỷ suất sinh lợi quá khứ có tác động lớn nhất trong hoạt động mua và bán của cả nhà đầu tư trong nước và nhà đầu tư nước ngoài. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Mối quan hệ giữa tỷ suất sinh lợi và dòng vốn trong quá khứ: kết quả cho thấy rằng hành vi bán của nhà đầu tư nước ngoài tác động tiêu cực liên quan đến tỷ suất sinh lợi trong tương lai. Dòng vốn mua/ dòng vốn bán của nhà đầu tư trong nước cũng như dòng vốn mua của nhà đầu tư nước ngoài không có tác động rõ rệt đến tỷ suất sinh lợi trong tương lai. Ngoài ra, tác động của dòng vốn trên tỷ suất sinh lợi trong tương lai là không khác nhau giữa giai đoạn khủng hoảng và giai đoạn không khủng hoảng.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Các lý thuyết cơ bản Lý thuyết đầu tiên mà điển hình là (Bikhchandani and Sharma, 2001). Tác giả cung cấp một tổng quan các nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm về hành vi bầy đàn trên thị trường chứng khoán. Cụ thể, tác giả kiểm tra chính xác về hành vi bầy đàn, nguyên nhân có thể có của hành vi bầy đàn, phương pháp xác nhận hành vi bầy đàn trên thị trường và tác động của hành vi bầy đàn lên thị trường chứng khoán. Hành vi bầy đàn có thể phát sinh nếu cơ hội tiếp cận thông tin của mỗi nhà đầu tư là khác nhau.

Giả sử có hai nhóm nhà đầu tư đầu tư vào cổ phiếu của một quốc gia: nhà đầu tư trong nước (D) và nhà đầu tư nước ngoài (F). Do khả năng hạn chế về chuyển đổi tài khoản vốn trong đất nước này, nhà đầu tư trong nước (D) chỉ có thể đầu tư vào cổ phiếu trong nước (SD) trên thị trường chứng khoán và trái phiếu trong nước (BD) trên thị trường trái phiếu trong nước. Nhà đầu tư nước ngoài (F) có thể đầu tư vào SD, BD, và cũng như trong cổ phiếu nước ngoài (SF), trái phiếu nước ngoài (BF) trên thị trường trái phiếu nước ngoài. Các nhà đầu tư trong nước (D) do có nhiều ưu thế trong việc tiếp cận thông tin trong nước hơn, dẫn đến nhà đầu tư D khi tăng tỷ lệ SD, CB trong danh mục đầu tư mình bằng cách thực hiện mua từ các nhà đầu tư nước ngoài.

Do đó, trên thị trường nhà đầu tư D xuất hiện một hành vi mua bầy đàn trong khi nhà đầu tư F xuất hiện một hành vi bán bầy đàn. Trong bài nghiên cứu, tác giả cho rằng các nhà đầu tư trong nước am hiểu thị trường tài chính trong nước nhiều hơn các nhà đầu tư nước ngoài, điều này dẫn đến một chiến lược đầu tư giao dịch phản hồi tích cực (feedback trading) của các nhà đầu tư nước ngoài vào thị trường. Chính sách giao dịch phản hồi dương LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 (positive feedback trading) dẫn đến quyết định mua (hay bán) theo sự tăng (hay giảm) giá cổ phiếu do đó hướng dòng vốn nước ngoài chảy vào thị trường nhiều hơn. Ngược lại, hành động bán (hay mua) khi giá cổ phiếu đang tăng (hay giảm) thì được xem là giao dịch phản hồi âm (negative feedback trading).

Nghiên cứu này cho thấy tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán (SMR) dẫn dắt dòng vốn. Một lý thuyết tương phản cũng tồn tại cho rằng dòng vốn tác động đến tỷ suất sinh lợi trên thị trường chứng khoán hiện tại và tương lai. (Foot, OwConnell và Seasholes, 2001) Bài nghiên cứu thực hiện xem xét dòng vốn danh mục đầu tư hằng ngày của các nhà đầu tư quốc tế đến và đi từ 44 quốc gia trong giai đoạn từ năm 1994 đến năm 1998. Thông qua việc sử dụng mô hình tự hồi quy vector VAR nhằm kiểm định mối quan hệ giữa dòng vốn và tỷ suất sinh lợi cổ phiếu.

Bài nghiên cứu cho rằng dòng vốn nước ngoài dẫn dắt sự thay đổi giá chứng khoán, giá cổ phiếu thị trường nội địa có xu hướng tăng khi dòng vốn của nhà đầu tư tăng. Nói một cách khác, một cú sốc đối với dòng vốn sẽ tạo ra những kỳ vọng của dòng vốn trong tương lai. Việc tăng giá cổ phiếu tại thời điểm hiện tại dường như phản ánh kỳ vọng này, dẫn đến sự gia tăng lớn hơn dự đoán của các dòng vốn trong tương lai. Ngoài ra, các nhà đầu tư nước ngoài đã không bỏ rơi thị trường chứng khoán mới nổi trong khủng hoảng.

Thực tế, các nhà đầu tư vẫn mua cổ phiếu thị trường chứng khoán mới nổi trong 7/1997 – 7/1998, mặc dù giá cổ phiếu đang giảm. Tuy nhiên, câu hỏi đặt ra là nguyên nhân nào dẫn đến dòng vốn nước ngoài dẫn dắt sự thay đổi giá chứng khoán? Có lẽ hành vi bầy đàn (Herding behavior) của nhà đầu tư nước ngoài là lời giải thích phù hợp cho chiều hướng tác động ngược lại này. (Park và Sabourian, 2011) hành vi bầy đàn là khi nhà đầu tư chuyển từ động thái mua sang bán chứng khoán và ngược lại theo đám đông.