Khóa luận: Mở rộng cho vay hộ sản xuất tại Agribank chi nhánh huyện Lạng Giang

Mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông… 79 trang · Học viện Ngân hàng · 2018.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hoàng Lan
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thị Tuấn Nghĩa
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng thương mại
• Đề tài: Mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất của ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam – chi nhánh huyện Lạng Giang
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ SẢN XUẤT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. CHO VAY HỘ SẢN XUẤT CỦA NHTM
• 1.1.1. Khái niệm cho vay hộ sản xuất
• 1.1.2. Đặc điểm cho vay hộ sản xuất
• 1.1.3. Các hình thức cho vay hộ sản xuất
• 1.1.4. Vai trò của cho vay hộ sản xuất
• 1.2. MỞ RỘNG CHO VAY HỘ SẢN XUẤT CỦA NHTM
• 1.2.1. Quan niệm về mở rộng cho vay hộ sản xuất
• 1.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá sự mở rộng cho vay hộ sản xuất
• 1.2.3. Nhân tố ảnh hưởng tới mở rộng cho vay hộ sản xuất
• 1.2.4. Sự cần thiết phải mở rộng cho vay hộ sản xuất
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MỞ RỘNG CHO VAY HỘ SẢN XUẤT TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH HUYỆN LẠNG GIANG
• 2.1. GIỚI THIỆU VỀ NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH HUYỆN LẠNG GIANG
• 2.1.1. Quá trình hình thành
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.3. Tình hình kết quả hoạt động kinh doanh giai đoạn 2015 – 2017
• 2.2. THỰC TRẠNG MỞ RỘNG CHO VAY HỘ SẢN XUẤT CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH HUYỆN LẠNG GIANG GIAI ĐOẠN 2015 – 2017
• 2.2.1. Quy trình nghiệp vụ cho vay hộ sản xuất
• 2.2.2. Hình thức và phương thức cho vay
• 2.2.3. Doanh số cho vay và tốc độ tăng trưởng doanh số cho vay HSX
• 2.2.4. Doanh số thu nợ và tốc độ tăng trưởng doanh số thu nợ HSX
• 2.2.5. Dư nợ cho vay và tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay HSX
• 2.2.6. Số lượng khách hàng
• 2.2.7. Chất lượng cho vay
• 2.2.8. Lợi nhuận từ cho vay HSX
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP MỞ RỘNG CHO VAY HỘ SẢN XUẤT TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH HUYỆN LẠNG GIANG
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH HUYỆN LẠNG GIANG
• 3.1.1. Định hướng chung
• 3.1.2. Định hướng mở rộng cho vay hộ sản xuất
• 3.2. GIẢI PHÁP MỞ RỘNG CHO VAY HỘ SẢN XUẤT TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH HUYỆN LẠNG GIANG
• 3.2.1. Tăng cường công tác huy động vốn, đặc biệt là nguồn vốn trung – dài hạn
• 3.2.2. Đa dạng đối tượng khách hàng
• 3.2.3. Đa dạng phương thức và hình thức cho vay
• 3.2.4. Đẩy mạnh công tác đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn và phong cách phục vụ của cán bộ nhân viên ngân hàng, đặc biệt là CBTD
• 3.2.5. Hoàn thiện và nâng cao công nghệ kỹ thuật và tăng cường marketing, duy trì mối quan hệ với khách hàng
• 3.2.6. Tiếp tục duy trì chất lượng tín dụng đối với HSX và nâng cao công tác xử lý thu hồi nợ xấu
• 3.2.7. Một số kiến nghị
• 3.2.7.1. Kiến nghị đối với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam
• 3.2.7.2. Kiến nghị đối với Chính quyền địa phương
• 3.2.7.3. Kiến nghị đối với Nhà nước
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

Tóm tắt

I. Tổng quan về mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất tại NHNo PTNT Lạng Giang

Mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, đặc biệt là chi nhánh huyện Lạng Giang. Việc này không chỉ giúp ngân hàng tăng trưởng doanh số cho vay mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế nông thôn. Hộ sản xuất đóng vai trò chủ chốt trong nền kinh tế nông nghiệp, và việc cung cấp vốn cho họ là cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

1.1. Khái niệm và vai trò của hộ sản xuất trong nền kinh tế

Hộ sản xuất là đơn vị kinh tế tự chủ, hoạt động sản xuất kinh doanh và chịu trách nhiệm về kết quả. Họ đóng góp lớn vào phát triển nông thôn và tạo ra nhiều việc làm cho người lao động.

1.2. Tầm quan trọng của việc mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất

Việc mở rộng cho vay giúp hộ sản xuất có thêm nguồn vốn để đầu tư, từ đó nâng cao năng suất và cải thiện đời sống. Điều này cũng góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế nông thôn.

II. Vấn đề và thách thức trong mở rộng cho vay hộ sản xuất

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất cũng gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như rủi ro tín dụng, khả năng hoàn trả nợ và điều kiện vay vốn là những yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng.

2.1. Rủi ro tín dụng trong cho vay hộ sản xuất

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn nhất mà ngân hàng phải đối mặt. Hộ sản xuất thường có khả năng tài chính hạn chế, dẫn đến nguy cơ không hoàn trả nợ.

