PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trong xu hƣớng phát triển thế giới ngày nay, nền kinh tế ngày càng đƣợc toàn cầu hóa. Các quốc gia đang ra sức phát triển và mở rộng các mối quan hệ kinh tế đối ngoại, trong đó thƣơng mại quốc tế đóng vai trò hết sức quan trọng. Trong bối cảnh đó, hoạt động thanh toán quốc tế nhƣ một công cụ, là cầu nối trong mối quan hệ kinh tế và thƣơng mại giữa các nƣớc trên thế giới.
Thanh toán quốc tế có tác dụng bôi trơn và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ đầu tƣ nƣớc ngoài, thu hút kiều hối và các quan hệ tài chính tín dụng quốc tế khác. Thanh toán quốc tế diễn ra trên thị trƣờng rộng, phức tạp do sự khác nhau về vị trị địa lý, các luật lệ tại các quốc gia tham gia hoạt động ngoại thƣơng, sự khác biệt giữa các đồng tiền tham gia thanh toán. Phần lớn các doanh nghiệp và tổ chức không thể tự đứng ra thanh toán quốc tế mà nhu cầu này đƣợc thực hiện bởi các Ngân hàng thƣơng mại. Đây là khâu quan trọng trong quá trình mua bán hàng hóa, dịch vụ giữa các tổ chức, cá nhân thuộc các quốc gia khác nhau để đảm bảo sự nhanh chóng, an toàn, chính xác cũng nhƣ giải quyết đƣợc mối quan hệ lƣu thông hàng hóa, tiền tệ giữa ngƣời mua và ngƣời bán một cách trôi chảy.
Thanh toán quốc tế là một mắt xích quan trọng thúc đẩy hoạt động kinh doanh khác của ngân hàng nhƣ tín dụng, kinh doanh ngoại tệ,bảo lãnh…, đồng thời còn hỗ trợ và thúc đẩy hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp phát triển. Do vậy, hoạt động này ngày càng thể hiện vị trí quan trọng của mình trong chuỗi các hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thƣơng mại. Với các ƣu thế nổi trội về chi phí nhân công, vật liệu, mặt bằng… cùng các nỗ lực về cải cách thủ tục hành chính, mở các hành lang pháp lý về hoạt động đầu tƣ nƣớc ngoài, Việt Nam đã trở thành quốc gia hấp dẫn với các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài. Theo báo cáo của Cục Đầu tƣ nƣớc ngoài – Bộ Kế hoạch Đầu tƣ, các dự án đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (FDI) đƣợc giải ngân tính đến ngày 20/03/2016 ƣớc đạt 3,5 tỷ USD, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm 2015.
Sự gia tăng của các dự án đầu tƣ nƣớc 1 ngoài đã mở ra cơ hội cũng nhƣ thách thức cho các Ngân hàng có vốn trong và ngoài nƣớc cạnh tranh trong các dịch vụ Ngân hàng. Kể từ đầu năm 2011, các ngân hàng nƣớc ngoài đƣợc đối xử bình đẳng nhƣ ngân hàng trong nƣớc theo cam kết của tổ chức thƣơng mại thế giới.Thực hiện những cam kết quốc tế về mở cửa lĩnh vực ngân hàng trong đàm phán WTO và hiệp định thƣơng mại Việt Mỹ (BTA) đang và sẽ tạo điều kiện cho các ngân hàng nƣớc ngoài tham gia, mở rộng hoạt động kinh doanh tại Việt Nam. Thực tế trong những năm gần đây, các ngân hàng nƣớc ngoài đã nhanh chóng đẩy mạnh dịch vụ tại Việt Nam, đặc biệt là mảng dịch vụ bán lẻ và dịch vụ thanh toán quốc tế. Sự gia tăng mạnh mẽ của các Doanh nghiệp có vốn đầu tƣ của nƣớc ngoài tại Việt Nam và nhu cầu mua bán hàng hóa, dịch vụ giữa các quốc gia trên thế giới với nhau là động lực buộc các Ngân hàng thƣơng mại nói chung và khối các Ngân hàng liên doanh, Ngân hàng 100% vốn nƣớc ngoài phải có chiến lƣợc định hƣớng phát triển cho các hoạt động dịch vụ ngân hàng nói chung và hoạt động thanh toán quốc tế nói riêng.
