Luận văn thạc sĩ về mối quan hệ giữa kinh tế vĩ mô, thị trường chứng khoán và giá dầu tại Việt Nam

Nghiên cứu mối quan hệ giữa biến động kinh tế vĩ mô, thị trường chứng khoán và giá dầu tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về xu hướng.

• Tác giả: Võ Thị Thảo Nguyên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Kinh Tế Vĩ Mô, Chứng Khoán Và Giá Dầu
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. NỀN TẢNG NGHIÊN CỨU
• 1.1. Các thành phần của một chuỗi thời gian
• 1.2. Các yếu tố kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán
• 1.3. Tác động giá dầu trên các chỉ số kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán
• 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ TẢ DỮ LIỆU
• 2.1. Mô hình VAR / VECM
• 2.2. Biến nghiên cứu và dữ liệu
• 2.3. Các thành phần mang tính chu kỳ
• 2.4. Kiểm định nghiệm đơn vị
• 2.5. Các bước thực hiện
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Phương pháp tiếp cận đồng liên kết và VECM
• 3.2. Lựa chọn độ trễ thích hợp
• 3.3. Kiểm định đồng liên kết
• 3.4. Kiểm định tính ổn định của mô hình
• 3.5. Kiểm định mối quan hệ nhân quả
• 3.6. Kết quả ước lượng mô hình VECM
• 3.7. Hàm xung độ phản hồi
• 3.8. Phân rã phương sai của mô hình VECM
• 3.9. Phương pháp tiếp cận VAR
• 3.10. Kết quả sơ bộ
• 3.11. Kết quả VAR
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mối quan hệ giữa kinh tế vĩ mô chứng khoán và giá dầu

Mối quan hệ giữa kinh tế vĩ mô, thị trường chứng khoán và giá dầu là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế. Các yếu tố này không chỉ ảnh hưởng lẫn nhau mà còn phản ánh tình hình kinh tế toàn cầu. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố chính và cách chúng tương tác với nhau trong bối cảnh Việt Nam.

1.1. Định nghĩa và vai trò của kinh tế vĩ mô

Kinh tế vĩ mô đề cập đến các yếu tố tổng thể của nền kinh tế như GDP, lạm phát và tỷ lệ thất nghiệp. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường chứng khoán và giá dầu. Sự biến động của các chỉ số này có thể dẫn đến những thay đổi lớn trong tâm lý nhà đầu tư.

1.2. Tác động của giá dầu đến kinh tế vĩ mô

Giá dầu là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong kinh tế vĩ mô. Khi giá dầu tăng, chi phí sản xuất và vận chuyển cũng tăng theo, dẫn đến lạm phát. Điều này có thể ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán khi các công ty phải đối mặt với chi phí cao hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong mối quan hệ giữa chứng khoán và giá dầu

Mối quan hệ giữa thị trường chứng khoán và giá dầu không phải lúc nào cũng rõ ràng. Có những thời điểm mà giá dầu tăng nhưng thị trường chứng khoán lại giảm, và ngược lại. Điều này đặt ra nhiều thách thức cho các nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách.

2.1. Sự không đồng nhất trong phản ứng của thị trường

Phản ứng của thị trường chứng khoán trước sự biến động của giá dầu có thể khác nhau tùy thuộc vào bối cảnh kinh tế. Trong một số trường hợp, giá dầu tăng có thể được xem là dấu hiệu của sự phục hồi kinh tế, trong khi ở những trường hợp khác, nó có thể dẫn đến suy thoái.

2.2. Tác động của chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa giá dầu và thị trường chứng khoán. Khi lãi suất tăng, chi phí vay mượn tăng, điều này có thể làm giảm đầu tư và ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường chứng khoán.