2.2. Điều kiện vay vốn và khả năng hoàn trả của hộ sản xuất

Điều kiện vay vốn thường yêu cầu hộ sản xuất phải có tài sản đảm bảo. Tuy nhiên, nhiều hộ sản xuất không có đủ tài sản để thế chấp, gây khó khăn trong việc tiếp cận vốn.

III. Phương pháp mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất hiệu quả

Để mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất, ngân hàng cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc đa dạng hóa sản phẩm cho vay và cải thiện quy trình xét duyệt là những giải pháp quan trọng.

3.1. Đa dạng hóa sản phẩm cho vay

Ngân hàng cần phát triển nhiều sản phẩm cho vay khác nhau để đáp ứng nhu cầu đa dạng của hộ sản xuất, từ cho vay ngắn hạn đến dài hạn.

3.2. Cải thiện quy trình xét duyệt cho vay

Quy trình xét duyệt cần được đơn giản hóa và nhanh chóng hơn để hộ sản xuất có thể tiếp cận vốn dễ dàng hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại NHNo PTNT Lạng Giang

Nghiên cứu thực tiễn tại NHNo&PTNT huyện Lạng Giang cho thấy việc mở rộng cho vay đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Doanh số cho vay và số lượng khách hàng hộ sản xuất đã tăng đáng kể trong những năm qua.

4.1. Tình hình doanh số cho vay hộ sản xuất

Doanh số cho vay hộ sản xuất tại NHNo&PTNT Lạng Giang đã tăng trưởng ổn định, cho thấy nhu cầu vốn của hộ sản xuất ngày càng cao.

4.2. Đánh giá chất lượng cho vay và sự hài lòng của khách hàng

Chất lượng cho vay được cải thiện, và sự hài lòng của khách hàng cũng tăng lên nhờ vào các dịch vụ hỗ trợ và tư vấn từ ngân hàng.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho vay hộ sản xuất

Việc mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất là một chiến lược quan trọng cho sự phát triển bền vững của NHNo&PTNT Lạng Giang. Ngân hàng cần tiếp tục cải thiện các chính sách cho vay và tăng cường hỗ trợ cho hộ sản xuất.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Ngân hàng cần xác định rõ các mục tiêu phát triển trong tương lai, tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng đối tượng khách hàng.

5.2. Các chính sách hỗ trợ từ nhà nước

Cần có sự hỗ trợ từ chính phủ để tạo điều kiện thuận lợi cho ngân hàng trong việc mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất, từ đó thúc đẩy phát triển nông thôn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kinh tế hộ sản xuất giữ vị trí nền tảng đối với sự phát triển nông nghiệp và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn tại Việt Nam. Tuy nhiên, các hộ sản xuất thường gặp nhiều rào cản trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính thức do quy mô sản xuất manh mún, thiếu tài sản bảo đảm và rủi ro tự nhiên cao. Điều này tạo dư địa cho tín dụng phi chính thức phát triển, gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống kinh tế - xã hội khu vực nông thôn. Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) là ngân hàng thương mại nhà nước chủ lực thực hiện chính sách đầu tư phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn ("Tam nông"). Tại địa bàn huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang, Agribank Chi nhánh huyện Lạng Giang đóng vai trò trung tâm cung ứng tín dụng cho các hộ sản xuất địa phương. Mặc dù chi nhánh đã đạt được những kết quả tăng trưởng nhất định, hoạt động cho vay hộ sản xuất vẫn bộc lộ những khó khăn về cơ cấu kỳ hạn, phương thức tiếp cận và kiểm soát rủi ro. Khóa luận được thực hiện nhằm phân tích thực trạng và tìm kiếm giải pháp thúc đẩy mở rộng cho vay hộ sản xuất an toàn, hiệu quả tại đơn vị.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm 3 nhiệm vụ:

1. Tổng hợp, phân tích, luận giải và làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất của các ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh huyện Lạng Giang trong giai đoạn 2015 – 2017.
3. Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện, mở rộng công tác cho vay đối với hộ sản xuất tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh huyện Lạng Giang.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất của ngân hàng thương mại.
• Phạm vi không gian: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam – Chi nhánh huyện Lạng Giang (trực thuộc Agribank Chi nhánh Bắc Giang II, quản lý mạng lưới trên địa bàn 24 xã và 2 thị trấn thuộc huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang).
• Phạm vi thời gian: Số liệu hoạt động kinh doanh và tín dụng hộ sản xuất được thu thập, phân tích trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Văn bản thiết lập cơ sở lý thuyết dựa trên các khái niệm chuyên ngành tài chính – ngân hàng và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành tại Việt Nam:

• Khái niệm và đặc điểm hộ sản xuất: Đơn vị kinh tế tự chủ, trực tiếp sản xuất kinh doanh, tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động; có quy mô vốn nhỏ, trình độ kỹ thuật thủ công nhưng có tính linh hoạt cao.
• Bản chất nghiệp vụ cho vay: Theo Khoản 1 Điều 2 Thông tư 39/2016/TT-NHNN, cho vay là hình thức cấp tín dụng mà tổ chức tín dụng giao tiền cho khách hàng sử dụng vào mục đích xác định với nguyên tắc hoàn trả gốc và lãi theo thỏa thuận.
• Cơ sở pháp lý về chủ thể vay vốn: Khóa luận phân tích sự chuyển dịch từ Bộ luật Dân sự 2005, Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN sang Bộ luật Dân sự 2015 (Khoản 1 Điều 101) và Thông tư 39/2016/TT-NHNN; theo đó, chủ thể tham gia xác lập hợp đồng tín dụng từ ngày 15/03/2017 phải là cá nhân đại diện hộ gia đình có văn bản ủy quyền hợp pháp của các thành viên.
• Phân loại nợ và an toàn tín dụng: Tiêu chuẩn phân loại nợ 5 nhóm theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN và giới hạn an toàn nợ xấu (dưới 3%), nợ quá hạn (dưới 5%) theo Thông tư 36/2014/TT-NHNN.
• Quy định nội bộ Agribank: Quyết định số 226/QĐ-HĐTV-TD về Quy chế cho vay khách hàng, Quyết định số 839/QĐ-NHNo-HSX về quy trình cho vay khách hàng cá nhân và Cẩm nang tín dụng Agribank.

Khóa luận tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế và trong nước:

• Nghiên cứu quốc tế: Nghiên cứu của Norhana Endut và Toh Geok Hua (2009) về nợ hộ gia đình tại Malaysia; Jonathan Crook (2010) về các nhân tố tác động đến nhu cầu vay vốn của hộ gia đình tại Hoa Kỳ; Yunyong Thaicharoen, Kiatipong Ariyapruchya và Titima Chucherd (2004) về rủi ro và chính sách đối với nợ hộ gia đình tại Thái Lan.
• Nghiên cứu trong nước: Các công trình của Phạm Thị Tuyết Chinh (2016), Nguyễn Trường Xuân (2016), Nguyễn Hải Việt (2016), Hà Thúc Trung (2014) và Nguyễn Thùy Linh (2016) về mở rộng tín dụng, hạn chế rủi ro, xử lý nợ xấu và nâng cao chất lượng cho vay hộ sản xuất tại các chi nhánh Agribank trên toàn quốc.

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp luận duy vật biện chứng, kết hợp giữa lý luận và phân tích thực tiễn.
• Phương pháp thống kê mô tả, phân tích định tính và định lượng, so sánh chuỗi thời gian (tăng giảm tuyệt đối và tương đối) nhằm đánh giá biến động qua các năm.
• Phương pháp diễn dịch và quy nạp trong việc xây dựng hệ thống luận điểm và giải pháp.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp trích xuất từ Báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh và Báo cáo tổng kết chuyên đề tín dụng của Agribank Chi nhánh huyện Lạng Giang giai đoạn 2015 – 2017.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về mở rộng cho vay đối với hộ sản xuất của ngân hàng thương mại

Chương này hệ thống hóa những vấn đề nền tảng về hoạt động tín dụng hộ sản xuất:

• Khái niệm và đặc thù của cho vay hộ sản xuất: Gắn liền với tính thời vụ sinh học của cây trồng/vật nuôi; chi phí tổ chức thẩm định, giám sát trên địa bàn phân tán cao; chịu ảnh hưởng trực tiếp từ rủi ro thiên tai, dịch bệnh và biến động giá nông sản thị trường.
• Các hình thức và phương thức cho vay: Phân chia theo phương thức tổ chức (cho vay trực tiếp, cho vay bán trực tiếp qua tổ vay vốn, cho vay gián tiếp qua doanh nghiệp liên kết bao tiêu); phân loại theo thời hạn (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn); theo tài sản bảo đảm (có bảo đảm hoặc tín chấp); theo phương thức cấp vốn (từng lần, hạn mức, quay vòng, lưu vụ).
• Khái niệm và chỉ tiêu đo lường sự mở rộng cho vay: Mở rộng cho vay hộ sản xuất là việc gia tăng quy mô vốn cấp, số lượng khách hàng và thị phần đi kèm điều kiện bảo toàn vốn, kiểm soát rủi ro. Các chỉ tiêu đo lường gồm: Doanh số cho vay (DSCV), Doanh số thu nợ (DSTN), Dư nợ tín dụng (DNTD), tốc độ tăng trưởng, tỷ trọng dư nợ, số lượng khách hàng, vòng quay vốn tín dụng, tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn và tỷ trọng lợi nhuận từ mảng hộ sản xuất.
• Nhân tố ảnh hưởng: Phân tích nhóm nhân tố khách quan (môi trường tự nhiên, kinh tế - xã hội, hành lang pháp lý, chính sách nông nghiệp của Chính phủ, áp lực cạnh tranh trên địa bàn) và nhóm nhân tố chủ quan (năng lực tài chính, chính sách tín dụng, quy trình thủ tục, công nghệ thông tin, năng lực chuyên môn và đạo đức của cán bộ tín dụng, lãi suất, mạng lưới phòng giao dịch và công tác marketing).