Ngân hàng trách nhiệm hữu hạn một thành viên (TNHH MTV) Shinhan Việt Nam (Shinhan Bank Việt Nam) là một Ngân hàng hàng đầu của Hàn Quốc hiện đang hoạt động kinh doanh tại Việt Nam có đặc thù với các khách hàng truyền thống chủ yếu là khối các Doanh nghiệp Hàn Quốc có chi nhánh đầu tƣ, kinh doanh tại thị trƣờng Việt Nam. Trong xu thế chung của nền Kinh tế thế giới và nƣớc sở tại, nhận diện thấy những năng lực nội tại của Ngân hàng cũng nhƣ thị trƣờng khách hàng hấp dẫn, tiềm năng, Shinhan Bank Việt Nam đã có những chiến lƣợc cụ thể để điều chỉnh các dịch vụ Ngân hàng đặc biệt là hoạt động thanh toán quốc tế để phù hơp với xu thế chung đó. Vì vậy, Tôi đã lựa chọn nghiên cứu một cách có hệ thống nội dung về đề tài: “Mở rộng hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng TNHH một thành viên Shinhan Việt Nam.” 2 Đề tài sẽ tập trung làm rõ câu hỏi: 1. Thực trạng hoạt động Thanh toán quốc tế của Shinhan Bank Việt Nam 2.
Các điều kiện pháp lý để mở rộng hoạt động Thanh toán quốc tế đối với một 3. Các nội dung, tiêu chí đánh giá về mở rộng Thanh toán quốc tế 4. Các nhân tố ảnh hƣởng đến mở rộng Thanh toán quốc tế. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu a.
Mục đích nghiên cứu - Hệ thống hóa các vấn đề, lý thuyết về hoạt động Thanh toán quốc tế tại các Ngân hàng thƣơng mại. - Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế tại SHBVN, đánh giá khả năng mở rộng hoạt động này. - Đƣa ra một số đề xuất nhằm mở rộng hoạt động TTQT tại SHBVN b. Nhiệm vụ nghiên cứu Nhiệm vụ nghiên cứu gồm: - Tổng quan lý thuyết về hoạt động thanh toán quốc tế - Phân tích thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế tại Shinhan Bank Việt Nam, phân tích các nhân tố ảnh hƣởng tới việc việc mở rộng hoạt động Thanh toán quốc tế.
- Đƣa ra một số khuyến nghị nhằm mở rộng hoạt động thanh toán quốc tế tại Shinhan Bank Việt Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Vấn đề về mở rộng hoạt động thanh toán quốc tế tại Shinhan Bank Việt Nam trong giai đoạn 2016-2020. - Về phạm vi nghiên cứu: luận văn sẽ tập trung nghiên cứu hoạt động thanh toán quốc tế của Shinhan Bank Việt Nam trong giai đoạn từ 2011 đến 2015 và nhận diện các khả năng mở rộng hoạt động này của Ngân hàng trong giai đoạn 2016 – 2020. Phƣơng pháp nghiên cứu Trên cơ sở phƣơng pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, đề tài sử dụng các phƣơng pháp cụ thể nhƣ: điều tra, phân tích và tổng hợp thông tin; phân tích, đánh giá thông tin; sử dụng công cụ phân tích SWOT; so sánh để hoàn thành luận văn này.