III. Phương pháp nghiên cứu mối quan hệ giữa kinh tế vĩ mô chứng khoán và giá dầu

Để phân tích mối quan hệ này, nghiên cứu sử dụng các phương pháp thống kê như mô hình VAR và VECM. Những phương pháp này giúp xác định mối quan hệ đồng liên kết giữa các biến số và đánh giá tác động của chúng.

3.1. Mô hình VAR và VECM

Mô hình VAR (Vector AutoRegression) và VECM (Vector Error Correction Model) là những công cụ mạnh mẽ trong phân tích chuỗi thời gian. Chúng cho phép đánh giá mối quan hệ giữa kinh tế vĩ mô, thị trường chứng khoán và giá dầu một cách chính xác.

3.2. Dữ liệu và biến nghiên cứu

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy, bao gồm các chỉ số kinh tế vĩ mô, giá dầu và chỉ số chứng khoán. Việc lựa chọn biến nghiên cứu là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của kết quả.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy có mối quan hệ chặt chẽ giữa giá dầu và thị trường chứng khoán. Sự biến động của giá dầu có thể dẫn đến những thay đổi đáng kể trong chỉ số chứng khoán, ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.

4.1. Mối quan hệ giữa giá dầu và chỉ số chứng khoán

Nghiên cứu cho thấy rằng khi giá dầu tăng, chỉ số chứng khoán thường có xu hướng giảm. Điều này có thể do chi phí sản xuất tăng, ảnh hưởng đến lợi nhuận của các công ty niêm yết.

4.2. Ứng dụng cho nhà đầu tư

Nhà đầu tư có thể sử dụng thông tin về giá dầu để đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn. Việc theo dõi các biến động của giá dầu có thể giúp dự đoán xu hướng của thị trường chứng khoán.

V. Kết luận và triển vọng tương lai

Mối quan hệ giữa kinh tế vĩ mô, thị trường chứng khoán và giá dầu là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng. Các nhà nghiên cứu và nhà đầu tư cần tiếp tục theo dõi và phân tích để hiểu rõ hơn về các yếu tố này.

5.1. Tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu trong lĩnh vực này cần được mở rộng để bao quát nhiều yếu tố hơn, bao gồm các yếu tố toàn cầu và địa phương. Điều này sẽ giúp hiểu rõ hơn về mối quan hệ phức tạp giữa các biến số.

5.2. Khuyến nghị cho chính sách

Chính phủ và các nhà hoạch định chính sách cần xem xét các tác động của giá dầu đến kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán để đưa ra các biện pháp phù hợp nhằm ổn định nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam từ khi chính thức hoạt động năm 2000 đã có sự phát triển nhanh chóng, đóng góp quan trọng vào nền kinh tế quốc gia. Vốn hóa thị trường tăng từ khoảng 22% GDP năm 2006 lên hơn 40% GDP năm 2007, với chỉ số VNIndex đạt đỉnh 1170.67 điểm vào tháng 3/2007. Tuy nhiên, từ cuối năm 2007, thị trường chứng khoán và kinh tế Việt Nam chịu nhiều biến động do khủng hoảng tài chính toàn cầu, biến động tỷ giá, giá nhiên liệu và các yếu tố nội tại như lạm phát và sản xuất công nghiệp. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa các biến động kinh tế vĩ mô, thị trường chứng khoán và giá dầu là cần thiết để hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách xây dựng biện pháp ổn định và phát triển thị trường.

Nghiên cứu tập trung phân tích mối quan hệ giữa chỉ số giá tiêu dùng (CPI), chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP), thị trường chứng khoán (VNIndex) và giá dầu thô WTI tại Việt Nam trong giai đoạn từ tháng 1/2001 đến tháng 6/2014. Mục tiêu cụ thể là xác định các mối tương quan dài hạn và ngắn hạn giữa các biến này, đồng thời phân tích các thành phần mang tính chu kỳ của từng chuỗi dữ liệu nhằm làm rõ cơ chế truyền tải tác động giữa các biến. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc dự báo biến động thị trường và xây dựng chính sách kinh tế phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thị trường chứng khoán và kiểm soát lạm phát.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá (Arbitrage Pricing Theory - APT) của Ross (1976), trong đó tỷ suất sinh lợi của chứng khoán được mô hình hóa như một hàm tuyến tính của các yếu tố kinh tế vĩ mô đa dạng như lạm phát, GDP, lãi suất, tỷ giá và giá dầu. Các khái niệm chính bao gồm:

