Nghiên Cứu Mô Hình Quản Lý Chất Lượng Đào Tạo Tại Đại Học Ngoại Ngữ Quân Sự

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích nghiên cứu xây dựng mô hình quản lý chất lượng đào tạo tại đại học ngoại ngữ quân sự, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: VŨ XUÂN HỒNG
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Khánh Đức
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Trường Đại học Giáo dục
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Nghiên cứu xây dựng mô hình quản lý chất lượng đào tạo tại Đại học Ngoại ngữ Quân sự
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ quản lý giáo dục
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Giả thuyết khoa học
• 1.6. Giới hạn đề tài
• 1.7. Những luận điểm bảo vệ
• 1.8. Những đóng góp mới của luận án
• 1.9. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.10. Kết cấu luận án
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.3. Mô hình, mô hình quản lý giáo dục
• 1.4. Đào tạo, quá trình đào tạo
• 1.5. Chất lượng, chất lượng đào tạo
• 1.6. Cơ sở lý luận về quản lý chất lượng đào tạo
• 1.7. Quản lý chất lượng đào tạo
• 1.8. Các cấp độ quản lý chất lượng đào tạo
• 1.9. Hệ thống quản lý chất lượng đào tạo
• 1.10. Các lĩnh vực quản lý chất lượng đào tạo
• 1.11. Các mô hình quản lý chất lượng đào tạo
• 1.11.1. Mô hình ISO 9000
• 1.11.2. Mô hình các yếu tố tổ chức (SEAMEO)
• 1.11.3. Mô hình bảo đảm chất lượng
• 1.11.4. Mô hình quản lý chất lượng tổng thể (QLCLTT)
• 1.12. Áp dụng quan điểm QLCLTT vào QLCLGDĐH
• 1.13. Định hướng xây dựng mô hình QLCLĐT tại ĐHNNQS
• 1.14. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO TẠI ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ QUÂN SỰ
• 2.1. Kinh nghiệm quốc tế về bảo đảm chất lượng đào tạo đại học
• 2.2. Bảo đảm chất lượng đào tạo đại học ở một số quốc gia
• 2.3. Mô hình QLCLGD theo QLCLTT và ISO ở một số trường đại học
• 2.4. Hệ thống chuẩn đánh giá trình độ ngoại ngữ phổ biến trên thế giới
• 2.5. Bảo đảm chất lượng đào tạo ngoại ngữ của quân đội một số nước
• 2.6. Khái quát về Đại học Ngoại ngữ Quân sự
• 2.7. Tổ chức, biên chế. Chức năng, nhiệm vụ. Loại hình, quy mô đào tạo
• 2.8. Thực trạng hoạt động đào tạo tại ĐHNNQS
• 2.9. Thực trạng quản lý chất lượng đào tạo tại ĐHNNQS
• 2.9.1. Thực trạng quản lý chất lượng đầu vào
• 2.9.2. Thực trạng quản lý chất lượng quá trình đào tạo
• 2.9.3. Thực trạng quản lý chất lượng đầu ra
• 2.10. Mô hình quản lý chất lượng đào tạo hiện tại của ĐHNNQS
• 2.11. Sự cần thiết tổ chức áp dụng quan điểm QLCLTT vào QLCLĐT tại ĐHNNQS
• 2.11.1. Nhu cầu về chất lượng đào tạo ngoại ngữ của Quân đội
• 2.11.2. Điều thuận lợi để áp dụng quan điểm QLCLTT vào QLCLĐT tại ĐHNNQS
• 2.12. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO VÀ CÁC GIẢI PHÁP TRIỂN KHAI MÔ HÌNH TẠI ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ QUÂN SỰ
• 3.1. Những nguyên tắc đề xuất mô hình
• 3.2. Mô hình QLCLĐT theo quan điểm QLCLTT tại ĐHNNQS
• 3.3. Tổ chức xây dựng nhóm giải pháp triển khai mô hình
• 3.4. Xây dựng điều kiện quản lý chất lượng tổng thể
• 3.5. Quản lý chất lượng đầu vào
• 3.6. Quản lý chất lượng quá trình đào tạo
• 3.7. Quản lý chất lượng đầu ra
• 3.8. Xin ý kiến chuyên gia về mô hình và các giải pháp triển khai
• 3.9. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THỬ NGHIỆM CÁC GIẢI PHÁP
• 4.1. Tổ chức thử nghiệm
• 4.2. Xây dựng quy trình thử nghiệm
• 4.3. Phân tích kết quả thử nghiệm
• 4.4. Phân tích kết quả về mặt định lượng
• 4.5. Phân tích kết quả đánh giá thử nghiệm qua phiếu thăm dò
• 4.6. Kết luận chương 4
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Quản Lý Chất Lượng Tại ĐHNNQS

Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa, chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là từ giáo dục đại học, trở thành yếu tố then chốt. Nghị quyết số 37/2004 QH 10 của Quốc hội đã chỉ ra những yếu kém trong chất lượng giáo dục, yêu cầu đổi mới toàn diện công tác quản lý nhà nước về giáo dục, lấy việc quản lý chất lượng làm nhiệm vụ trọng tâm. Đại học Ngoại ngữ Quân sự (ĐHNNQS), cơ sở đào tạo cử nhân ngoại ngữ quân sự duy nhất, đối diện với thách thức nâng cao chất lượng đào tạo để đáp ứng yêu cầu của Quân đội và xã hội. Việc xây dựng một mô hình quản lý chất lượng phù hợp là cấp thiết để khắc phục những tồn tại và phát triển Nhà trường.

1.1. Tầm Quan Trọng của Quản Lý Chất Lượng Đào Tạo

Chất lượng đào tạo, đặc biệt là trong lĩnh vực ngoại ngữ quân sự, đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng quân đội vững mạnh và hội nhập quốc tế. Việc áp dụng các phương pháp quản lý chất lượng tiên tiến giúp nâng cao hiệu quả đào tạo và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Theo nhóm Tương lai học (MEGATRENDS), quốc gia nào đầu tư nhiều nhất vào giáo dục sẽ có khả năng cạnh tranh mạnh nhất trong trật tự kinh tế thế giới mới.

1.2. Mục Tiêu và Nhiệm Vụ Nghiên Cứu Mô Hình Quản Lý

Nghiên cứu này hướng đến xây dựng mô hình quản lý chất lượng đào tạo theo quan điểm QLCLTT (Quản lý chất lượng tổng thể) và đề xuất các giải pháp triển khai mô hình tại ĐHNNQS. Mục tiêu là nâng cao chất lượng đào tạo sĩ quan ngoại ngữ quân sự (SQNNQS), đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong giai đoạn cách mạng mới. Nhiệm vụ bao gồm nghiên cứu lý luận, phân tích kinh nghiệm quốc tế, đánh giá thực trạng và kiểm chứng tính khả thi của mô hình.

II. Thách Thức Trong Đảm Bảo Chất Lượng Đào Tạo Tại ĐHNNQS

Mặc dù đã có những phát triển nhất định, ĐHNNQS vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong công tác đảm bảo chất lượng đào tạo. Chất lượng đầu vào chưa cao, đội ngũ giảng viên còn hạn chế về số lượng và chất lượng, chương trình đào tạo chậm đổi mới, cơ sở vật chất xuống cấp. Công tác quản lý chất lượng đào tạo chưa được quan tâm đúng mức, thiếu một mô hình quản lý phù hợp với đặc thù môi trường sư phạm quân sự đào tạo chuyên ngành ngoại ngữ. Điều này đòi hỏi một sự thay đổi toàn diện trong cách tiếp cận và thực hiện quản lý chất lượng.

