Luận văn thạc sĩ xây dựng mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc bệnh nhân trong bệnh viện nghiên cứu tại khoa nhi bệnh viện k3 tân triều hà nội

Luận văn thạc sĩ y tế nghiên cứu xây dựng mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc bệnh nhân trong bệnh viện nghiên cứu tại khoa nhi, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Đỗ Thị Thùy Dung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Hồi Loan
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Xây dựng mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc bệnh nhân trong bệnh viện
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 0.3. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 0.4. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.5. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 0.6. Phạm vi nghiên cứu
• 0.7. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1. NỘI DUNG CHÍNH
• 1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.1.2. Khái niệm công cụ. Một số lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu
• 1.1.3. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.1.3.1. Tổng quan địa bàn nghiên cứu
• 1.1.3.2. Vài nét về bệnh nhân và người nhà chăm sóc bệnh nhân tại khoa Nhi bệnh viện K3 Tân Triều
• 1.2. Tiểu kết chương 1
• 1.3. NHU CẦU CỦA NGƯỜI NHÀ CHĂM SÓC BỆNH NHÂN TRONG QUÁ TRÌNH CHĂM SÓC CHO BỆNH NHÂN TRONG BỆNH VIỆN
• 1.3.1. Nhu cầu của người nhà chăm sóc bệnh nhân
• 1.3.2. Nhu cầu của bệnh nhân
• 1.4. Tiểu kết chương 2
• 1.5. XÂY DỰNG MÔ HÌNH TỰ HỖ TRỢ CHO NGƯỜI NHÀ CHĂM SÓC BỆNH NHÂN TRONG BỆNH VIỆN
• 1.5.1. Cấu trúc hình thành mô hình tự hỗ trợ
• 1.5.2. Hoạt động của mô hình tự hỗ trợ
• 1.5.3. Xây dựng chương trình hoạt động
• 1.6. Tiểu kết chương 3
• 2. PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 2.1. Khuyến nghị với bệnh viện K3
• 2.2. Khuyến nghị với người nhà bệnh nhân
• 2.3. Khuyến nghị với Bộ Y tế
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• ĐỀ CƯƠNG PHỎNG VẤN SÂU
• BIÊN BẢN PHỎNG VẤN SÂU
• PHIẾU TRƯNG CẦU Ý KIẾN

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc bệnh nhân

Mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc bệnh nhân là một khái niệm mới mẻ nhưng ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh chăm sóc sức khỏe hiện đại. Mô hình này không chỉ giúp người nhà bệnh nhân giảm bớt gánh nặng tâm lý mà còn tạo ra một môi trường hỗ trợ lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình. Theo nghiên cứu của Đỗ Thị Thùy Dung, mô hình này đã được áp dụng thành công tại Khoa Nhi Bệnh viện K3 Tân Triều, Hà Nội, mang lại nhiều lợi ích cho cả bệnh nhân và người chăm sóc.

1.1. Khái niệm mô hình tự hỗ trợ trong chăm sóc bệnh nhân

Mô hình tự hỗ trợ được định nghĩa là một hệ thống hỗ trợ mà trong đó người nhà bệnh nhân có thể chia sẻ kinh nghiệm, cảm xúc và thông tin với nhau. Điều này giúp họ cảm thấy không đơn độc trong quá trình chăm sóc, đồng thời nâng cao kỹ năng chăm sóc và quản lý bệnh nhân.

1.2. Lợi ích của mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc

Mô hình tự hỗ trợ mang lại nhiều lợi ích như giảm căng thẳng, tăng cường sự tự tin và cải thiện kỹ năng chăm sóc. Người nhà bệnh nhân có thể học hỏi từ nhau, chia sẻ những khó khăn và tìm ra giải pháp hiệu quả hơn trong việc chăm sóc bệnh nhân.

II. Vấn đề và thách thức trong chăm sóc bệnh nhân tại bệnh viện

Chăm sóc bệnh nhân trong bệnh viện thường gặp nhiều thách thức, đặc biệt là đối với người nhà bệnh nhân. Họ không chỉ phải đối mặt với nỗi lo lắng về tình trạng sức khỏe của người thân mà còn phải xử lý các vấn đề tâm lý và xã hội khác. Theo nghiên cứu, nhiều người nhà bệnh nhân cảm thấy thiếu thông tin và hỗ trợ trong quá trình chăm sóc.