• Chu kỳ kinh doanh (Business Cycle): Các biến động ngắn hạn xung quanh xu hướng dài hạn của chuỗi thời gian kinh tế, được phân tách qua các bộ lọc Hodrick-Prescott và Baxter-King.
• Đồng liên kết (Cointegration): Mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa các biến không dừng nhưng có tổ hợp tuyến tính dừng.
• Mô hình Vector Error Correction Model (VECM): Mô hình hiệu chỉnh sai số dùng để phân tích mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn giữa các biến đồng liên kết.
• Mô hình Vector Autoregression (VAR): Mô hình đa biến dùng để phân tích mối quan hệ động giữa các thành phần mang tính chu kỳ của các biến.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu sử dụng là số liệu tháng của chỉ số CPI, chỉ số sản xuất công nghiệp theo giá so sánh 1994, chỉ số VNIndex và giá dầu WTI, giai đoạn từ tháng 1/2001 đến tháng 6/2014. Dữ liệu được điều chỉnh yếu tố mùa vụ bằng phương pháp Census X12.

Phương pháp phân tích gồm các bước:

1. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu bằng các kiểm định Augmented Dickey-Fuller (ADF) và Phillips-Perron (PP).
2. Kiểm định đồng liên kết giữa các biến để xác định mối quan hệ dài hạn.
3. Ước lượng mô hình VECM với độ trễ tối ưu được chọn dựa trên tiêu chuẩn thông tin Schwarz (SC) và Hannan-Quinn (HQ).
4. Phân tích hàm phản ứng xung (Impulse Response Function) để đánh giá tác động của cú sốc từng biến lên các biến còn lại trong khoảng 36 tháng.
5. Phân rã phương sai để xác định tầm quan trọng của các cú sốc trong việc giải thích biến động của từng biến.
6. Tách các thành phần mang tính chu kỳ của chuỗi dữ liệu bằng bộ lọc Hodrick-Prescott và Baxter-King, sau đó phân tích mối quan hệ giữa các thành phần này bằng mô hình VAR.

Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 162 quan sát tháng, phương pháp chọn mẫu là toàn bộ dữ liệu có sẵn trong giai đoạn nghiên cứu nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mối quan hệ dài hạn giữa các biến: Kiểm định đồng liên kết cho thấy tồn tại một vectơ đồng liên kết có ý nghĩa thống kê giữa CPI, VNIndex, giá dầu và IIP. Cụ thể, giá dầu và CPI có mối tương quan cùng chiều mạnh mẽ, trong khi VNIndex và IIP có mối tương quan ngược chiều với CPI.
2. Tác động ngắn hạn và hàm phản ứng xung:
   • Giá dầu tăng 1% độ lệch chuẩn làm CPI tăng đỉnh 1.52% sau 18 tháng, cho thấy giá dầu là yếu tố chính ảnh hưởng đến lạm phát.
   • Cú sốc tăng CPI làm VNIndex giảm mạnh, đạt mức giảm gần 30% sau 20 tháng, phản ánh tác động tiêu cực của lạm phát lên thị trường chứng khoán.
   • Giá dầu tăng cũng làm VNIndex giảm liên tục, đạt mức giảm 7.7% sau 17 tháng, thể hiện mối quan hệ ngược chiều giữa giá dầu và thị trường chứng khoán Việt Nam.
   • IIP phản ứng tích cực với cú sốc giá dầu, tăng gần 2.9% trong 2 tháng đầu, nhưng không có tác động đáng kể đến CPI và VNIndex trong ngắn hạn.
3. Phân rã phương sai:
   • Phương sai biến động của CPI chủ yếu do chính nó chi phối, nhưng giá dầu đóng góp tỷ lệ lớn nhất trong các cú sốc ảnh hưởng đến CPI.
   • Đối với VNIndex, CPI là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến biến động, với tỷ lệ đóng góp tăng dần lên 1.76% sau 36 tháng.
   • IIP chịu ảnh hưởng lớn từ giá dầu hơn là từ CPI và VNIndex.
4. Phân tích các thành phần mang tính chu kỳ:
   • Các thành phần chu kỳ của giá dầu và CPI có mối quan hệ cùng chiều, trong khi giá dầu và VNIndex có mối quan hệ ngược chiều rõ rệt.
   • Không tìm thấy mối quan hệ đáng kể giữa thành phần chu kỳ của IIP và VNIndex, cho thấy sự tách biệt trong tác động ngắn hạn giữa sản xuất công nghiệp và thị trường chứng khoán.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với lý thuyết kinh tế và nhiều nghiên cứu quốc tế, trong đó giá dầu là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến lạm phát và gián tiếp tác động đến thị trường chứng khoán. Mối quan hệ ngược chiều giữa VNIndex và CPI cũng được nhiều nghiên cứu trước đây xác nhận, phản ánh sự nhạy cảm của thị trường chứng khoán với áp lực lạm phát. Mối quan hệ ngược chiều giữa giá dầu và thị trường chứng khoán Việt Nam phù hợp với đặc điểm là nước nhập khẩu dầu, nơi giá dầu tăng làm tăng chi phí sản xuất và giảm lợi nhuận doanh nghiệp.

Tuy nhiên, kết quả trái ngược với một số nghiên cứu trước đây tại Việt Nam cho thấy mối quan hệ cùng chiều giữa giá dầu và VNIndex, điều này có thể do sự khác biệt về giai đoạn nghiên cứu, phương pháp phân tích hoặc ảnh hưởng của các yếu tố nội tại như dòng vốn đầu tư nước ngoài và tâm lý nhà đầu tư. Việc không tìm thấy mối quan hệ giữa thành phần chu kỳ của IIP và VNIndex cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam chưa phản ánh đầy đủ các biến động trong sản xuất công nghiệp, có thể do tính thanh khoản và mức độ phát triển của thị trường còn hạn chế.