2.1. Thực Trạng Quản Lý Chất Lượng Đầu Vào và Đầu Ra

Thực trạng quản lý chất lượng đầu vào và đầu ra tại ĐHNNQS còn nhiều hạn chế. Chất lượng tuyển sinh chưa cao, ảnh hưởng đến chất lượng học viên tốt nghiệp. Cần có các giải pháp để nâng cao chất lượng tuyển sinh và đảm bảo chất lượng đầu ra đáp ứng yêu cầu của BQP. Theo tài liệu gốc, chất lượng học viên tốt nghiệp chưa đáp ứng được mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của BQP.

2.2. Hạn Chế Về Nguồn Lực và Cơ Sở Vật Chất

Nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất còn hạn chế là một trong những thách thức lớn đối với công tác đảm bảo chất lượng đào tạo tại ĐHNNQS. Cần có sự đầu tư thích đáng để nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và bồi dưỡng đội ngũ giảng viên. Trong thời gian qua, Nhà trường chưa được quan tâm và đầu tư thích đáng, chất lượng đào tạo chưa ngang tầm với yêu cầu nhiệm vụ.

2.3. Đổi Mới Phương Pháp Giảng Dạy và Chương Trình Đào Tạo

Chương trình đào tạo và phương pháp giảng dạy cần được đổi mới để đáp ứng yêu cầu của thời đại và hội nhập quốc tế. Cần áp dụng các phương pháp giảng dạy tiên tiến, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao tính thực tiễn của chương trình đào tạo. Chương trình còn chậm đổi mới, phương pháp giảng dạy và phương tiện còn lạc hậu.

III. Xây Dựng Mô Hình Quản Lý Chất Lượng Theo QLCLTT Tại ĐHNNQS

Để giải quyết những thách thức trên, việc xây dựng một mô hình quản lý chất lượng đào tạo theo quan điểm QLCLTT là cần thiết. Mô hình này tập trung vào việc cải tiến liên tục, sự tham gia của tất cả các thành viên trong Nhà trường và sự hài lòng của người học. Mô hình QLCLTT sẽ giúp ĐHNNQS nâng cao hiệu quả đào tạo, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của Quân đội và xã hội. Việc áp dụng các nguyên tắc của QLCLTT vào quản lý chất lượng đào tạo sẽ tạo ra một hệ thống đảm bảo chất lượng toàn diện và hiệu quả.

3.1. Các Nguyên Tắc Xây Dựng Mô Hình Quản Lý Chất Lượng

Các nguyên tắc xây dựng mô hình quản lý chất lượng bao gồm: tập trung vào người học, cải tiến liên tục, sự tham gia của tất cả các thành viên, quản lý theo quá trình và ra quyết định dựa trên dữ liệu. Mô hình cần phù hợp với đặc thù của môi trường sư phạm quân sự và đào tạo chuyên ngành ngoại ngữ.

3.2. Tổ Chức Xây Dựng Nhóm Giải Pháp Triển Khai Mô Hình

Việc tổ chức xây dựng nhóm giải pháp triển khai mô hình là rất quan trọng. Nhóm giải pháp cần bao gồm các thành viên từ các bộ phận khác nhau trong Nhà trường, có kiến thức và kinh nghiệm về quản lý chất lượng. Nhóm giải pháp sẽ chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch triển khai, thực hiện các hoạt động và đánh giá kết quả.

3.3. Xây Dựng Điều Kiện Quản Lý Chất Lượng Tổng Thể

Xây dựng điều kiện quản lý chất lượng tổng thể bao gồm: xây dựng văn hóa chất lượng, thiết lập hệ thống đảm bảo chất lượng, đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý chất lượng và xây dựng hệ thống thông tin quản lý chất lượng. Các điều kiện này sẽ tạo nền tảng vững chắc cho việc triển khai mô hình QLCLTT.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Đào Tạo Tại Đại Học Ngoại Ngữ

Để triển khai mô hình quản lý chất lượng hiệu quả, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này tập trung vào việc nâng cao chất lượng đầu vào, cải tiến quá trình đào tạo và đảm bảo chất lượng đầu ra. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế và ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý chất lượng đào tạo. Các giải pháp cần được xây dựng dựa trên kết quả nghiên cứu, đánh giá thực trạng và kinh nghiệm quốc tế.

4.1. Quản Lý Chất Lượng Đầu Vào Tuyển Sinh và Định Hướng

Nâng cao chất lượng tuyển sinh thông qua việc cải tiến quy trình tuyển sinh, tăng cường công tác truyền thông và thu hút thí sinh giỏi. Tổ chức các khóa học định hướng cho tân sinh viên để giúp họ làm quen với môi trường học tập và phương pháp học tập mới. Cần có các chính sách ưu đãi để thu hút thí sinh giỏi vào trường.

4.2. Quản Lý Chất Lượng Quá Trình Đào Tạo Nội Dung và Phương Pháp

Cải tiến nội dung chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, cập nhật và đáp ứng yêu cầu của thực tiễn. Áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực, tăng cường tính tương tác giữa giảng viên và sinh viên. Xây dựng hệ thống đánh giá kết quả học tập khách quan và công bằng.

4.3. Quản Lý Chất Lượng Đầu Ra Đánh Giá và Phản Hồi

Xây dựng hệ thống đánh giá chất lượng đầu ra dựa trên các tiêu chí rõ ràng và khách quan. Thu thập phản hồi từ nhà tuyển dụng và cựu sinh viên để đánh giá hiệu quả đào tạo và cải tiến chương trình đào tạo. Cần có các hoạt động hỗ trợ sinh viên tìm kiếm việc làm sau khi tốt nghiệp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Mô Hình Quản Lý

Việc ứng dụng thực tiễn mô hình quản lý chất lượng và các giải pháp đã mang lại những kết quả tích cực. Chất lượng đào tạo được nâng cao, sinh viên có kiến thức và kỹ năng tốt hơn, đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng. Đồng thời, Nhà trường cũng nhận được sự đánh giá cao từ các tổ chức kiểm định chất lượng. Kết quả nghiên cứu là cơ sở để tiếp tục cải tiến và hoàn thiện mô hình quản lý.

5.1. Kết Quả Thử Nghiệm Các Giải Pháp Quản Lý Chất Lượng

Kết quả thử nghiệm các giải pháp cho thấy sự cải thiện rõ rệt về chất lượng đào tạo. Điểm số của sinh viên tăng lên, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi tăng lên và tỷ lệ sinh viên có việc làm sau khi tốt nghiệp tăng lên. Các giải pháp đã được chứng minh là có hiệu quả và khả thi.

5.2. Phân Tích Đánh Giá Thử Nghiệm Qua Phiếu Thăm Dò

Kết quả phân tích phiếu thăm dò cho thấy sự hài lòng của giảng viên và sinh viên về các giải pháp quản lý chất lượng. Giảng viên đánh giá cao tính hiệu quả của các giải pháp trong việc nâng cao chất lượng giảng dạy. Sinh viên đánh giá cao tính hữu ích của các giải pháp trong việc hỗ trợ học tập.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Mô Hình Quản Lý Chất Lượng

Nghiên cứu đã xây dựng thành công mô hình quản lý chất lượng đào tạo theo quan điểm QLCLTT và đề xuất các giải pháp triển khai hiệu quả tại ĐHNNQS. Mô hình và các giải pháp đã được chứng minh là có tính khả thi và mang lại những kết quả tích cực. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện mô hình quản lý để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội và hội nhập quốc tế. Cần có sự đầu tư thích đáng để duy trì và phát triển mô hình quản lý.