Chương 2: Thực trạng mở rộng cho vay hộ sản xuất tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh huyện Lạng Giang

Chương này trình bày cơ cấu tổ chức và đánh giá toàn diện hoạt động kinh doanh của chi nhánh:

• Giới thiệu đơn vị: Tiền thân là Ngân hàng Nhà nước huyện Lạng Giang thành lập năm 1961, hiện là chi nhánh loại II với 46 cán bộ công nhân viên. Cơ cấu gồm Ban Giám đốc, 3 phòng nghiệp vụ tại hội sở (Kế hoạch kinh doanh, Kế toán và ngân quỹ, Tổng hợp) và 3 phòng giao dịch trực thuộc (PGD Kép, PGD Tiên Lục, PGD Tân Dĩnh).
• Tình hình huy động và sử dụng vốn chung:
  • Nguồn vốn huy động tăng đều từ 1.289,68 tỷ đồng (2015) lên 1.642,61 tỷ đồng (2016, tăng 27,37%) và đạt 2.091,00 tỷ đồng (2017, tăng 27,30%). Cơ cấu tiền gửi nội tệ chiếm trên 95%; tiền gửi dân cư chiếm trên 98%; tiền gửi có kỳ hạn trên 12 tháng tăng trưởng từ 314,68 tỷ đồng (24,4%) năm 2015 lên 824,00 tỷ đồng (39,4%) năm 2017.
  • Tổng dư nợ tín dụng toàn chi nhánh tăng từ 714,24 tỷ đồng (2015) lên 835,28 tỷ đồng (2016) và 970,96 tỷ đồng (2017).
  • Thu dịch vụ tăng từ 3,752 tỷ đồng (2015) lên 5,409 tỷ đồng (2017); phát hành thẻ mới đạt 2.128 thẻ và 8.197 khách hàng sử dụng Mobile Banking vào năm 2017.
• Hoạt động cho vay hộ sản xuất giai đoạn 2015 – 2017:
  • Quy trình nghiệp vụ: Thực hiện qua 5 bước: (1) Lập hồ sơ vay vốn, (2) Thẩm định hồ sơ vay, (3) Quyết định cấp tín dụng, (4) Giải ngân tiền vay, (5) Giám sát tiền vay và thu hồi nợ. Quy trình đã cập nhật yêu cầu đại diện hộ gia đình theo Bộ luật Dân sự 2015 và Thông tư 39/2016/TT-NHNN.
  • Kênh cho vay qua tổ vay vốn: Duy trì liên kết với Hội Nông dân và Hội Liên hiệp Phụ nữ. Năm 2015 có 112 tổ (105 tổ Hội Nông dân, 7 tổ Hội Phụ nữ) với dư nợ 67,46 tỷ đồng; năm 2016 đạt 115 tổ; năm 2017 điều chỉnh còn 102 tổ (95 tổ Hội Nông dân, 7 tổ Hội Phụ nữ). Dư nợ qua kênh tổ chiếm tỷ trọng thấp (khoảng 11,78% dư nợ hộ sản xuất năm 2015).

Chỉ tiêu tín dụng hộ sản xuất	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017	So sánh 2016/2015 (%)	So sánh 2017/2016 (%)
Doanh số cho vay HSX (tỷ đồng)	742,72	835,92	1.133,02	+12,55%	+35,54%
Tỷ trọng DSCV HSX / Tổng DSCV (%)	68,93%	75,94%	80,54%	—	—
Doanh số thu nợ HSX (tỷ đồng)	681,35	789,12	1.083,89	+15,72%	+37,35%
Tỷ trọng DSTN HSX / Tổng DSTN (%)	70,04%	74,84%	80,04%	—	—
Dư nợ tín dụng HSX (tỷ đồng)	572,44	670,29	807,34	+17,09%	+20,44%
Tỷ trọng DNTD HSX / Tổng DNTD (%)	80,14%	80,25%	83,15%	—	—

• Cơ cấu dư nợ hộ sản xuất:
  • Theo kỳ hạn: Dư nợ ngắn hạn chiếm ưu thế nhưng giảm dần tỷ trọng (từ 59,78% năm 2015 xuống 57,00% năm 2017); dư nợ trung - dài hạn tăng từ 233,30 tỷ đồng (40,22%) lên 347,15 tỷ đồng (43,00%) năm 2017.
  • Theo ngành nghề: Lĩnh vực nông - lâm nghiệp chiếm tỷ trọng chi phối (trên 67%), tiếp đến là thương mại - dịch vụ và sản xuất - chế biến.
• Đánh giá thực trạng: Chi nhánh duy trì được tốc độ tăng trưởng quy mô tín dụng cao, tỷ trọng cho vay hộ sản xuất chiếm trên 80% tổng dư nợ, đáp ứng định hướng phát triển nông thôn. Tuy nhiên, tồn tại hạn chế: mạng lưới tổ vay vốn chưa phát triển tương xứng, cơ cấu cho vay theo ngành nghề còn tập trung quá lớn vào nông nghiệp truyền thống, tỷ lệ dư nợ trung - dài hạn phục vụ đầu tư chiều sâu còn khiêm tốn.