Các biểu đồ hàm phản ứng xung và phân rã phương sai minh họa rõ ràng mức độ và thời gian tác động của từng biến, hỗ trợ việc dự báo và xây dựng chính sách kinh tế vĩ mô phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và ổn định giá dầu nhập khẩu: Nhà nước cần xây dựng các chính sách quản lý giá dầu hiệu quả nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của biến động giá dầu lên lạm phát và thị trường chứng khoán, qua đó hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô trong vòng 1-2 năm tới.
2. Phát triển thị trường chứng khoán bền vững: Cần nâng cao tính minh bạch, thanh khoản và đa dạng hóa sản phẩm trên thị trường chứng khoán để tăng khả năng phản ánh các biến động kinh tế thực tế, đặc biệt là sản xuất công nghiệp, trong vòng 3-5 năm.
3. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm: Áp dụng các mô hình kinh tế lượng như VECM và VAR để thiết lập hệ thống cảnh báo sớm về biến động lạm phát và thị trường chứng khoán, giúp các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư có quyết định kịp thời, triển khai trong 1 năm.
4. Tăng cường nghiên cứu và giám sát các yếu tố kinh tế vĩ mô: Đẩy mạnh nghiên cứu mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô, giá dầu và thị trường tài chính nhằm cập nhật các mô hình dự báo phù hợp với đặc thù kinh tế Việt Nam, thực hiện liên tục và cập nhật hàng năm.
5. Khuyến khích đầu tư vào ngành công nghiệp năng lượng trong nước: Giảm sự phụ thuộc vào dầu nhập khẩu bằng cách phát triển các nguồn năng lượng thay thế và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, góp phần ổn định giá cả và giảm rủi ro cho nền kinh tế trong dài hạn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách kinh tế: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách ổn định giá cả, kiểm soát lạm phát và phát triển thị trường chứng khoán hiệu quả.
2. Các nhà đầu tư và quản lý quỹ: Hiểu rõ mối quan hệ giữa các biến kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán giúp đưa ra quyết định đầu tư chính xác, giảm thiểu rủi ro.
3. Các nhà nghiên cứu kinh tế và tài chính: Cung cấp phương pháp luận và kết quả thực nghiệm về mối quan hệ giữa các biến chu kỳ kinh tế, giá dầu và thị trường chứng khoán tại một nền kinh tế mới nổi như Việt Nam.
4. Cơ quan quản lý thị trường tài chính: Hỗ trợ trong việc giám sát và điều chỉnh các yếu tố ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển của thị trường chứng khoán, đặc biệt trong bối cảnh biến động giá dầu và lạm phát.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao giá dầu lại ảnh hưởng mạnh đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI)?
   Giá dầu là thành phần quan trọng trong cấu trúc chi phí sản xuất và vận chuyển hàng hóa, do đó khi giá dầu tăng sẽ làm tăng chi phí đầu vào, dẫn đến tăng giá tiêu dùng chung, đặc biệt ở các nước nhập khẩu dầu như Việt Nam.

2. Mối quan hệ giữa thị trường chứng khoán và lạm phát như thế nào?
   Nghiên cứu cho thấy mối quan hệ ngược chiều: khi lạm phát tăng cao, lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp giảm, làm giảm sức hấp dẫn của cổ phiếu, dẫn đến chỉ số chứng khoán giảm.

3. Tại sao chỉ số sản xuất công nghiệp không có mối quan hệ rõ ràng với thị trường chứng khoán trong ngắn hạn?
   Thị trường chứng khoán Việt Nam còn non trẻ, chịu ảnh hưởng nhiều bởi đầu cơ và các yếu tố phi kinh tế, nên chưa phản ánh đầy đủ các biến động thực tế của sản xuất công nghiệp trong ngắn hạn.

4. Phân tích các thành phần mang tính chu kỳ có ý nghĩa gì?
   Việc tách các thành phần chu kỳ giúp phân biệt rõ các biến động ngắn hạn so với xu hướng dài hạn, từ đó hiểu rõ hơn về cơ chế truyền tải tác động giữa các biến và hỗ trợ dự báo chính xác hơn.

5. Làm thế nào để áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn?
   Các nhà quản lý và nhà đầu tư có thể sử dụng mô hình VECM và VAR để dự báo biến động thị trường, từ đó xây dựng chiến lược đầu tư và chính sách điều hành phù hợp nhằm giảm thiểu rủi ro và tận dụng cơ hội.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định mối quan hệ đồng liên kết dài hạn giữa chỉ số giá tiêu dùng, sản xuất công nghiệp, thị trường chứng khoán và giá dầu tại Việt Nam trong giai đoạn 2001-2014.
• Giá dầu có tác động cùng chiều mạnh mẽ đến lạm phát, trong khi thị trường chứng khoán và sản xuất công nghiệp có mối quan hệ ngược chiều với lạm phát.
• Thị trường chứng khoán Việt Nam phản ứng tiêu cực với các cú sốc tăng giá dầu và lạm phát, thể hiện qua sự giảm mạnh của VNIndex.
• Phân tích các thành phần mang tính chu kỳ cho thấy mối quan hệ ngược chiều giữa giá dầu và thị trường chứng khoán, đồng thời không tìm thấy mối liên hệ rõ ràng giữa sản xuất công nghiệp và thị trường chứng khoán trong ngắn hạn.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng chính sách kinh tế vĩ mô và chiến lược đầu tư, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý giá dầu và phát triển thị trường chứng khoán bền vững.