2.1. Những khó khăn mà người nhà chăm sóc bệnh nhân gặp phải

Người nhà chăm sóc bệnh nhân thường gặp khó khăn trong việc quản lý thời gian, cảm xúc và thông tin. Họ có thể cảm thấy mệt mỏi, lo âu và thiếu sự hỗ trợ từ các nhân viên y tế.

2.2. Tác động tâm lý của việc chăm sóc bệnh nhân

Việc chăm sóc bệnh nhân có thể gây ra nhiều tác động tâm lý tiêu cực cho người nhà, bao gồm stress, trầm cảm và cảm giác cô đơn. Điều này ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần của họ và khả năng chăm sóc bệnh nhân.

III. Phương pháp xây dựng mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc bệnh nhân

Để xây dựng mô hình tự hỗ trợ hiệu quả, cần có các phương pháp cụ thể nhằm tạo ra một môi trường hỗ trợ tích cực cho người nhà bệnh nhân. Các phương pháp này bao gồm việc tổ chức các buổi gặp gỡ, chia sẻ kinh nghiệm và cung cấp thông tin cần thiết.

3.1. Tổ chức các buổi gặp gỡ và chia sẻ kinh nghiệm

Các buổi gặp gỡ giúp người nhà bệnh nhân có cơ hội giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm và cảm xúc. Điều này không chỉ giúp họ cảm thấy thoải mái hơn mà còn tạo ra một cộng đồng hỗ trợ lẫn nhau.

3.2. Cung cấp thông tin và tài liệu hỗ trợ

Cung cấp thông tin về bệnh tật, quy trình chăm sóc và các nguồn lực hỗ trợ là rất quan trọng. Người nhà bệnh nhân cần được trang bị kiến thức để có thể chăm sóc tốt hơn cho người thân của mình.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình tự hỗ trợ trong bệnh viện

Mô hình tự hỗ trợ đã được áp dụng thành công tại nhiều bệnh viện, mang lại những kết quả tích cực cho cả bệnh nhân và người nhà. Các nghiên cứu cho thấy rằng mô hình này không chỉ giúp cải thiện chất lượng chăm sóc mà còn nâng cao sự hài lòng của người bệnh.

4.1. Kết quả nghiên cứu tại Khoa Nhi Bệnh viện K3 Tân Triều

Nghiên cứu tại Khoa Nhi Bệnh viện K3 Tân Triều cho thấy mô hình tự hỗ trợ đã giúp người nhà bệnh nhân cảm thấy thoải mái hơn và giảm bớt căng thẳng trong quá trình chăm sóc.

4.2. Những mô hình tự hỗ trợ thành công khác

Nhiều bệnh viện khác cũng đã triển khai mô hình tự hỗ trợ và đạt được những kết quả khả quan. Các mô hình này đã giúp người nhà bệnh nhân cải thiện kỹ năng chăm sóc và tạo ra một môi trường hỗ trợ tích cực.

V. Kết luận và tương lai của mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc bệnh nhân

Mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc bệnh nhân là một giải pháp hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe. Tương lai của mô hình này hứa hẹn sẽ phát triển mạnh mẽ hơn, góp phần cải thiện sức khỏe tâm lý cho người nhà bệnh nhân và nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

5.1. Tầm quan trọng của mô hình tự hỗ trợ trong tương lai

Mô hình tự hỗ trợ sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh chăm sóc sức khỏe hiện đại, khi mà nhu cầu hỗ trợ tâm lý cho người nhà bệnh nhân ngày càng cao.