Chương 3: Giải pháp mở rộng cho vay hộ sản xuất tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh huyện Lạng Giang

Chương này xác định mục tiêu tăng trưởng tín dụng an toàn, chuyển dịch cơ cấu đầu tư và đề xuất hệ thống giải pháp:

• 6 nhóm giải pháp trọng tâm:
  1. Tăng cường công tác huy động vốn, đặc biệt khai thác nguồn vốn trung và dài hạn từ dân cư để cân đối kỳ hạn cho vay.
  2. Đa dạng hóa đối tượng khách hàng hộ sản xuất, chú trọng các mô hình kinh tế trang trại, gia trại, hộ sản xuất hàng hóa quy mô lớn và ứng dụng công nghệ.
  3. Đa dạng hóa hình thức và phương thức cấp tín dụng: Khôi phục và mở rộng kênh cho vay qua tổ vay vốn phối hợp chính quyền cơ sở; linh hoạt áp dụng cho vay lưu vụ, cho vay hạn mức theo chu kỳ sản xuất.
  4. Đẩy mạnh công tác đào tạo, nâng cao năng lực thẩm định dự án, đạo đức nghề nghiệp và phong cách giao dịch cho đội ngũ cán bộ tín dụng.
  5. Hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, đẩy mạnh các dịch vụ ngân hàng điện tử kèm theo khoản vay và thực hiện các chương trình marketing tiếp cận địa bàn vùng sâu, vùng xa.
  6. Tăng cường giám sát sau giải ngân, kiểm soát chặt chẽ quy trình thu nợ và nâng cao hiệu quả xử lý, thu hồi nợ xấu tồn đọng.
• Hệ thống kiến nghị:
  • Đối với Agribank cấp trên: Hoàn thiện quy chế phân cấp ủy quyền, đơn giản hóa biểu mẫu hồ sơ, hỗ trợ lãi suất điều hành cạnh tranh.
  • Đối với Chính quyền địa phương: Phối hợp đẩy nhanh tiến độ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất làm tài sản bảo đảm, chỉ đạo các hội đoàn thể quản lý tổ vay vốn hiệu quả.
  • Đối với Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện khung pháp lý về giao dịch bảo đảm, duy trì các gói tín dụng chính sách hỗ trợ giảm tổn thất trong nông nghiệp và triển khai bảo hiểm nông nghiệp diện rộng.

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng cụ thể:

• Làm rõ sự tăng trưởng toàn diện của tín dụng hộ sản xuất tại chi nhánh: Doanh số cho vay HSX tăng 52,55% từ 742,72 tỷ đồng (2015) lên 1.133,02 tỷ đồng (2017); Dư nợ HSX tăng từ 572,44 tỷ đồng lên 807,34 tỷ đồng, nâng tỷ trọng đóng góp vào tổng dư nợ chi nhánh từ 80,14% lên 83,15%.
• Xác lập tỷ trọng nguồn vốn dân cư bền vững: Nguồn vốn huy động đạt 2.091,00 tỷ đồng vào năm 2017 (trong đó tiền gửi dân cư chiếm 99,18%), tạo nguồn thanh khoản dồi dào phục vụ đầu tư sản xuất nông nghiệp.
• Thống kê chi tiết mạng lưới tổ vay vốn gồm 102 tổ (95 tổ Hội Nông dân, 7 tổ Hội Phụ nữ) với dư nợ ủy thác qua tổ được theo dõi riêng biệt.

Đóng góp về mặt lý luận và thực tiễn:

• Phân tích chi tiết sự điều chỉnh quy trình cho vay 5 bước tại ngân hàng thương mại dưới tác động trực tiếp của các văn bản pháp lý mới (Bộ luật Dân sự 2015 và Thông tư 39/2016/TT-NHNN) về tư cách chủ thể vay vốn là cá nhân đại diện hộ.
• Hệ thống hóa bộ chỉ tiêu đánh giá mở rộng tín dụng kết hợp chặt chẽ giữa chỉ tiêu quy mô (doanh số, dư nợ, khách hàng) với chỉ tiêu chất lượng (vòng quay vốn, nợ xấu, nợ quá hạn).
• Đề xuất các giải pháp mang tính thực thi cao, bám sát đặc điểm kinh tế - xã hội của một huyện trung du miền núi có ngành kinh tế nông nghiệp chiếm đa số.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của khóa luận:

• Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại một chi nhánh ngân hàng loại II (Agribank Chi nhánh huyện Lạng Giang) với chuỗi số liệu thứ cấp trong 3 năm (2015 – 2017), chưa phản ánh chu kỳ dài hạn của thị trường tín dụng nông thôn.
• Chưa tiến hành khảo sát định lượng bảng hỏi trực tiếp trên quy mô mẫu lớn đối với các hộ sản xuất để phân tích các yếu tố hành vi tác động đến việc lựa chọn ngân hàng.

Hướng nghiên cứu mở rộng:

• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các mô hình chuỗi liên kết giá trị nông sản (liên kết "4 nhà": Nhà nước - Nhà băng - Doanh nghiệp - Nhà nông).
• Khảo sát các hình thức cấp tín dụng không có tài sản bảo đảm gắn với chương trình bảo hiểm nông nghiệp và phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Sinh viên chuyên ngành Ngân hàng thương mại, Tài chính - Ngân hàng tham khảo cấu trúc khóa luận phân tích hoạt động tín dụng; cán bộ tín dụng và nhà quản trị tại các chi nhánh Agribank tuyến huyện nghiên cứu kinh nghiệm thực tế trong quản lý cho vay nông nghiệp nông thôn.
• Nội dung tham khảo trọng tâm:
  • Phương pháp xử lý hồ sơ vay vốn hộ gia đình theo quy định ủy quyền của Bộ luật Dân sự 2015 và Thông tư 39/2016/TT-NHNN (Mục 2.2.1, Chương 2).
  • Hệ thống bảng biểu phân tích cơ cấu dư nợ theo thời hạn, ngành kinh tế và tài sản bảo đảm (Mục 2.2.5, Chương 2).
  • Mô hình phối hợp quản lý vốn vay qua tổ vay vốn liên kết với Hội Nông dân và Hội Liên hiệp Phụ nữ (Mục 2.2.2, Chương 2).