Tiếp theo, nghiên cứu có thể mở rộng phân tích các yếu tố kinh tế vĩ mô khác và áp dụng mô hình cho giai đoạn sau 2014 nhằm cập nhật xu hướng mới. Các nhà hoạch định chính sách và nhà đầu tư được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý và đầu tư trên thị trường tài chính Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------ VÕ THỊ THẢO NGUYÊN MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIẾN ĐỘNG MANG TÍNH CHU KỲ CỦA KINH TẾ VĨ MÔ, THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ GIÁ DẦU Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 11 NĂM 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ------------------ VÕ THỊ THẢO NGUYÊN MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC BIẾN ĐỘNG MANG TÍNH CHU KỲ CỦA KINH TẾ VĨ MÔ, THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ GIÁ DẦU Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. NGUYỄN THỊ NGỌC TRANG TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 11 NĂM 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Võ Thị Thảo Nguyên, tác giả của luận văn thạc sĩ “Mối quan hệ giữa các biến động mang tính chu kỳ của kinh tế vĩ mô, thị trường chứng khoán và giá dầu ở Việt Nam”.

Tôi xin cam đoan: Nội dung của luận văn là kết quả nghiên cứu của cá nhân dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Thị Ngọc Trang. Luận văn được thực hiện và hoàn tất một cách độc lập, tự thân. Tất cả các số liệu là trung thực và được thu thập từ các nguồn đáng tin cậy, kết quả nghiên cứu được lấy từ phần mềm kinh tế lượng, không sao chép từ các nguồn khác.

Tất cả tài liệu tham khảo được sử dụng trong luận văn này đều có trích dẫn đầy đủ và rõ ràng. Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2014 Tác giả đề tài Võ Thị Thảo Nguyên TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH TÓM TẮT 1. NỀN TẢNG NGHIÊN CỨU. Các thành phần của một chuỗi thời gian.

Các yếu tố kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán. Tác động giá dầu trên các chỉ số kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ MÔ TẢ DỮ LIỆU. Mô hình VAR / VECM.

Biến nghiên cứu và dữ liệu. Các thành phần mang tính chu kỳ. Kiểm định nghiệm đơn vị. Các bước thực hiện.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Phương pháp tiếp cận đồng liên kết và VECM. Lựa chọn độ trễ thích hợp. Kiểm định đồng liên kết.

Kiểm định tính ổn định của mô hình. Kiểm định mối quan hệ nhân quả. Kết quả ước lượng mô hình VECM. Hàm xung động phản hồi.

Phân rã phương sai của mô hình VECM. Phương pháp tiếp cận VAR. Kết quả sơ bộ. Kết quả VAR.