6.1. Đề Xuất và Khuyến Nghị Về Quản Lý Chất Lượng

Đề xuất tiếp tục đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và bồi dưỡng đội ngũ giảng viên. Khuyến nghị tăng cường hợp tác quốc tế và ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý chất lượng đào tạo. Cần có sự cam kết và tham gia của tất cả các thành viên trong Nhà trường để đảm bảo thành công của mô hình quản lý.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Đảm Bảo Chất Lượng

Hướng nghiên cứu tiếp theo là nghiên cứu về quản lý rủi ro trong đào tạo, đổi mới sáng tạo trong đào tạo và hội nhập quốc tế trong đào tạo. Cần có các nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và các giải pháp để cải thiện chất lượng đào tạo.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình khoa học mang tiêu đề "Nghiên cứu xây dựng mô hình quản lý chất lượng đào tạo tại Đại học Ngoại ngữ Quân sự" do nghiên cứu sinh Vũ Xuân Hồng thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Trần Khánh Đức và TS. Phạm Văn Lâm. Luận án được bảo vệ năm 2010 tại Trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia Hà Nội, thuộc chuyên ngành Quản lý giáo dục (Mã số chuyên ngành: 62.01).

Luận án được thực hiện trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước và quân đội. Quá trình đổi mới giáo dục đại học được định hướng bởi các văn bản pháp lý chủ chốt, bao gồm:

• Nghị quyết số 37/2004/QH10 của Quốc hội về công tác giáo dục và đào tạo.
• Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP của Chính phủ về đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006–2020.
• Nghị quyết số 94 của Đảng ủy Quân sự Trung ương về nâng cao chất lượng đào tạo trong hệ thống nhà trường quân đội.
• Quyết định số 38/2004/QĐ-BGD&ĐT và Quyết định số 76/2007/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về quy chế kiểm định trường đại học.
• Quyết định phê duyệt Đề án "Dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008–2020" ngày 30/9/2008 của Thủ tướng Chính phủ.

Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự (ĐHNNQS) trực thuộc Bộ Quốc phòng là cơ sở đào tạo duy nhất trong hệ thống quân đội đào tạo cử nhân ngoại ngữ quân sự với bốn ngôn ngữ chính: tiếng Nga, tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Trung Quốc. Nhà trường thực hiện "mục tiêu kép": vừa đào tạo sĩ quan chỉ huy có bản lĩnh chính trị vững vàng, vừa đào tạo chuyên môn đạt trình độ cử nhân ngoại ngữ quân sự trong khóa học 4 năm. Thực tiễn giai đoạn nghiên cứu cho thấy công tác quản lý chất lượng đào tạo tại trường còn bất cập, đội ngũ và cơ sở vật chất chưa đồng bộ, chưa có mô hình quản lý chất lượng chuyên biệt phù hợp với đặc thù môi trường sư phạm quân sự.

Thuộc tính nghiên cứu	Nội dung xác lập
Mục đích nghiên cứu	Xây dựng mô hình quản lý chất lượng đào tạo (QLCLĐT) theo quan điểm Quản lý chất lượng tổng thể (QLCLTT) và đề xuất hệ thống giải pháp triển khai áp dụng cho đào tạo sĩ quan ngoại ngữ quân sự (SQNNQS) tại ĐHNNQS.
Khách thể nghiên cứu	Hoạt động đào tạo SQNNQS tại Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự.
Đối tượng nghiên cứu	Công tác quản lý chất lượng đào tạo SQNNQS tại Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự.
Giả thuyết khoa học	Nếu xây dựng được mô hình QLCLĐT theo quan điểm QLCLTT và đề xuất các giải pháp triển khai phù hợp thì sẽ từng bước bảo đảm và nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ SQNNQS, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ củng cố an ninh quốc phòng và bảo vệ Tổ quốc.
Phạm vi và giới hạn	Nghiên cứu cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng công tác QLCLĐT tại ĐHNNQS (dữ liệu hồi cứu giai đoạn 2005–2008), xây dựng mô hình QLCLĐT và thử nghiệm 3 giải pháp cụ thể trong đào tạo SQNNQS bậc đại học.

Nhiệm vụ nghiên cứu của luận án bao gồm 5 nội dung chính:

1. Nghiên cứu lý luận về quản lý chất lượng đào tạo và mô hình quản lý chất lượng đào tạo đại học.
2. Phân tích kinh nghiệm quốc tế về bảo đảm chất lượng đào tạo và mô hình bảo đảm chất lượng đào tạo.
3. Đánh giá thực trạng quản lý chất lượng đào tạo SQNNQS tại ĐHNNQS.
4. Đề xuất mô hình quản lý chất lượng đào tạo theo quan điểm QLCLTT và các giải pháp triển khai mô hình áp dụng cho đối tượng SQNNQS.
5. Kiểm chứng tính đúng đắn và tính khả thi của mô hình và các giải pháp đề xuất.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả đã tiến hành tổng quan các nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến quản lý chất lượng và kiểm định chất lượng giáo dục đại học:

1. Các nghiên cứu và tổ chức quốc tế

• Các tổ chức bảo đảm chất lượng: Mạng lưới Bảo đảm chất lượng Giáo dục Đại học Quốc tế (INQAAHE) thành lập thập niên 1990; Liên minh Toàn cầu về Chuyển đổi Giáo dục Quốc gia (GATE, 1985); Hiệp hội các trường Đại học Châu Âu (CRE); Khối OECD (1988 với Bộ 16 tiêu chí đánh giá chất lượng đại học); Mạng lưới Đảm bảo Chất lượng các trường Đại học Đông Nam Á (AUN, thành lập năm 1995 với 5 nguyên tắc và 6 tiêu chí; mở rộng năm 2001 với 11 tiêu chí áp dụng cho 17 trường đại học thành viên, trong đó có ĐHQGHN và ĐHQG TP.HCM); Tổ chức SEAMEO với Mô hình Các yếu tố tổ chức (Organizational Elements Model).
• Lý thuyết quản lý và chất lượng: Walter Shewhart, W. Edwards Deming (vòng tròn quản lý chất lượng PDCA: Plan – Do – Check – Act), Joseph Juran (Kiểm soát chất lượng tổng thể - TQC và TQM), Kaoru Ishikawa (chu trình 6 bước quản lý chất lượng), Armand V. Feigenbaum (Total Quality Control, 1991), Hitoshi Kume, Edward Sallis (phân định chất lượng tuyệt đối và chất lượng tương đối, 3 cấp độ: Kiểm soát chất lượng - Bảo đảm chất lượng - Quản lý chất lượng tổng thể), Luis Eduardo Gonzalez (1988 với 6 đặc điểm: Relevance, Effectiveness, Resources, Efficiency, Efficacy, Process), Cuthbert (1984 với 5 nhóm mô hình QLGD: Phân tích - hợp lý, Thực hành - hợp lý, Chính trị, Hỗn hợp/Mập mờ, Hiện tượng và tương tác), Tony Bush (6 mô hình QLGD: Chính thức, Tập thể, Chính trị, Chủ quan, Hỗn hợp, Văn hóa), Gilbert Stora và Jean Montaigne (mô hình 3P: Performance, Price, Punctuality và POLC: Planning, Organizing/Leading, Controlling), Schmidt & Finnigan (1992 với 8 nguyên tắc), Sims & Sims (1995 với 4 nguyên tắc), Van & Westerheijden (1993), Fraser (1992), Jackson (1998), Kells (1992).