Câu hỏi thường gặp

1. Quy trình cho vay hộ sản xuất tại Agribank Chi nhánh huyện Lạng Giang có sự thay đổi pháp lý cốt lõi nào trong giai đoạn 2015 – 2017? Theo Bộ luật Dân sự 2005 và Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN trước đây, hộ gia đình được coi là một chủ thể độc lập tham gia giao dịch. Từ ngày 15/03/2017, thực hiện Khoản 1 Điều 101 Bộ luật Dân sự 2015 và Thông tư 39/2016/TT-NHNN, chủ thể xác lập quan hệ vay vốn tại ngân hàng phải là cá nhân đại diện cho hộ sản xuất và bắt buộc phải có văn bản ủy quyền hợp pháp của các thành viên trong hộ.

2. Quy mô và tỷ trọng dư nợ cho vay hộ sản xuất tại chi nhánh biến động ra sao trong giai đoạn 2015 – 2017? Dư nợ tín dụng hộ sản xuất tăng trưởng liên tục: Năm 2015 đạt 572,44 tỷ đồng (chiếm 80,14% tổng dư nợ), năm 2016 đạt 670,29 tỷ đồng (tăng 17,09%, chiếm 80,25%) và năm 2017 đạt 807,34 tỷ đồng (tăng 20,44%, chiếm 83,15% tổng dư nợ của toàn chi nhánh).

3. Cơ cấu nguồn vốn huy động của Agribank Chi nhánh huyện Lạng Giang có đặc điểm gì nổi bật? Nguồn vốn huy động của chi nhánh tăng từ 1.289,68 tỷ đồng (2015) lên 2.091,00 tỷ đồng (2017). Trong đó, tiền gửi nội tệ luôn chiếm trên 95%, tiền gửi từ khu vực dân cư chiếm tỷ trọng áp đảo (98,42% năm 2015 và 99,18% năm 2017), trong khi tiền gửi từ các tổ chức kinh tế chiếm tỷ trọng rất nhỏ do địa bàn thuần nông ít doanh nghiệp lớn.

4. Mô hình cho vay qua tổ vay vốn tại chi nhánh được triển khai thông qua những đầu mối đoàn thể nào và quy mô tổ chức ra sao? Chi nhánh thực hiện cho vay bán trực tiếp thông qua tổ vay vốn liên kết với hai tổ chức đoàn thể chính quyền địa phương là Hội Nông dân và Hội Liên hiệp Phụ nữ. Năm 2015 có 112 tổ (105 tổ Hội Nông dân, 7 tổ Hội Phụ nữ) với dư nợ 67,46 tỷ đồng; năm 2016 có 115 tổ (108 tổ Hội Nông dân, 7 tổ Hội Phụ nữ); năm 2017 duy trì 102 tổ (95 tổ Hội Nông dân, 7 tổ Hội Phụ nữ).

5. Cơ cấu dư nợ hộ sản xuất theo thời hạn vay tại chi nhánh dịch chuyển như thế nào? Tỷ trọng dư nợ ngắn hạn có xu hướng giảm nhẹ từ 59,78% (339,64 tỷ đồng) năm 2015 xuống 57,00% năm 2017, trong khi tỷ trọng cho vay trung - dài hạn tăng tương ứng từ 40,22% (233,30 tỷ đồng) năm 2015 lên 43,00% (347,15 tỷ đồng) năm 2017 nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư máy móc, cải tạo đất và phát triển sản xuất quy mô lớn của các hộ gia đình.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Hoàng Lan đã nghiên cứu toàn diện hoạt động mở rộng cho vay hộ sản xuất tại Agribank Chi nhánh huyện Lạng Giang giai đoạn 2015 – 2017 trên cả phương diện lý luận và thực tiễn. Nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu cụ thể phản ánh sự tăng trưởng quy mô tín dụng hộ sản xuất gắn liền với đặc thù kinh tế nông nghiệp địa phương và làm rõ những điều chỉnh nghiệp vụ theo khung khổ pháp lý mới. Hệ thống 6 giải pháp và 3 nhóm kiến nghị được đề xuất có giá trị ứng dụng thực tế trong công tác quản trị rủi ro và mở rộng thị phần tín dụng nông nghiệp, nông thôn tại các tổ chức tín dụng cấp huyện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG CHO VAY ĐỐI VỚI HỘ SẢN XUẤT CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. CHO VAY HỘ SẢN XUẤT CỦA NHTM 1. Khái niệm cho vay hộ sản xuất 1. Khái niệm hộ sản xuất Hộ sản xuất là sự tồn tại tất yếu trong quá trình xây dựng một nền kinh tế đa dạng nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Hộ sản xuất không chỉ có ở nước ta mà còn có ở tất cả các nước có nền sản xuất nông nghiệp trên toàn thế giới. Hộ sản xuất là một đơn vị kinh tế tự chủ, trực tiếp hoạt động sản xuất kinh doanh, là chủ thể trong mọi hoạt động sản xuất kinh doanh và tự chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của mình. Tùy theo đặc điểm địa phương, hình thức sinh hoạt, truyền thống sản xuất kinh doanh mà hộ sản xuất hình thành rất đa dạng, có cách thức sản xuất, tổ chức riêng biệt. Các thành viên trong hộ cùng tham gia vào quá trình giám sát cũng như sản xuất, tạo ra tính tự giác cao trong tất cả các giai đoạn.