62 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ADF : Augmented Dickey-Fuller AIC : Akaike Information Criterion (Tiêu chuẩn thông tin Akaike) APT : Arbitrage Pricing Theory (Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá) BK : Baxter – King CF : Christian - Fitzgerald CPI : Consumer price index (Chỉ số giá tiêu dùng) ECM : Error Correction Model EIA : Energy Information Administration (Cơ quan Quản lý Thông tin Năng lượng) FPE : Final prediction error (Sai số dự đoán cuối cùng) GDP : Gross Domestic Product (Tổng sản phẩm quốc nội) GSO : General Statistics Office of Vietnam (Tổng cục thống kê Việt Nam) HOSE : Ho Chi Minh Stock Exchange (Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh) HP : Hodrick-Prescott HQ : Hannan-Quinn information criterion (Tiêu chuẩn thông tin của Hannan – Quinn) IFS : International Financial Statistics (Thống kê tài chính Quốc tế) IIP : Index Industry Products (Chỉ số sản xuất công nghiệp) ISE : Istanbul Stock Exchange (Chỉ số chứng khoán Istabul) LR : Likelihood Ratio OECD : Organization for Economic Co-operation and Development (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế) PP : Phillips Perron SC : Schwarz information criterion (Tiêu chuẩn thông tin Schwarz) VAR : Vector AutoRegression VECM : Vector Error Correction Model WTI : West Texas Intermediate TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1 - Mô tả các biến trong mô hình Bảng 3.2 - Kiểm định nghiệm đơn vị theo tiêu chuẩn ADF và PP Bảng 4.1 - Kết quả lựa chọn độ trễ cho mô hình VECM Bảng 4.2 - Kiểm định đồng liên kết mô hình VECM Bảng 4.3 - Vectơ đồng liên kết Bảng 4.4 - Kiểm định nhân quả Granger Bảng 4.5 - Kết quả VECM Bảng 4.6 - Thống kê mô tả các thành phần mang tính chu kỳ theo bộ lọc Hodrick- Prescott Bảng 4.7 - Thống kê mô tả các thành phần mang tính chu kỳ theo bộ lọc Baxter- King Bảng 4.8 - Kiểm định đồng liên kết các thành phần mang tính chu kỳ theo bộ lọc Hodrick-Prescott Bảng 4.9 - Kiểm định đồng liên kết các thành phần mang tính chu kỳ theo bộ lọc Baxter-King Bảng 4.10 - Kết quả lựa chọn độ trễ cho mô hình VAR của các thành phần mang tính chất chu kỳ theo bộ lọc Hodrick-Prescott Bảng 4.11 - Kết quả lựa chọn độ trễ cho mô hình VAR của các thành phần mang tính chất chu kỳ theo bộ lọc Baxter-King Bảng 4.12 - Kết quả kiểm định tính ổn định của hai mô hình VAR với độ trễ 2 Bảng 4.13 - Kết quả các mô hình VAR TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.1 - Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình VECM với độ trễ 1 Hình 4.2 - Hàm phản ứng xung của mô hình VECM Hình 4.3 - Phân rã phương sai của chỉ số giá tiêu dùng Hình 4.4 - Phân rã phương sai của chỉ số VNIndex Hình 4.5 - Phân rã phương sai của chỉ số sản xuất công nghiệp Hình 4.6 - Đồ thị biểu diễn các thành phần mang tính chu kỳ theo bộ lọc Hodrick- Prescott Hình 4.7 - Đồ thị biểu diễn các thành phần mang tính chu kỳ theo bộ lọc Baxter- King Hình 4.8 - Hàm phản ứng xung của các thành phần mang tính chu kỳ của chỉ số giá tiêu dùng Hình 4.9 - Hàm phản ứng xung của các thành phần mang tính chu kỳ của chỉ số VNIndex Hình 4.10 - Hàm phản ứng xung của các thành phần mang tính chu kỳ của chỉ số sản xuất công nghiệp Hình 4.11 - Phân rã phương sai của thành phần mang tính chu kỳ của chỉ số giá tiêu dùng Hình 4.12 - Phân rã phương sai của thành phần mang tính chu kỳ của chỉ số VNIndex Hình 4.13 - Phân rã phương sai của thành phần mang tính chu kỳ của chỉ số sản xuất công nghiệp TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 TÓM TẮT Nghiên cứu này xem xét mối quan hệ giữa chỉ số giá tiêu dùng, chỉ số sản xuất công nghiệp, thị trường chứng khoán và giá dầu ở Việt Nam. Ban đầu phân tích được thực hiện với một khuôn khổ thống kê bao gồm kiểm định đồng liên kết và mô hình VECM để nghiên cứu các chuỗi dữ liệu gốc. Sau đó một mô hình VAR đa biến được sử dụng để kiểm tra mối quan hệ giữa các thành phần mang tính chu kỳ của các chuỗi dữ liệu. Giai đoạn mẫu của nghiên cứu là từ tháng 01/2001 đến tháng 06/2014.

