CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ QUY HOẠCH SỬ DỤNG ĐẤT VÀ CHƯƠNG TRÌNH NÔNG THÔN MỚI 1.1 Quy hoạch sử dụng đất 1.1 Khái niệm và đặc điểm của quy hoạch sử dụng đất a. Khái niệm: Về mặt thuật ngữ, “quy hoạch” là việc là xác định một cách trật tự nhất định như phân bổ, bố trí, tổ chức, sắp xếp,. “đất đai” là một phần của lãnh thổ nhất định có vị trí hình thể, diện tích với những tính chất tự nhiên hoặc mới tạo thành, tạo ra những điều kiện nhất định cho việc sử dụng theo các mục đích khác nhau. Quy hoạch sử dụng đất theo nghĩa thông thường: là sự phân bổ, bố trí đất đai cho các mục đích phát triển kinh tế – xã hội, an ninh quốc phòng của cả nước và từng địa phương trong một giai đoạn nhất định trong tương lai.
Mặt khác, việc phân bổ và bố trí đất đai phục vụ mục đích phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng cần dựa trên những thuộc tính tự nhiên, vị trí, diện tích đất đai được sử dụng mà hiệu quả sử dụng đất được thể hiện chính ở hiệu quả kinh tế - xã hội – môi trường. Quy hoạch sử dụng đất theo nghĩa rộng có thể được hiểu là một hệ thống các biện pháp kinh tế, kỹ thuật, pháp chế của nhà nước được sử dụng để đánh giá tiềm năng đất đai một cách hệ thống, tính thay đổi trong sử dụng đất và những điều kiện kinh tế xã hội để chọn lọc và thực hiện các sự chọn lựa sử dụng đất tốt nhất để tổ chức sử dụng đất đầy đủ, hợp lý, khoa học và có hiệu quả cao. Đặc điểm: Với bản chất của quy hoạch là việc xác định một cách trật tự như phân bổ, bố trí, sắp xếp, trong khi đất đai là tư liệu sản xuất để phục vụ phát triển kinh tế xã hội. Có thể nói quy hoạch sử dụng đất có cả những đặc điểm của quy hoạch nói chung và quy hoạch sử dụng đất nói riêng: 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Tính lịch sử xã hội: Quy hoạch sử dụng đất là mội hiện tượng của kinh tế xã hội - một bộ phận của phương thức sản xuất xã hội do đó cùng với mục tiêu phát triển của nền sản xuất xã hội mà nội dung quy hoạch sử dụng đất cũng có những thay đổi tương ứng.
- Tính nhà nước: + Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhà nước thống nhất quản lý bằng quy hoạch, pháp luật và công cụ kinh tế. + Quy hoạch sử dụng đất thực hiện trên cơ sở pháp luật do nhà nước quy định – là công việc do cơ quan nhà nước thực hiện. + Kinh phí để thực hiện quy hoạch sử dụng đất (bao gồm cả công tác điều tra, khảo sát) do Nhà nước cấp và dựa vào ngân sách các địa phương. + Việc thực hiện các phương án quy hoạch là bắt buộc đối với các chủ sử dụng đất hay nói cách khác các phương án quy hoạch sử dụng đất đều có hiệu lực pháp lý.
- Tính tổng hợp: quy hoạch sử dụng đất yêu cầu phải thỏa mãn nhiều yếu tố khác như từ điều kiện tự nhiên như thổ nhưỡng, nông nghiệp, lâm nghiệp. của mỗi địa phương tới các nhu cầu và định hướng phát triển của con người. - Tính khả biến: quy hoạch sử dụng đất có thể thay đổi theo nhu cầu và sự phát triển của kinh tế xã hội theo thời gian do đó cần có sự chỉnh lý, hoàn thiện các giải pháp và điều chỉnh quy hoạch cho phù hợp với thực tế của từng địa phương trong từng giai đoạn cụ thể.2 Vai trò của quy hoạch sử dụng đất. Như vậy về thực chất quy hoạch sử dụng đất đai là quá trình hình thành các quyết định nhằm tạo điều kiện đưa đất đai vào sử dụng bền vững để mang lại lợi ích cao nhất, thực hiện đồng thời 2 chức năng: điều chỉnh các mối quan hệ đất đai và tổ chức sử dụng đất như tư liệu sản xuất đặc biệt với mục đích nâng cao hiệu quả sản xuất của xã hội, kết hợp bảo vệ đất và môi trường.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Việc lập quy hoạch sử dụng đất với có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội lâu dài cũng như trước mắt của một nền kinh tế. Dựa trên những đặc điểm điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội, quy hoạch sử dụng đất định hướng sự phát triển lâu dài của một khu vực theo hướng thuận lợi khi sử dụng triệt để những thuận lợi, hạn chế và khắc phục tối đa nhưng khó khăn của khu vực đó – xác lập ổn định tính pháp lý cho công tác quản lý nhà nước về đất đai. Cũng với những căn cứ trên sẽ là cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền quyết định việc giao đất, đầu tư để phát triển sản xuất, đảm bảo an ninh phục vụ nhu cầu của nhân dân. Mặt khác, quy hoạch sử dụng đất là công cụ của nhà nước nhằm tổ chức việc sử dụng đất đai một cách hiệu quả, hợp lý; hạn chế tối đa việc sử dụng đất trái mục đích - tự ý chuyển mục đích sử dụng đất, đặc biệt đối với đất nông nghiệp chuyên trồng lúa nước.