Trình độ sản xuất trong hộ sản xuất thấp, chủ yếu là sản xuất thủ công. Vốn kinh doanh thường nhỏ nên quy mô của hộ thường không lớn, chỉ đơn giản, mang tính tự phát, nhỏ lẻ, manh mún. Tuy nhiên, với quy mô bé và chi phí bỏ ra thấp, hộ sản xuất lại có tính linh hoạt, đổi mới, thích ứng nhanh chóng với sự thay đổi của thị trường làm tăng khả năng cạnh tranh. Hộ sản xuất đại bộ phận hoạt động tại nông thôn, chủ yếu tập trung trong lĩnh vực nông nghiệp nên đối tượng sản xuất của hộ thường đa dạng.

Một hộ có thể trồng một lúc nhiều loại cây, đồng thời, chăn nuôi nhiều loại nên có thể kinh doanh nhiều loại sản phẩm khác nhau. Vì thế, thu nhập của hộ có thể đến từ nhiều loại vật nuôi, cây trồng. Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay vẫn là một nền kinh tế với sản xuất nông nghiệp chiếm phần lớn thì có thể thấy, hộ sản xuất là một lực lượng to lớn trong nền kinh tế, có vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế nông thôn. Một bộ phận lớn dân cư Việt Nam hiện nay vẫn sinh sống tại vùng nông thôn nên vấn đề việc làm tại khu vực này luôn được chú trọng.

Mô hình hộ sản xuất, cùng với những chính sách hỗ trợ từ phía nhà nước đã mở ra một hướng mới cho việc giải quyết 5 thất nghiệp tại nông thôn. Việc cùng nhau tập hợp lại tạo điều kiện cho hộ sản xuất có thể sử dụng nguồn lao động một cách có hiệu quả và hợp lý. Từ một mô hình nhỏ, khi làm ăn có hiệu quả, hộ sản xuất có thể mở rộng quy mô và thu hút lao động, tạo ra nhiều công ăn việc làm và tăng thu nhập. Từ đó, góp phần nâng cao dân trí, đời sống sức khỏe của nông dân.

Kinh tế hộ sản xuất thúc đẩy sự phân công lao động dẫn tới chuyên môn hóa và tạo khả năng hợp tác trên cơ sở cùng có lợi. Hộ sản xuất có vai trò to lớn trong việc củng cố khối liên minh công nông, bảo vệ được nền kinh tế nước nhà và trật tự an toàn xã hội, thể hiện bản chất tốt đẹp của xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Từ chỗ các hộ sản xuất chỉ sản xuất thuần nông, lạc hậu một mặt vừa không phát huy được các quan hệ sản xuất, mặt khác không thúc đẩy sản xuất hàng hóa phát triển. Những năm gần đây, kinh tế hộ đã từng bước tạo ra sự chuyển dịch cơ cấu nông thôn, thông qua việc phát triển và có sự chuyên môn hóa trong các lĩnh vực nhỏ: có hộ chuyên thực hiện các dịch vụ về giống, phân bón… Đây là yêu cầu tất yếu và làm cho hiệu quản của sản xuất đạt cao hơn.

Giữa các hộ sản xuất đã có hợp đồng dịch vụ với nhau ở từng công việc. Như vậy, nếu chuyên môn hóa làm cho năng suất lao động tăng, chất lượng sản phẩm tốt hơn thì hợp tác hóa cũng được hoàn thiện hơn. Điều đó xuất phát từ chính nhu cầu của các hộ sản xuất và những đòi hỏi của thị trường. Khái niệm cho vay hộ sản xuất Cho vay là hoạt động kinh doanh chủ yếu của NHTM để tạo ra lợi nhuận.

Kinh tế càng phát triển, doanh số cho vay của các NHTM ngày càng tăng và loại hình cho vay càng trở nên vô cùng đa dạng và phong phú Theo khoản 1 điều 2 thông tư 39/2016/TT-NHNN: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.”[13] Hoạt động cho vay phản ánh mối quan hệ giữa một bên là người cho vay còn bên kia là người đi vay dựa trên nguyên tắc hoàn trả, nghĩa là sau một thời gian nhất định, người vay phải hoàn trả khoản tiền đi vay cho người cho vay và kèm theo một khoản lãi nhất định. Quan hệ giữa các bên vay mượn đều bị ràng buộc bởi cơ chế tín dụng và pháp luật hiện tại. 6 Như vậy, cho vay hộ sản xuất là việc ngân hàng cung ứng vốn cho các hộ sản xuất, hộ gia đình, cá nhân trong hộ để đáp ứng nhu cầu vốn cho quá trình hoạt động sản xuất như sản xuất hàng hóa, thương mại, nông nghiệp, xây dựng, dịch vụ. Có thể thấy, hộ sản xuất có vai trò cực kỳ quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn.