5.2. Đề xuất phát triển mô hình tự hỗ trợ

Cần có các chính sách và chương trình hỗ trợ để phát triển mô hình tự hỗ trợ, nhằm đảm bảo rằng người nhà bệnh nhân luôn nhận được sự hỗ trợ cần thiết trong quá trình chăm sóc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, các vấn đề xã hội liên quan đến chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ người bệnh ngày càng trở nên cấp thiết. Tại Việt Nam, nghề công tác xã hội (CTXH) trong lĩnh vực y tế mới được chú trọng phát triển trong khoảng 10 năm trở lại đây, đặc biệt với sự ra đời của các đề án phát triển nghề CTXH trong ngành y tế giai đoạn 2011-2020. Theo báo cáo của ngành, đến năm 2015, đã có 4 mô hình CTXH thí điểm tại các bệnh viện tuyến trung ương và 6 mô hình tại bệnh viện tuyến tỉnh, với mục tiêu mở rộng đến 80% bệnh viện tuyến trung ương vào năm 2020. Tuy nhiên, việc triển khai mô hình CTXH trong bệnh viện vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc hỗ trợ người nhà chăm sóc bệnh nhân – nhóm đối tượng chịu áp lực lớn về tâm lý, tài chính và sinh hoạt trong quá trình điều trị dài ngày.

Luận văn tập trung nghiên cứu xây dựng mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc bệnh nhân tại Khoa Nhi, Bệnh viện K3 Tân Triều, Hà Nội, trong giai đoạn từ tháng 12/2016 đến tháng 4/2017. Mục tiêu chính là đánh giá nhu cầu thực tế của người nhà chăm sóc, từ đó xây dựng và triển khai mô hình tự hỗ trợ nhằm giảm tải áp lực cho đội ngũ y bác sĩ, đồng thời nâng cao chất lượng chăm sóc bệnh nhân và hỗ trợ tinh thần cho người nhà. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc phát triển nghề CTXH trong bệnh viện, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và sự hài lòng của người bệnh cũng như người nhà bệnh nhân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính:

1. Lý thuyết nhu cầu của Abraham Maslow: Lý thuyết này phân loại nhu cầu của con người thành 5 cấp bậc từ cơ bản đến cao cấp: nhu cầu sinh lý, an toàn, xã hội, được tôn trọng và tự khẳng định. Trong bối cảnh chăm sóc bệnh nhân, người nhà chăm sóc có nhu cầu đa dạng từ đảm bảo dinh dưỡng, an toàn sức khỏe, đến nhu cầu được chia sẻ, hỗ trợ tinh thần và khẳng định vai trò trong quá trình chăm sóc.

2. Lý thuyết hệ thống sinh thái: Lý thuyết này nhấn mạnh mối quan hệ tương tác giữa cá nhân với gia đình, cộng đồng và môi trường xã hội. Người nhà chăm sóc bệnh nhân không chỉ chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố cá nhân mà còn bởi cấu trúc, văn hóa và diễn biến của hệ thống xã hội xung quanh. Việc xây dựng mô hình tự hỗ trợ dựa trên lý thuyết này nhằm tạo ra một hệ thống hỗ trợ đa chiều, kết nối các nguồn lực xã hội và gia đình.

Ngoài ra, khái niệm tự hỗ trợ (self-help) được áp dụng để xây dựng mô hình, trong đó các cá nhân cùng chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau nhằm giải quyết khó khăn chung, tăng cường sức mạnh cộng đồng và giảm áp lực cho hệ thống y tế.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thu thập trực tiếp tại Khoa Nhi, Bệnh viện K3 Tân Triều, bao gồm 70 phiếu khảo sát định lượng với người nhà chăm sóc bệnh nhân, 20 cuộc phỏng vấn sâu với các nhóm đối tượng gồm nhân viên y tế, người nhà chăm sóc, nhóm đồng đẳng và tình nguyện viên.

• Phương pháp chọn mẫu: Mẫu khảo sát được chọn theo phương pháp cộng dồn, dựa trên tiêu chí người nhà chăm sóc bệnh nhân điều trị nội trú tối thiểu 1 tháng. Phỏng vấn sâu được thực hiện với các đối tượng có kinh nghiệm và vai trò liên quan trực tiếp đến quá trình chăm sóc và hỗ trợ bệnh nhân.

• Phương pháp phân tích: Dữ liệu định lượng được xử lý bằng phần mềm SPSS để phân tích thống kê mô tả và đánh giá nhu cầu. Dữ liệu định tính từ phỏng vấn sâu được phân tích theo chủ đề nhằm làm rõ các khó khăn, nhu cầu và đề xuất giải pháp. Quá trình nghiên cứu diễn ra từ tháng 12/2016 đến tháng 4/2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khó khăn tài chính là vấn đề ưu tiên hàng đầu: 67.3% người nhà chăm sóc bệnh nhân cho biết khó khăn về tài chính là trở ngại lớn nhất trong quá trình chăm sóc. Điều này phù hợp với thực tế đa số gia đình bệnh nhân thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo (chiếm khoảng 30%), nghề nghiệp chủ yếu là nông dân (44.3%), gây áp lực kinh tế lớn khi phải nghỉ làm dài ngày để chăm sóc bệnh nhân.