2. Các nghiên cứu trong nước

• Nghiên cứu về bộ tiêu chí kiểm định: Đề tài cấp Nhà nước của Trung tâm Đảm bảo chất lượng đào tạo và Nghiên cứu phát triển Giáo dục - ĐHQGHN (2000) xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng gồm 26 tiêu chí thuộc 6 lĩnh vực; Đề tài mã số B-2004-CTGD-01 của Viện Chiến lược và Chương trình giáo dục (Bộ GD&ĐT); Đề tài cấp ngành của Bộ Quốc phòng xây dựng "Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng và điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo đại học trong hệ thống trường Quân đội" (10 nhóm, 33 tiêu chí).
• Nghiên cứu mô hình và phương thức đào tạo: Các nghiên cứu của Trường Đại học Giáo dục (Khoa Sư phạm - ĐHQGHN) về quy trình đào tạo giáo viên chất lượng cao; luận án của Trịnh Ngọc Thạch về mô hình quản lý đào tạo nhân lực chất lượng cao; luận án của Nguyễn Thị Thanh Tâm về QLCLTT trong giáo dục; các đề tài của Trường Đại học Ngoại ngữ - ĐHQGHN gồm đề tài B-91-32-01 của Nguyễn Đức Chính, đề tài 1-22a-93 và nhóm đề tài QN-01.03-04 về chuẩn đánh giá kỹ năng ngoại ngữ.
• Nghiên cứu tại ĐHNNQS: Trịnh Đức Thắng (phát triển đội ngũ giảng viên), Mai Văn Khơi (quản lý hoạt động tự học của học viên), Đinh Văn Tiếp (hình thức tổ chức và phương pháp dạy học), Vũ Xuân Hồng (chuẩn đánh giá kỹ năng thực hành tiếng Pháp).

3. Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết

Các công trình trước đây tại ĐHNNQS chỉ tập trung giải quyết từng khâu biệt lập (tự học, đội ngũ, phương pháp, kỹ năng thực hành một ngoại ngữ). Luận án của Vũ Xuân Hồng lựa chọn giải quyết khoảng trống: xây dựng một mô hình quản lý chất lượng đào tạo tổng thể, đồng bộ theo quan điểm QLCLTT, tích hợp quản lý từ khâu đầu vào, quá trình đào tạo đến chuẩn đầu ra, gắn kết với tính chất "mục tiêu kép" và kỷ luật quân sự tại Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

1. Khung lý thuyết và các khái niệm sử dụng

• Quản lý và chức năng quản lý: Hoạt động quản lý thực hiện 4 chức năng cơ bản có quan hệ hữu cơ: Lập kế hoạch (KH), Tổ chức (TC), Chỉ đạo (CĐ), Kiểm tra (KT) (Hình 1.1).
• Quá trình đào tạo: Quá trình kết hợp giữa hoạt động dạy và học nhằm thực hiện 3 chức năng: dạy chữ, dạy người, dạy nghề (định hướng thái độ, kiến thức, kỹ năng). Mô hình quản lý quá trình đào tạo gồm 6 thành tố tương tác dưới sự tác động của cơ chế quản lý (QL): Mục tiêu (M), Nội dung (N), Phương pháp (P), Thầy (TH), Trò (TR), Điều kiện bảo đảm (ĐK) (Hình 1.2).
• Các cấp độ quản lý chất lượng:
  1. Kiểm soát chất lượng (Quality Control): Phát hiện và loại bỏ sai sót sau quá trình đào tạo.
  2. Bảo đảm chất lượng (Quality Assurance): Phòng ngừa sai sót trước và trong quá trình đào tạo thông qua hệ thống chuẩn mực định trước.
  3. Quản lý chất lượng tổng thể (TQM/QLCLTT): Cải tiến liên tục mọi khâu (trước, trong, sau quá trình), huy động sự tham gia toàn diện của mọi thành viên, hướng tới sự thỏa mãn của người sử dụng nhân lực (Hình 1.3).
• Các mô hình tham chiếu:
  • Mô hình ISO 9000: Nguyên tắc phòng ngừa, làm đúng ngay từ đầu, nguyên tắc 5W-1H (Who, What, Where, When, Why, How) và quy trình chuẩn hóa tài liệu.
  • Mô hình SEAMEO: Đánh giá chất lượng qua 5 yếu tố: Đầu vào, Quá trình đào tạo, Kết quả đào tạo, Đầu ra, Hiệu quả.
  • Mô hình C-I-P-O (UNESCO Dakar 2000): Đánh giá chất lượng 3 thành tố Đầu vào (Input), Quá trình (Process), Đầu ra (Outcome) đặt trong Ngữ cảnh (Context) cụ thể của cơ sở giáo dục.
  • Chu trình PDCA (W. Edwards Deming): Lập kế hoạch (Plan) – Thực hiện (Do) – Kiểm tra (Check) – Xử lý/Điều chỉnh (Act) (Hình 1.4).

2. Phương pháp nghiên cứu

Luận án kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

Nhóm phương pháp	Phương pháp cụ thể	Công cụ và nguồn dữ liệu
Nghiên cứu lý luận	Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và mô hình hóa	Các văn kiện, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, Bộ GD&ĐT; tài liệu khoa học về quản lý chất lượng trong và ngoài nước.
Nghiên cứu thực tiễn	Điều tra bằng bảng hỏi (khảo sát diện rộng)	- Phiếu khảo sát cán bộ quản lý và giảng viên (Phụ lục 1, Phụ lục 14). - Phiếu khảo sát học viên (Phụ lục 2, Phụ lục 15). - Phiếu thăm dò học viên sau môn học và sau giờ học (Phụ lục 5, 6). - Phiếu khảo sát các đơn vị tiếp nhận SQNNQS trong toàn quân (Phụ lục 7).
Phương pháp hồi cứu	Thu thập, xử lý số liệu thống kê lịch sử	Hồ sơ kết quả đào tạo, kết quả học tập của học viên 3 năm (2005–2008), số liệu NCKH của giảng viên và học viên, thống kê điểm tuyển sinh ĐHNN khu vực Hà Nội.
Phương pháp chuyên gia	Xin ý kiến đánh giá của các nhà khoa học, nhà quản lý	Phiếu xin ý kiến chuyên gia về tính cần thiết, tính khoa học và tính khả thi của mô hình QLCLĐT và các nhóm giải pháp triển khai (Phụ lục 3).
Phương pháp thử nghiệm	Thử nghiệm sư phạm 3 giải pháp qua 2 giai đoạn	Thử nghiệm trên các lớp học viên; đánh giá thông qua kết quả điểm thi (phân phối tần suất, tham số đặc trưng) và phiếu thăm dò cán bộ, giảng viên, học viên sau thử nghiệm (Phụ lục 9, 10).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về mô hình quản lý chất lượng đào tạo

Chương 1 hệ thống hóa hệ khái niệm nền tảng của đề tài:

• Khái niệm mô hình và mô hình quản lý giáo dục: xác định mô hình quản lý giáo dục là mô hình thông tin có tính ước lệ, phản ánh cấu trúc thành tố, mối quan hệ và cơ chế vận hành của cơ sở đào tạo.
• Các quan niệm tiếp cận chất lượng giáo dục: làm rõ 6 quan điểm đánh giá chất lượng (đánh giá bằng đầu vào/nguồn lực; đánh giá bằng đầu ra; đánh giá bằng giá trị gia tăng; đánh giá bằng giá trị học thuật; đánh giá bằng văn hóa tổ chức riêng; đánh giá bằng kiểm toán).
• Các khái niệm quản lý chất lượng: xây dựng chính sách chất lượng, kế hoạch chất lượng, kiểm tra chất lượng, cải tiến chất lượng, kiểm định chất lượng và đánh giá đo lường chất lượng.
• Phân tích cơ sở lý thuyết của 4 mô hình quản lý chất lượng phổ biến: ISO 9000, Mô hình các yếu tố tổ chức của SEAMEO, Mô hình C-I-P-O của UNESCO và Mô hình Quản lý chất lượng tổng thể (QLCLTT/TQM).
• Xác lập định hướng vận dụng QLCLTT vào giáo dục đại học quân sự: khẳng định QLCLTT là mô hình thích hợp nhờ khả năng bao quát toàn bộ các khâu đầu vào, quá trình và đầu ra, kết hợp chặt chẽ với điều kiện kỷ luật và tổ chức của quân đội.

Chương 2: Kinh nghiệm quốc tế và thực trạng quản lý chất lượng đào tạo tại Đại học Ngoại ngữ Quân sự

Chương 2 trình bày hai nội dung chính: kinh nghiệm quốc tế và đánh giá thực trạng tại ĐHNNQS.

1. Kinh nghiệm quốc tế:

• Tổng kết bài học bảo đảm chất lượng giáo dục đại học tại một số quốc gia (Anh, Mỹ, Pháp, Nga, Nhật Bản, các nước ASEAN).
• Phân tích việc áp dụng TQM và ISO tại các trường đại học quốc tế.
• Khảo sát các khung chuẩn đánh giá năng lực ngoại ngữ quốc tế và kinh nghiệm bảo đảm chất lượng đào tạo ngoại ngữ trong quân đội một số nước.

2. Khái quát và thực trạng tại ĐHNNQS:

• Giới thiệu tổ chức biên chế, chức năng nhiệm vụ, loại hình và quy mô đào tạo cử nhân SQNNQS (tiếng Nga, Anh, Pháp, Trung).
• Đánh giá hoạt động đào tạo qua số liệu thống kê giai đoạn 2005–2008 (Bảng 2.1, 2.2, 2.3).
• Phân tích thực trạng quản lý chất lượng theo các khâu:
  • Quản lý chất lượng đầu vào: Điểm tuyển sinh, nguồn tuyển, cơ cấu giảng viên, cơ sở vật chất (Bảng 2.4 đến Bảng 2.9).
  • Quản lý chất lượng quá trình: Quản lý mục tiêu, nội dung chương trình, phương pháp dạy học, hoạt động NCKH, quản lý học viên, công tác kiểm tra đánh giá (Bảng 2.10 đến Bảng 2.21).
  • Quản lý chất lượng đầu ra: Đánh giá kết quả tốt nghiệp và mức độ đáp ứng nhiệm vụ của học viên tại các đơn vị trong quân đội.
• Đánh giá mô hình QLCLĐT hiện tại của nhà trường: chỉ rõ mô hình cũ mang tính quản lý hành chính truyền thống, nặng về kiểm tra kết quả cuối cùng (kiểm soát chất lượng), chưa hình thành hệ thống bảo đảm và cải tiến chất lượng liên tục.
• Xác định sự cần thiết và các điều kiện thuận lợi để áp dụng quan điểm QLCLTT tại trường.

Chương 3: Mô hình quản lý chất lượng đào tạo và các giải pháp triển khai mô hình tại Đại học Ngoại ngữ Quân sự

Chương 3 đề xuất mô hình và hệ thống giải pháp:

• Xác lập nguyên tắc đề xuất mô hình: Bảo đảm tính mục tiêu; tính hệ thống và toàn diện; tính thực tiễn và khả thi; tính kế thừa và phát triển; phù hợp với đặc thù môi trường quân sự.
• Cấu trúc Mô hình QLCLĐT theo quan điểm QLCLTT tại ĐHNNQS (Hình 3.1):
  • Khung ngữ cảnh: Môi trường sư phạm quân sự, đường lối quân sự của Đảng, quy định của BQP và Bộ GD&ĐT.
  • Khâu Đầu vào: Quản lý tuyển sinh học viên, phát triển đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý, xây dựng chương trình - giáo trình, bảo đảm cơ sở vật chất và tài chính.
  • Khâu Quá trình đào tạo: Quản lý dạy học tích cực, tổ chức hoạt động tự học của học viên, quản lý rèn luyện kỷ luật quân sự, quản lý NCKH, quản lý hoạt động kiểm tra - đánh giá theo chuẩn.
  • Khâu Đầu ra: Quản lý chất lượng tốt nghiệp dựa trên Mô hình nhân cách SQNNQS (Hình 3.2, Phụ lục 13) với 3 nhóm phẩm chất - năng lực: Phẩm chất chính trị - đạo đức quân nhân; Năng lực ngoại ngữ và chuyên ngành quân sự; Năng lực chỉ huy, quản lý và thể lực.
  • Cơ chế vận hành: Vận dụng chu trình PDCA xuyên suốt quá trình, thiết lập hệ thống thông tin phản hồi từ đơn vị sử dụng học viên tốt nghiệp để cải tiến liên tục.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp triển khai:
  1. Nhóm giải pháp xây dựng điều kiện quản lý chất lượng tổng thể: Hoàn thiện cơ cấu tổ chức, ban hành chức trách nhiệm vụ (Phụ lục 11), xây dựng văn hóa chất lượng và cam kết chất lượng.
  2. Nhóm giải pháp quản lý chất lượng đầu vào: Đổi mới công tác tuyển sinh, quy hoạch và bồi dưỡng chuẩn hóa đội ngũ giảng viên, nâng cấp cơ sở vật chất kỹ thuật.
  3. Nhóm giải pháp quản lý chất lượng quá trình đào tạo: Cải tiến nội dung chương trình, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng giao tiếp và công nghệ, quản lý hoạt động tự học và NCKH, chuẩn hóa quy trình thi và đánh giá (Phụ lục 12).
  4. Nhóm giải pháp quản lý chất lượng đầu ra: Đánh giá tốt nghiệp theo chuẩn đầu ra nhân cách SQNNQS, thiết lập kênh theo dõi và đánh giá phản hồi từ các đơn vị trong toàn quân (Phụ lục 7).
• Kết quả xin ý kiến chuyên gia: Đánh giá định lượng từ chuyên gia xác nhận tính cần thiết và tính khả thi của mô hình và các giải pháp (Bảng 3.1, Bảng 3.2).