Với chính sách tín dụng hộ sản xuất, ngân hàng vừa có thể tăng thêm lợi nhuận, vừa góp phần giúp các hộ sản xuất có điều kiện mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh, cải thiện đời sống, từ đó góp phần phát triển nông nghiệp, nông thôn theo định hướng chính sách của Chính phủ đề ra. Đặc điểm cho vay hộ sản xuất 1. Tính thời vụ Sản xuất nông nghiệp là quá trình tái sản xuất kinh tế gắn liên với quá trình tái sản xuất tự nhiên, thời gian hoạt động và thời gian xen kẽ vào nhau nhưng không hoàn toàn trùng hợp nhau. Tính thời vụ là một đặc trưng trong nông nghiệp và đặc điểm này quyết định thời điểm cho vay và thu nợ của ngân hàng.

Khi ngân hàng cho vay đối với các đối tượng có tính mùa vụ như cây trồng, vật nuôi thì phải tiến hành tổ chức cho vay vào một thời điểm nhất định trong năm, đầu vụ tiến hành cho vay, giải ngân và đến cuối vụ, khi hộ sản xuất thu hoạch sản phẩm thì thu hồi nợ. Bên cạnh đó, tính thời vụ còn tác động đến thời hạn của các khoản vay. Cụ thể, chu kỳ ngắn hay dài phụ thuộc vào giống cây trồng, vật nuôi và quy trình sản xuất. Vì vậy, việc thời hạn của các khoản vay phù hợp với chu kỳ phát triển của vật nuôi, cây trồng sẽ giúp ngân hàng dễ dàng giám sát và giải ngân cũng như thu hồi nợ hợp lý.

Chi phí tổ chức cho vay cao Do đối tượng cho vay là hộ sản xuất nên quy mô của các khoản vay thường nhỏ, vì vậy chi phí mà ngân hàng phải bỏ ra thường rất lớn. Các khoản chi phí này thường bao gồm chi phí tổ chức mạng lưới, chi phí trong quá trình thẩm định, theo dõi, giám sát việc sử dụng vốn và chi phí phòng ngừa rủi ro. Bên cạnh đó, số lượng khách hàng thường đông nhưng phân bố rộng, rải rác ở nhiều nơi nên buộc ngân hàng phải mở rộng mạng lưới cho vay và thu hồi nợ như mở thêm các chi nhánh, tổ cho vay tại huyện, xã. Chịu ảnh hưởng của môi trường tự nhiên Do hộ sản xuất chủ yếu hoạt động trên lĩnh vực nông nghiệp nên nguồn thu nhập của họ cũng chủ yếu đến từ việc bán các nông sản hoặc các sản phẩm được chế biến từ 7 các nông sản như hoa quả, cây trồng, vật nuôi.

Vì vậy, sản lượng của các sản phẩm mà các hộ tạo ra là yếu tố quyết định trong việc xác định khả năng trả nợ của họ. Có thể thấy, sản lượng nông sản lại phụ thuộc rất lớn vào điều kiện tự nhiên như đất đai, khí hậu, thiên tai, nguồn nước, …Ngoài ra, thời tiết còn là một trong các yếu tố tác động tới giá cả của hàng hóa nông sản. Ví dụ, khi thời tiết thuận lợi, các hộ được bội thu, nguồn cung lớn dẫn đến việc các hộ có thể bị ép giá, từ đó làm giá nông sản bị sụt giảm và ảnh hưởng tới khả năng trả nợ của hộ sản xuất. Các hình thức cho vay hộ sản xuất 1.

Căn cứ theo phương thức tổ chức vay * Cho vay trực tiếp Cho vay trực tiếp là quan hệ tín dụng trong đó khách hàng có nhu cầu về vốn giao dịch trực tiếp vs ngân hàng để vay vốn để trả nợ. Trong cho vay trực tiếp việc cấp tín dụng có thể tồn tại dưới dạng song phương hoặc đa phương (thường gặp là 3 bên) Với thể thức cho vay song phương, ngân hàng giải ngân/thu nợ trực tiếp với khách hàng vay. Ưu điểm của phương pháp này là ngân hàng có thể thu thập thông tin của khách hàng một cách nhanh chóng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc ra quyết định cho vay, giám sát chặt chẽ khách hàng. Tuy nhiên, nhược điểm là gây tốn kém, tăng chi phí nghiệp vụ cho ngân hàng, quá tải cho các cán bộ tín dụng do phải thực hiện khối lượng công việc lớn.

Với thể thức đa phương, hợp đồng tín dụng có nhiều bên tham gia, trong đó bên thứ 3 (ngoài ngân hàng và khách hàng vay) là những tổ chức có trách nhiệm cung ứng vật tư, hàng hóa thuộc đối tượng vay và tiền vay sẽ được ngân hàng giải ngân để thanh toán trực tiếp cho các tổ chức này; hoặc bên thứ 3 là các đơn vị bao tiêu mà họ có trách nhiệm thanh toán nợ cho ngân hàng nhân danh khách hàng đi vay. * Cho vay bán trực tiếp Cho vay bán trực tiếp là quan hệ tín dụng trong đó khách hàng có nhu cầu về vốn giao dịch với ngân hàng thông qua tổ hợp tác vay vốn hoặc các tổ chức trung gian (tổ liên doanh, liên đới vay vốn). Tính trực tiếp thể hiện ở chỗ khách hàng thực chất vẫn là những hộ nông dân của tổ, ngân hàng thẩm định vay theo từng nhu cầu và điều kiện của mỗi hộ và từng hộ phải chịu trách nhiệm trực tiếp về hoàn trả số tiền vay.