2. Nhu cầu hỗ trợ tinh thần và chia sẻ kinh nghiệm cao: 32.9% người nhà mong muốn nhận được sự giúp đỡ từ người nhà bệnh nhân khác, 25.7% tìm đến bác sĩ khi cần tư vấn chuyên môn, 27.1% mong nhận hỗ trợ vật chất từ nhà tài trợ. Các hoạt động hỗ trợ lẫn nhau như mua thuốc hộ (31.4%), giới thiệu chỗ ăn nghỉ (15.7%), chia sẻ thông tin bệnh (28.6%) và hướng dẫn chăm sóc (20%) được đánh giá rất tích cực.

3. Người nhà chăm sóc chủ yếu là nữ (71.4%) và trong độ tuổi lao động (70% từ 30-60 tuổi), điều này đồng nghĩa với việc họ phải đối mặt với áp lực kép: chăm sóc bệnh nhân và gánh vác kinh tế gia đình.

4. Mô hình tự hỗ trợ được đánh giá tích cực: Sau khi triển khai mô hình, người nhà chăm sóc bệnh nhân cảm thấy giảm bớt áp lực tâm lý, có nơi để chia sẻ, nhận được sự hỗ trợ thiết thực từ nhóm đồng đẳng và tình nguyện viên. Mô hình cũng giúp giảm tải công việc tư vấn cho đội ngũ y bác sĩ và điều dưỡng.

Thảo luận kết quả

Khó khăn tài chính là rào cản lớn nhất, tương đồng với các nghiên cứu trước đây về bệnh nhân ung thư và bệnh nhi điều trị dài ngày. Việc người nhà chăm sóc chủ yếu là nữ trong độ tuổi lao động cũng làm tăng áp lực kinh tế và tâm lý, do phải nghỉ việc và đảm nhận vai trò chăm sóc toàn diện. Nhu cầu hỗ trợ từ người nhà bệnh nhân khác thể hiện rõ vai trò của mạng lưới tự hỗ trợ trong việc tạo sự đồng cảm, chia sẻ kinh nghiệm và giảm cảm giác cô đơn.

Mô hình tự hỗ trợ được xây dựng dựa trên lý thuyết hệ thống sinh thái và nhu cầu Maslow đã phát huy hiệu quả trong thực tế, tạo ra một hệ thống hỗ trợ đa chiều, kết nối người nhà chăm sóc với nhau và với đội ngũ y tế, tình nguyện viên. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về vai trò của nhóm tự giúp đỡ trong chăm sóc sức khỏe tâm thần và bệnh mãn tính.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ các khó khăn, nhu cầu hỗ trợ và mức độ hài lòng của người nhà chăm sóc trước và sau khi triển khai mô hình, giúp minh họa rõ nét hiệu quả của mô hình tự hỗ trợ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và nhân rộng mô hình tự hỗ trợ người nhà chăm sóc bệnh nhân tại các khoa điều trị dài ngày, đặc biệt là khoa Nhi, nhằm giảm áp lực tâm lý và hỗ trợ kỹ năng chăm sóc. Thời gian triển khai: 6-12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo bệnh viện phối hợp với phòng CTXH.

2. Tăng cường đào tạo kỹ năng CTXH cho nhân viên y tế và tình nguyện viên để hỗ trợ người nhà chăm sóc về mặt tâm lý và kỹ thuật chăm sóc bệnh nhân. Thời gian: liên tục, ưu tiên trong 12 tháng đầu. Chủ thể: Phòng đào tạo và phòng CTXH bệnh viện.

3. Phát triển mạng lưới nhóm đồng đẳng và câu lạc bộ tự hỗ trợ nhằm tạo môi trường chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ vật chất và tinh thần cho người nhà chăm sóc. Thời gian: 3-6 tháng để thành lập và vận hành. Chủ thể: Phòng CTXH phối hợp với các tổ chức xã hội.