Chương 4: Kết quả thử nghiệm các giải pháp

Chương 4 mô tả quá trình và kết quả thử nghiệm thực tế:

• Quy trình và tổ chức thử nghiệm: Lựa chọn 3 giải pháp trọng tâm để thử nghiệm trên các lớp học viên đại học ngoại ngữ quân sự theo quy trình 2 giai đoạn (Phụ lục 10).
• Phân tích kết quả định lượng:
  • Đánh giá chất lượng điểm số của các lớp trước khi thử nghiệm (Bảng 4.1, Bảng 4.2, Biểu đồ 4.1).
  • So sánh kết quả học tập qua 2 giai đoạn thử nghiệm (Bảng 4.3 đến Bảng 4.8; Biểu đồ 4.2, Biểu đồ 4.3).
  • Phân tích các tham số đặc trưng về điểm sau thử nghiệm (Bảng 4.9) cho thấy sự dịch chuyển tích cực về phân phối điểm, tỷ lệ khá - giỏi tăng lên và độ lệch chuẩn phân tán điểm giảm dần.
• Phân tích kết quả định tính: Tổng hợp ý kiến thăm dò giảng viên, cán bộ quản lý (Bảng 4.10) và học viên (Bảng 4.11) sau thử nghiệm, khẳng định tính hiệu quả, mức độ phù hợp và tính khả thi của các giải pháp khi áp dụng vào thực tế giảng dạy và học tập tại trường.

Danh mục bảng số liệu trong luận án	Nội dung phản ánh chính
Bảng 2.1 – 2.3	Kết quả học tập của học viên (2005–2008); thống kê đề tài NCKH của GV và HV, khóa luận tốt nghiệp.
Bảng 2.4 – 2.9	So sánh điểm tuyển sinh ĐHNN khu vực Hà Nội; khảo sát GV và HV về tuyển sinh và đội ngũ giảng viên.
Bảng 2.10 – 2.21	Kết quả khảo sát GV và HV về quản lý mục tiêu, chương trình, cơ sở vật chất, phương pháp dạy học, quản lý HV, kiểm tra đánh giá.
Bảng 3.1 – 3.2	Kết quả xin ý kiến chuyên gia về tính cần thiết, tính khả thi của mô hình và nhóm giải pháp.
Bảng 4.1 – 4.9	Phân loại điểm, phân phối tần suất và so sánh tham số thống kê kết quả điểm qua các giai đoạn thử nghiệm.
Bảng 4.10 – 4.11	Kết quả thăm dò ý kiến cán bộ, giảng viên và học viên sau thử nghiệm.

Kết quả và những đóng góp mới

1. Đóng góp về mặt lý luận

• Hệ thống hóa và làm sáng tỏ cơ sở lý luận về quản lý chất lượng đào tạo đại học theo quan điểm của các mô hình quản lý chất lượng hiện đại (ISO 9000, SEAMEO, C-I-P-O, QLCLTT/TQM).
• Phân tích và rút ra các bài học kinh nghiệm quốc tế về bảo đảm chất lượng đào tạo đại học và đào tạo ngoại ngữ quân sự có thể tham khảo tại Việt Nam.
• Xác lập khung lý luận quản lý chất lượng phù hợp với đặc thù của trường đại học quân sự đào tạo chuyên ngành kép (sĩ quan chỉ huy và cử nhân ngoại ngữ).

2. Đóng góp về mặt thực tiễn

• Đánh giá toàn diện thực trạng công tác quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự giai đoạn 2005–2008 qua hệ thống dữ liệu khảo sát cán bộ, giảng viên và học viên.
• Xây dựng sơ đồ Mô hình quản lý chất lượng đào tạo theo quan điểm QLCLTT tại ĐHNNQS (Hình 3.1) và cấu trúc Mô hình nhân cách chuẩn của Sĩ quan Ngoại ngữ Quân sự tốt nghiệp (Hình 3.2, Phụ lục 13).
• Xây dựng Bộ tiêu chí chuẩn đánh giá chất lượng đào tạo (Phụ lục 12) và bản quy định chức trách nhiệm vụ của các thành viên trong trường (Phụ lục 11).
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ (điều kiện tổ chức, đầu vào, quá trình, đầu ra) và thử nghiệm thành công 3 giải pháp cụ thể, chứng minh tính khả thi qua các chỉ số thống kê toán học và phản hồi từ thực tiễn.
• Cung cấp mô hình tham khảo cho hệ thống các trường đại học chuyên ngành trong Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu thực nghiệm tại một cơ sở đào tạo đặc thù là Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự; đối tượng thử nghiệm tập trung vào học viên đào tạo cử nhân SQNNQS với 4 thứ tiếng chính; thời gian thử nghiệm giới hạn trong 2 giai đoạn của khóa học.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng nghiên cứu áp dụng mô hình QLCLTT cho các loại hình đào tạo khác trong quân đội (đào tạo sau đại học, đào tạo ngắn hạn, liên kết đào tạo).
  • Tiếp tục hoàn thiện và chuẩn hóa chi tiết ngân hàng đề thi và tiêu chuẩn đánh giá kỹ năng thực hành cho từng ngôn ngữ chuyên ngành quân sự.
  • Xây dựng hệ thống theo dõi, đánh giá tác động dài hạn đối với SQNNQS sau khi tốt nghiệp và công tác tại các đơn vị trong toàn quân theo chu kỳ nhiều năm.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị chuyên môn đối với các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tham khảo cơ sở lý luận về quản lý chất lượng tổng thể (TQM), mô hình C-I-P-O, phương pháp xây dựng bộ công cụ điều tra khảo sát, quy trình thử nghiệm sư phạm và kỹ thuật xử lý dữ liệu thống kê điểm số.
• Cán bộ quản lý và giảng viên các trường đại học ngoại ngữ, trường đại học quân sự: Tham khảo mô hình nhân cách chuẩn đầu ra của người học, bộ tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo, cùng hệ thống biểu mẫu dự giờ, phiếu hỏi sau môn học và phiếu thăm dò chất lượng đào tạo.
• Cơ quan quản lý giáo dục quân đội (Cục Nhà trường - Bộ Quốc phòng): Tham khảo làm căn cứ thực tiễn để xây dựng quy chế quản lý chất lượng và hướng dẫn công tác tự đánh giá, kiểm định chất lượng đào tạo tại các học viện, trường sĩ quan quân đội.

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu đào tạo của Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự có đặc điểm gì đặc thù?

Mục tiêu đào tạo của ĐHNNQS là "mục tiêu kép": vừa đào tạo học viên trở thành sĩ quan quân đội có phẩm chất chính trị vững vàng, nắm vững kiến thức quân sự cơ bản để chỉ huy điều hành, vừa đào tạo đạt trình độ cử nhân ngoại ngữ chuyên ngành quân sự ở 4 thứ tiếng (Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc) trong khóa học 4 năm.

2. Mô hình quản lý quá trình đào tạo trong luận án gồm những thành tố nào?

Mô hình quản lý quá trình đào tạo gồm 6 thành tố chính: Mục tiêu (M), Nội dung (N), Phương pháp (P), Thầy (TH), Trò (TR), Điều kiện bảo đảm (ĐK), chịu sự điều khiển và tác động của Quản lý (QL) nhằm định hướng hệ thống đạt mục tiêu chất lượng đã định (Hình 1.2).