Không những thế, khi quy hoạch sử dụng đất được thực hiện nghiêm túc còn ngăn ngừa được các vấn đề tiêu cực như tranh chấp, lấn chiếm đất đai. làm hủy hoại, phá vỡ, gây ô nhiễm môi trường. Trên cơ sở phân hạng, bố trí đất đai, quy hoạch sử dụng đất tạo điều kiện cho người sử dụng đất hiểu rõ được quyền và nghĩa vụ của mình để sử dụng đất sao cho hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả.3 Căn cứ và nội dung của quy hoạch sử dụng đất 1.1 Căn cứ của quy hoạch sử dụng đất Căn cứ điều 22 luật đất đai năm 2003; quy hoạc sử dụng đất được xây dựng dựa trên những yếu tố như sau: a) Chiến lược, quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của cả nước; quy hoạch phát triển của các ngành và các địa phương; b) Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước; c) Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và nhu cầu của thị trường; d) Hiện trạng sử dụng đất và nhu cầu sử dụng đất; đ) Định mức sử dụng đất; e) Tiến bộ khoa học và công nghệ có liên quan đến việc sử dụng đất; 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com g) Kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất kỳ trước. Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội là quy hoạch tầm vĩ mô của nhà nước, nhằm bố trí, xắp xếp các ngành nghề, các nguồn lực sản xuất xã hội sao cho hợp lý, tiết kiệm và hiệu quả nhất.
Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội xây dựng mục tiêu, phương hướng và kế hoạch cho các hoạt động của toàn bộ lĩnh vực trong xã hội. Góp phần thúc đẩy phất triển kinh tế đất nước một cách toàn diện và bền vững. Quy hoạch tổng thể kinh tế-xã hội là cơ sở cho các quy hoạch khác xác định và định hướng thực hiện. Quy hoạch tổng thể định hướng cho các ngành, các lĩnh vực hoạt động trong xã hội, nó vạch ra hướng đi ở tầm vĩ mô cho các ngành, các lĩnh vực nhằm thúc đẩy các ngành phát triển đúng hướng.
Nó chỉ ra nhu cầu của các ngành, trong đó chỉ rõ nhu cầu sử dụng đất của các ngành. Bởi đất đai là tiền đề, là cơ sở, là nền tảng cho mọi hoạt động sản xuất trong xã hội. Từ bộ khung mà quy hoạch tổng thể kinh tế-xã hội xây dựng lên giúp cho quy hoạch sử dụng đất đai cũng như các quy họach khác thực hiện một cách nhanh chóng và hiệu quả cao. Quy hoạch sử dụng đất đai chỉ là một bộ phận của quy hoạch tổng thể kinh tế xã hội.
Quy hoạch sử dụng đất căn cứ vào bộ khung của quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội đã vạch ra sẵn, để cụ thể hoá và chi tiết hoá các chi tiết các nhân tố của quy hoạch tổng thể. Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội đã xác định rõ quy mô, địa điểm và phương hướng hoạt động của tùng vùng, từng lĩnh vực. Tuy nhiên, để quy hoạch sử dụng đất đai đạt tính hiệu quả cao, các nhà quy hoạch không chỉ căn cứ vào quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, căn cứ pháp lý của quy hoạch sử dụng đất mà còn phải căn cứ vào hiện trạng sử dụng đất và tiềm năng sử dụng đất đai của từng địa phương: tổng quỹ đất tự nhiên, quỹ đất cho phất triển các ngành, các vùng và tất cả các thành phần kinh tế quốc dân. Việc quy hoạch sử dụng đất phải dựa trên những số liệu thực tế của quá trình sử dụng đất để biết, để đánh giá chỗ nào là quy mô thích hợp, chưa thích hợp, sử dụng đất chưa hợp lý, chưa tiết kiệm, phát hiện ra nhũng vùng, các thành phần có khả năng mở rộng quy mô trong tương lai.
Lấy nó làm căn cứ, làm cơ sở cho việc bố trí, sắp xếp và phân bố đất đai 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sao cho đầy đủ, hợp lý và tiết kiệm cao nhất. Từ đó có được những thông tin về điều kiện thuận lợi cũng như khó khăn, những vấn đề đạt được và chưa đạt được trong quá trình sử dụng đất. để đưa ra những quyết định quy hoạch cụ thể.2 Nội dung quy hoạch sử dụng đất đai. Điều 23 Luật đất đai 2003 quy định: a) Điều tra, nghiên cứu, phân tích, tổng hợp điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và hiện trạng sử dụng đất; đánh giá tiềm năng đất đai; b) Xác định phương hướng, mục tiêu sử dụng đất trong kỳ quy hoạch; c) Xác định diện tích các loại đất phân bổ cho nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh; d) Xác định diện tích đất phải thu hồi để thực hiện các công trình, dự án; đ) Xác định các biện pháp sử dụng, bảo vệ, cải tạo đất và bảo vệ môi trường; e) Giải pháp tổ chức thực hiện quy hoạch sử dụng đất.