4. Kêu gọi và quản lý nguồn tài trợ hiệu quả để hỗ trợ chi phí điều trị và sinh hoạt cho bệnh nhân và người nhà có hoàn cảnh khó khăn. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Phòng CTXH, Ban giám đốc bệnh viện và các tổ chức từ thiện.

5. Xây dựng chính sách hỗ trợ đặc thù cho người nhà chăm sóc bệnh nhân như hỗ trợ chỗ ở, ăn uống, tư vấn tâm lý nhằm giảm bớt gánh nặng sinh hoạt. Thời gian: 12 tháng. Chủ thể: Ban giám đốc bệnh viện phối hợp với các phòng ban liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhân viên công tác xã hội và cán bộ y tế: Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển các mô hình hỗ trợ người nhà chăm sóc bệnh nhân, nâng cao hiệu quả công tác xã hội trong bệnh viện.

2. Quản lý bệnh viện và các cơ sở y tế: Tham khảo để xây dựng chính sách, mô hình hỗ trợ người nhà chăm sóc, giảm tải áp lực cho nhân viên y tế và nâng cao chất lượng dịch vụ.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành công tác xã hội, y tế công cộng: Tài liệu tham khảo về phương pháp nghiên cứu, xây dựng mô hình tự hỗ trợ và ứng dụng lý thuyết trong thực tiễn.

4. Các tổ chức phi chính phủ, tổ chức từ thiện: Hiểu rõ nhu cầu thực tế của người nhà chăm sóc bệnh nhân để thiết kế các chương trình hỗ trợ phù hợp, hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc bệnh nhân là gì?
   Mô hình này là một hệ thống kết nối người nhà chăm sóc bệnh nhân với nhau để chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ tinh thần và vật chất, giảm áp lực cá nhân và tăng hiệu quả chăm sóc. Ví dụ, các nhóm đồng đẳng giúp nhau trong việc mua thuốc, chăm sóc bệnh nhân và động viên tinh thần.

2. Tại sao người nhà chăm sóc bệnh nhân cần được hỗ trợ?
   Người nhà chăm sóc thường chịu áp lực lớn về tài chính, tâm lý và sinh hoạt khi phải chăm sóc bệnh nhân dài ngày. Họ cần được hỗ trợ để giảm stress, nâng cao kỹ năng chăm sóc và duy trì sức khỏe tinh thần, từ đó góp phần cải thiện kết quả điều trị.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Nghiên cứu kết hợp phương pháp định lượng (khảo sát 70 người nhà chăm sóc) và định tính (20 phỏng vấn sâu) để đánh giá nhu cầu và xây dựng mô hình. Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm SPSS và phương pháp phân tích chủ đề.

4. Mô hình tự hỗ trợ có thể áp dụng ở đâu ngoài bệnh viện K3?
   Mô hình có thể nhân rộng tại các bệnh viện có khoa điều trị dài ngày, đặc biệt là khoa nhi, ung bướu, tâm thần, nơi người nhà chăm sóc bệnh nhân chịu nhiều áp lực và cần hỗ trợ lẫn nhau.

5. Làm thế nào để bệnh viện có thể triển khai mô hình tự hỗ trợ hiệu quả?
   Bệnh viện cần phối hợp giữa phòng CTXH, đội ngũ y tế và các tổ chức xã hội để xây dựng mạng lưới nhóm đồng đẳng, đào tạo kỹ năng cho nhân viên và tình nguyện viên, đồng thời kêu gọi nguồn lực tài trợ để duy trì hoạt động.

Kết luận

• Luận văn đã xác định rõ nhu cầu đa dạng và cấp thiết của người nhà chăm sóc bệnh nhân tại Khoa Nhi, Bệnh viện K3 Tân Triều, đặc biệt là khó khăn về tài chính và nhu cầu hỗ trợ tinh thần.
• Mô hình tự hỗ trợ được xây dựng dựa trên lý thuyết Maslow và hệ thống sinh thái, phù hợp với thực tiễn và được đánh giá tích cực sau khi triển khai.
• Mô hình góp phần giảm tải áp lực cho đội ngũ y bác sĩ, nâng cao chất lượng chăm sóc và sự hài lòng của người bệnh và người nhà.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nhân rộng và phát triển mô hình trong các bệnh viện khác, đồng thời tăng cường đào tạo và kêu gọi nguồn lực hỗ trợ.
• Khuyến khích các cơ sở y tế, nhà nghiên cứu và tổ chức xã hội tham khảo và áp dụng mô hình để nâng cao hiệu quả công tác xã hội trong lĩnh vực y tế.