3. Ba cấp độ phát triển của quản lý chất lượng được luận án phân định ra sao?

Luận án phân định 3 cấp độ phát triển:

• Kiểm soát chất lượng: Tập trung phát hiện và loại bỏ sản phẩm không đạt sau khi hoàn thành đào tạo.
• Bảo đảm chất lượng: Tập trung phòng ngừa sai sót ngay từ trước và trong quá trình đào tạo thông qua hệ thống tiêu chuẩn thiết kế sẵn.
• Quản lý chất lượng tổng thể (QLCLTT/TQM): Cải tiến liên tục mọi khâu, huy động sự tham gia của mọi thành viên nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu của đơn vị sử dụng nhân lực.

4. Hệ thống phiếu điều tra và phụ lục của luận án gồm những công cụ nào?

Luận án xây dựng 15 phụ lục, trong đó có hệ thống công cụ khảo sát đa dạng: Phiếu khảo sát giảng viên và cán bộ quản lý (Phụ lục 1), phiếu khảo sát học viên (Phụ lục 2), phiếu xin ý kiến chuyên gia (Phụ lục 3), phiếu dự giờ (Phụ lục 4), phiếu hỏi sau môn học và sau giờ học (Phụ lục 5, 6), phiếu khảo sát đơn vị toàn quân (Phụ lục 7), phiếu chấm thi giảng viên giỏi (Phụ lục 8), phiếu khảo sát kết quả thử nghiệm (Phụ lục 9), cùng các văn bản quy định chức trách, bộ tiêu chí đánh giá và mô hình nhân cách học viên tốt nghiệp (Phụ lục 10 đến 15).

5. Kết quả thử nghiệm các giải pháp được kiểm chứng bằng phương pháp nào?

Kết quả thử nghiệm 3 giải pháp được kiểm chứng qua 2 giai đoạn bằng phương pháp định lượng (so sánh bảng điểm, phân tích phân phối tần suất điểm và các tham số thống kê đặc trưng trước và sau thử nghiệm) kết hợp phương pháp định tính (phiếu thăm dò ý kiến đánh giá của cán bộ, giảng viên và học viên sau thử nghiệm).

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Vũ Xuân Hồng đã giải quyết trọn vẹn nhiệm vụ nghiên cứu xây dựng mô hình quản lý chất lượng đào tạo tại Trường Đại học Ngoại ngữ Quân sự trên cơ sở lý thuyết Quản lý chất lượng tổng thể (QLCLTT). Công trình đã phân tích sâu sắc cơ sở lý luận, tổng kết kinh nghiệm quốc tế và đánh giá thực trạng đào tạo tại trường giai đoạn 2005–2008. Mô hình QLCLĐT cùng hệ thống 4 nhóm giải pháp triển khai và mô hình nhân cách chuẩn SQNNQS đã được kiểm chứng thực nghiệm, mang lại giá trị khoa học và giá trị ứng dụng thiết thực cho công tác nâng cao chất lượng đào tạo sĩ quan ngoại ngữ phục vụ quân đội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về mô hình quản lý chất lƣợng đào tạo. - Chương 2: Kinh nghiệm quốc tế và thực trạng công tác quản lý chất lƣợng đào tạo tại Đại học Ngoại ngữ Quân sự. z 14 - Chương 3: Mô hình quản lý chất lƣợng đào tạo và các giải pháp triển khai mô hình tại Đại học Ngoại ngữ Quân sự. - Chương 4: Kết quả thử nghiệm các giải pháp.

Phần kết luận và khuyến nghị. Ngoài ra luận văn còn có danh mục công trình của tác giả, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. z 15 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MÔ HÌNH QUẢN LÝ CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Bƣớc vào những năm đầu của thiên niên kỷ mới, loài ngƣời đang chứng kiến những thay đổi to lớn trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội.

Một trong những nguyên nhân chính dẫn tới sự thay đổi đó là quá trình toàn cầu hóa. Hội nhập, hợp tác và cạnh tranh đã và đang mang lại sự tăng trƣởng nhanh chóng cho nhiều quốc gia, nhƣng đồng thời cũng làm tăng nhanh khoảng cách giữa các nƣớc giàu và các nƣớc nghèo. Nhân tố quyết định thành công trong hợp tác và thắng lợi trong cạnh tranh là chất lƣợng sản phẩm của giáo dục và đào tạo. Đó là nguồn nhân lực chất lƣợng cao.

Từ những năm 1990, nhóm Tƣơng lai học (MEGATRENDS) đã công bố những dự báo cho nhân loại trong thế kỷ 21: “Trong trật tự kinh tế thế giới mới nƣớc nào đầu tƣ nhiều nhất vào giáo dục, nƣớc đó sẽ có khả năng cạnh tranh mạnh nhất …”[18]. Từ những nhận thức trên mỗi quốc gia đã tự tìm cho mình một mô hình đào tạo riêng, đặc biệt là mô hình đào tạo đại học phù hợp với hoàn cảnh của đất nƣớc, đáp ứng yêu cầu của toàn cầu hóa nền kinh tế. Quá trình đào tạo nguồn nhân lực chất lƣợng cao đáp ứng nhu cầu tăng trƣởng nhanh của nền kinh tế, tham gia vào quá trình toàn cầu hóa. Nâng cao chất lƣợng giáo dục đại học đã trở thành nhu cầu cấp thiết cho mỗi quốc gia trong xã hội phát triển.

Từ vài thập kỷ qua, chất lƣợng giáo dục đã là vấn đề đƣợc quan tâm nhiều nhất của cộng đồng đại học thế giới và của hầu hết các quốc gia phát triển cũng nhƣ đang phát triển. Nhƣng để đánh giá, đo lƣờng và xây dựng những điều kiện bảo đảm chất lƣợng giáo dục lại là một vấn đề không dễ dàng. Xuất phát từ những lý do trên các tổ chức bảo đảm chất lƣợng giáo dục đại học quốc tế và khu vực đã ra đời. Tổ chức Bảo đảm chất lƣợng Đại học Quốc tế - INQAAHE (International Network of Quality Assurance Agencies in Higher Education) hình thành vào thập kỷ 90 của thế kỷ 20, bao gồm các hội viên là các cơ quan bảo đảm chất lƣợng giáo z 16 dục đại học của các nƣớc.

Các thành viên tham gia trên tinh tinh thần tự nguyên và đáp ứng đầy đủ các tiêu chí do INQAAHE đề ra. Đây là tổ chức duy nhất có khả năng kết nối các cơ quan kiểm định của các quốc gia trên thế giới và đứng ra thành lập ban điều phối với các tổ công tác hỗ trợ về công tác kiểm định, đánh giá chất lƣợng, xây dựng những tiêu chí bảo đảm chất lƣợng và định hƣớng hoạt động cho cơ quan kiểm định chất lƣợng các nƣớc. Bên cạnh đó một số cơ quan bảo đảm chất lƣợng quốc tế đã hình thành các tổ chức bảo đảm chất lƣợng cho riêng mình nhƣ: Liên minh Toàn cầu về chuyển đổi giáo dục quốc gia (GATE) đƣợc thành lập năm 1985, tập trung giải quyết những vấn đề về chất lƣợng giáo dục và đề xuất các giải pháp về chuyển đổi chất lƣợng giáo dục giữa các quốc gia. Hiệp hội các trƣờng Đại học Châu Âu đã xây dựng dịch vụ kiểm định chất lƣợng đào tạo của các trƣờng thành viên (CRE).