Phương pháp điều tra, phân tích, tổng hợp thông tin: Dữ liệu thứ cấp: Nguồn thông tin, dữ liệu đƣợc khai thác từ các văn bản pháp quy của Nhà nƣớc, các báo cáo tài chính thƣờng niên của Ngân hàng Nhà nƣớc, Ngân hàng thƣơng mại, sách, báo, Internet… Các dữ liệu thu thập đƣợc thống kê theo bảng biểu, sơ đồ phù hợp. Phương pháp phân tích, đánh giá thông tin: Dựa vào các số liệu thu thập đƣợc và thống kê một cách khoa học, logic tác giả sẽ đƣa ra những phân tích, đánh giá để trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu. Sử dụng công cụ phân tích SWOT: Đánh giá các điểm mạnh, yếu, các cơ hội cũng nhƣ thách thức khi mở rộng hoạt động Thanh toán quốc tế của Shinhan Bank Việt Nam. Phương pháp so sánh: Dùng để so sánh thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế qua các năm tại Shinhan Bank Việt Nam và so sánh năng lực cạnh tranh, mở rộng hoạt động thanh toán quốc tế với các Ngân hàng thƣơng mại trong nƣớc.
Cấu trúc của luận văn Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về Thanh toán quốc tế tại các Ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3: Phân tích thực trạng và nhận diện khả năng mở rộng hoạt động thanh toán quốc tế tại ngân hàng TNHH MTV Shinhan Việt Nam Chƣơng 4: Một số đề xuất nhằm mở rộng hoạt động thanh toán quốc tế tại Ngân hàng TNHH MTV Shinhan Việt Nam 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THANH TOÁN QUỐC TẾ TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tài liệu Có rất nhiều nghiên cứu về các dịch vụ ngân hàng trong đó có hoạt động thanh toán quốc tế của ngân hàng thƣơng mại Việt Nam cũng nhƣ của các ngân hàng nƣớc ngoài. Có thể kể đến là các nghiên cứu tiêu biểu nhƣ: Về cơ cở lý thuyết tác giả chủ yếu dựa vào các sách học thuật đã đƣợc xuất bản và áp dụng: Hà Văn Hội , 2012. Giáo trình Thanh toán quốc tế.
NXB Đaịhoc̣ quốc gia HàNôị. Nguyễn Văn Tiến và Nguyễn Thị Hồng Hải, 2013. Thanh toán quốc tế và tài trợ ngoại thương. Hà Nội: NXB Thống kê; Nguyễn Văn Tiến, 2011.
Cẩm nang thanh toán quốc tế bằng L/C- Cập nhật UCP600&ISBP681, NXB Thống kê; Nguyễn Thị Quy, 2008. Dịch vụ ngân hàng hiện đại, NXB lý luận chính trị; Phòng thƣơng mại quốc tế, 2010. Bộ tập quán quốc tế về L/C. Hà Nội: NXB thông tin và truyền thông.
Qua đây tác giả đã tổng hợp đƣợc các lý thuyết liên quan đến Thanh toán quốc tế một cách cụ thể và rõ ràng. Về luận văn, cũng đã có nhiều tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài về Thanh toán quốc tế có thể kể đến nhƣ: Phạm Thị Thu Hƣơng (2009) – “Giải pháp phát triển hoạt động thanh toán quốc tế tại hệ thống ngân hàng Đầu tƣ và phát triển Việt Nam”, khái quát hóa các lý thuyết về thanh toán quốc tế & vai trò của hoạt động thanh toán quốc tế trong hoạt động kinh tế hiện nay, phân tích đánh giá thực trạng hoạt động thanh toán quốc tế tại hệ thống ngân hàng BIDV từ đó đúc kết ra những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của hoạt động này tại ngân hàng. Tác giả tập trung nghiên cứu hoạt động thanh toán quốc tế của ngân hàng đầu tƣ và phát triển Việt Nam giai đoạn 2005 – 2008. Lê Thị Ngọc Hân (2010) – “ Giải pháp hạn chế rủi ro trong hoạt động thanh toán quốc tế của ngân hàng thƣơng mại cổ phần Xuất nhập khẩu Việt Nam”, thông qua việc nghiên cứu các nội dung và biện pháp nhằm quản lý các rủi ro trong các phƣơng thức thanh toán quốc tế sẽ giúp cho Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu hạn 5 chế đƣợc các rủi ro trong các phƣơng thức thanh toán hiện đang đƣợc ngân hàng sử dụng.