Các bệnh viện và cơ quan quản lý cần phối hợp triển khai mô hình tự hỗ trợ, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để hoàn thiện và nhân rộng mô hình nhằm phục vụ tốt hơn cho người bệnh và người nhà chăm sóc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Lịch sử phát triển nhân loại cho thấy, ở bất cứ thời kỳ nào, với bất kể trình độ phát triển ra sao bao giờ cũng nảy sinh các vấn đề xã hội cùng với các nhóm xã hội yếu thế cần phải đƣợc quan tâm giúp đỡ. Các vấn đề xã hội trong mọi thời đại là hậu quả trực tiếp của quá trình phát triển kinh tế, xã hội. Các vấn đề xã hội nảy sinh cũng giống nhƣ các căn bệnh của một thực thể xã hội, các vấn đề đó chỉ có thể giải quyết đƣợc bằng những tri thức và phƣơng pháp khoa học của nghề Công tác xã hội.

Sứ mệnh của nghề công tác xã hội đã đƣợc hiệp hội Nhân viên công tác xã hội Quốc tế xác định vào tháng 7/2000: “.Nghề công tác xã hội thúc đẩy sự thay đổi xã hội, giải quyết vấn đề trong mối quan hệ của con người, tăng năng lực và giải phóng cho người dân nhằm giúp cho cuộc sống của họ ngày càng thoải mái, dễ chịu. Ở Việt Nam Công tác xã hội là một nghề mới, hầu nhƣ mọi ngƣời còn lạ lẫm với tên gọi của nghề. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của đất nƣớc, nghề CTXH đã đƣợc công nhận là một nghề với nhiều công việc đáp ứng nhu cầu phục vụ xã hội. Nghề CTXH đã và đang có vai trò quan trọng đối với sự phát triển bình đẳng và tiến bộ của mỗi quốc gia và nhân loại.

Đặc biệt, nghề CTXH góp phần giải quyết các vấn đề xã hội liên quan đến đời sống của từng cá nhân, từng gia đình, nhóm xã hội và cộng đồng những ngƣời yếu thế. Ngày 25/3/2010, Thủ tƣớng Chính phủ ban hành Quyết định 32/2010/QĐ- TTg phê duyệt Đề án phát triển nghề công tác xã hội giai đoạn 2010-2020. Mục tiêu giai đoạn 2010-2015 của Đề án bao gồm: Xây dựng và ban hành mã ngạch, chức danh, tiêu chuẩn nghiệp vụ các ngạch viên chức công tác xã hội, tiêu chuẩn đạo đức cán bộ, viên chức, nhân viên công tác xã hội; Xây dựng ban hành mới hoặc sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật có liên quan nhằm tạo môi trƣờng pháp lý đồng bộ, thống nhất để phát triển nghề công tác xã hội. Phát triển đội ngũ cán bộ, viên chức, nhân viên, cộng tác viên công tác xã hội trong cả nƣớc, 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] phấn đấu đến năm 2015 tăng khoảng 10%; Xây dựng tối thiểu 10 mô hình điểm Trung tâm cung cấp dịch vụ công tác xã hội tại một số quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, của tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng đại diện cho các khu vực, vùng, miền trong phạm vi toàn quốc; Đào tạo, đào tạo lại, bồi dƣỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và tập huấn kỹ năng cho 50% số cán bộ, viên chức, nhân viên và cộng tác viên công tác xã hội đang làm việc tại các xã, phƣờng, thị trấn; Xây dựng, hoàn chỉnh chƣơng trình, nội dung đào tạo và dạy nghề trình độ Sơ cấp, Trung cấp, Cao đẳng, Đại học và sau đại học công tác xã hội; Nâng cao chất lƣợng đội ngũ giảng viên ngành công tác xã hội; Nâng cao nhận thức của toàn xã hội về nghề công tác xã hội.