Dịch vụ này do các chuyên gia đánh giá về chất lƣợng giáo dục hàng đầu khu vực thực hiện. Khối các nƣớc công nghiệp phát triển gồm 15 nƣớc ngay từ năm 1988 đã hợp tác xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá chất lƣợng giáo dục sử dụng cho các trƣờng đại học trong khối. Bộ tiêu chí bao gồm 16 tiêu chí nhằm bảo đảm chất lƣợng cho tất cả các trƣờng đại học thuộc các nƣớc thành viên (OECD). Đối với công tác bảo đảm chất lƣợng giáo dục đại học khu vực Đông Nam Á, từ năm 1995 các trƣờng đại học thuộc mạng lƣới đại học khối ASEAN đã thành lập Tổ chức các trƣờng đại học khu vực (AUN).

Căn cứ vào chuẩn quốc tế và điều kiện thực tiễn trong khu vực, tổ chức này đã xây dựng hệ thống bảo đảm chất lƣợng gồm 5 nguyên tắc và 6 tiêu chí nhằm thống nhất công tác bảo đảm chất lƣợng của các trƣờng đại học thành viên [46,tr. Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa việc bảo đảm chất lƣợng giáo dục đại học đã đặc biệt đƣợc quan tâm ở hầu hết các nƣớc. Hiện có trên 100 nƣớc đã có hệ thống bảo đảm chất lƣợng giáo dục đại học, phần lớn đƣợc hình thành từ thập kỷ 90 của thế kỷ 20. Công tác bảo đảm chất lƣợng giáo dục của các nƣớc phần lớn đƣợc thực hiện bằng hệ thống kiểm tra, kiểm định và kiểm toán chất lƣợng các trƣờng đại học, trong đó công tác kiểm định đƣợc ƣu tiên hàng đầu.

z 17 Đối với việt Nam, chiến lƣợc phát triển giáo dục đại học cho tới năm 2020 đã đƣợc Đảng và Chính phủ vạch ra với mục tiêu đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học, tạo đƣợc sự chuyển biến cơ bản về chất lƣợng, hiệu quả và quy mô, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc, hội nhập kinh tế quốc tế và nhu cầu học tập của nhân dân. Định hƣớng đến năm 2020 giáo dục đại Việt Nam đạt trình độ trong khu vực và tiếp cận trình độ tiên tiến của đại học trên thế giới ; có năng lực cạnh tranh cao, thích ứng với cơ chế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa. Nâng cao chất lƣợng giáo dục đại học là việc làm thƣờng xuyên đối với các cơ sở đào tạo đại học và các cơ quan quản lý giáo dục. Ngày 2 tháng 12 năm 2004 Bộ trƣởng Bộ GD&ĐT đã ký quyết định số 38/2004 ban hành quy chế tạm thời về kiểm định chất lƣợng trƣờng đại học bằng Bộ tiêu chí kiểm định bao gồm 53 tiêu chí thuộc 10 lĩnh vực.

Đây là Bộ tiêu chí kiểm định chất lƣợng đại học đầu tiên của Việt Nam và sẽ đƣợc thí điểm cho 20 trƣờng đại học. Căn cứ vào quyết định số: 76/2007/QĐ-BGĐT ngày 14/12/2007 quy định về kiểm định trƣờng đại học, cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp, Bộ GD&ĐT đã tiến hành kiểm định 20 trƣờng Đại học. Hiện đang có 20 trƣờng đại học đã hoàn thành báo cáo tự đánh giá (đánh giá trong) đang chờ đánh giá ngoài ; 47 trƣờng đại học và 62 trƣờng cao đẳng khác đã đƣợc tập huấn và đang triển khai tự đánh giá (nguồn Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng). Trong những năm gần đây, công tác quản lý chất lƣợng giáo dục đã đặc biệt đƣợc chú trọng, đã hình thành các tổ chức chuyên trách về đánh giá và kiểm định chất lƣợng.

Ngoài cục Khảo thí và Kiểm định chất lƣợng giáo dục đƣợc thành lập, còn có 55/63 sở giáo dục có phòng khảo thí, có 55 đơn vị chuyên trách về bảo đảm chất lƣợng đƣợc thành lập ở các trƣờng đại học và cao đẳng trong cả nƣớc( nguồn: Dự thảo chiến lược phát triển giáo dục 2008-2020). Các tổ chức này đƣợc thành lập sẽ là công cụ, là đòn bẩy từng bƣớc nâng cao chất lƣợng giáo dục đại học, đáp ứng nhu cầu cung cấp nguồn nhân lực chất lƣợng cao phục vụ công cuộc công nhiệp hoá, hiện đại hóa đất nƣớc. Tiếp cận công tác bảo đảm chất lƣợng trên thế giới, từ năm 2000 Việt nam đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo quốc gia và quốc tế về bảo đảm chất lƣợng giáo z 18 dục, tập trung vào GDĐH nhƣ: Hội thảo về “Bảo đảm chất lƣợng trong giáo dục đại học Việt Nam” do Bộ GD&ĐT phối hợp với UNESCO tổ chức tháng 4 năm 2000 tại Đà Lạt. Hội thảo quốc tế với chủ đề “Chất lƣợng giáo dục và kỹ năng sống” do Văn phòng giáo dục UNESCO khu vực Châu Á-Thái Bình Dƣơng tổ chức tại Hà Nội tháng 9 năm 2003.

Hội thảo về “chất lƣợng giáo dục và vấn đề đào tạo giáo viên” do Khoa Sƣ phạm - ĐHQGHN tổ chức tháng 10 năm 2004 tại Hà Nội và Diễn đàn quốc tế về giáo dục Việt Nam với chủ đề “Đổi mới giáo dục đại học và hội nhập quốc tế” do Hội đồng Giáo dục Quốc gia tổ chức tại Hà Nội tháng 6 năm 2004 vv. Trong xu thế phát triển của bảo đảm chất lƣợng khu vực và thế giới các cơ sở đào tạo trong nƣớc đã đầu tƣ đáng kể cho việc nghiên cứu và xây dựng hệ thống bảo đảm chất lƣợng, tập trung vào bảo đảm chất lƣợng giáo dục đại học. Năm 2000, Trung tâm Đảm bảo chất lƣợng đào tạo và Nghiên cứu phát triển Giáo dục thuộc ĐHQGHN đã triển khai đề tài cấp Nhà nƣớc: “Nghiên cứu xây dựng Bộ tiêu chí đánh giá chất lƣợng đào tạo dùng cho các trƣờng đại học Việt Nam”. Kết quả công trình là Bộ tiêu chí đánh giá chất lƣợng và điều kiện đảm bảo chất lƣợng đào tạo dùng cho các trƣờng đại học Việt Nam bao gồm 26 tiêu chí thuộc 6 lĩnh vực hoạt động của trƣờng đại học.

Đây là Bộ tiêu chí đánh giá chất lƣợng đào tạo đại học đầu tiên của Việt Nam [28,tr. Từng bƣớc hoàn thiện quy trình đánh giá chất lƣợng giáo dục và tham gia hội nhập giáo dục khu vực và thế giới, Viện Chiến lƣợc và Chƣơng trình giáo dục, Bộ GD&ĐT đã triển khai thực hiện công trình nghiên cứu “Cơ sở lý luận và thực tiễn về chất lƣợng giáo dục và đánh giá chất lƣợng giáo dục” Mã số : B- 2004- CTGD-01.Trên cơ sở những tiêu chí cơ bản do đề tài xây dựng, các cở sở đào tạo tham khảo để đánh giá chất lƣợng hoặc xây dựng hệ thống chuẩn đánh giá chất lƣợng đào tạo cho riêng mình [19].