Kết quả phân tích VECM cho thấy giá dầu thế giới có mối tương quan cùng chiều với chỉ số giá tiêu dùng. Trong khi đó, thị trường chứng khoán và chỉ số sản xuất công nghiệp lại có mối tương quan ngược chiều với chỉ số giá tiêu dùng. Phân tích các thành phần mang tính chu kỳ cũng cho thấy một mối quan hệ ngược chiều giữa giá dầu và thị trường chứng khoán. Ngoài ra, giá dầu cũng thể hiện một mối tương quan cùng chiều với chỉ số giá tiêu dùng, trong khi thị trường chứng khoán có mối tương quan ngược chiều với chỉ số giá tiêu dùng như trong kết quả mô hình VECM.

Cuối cùng, kết quả của các thành phần mang tính chu kỳ không tìm thấy mối quan hệ giữa chỉ số sản xuất công nghiệp và thị trường chứng khoán Việt Nam. Từ khóa: Các thành phần mang tính chu kỳ, VAR, Giá dầu, Các chỉ số kinh tế vĩ mô, Thị trường chứng khoán TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. GIỚI THIỆU Kể từ khi chính thức đi vào hoạt động vào ngày 28/07/2000 đến nay, thị trường chứng khoán Việt Nam đã không ngừng phát triển và có những đóng góp đáng kể trong sự phát triển của nền kinh tế. Trong năm 2006, vốn hóa của thị trường chứng khoán chỉ chiếm khoảng 22% GDP thì năm 2007 đã lên tới hơn 40% GDP.

Chỉ số VNIndex đã lập kỷ lục trong lịch sử 14 năm hình thành thị trường chứng khoán, đạt đỉnh 1170.67 điểm vào ngày 12/3/2007. Tuy nhiên, từ cuối năm 2007 đến nay, tình hình kinh tế thế giới và trong nước có nhiều sự biến động mạnh mẽ về tỷ giá, nhiên liệu, thiên tai, dịch bệnh,. đặc biệt là những biến động của thị trường tài chính do ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng tài chính thế giới có nguồn gốc từ khủng hoảng tài chính ở Mỹ, đã dẫn đến tình trạng sụt giá chứng khoán và mất giá tiền tệ quy mô lớn ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Bên cạnh các tác nhân bên ngoài thì những thông tin tiêu cực về kinh tế vĩ mô cũng đã tác động không nhỏ tới sự suy giảm của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trong thời gian qua, thị trường chứng khoán Việt Nam đã gặp phải rất nhiều khó khăn và thách thức. Việc nghiên cứu mối quan hệ giữa các yếu tố kinh tế trong và ngoài nước với thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng được quan tâm, nhằm hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách đưa ra các biện pháp phù hợp và hiệu quả, nhằm hỗ trợ cho sự phát triển ổn định của một thị trường chứng khoán còn non trẻ như Việt Nam. Với giả thiết rằng các biến động kinh tế vĩ mô tác động đến giá cổ phiếu thông qua ảnh hưởng của các dòng tiền tương lai và tỷ lệ chiết khấu dòng tiền, mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và các biến số kinh tế vĩ mô đã được nghiên cứu rộng rãi. Lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá của Ross (1976) đã trở thành động lực chính của nhiều nghiên cứu trước đây và có thể được coi là mô hình định giá tài sản toàn cầu.

Các yếu tố kinh tế vĩ mô được đưa vào các mô hình thường là những biến tiền tệ như lạm phát, lãi suất, tỷ giá hối đoái,. hoặc những biến kinh tế thực như sản xuất, giá dầu,. Trong vài thập kỷ qua, mối quan hệ giữa lợi nhuận của thị trường chứng khoán và các biến kinh tế vĩ mô đã trở thành một chủ đề rất được quan tâm của các nhà nghiên cứu kinh tế thực nghiệm trên toàn thế giới.