[8] Ngày 15/7/2011 Bộ Y tế đã ban hành quyết định phê duyệt Đề án “Phát triển nghề công tác xã hội trong ngành y tế giai đoạn 2011-2020” với mục tiêu hình thành và phát triển nghề công tác xã hội trong ngành y tế, góp phần tăng cƣờng chất lƣợng, hiệu quả của sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Mục tiêu của Đề án là đến năm 2015 sẽ xây dựng thí điểm 4 mô hình trong các bệnh viện tuyến trung ƣơng, 6 mô hình trong các bệnh viện tuyến tỉnh. Đến 2020 triển khai tại 80% bệnh viện tuyến trung ƣơng, 60% bệnh viện tuyến tỉnh, 30% bệnh viện tuyến huyện và 40% số xã, phƣờng.[33] Ngày 26/11/2015, Bộ Y tế ban hành Thông tƣ số 43/2015/TT-BYT Quy định về nhiệm vụ và hình thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ Công tác xã hội của bệnh viện. Điều này đã giúp các bệnh viện không chỉ có vai trò khám chữa bệnh mà trở thành nhịp cầu nối giữa bệnh nhân – cộng đồng.

Trên thực tế, đã có rất nhiều bệnh viện triển khai có hiệu quả mô hình Phòng CTXH tại bệnh viện, trong đó đặc biệt chú trọng các hoạt động từ thiện và vận động, tiếp nhận tài trợ về kinh phí, vật chất để hỗ trợ ngƣời bệnh có hoàn cảnh khó khăn. Nhờ vậy, nhiều bệnh nhân nguy kịch có cơ hội hồi sinh, tiếp tục chắp cánh cho những ƣớc mơ còn dang dở…[37] Cùng với sự phát triển đó, một loạt các trƣờng Đại học, Cao Đẳng trong cả nƣớc cũng đã thành lập những khoa, bộ môn đào tạo Công tác xã hội: ĐH 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐH Quốc gia Hà Nội, ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh, ĐH Đà Lạt, ĐH Sƣ phạm Hà Nội, ĐH Đồng Tháp, ĐH Công đoàn, ĐH Lao động xã hội, ĐH Vinh, ĐH Quy Nhơn, ĐH Mở TP Hồ Chí Minh, ĐH Dân lập Thăng Long, ĐH Khoa học Huế, Cao đẳng Sƣ phạm Trung Ƣơng, Cao đẳng Sƣ phạm Hà Nam, Cao đẳng Sƣ phạm Hòa Bình, Cao đẳng Sƣ phạm Quảng Bình, Cao đẳng Sƣ phạm Kon Tum… nhằm cung cấp đội ngũ nhân viên CTXH chuyên nghiệp phục vụ xã hội. Trƣớc những điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội ở Việt Nam, các mô hình, trung tâm tham vấn, tƣ vấn liên quan đến các lĩnh vực CTXH cũng dần đƣợc hình thành. Đặc biệt Công tác xã hội đã đƣợc xây dựng và phát triển trong lĩnh vực y tế với nhiều mô hình nổi bật.

“Bệnh viện là nơi cần có sự xuất hiện của công tác xã hội nhất. Mỗi bệnh viện nên thành lập một đơn vị chuyên đảm nhận hoạt động công tác xã hội.Một ngày, có bác sĩ khám tới vài chục thậm chí tới gần 100 bệnh nhân. Quá tải, bác sỹ không đủ thời gian, sức lực để tƣ vấn và trả lời những thắc mắc của ngƣời bệnh xung quanh căn bệnh của họ. Nếu không có sự cảm thông, mối giao tiếp ấy đôi khi dẫn đến những xung đột đáng tiếc” (TS.

Hoàng Bích Hường, Giám đốc Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ dân số y tế), nếu các bệnh viện có phòng Công tác xã hội thì bác sĩ có thể giới thiệu bệnh nhân đến đó. Nhân viên Công tác xã hội sẽ giải thích cặn kẽ hơn về tình trạng bệnh, ngƣời bệnh sẽ cảm thấy yên tâm và hài lòng hơn. Công tác xã hội trong bệnh viện có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc chăm sóc sức khỏe cho ngƣời dân nói chung và bệnh nhân có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nói riêng. Bởi vì bất kỳ ngƣời nào khi phải tiến hành điều trị trong một thời gian dài khi phải nằm viện quá lâu thì cả họ và ngƣời thân đều có những vấn đề về tâm lý bên cạnh nỗi đau thể xác do đó việc chữa trị chỉ có hiệu quả khi có sự kết hợp giữa y tế và công tác xã hội.

Tuy nhiên Công tác xã hội trong bệnh viện còn là một lĩnh vực khá mới mẻ ở nƣớc ta nên việc chăm sóc và hỗ trợ cho các bệnh nhân và gia đình có hoàn cảnh khó khăn vẫn còn gặp nhiều hạn chế về nguồn nhân lực, nguồn tài chính phụ thuộc chủ yếu vào các tổ chức từ thiện. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Bên cạnh đó, trong quá trình tìm hiểu ngƣời nghiên cứu nhận thấy ở hầu hết bệnh viện hiện nay bệnh nhân đều gặp khó khăn trong quá trình điều trị bệnh, đặc biệt là những bệnh hiểm nghèo phải điều trị trong thời gian dài. Sự xuất hiện của Nhân viên CTXH trong bệnh viện là vô cùng cần thiết.Trƣớc thực trạng hiện nay, khi mà mô hình CTXH trong bệnh viện chƣa thể nhân rộng và triển khai rộng khắp các bệnh viên trong cả nƣớc thì việc trang bị kĩ năng, kiến thức cho ngƣời nhà chăm sóc bệnh nhân để họ tự hỗ trợ giúp đỡ lẫn nhau là vô cùng cần thiết. Chính vì những lý do đó ngƣời nghiên cứu quyết định tiến hành thực hiện đề tài:“Xây dựng mô hình tự hỗ trợ cho người nhà chăm sóc bệnh nhân trong bệnh viện (Nghiên cứu tại Khoa Nhi bệnh viện K3 Tân Triều - Hà Nội)”.

Tổng quan tình hình nghiên cứu CTXH là một nghề hiện đang đƣợc trú trọng phát triển tại Việt Nam. Đã có nhiều trƣờng Đại học, Cao đẳng trong cả nƣớc tiến hành đào tạo cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ về Công tác xã hội. Bên cạnh đó, cũng có rất nhiều nhà nghiên cứu đã dành thời gian tìm hiểu, nghiên cứu về các vấn đề xoay quanh nội dung Công tác xã hội trong bệnh viện bao gồm các lĩnh vực: y tế, tâm lý…Hầu hết các nghiên cứu mới dừng lại ở mức độ vĩ mô tức là đánh giá thực trạng chung, nhu cầu chung của một tập thể mà chƣa tiến hành chú trọng giải quyết vấn đề. Các nghiên cứu đó chính là cơ sở thực tiễn của cho đề tài, ngƣời nghiên cứu tiến hành tổng hợp các nghiên cứu liên quan đến Công tác xã hội trong bệnh viện, các nội dung nghiên cứu đã đƣợc triển khai và thực hiện với các nhóm đối tƣợng trong bệnh viện, từ đó học hỏi các khía cạnh khai thác và phát triển những luận điểm mới trong nghiên cứu của mình.

Ngƣời nghiên cứu đã tiến hành tổng hợp lại một số nghiên cứu sau: Nghiên cứu “Đánh giá thực trạng và nhu cầu phát triển nghề Công tác xã hội trong ngành Y tế” do Viện Chiến lƣợc và chính sách Y tế tiến hành từ tháng 9 năm 2011 đến tháng 1 năm 2012 tại một số đơn vị Y tế tuyến Trung Ƣơng và 6 tỉnh/TP: Yên Bái, Nam Định, Thừa Thiên Huế, Lâm Đồng, Thành phố Hồ Chí 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Minh và Cần Thơ. Nghiên cứu nhằm tìm hiểu thực trạng, nhu cầu phát triển nghề công xã hội tại các cơ sở y tế và đề xuất kế hoạch đào nhân lực về chuyên ngành này trong thời gian tới. Kết quả khảo sát cũng cho thấy vai trò của CTXH đã bƣớc đầu đƣợc các cán bộ lãnh đạo, nhân viên Y tế cũng nhƣ bệnh nhân tại một số bệnh viện ghi nhận. Bởi vậy phát triển các hoạt động về CTXH đã trở thành nhu cầu bức thiết tại nhiều cơ sở Y tế đặc biệt là với các bệnh viện.