Mở đầu Huyện Yên Thủy tỉnh Hòa ình là huyện có vị trí tương đối thuận lợi, có đường Quốc Lộ 12 , đường Hồ Chí Minh, là cầu nối giữa các tỉnh Tây ắc với các tỉnh Tây Nam của đồng bằng ắc ộ nên rất thuận lợi cho hoạt động thương mại dịch vụ, giao lưu buôn bán hàng hoá giữa huyện với huyện, với các vùng lân cận của tỉnh bạn và cả nước. Trong những năm qua Yên Thuỷ có những bước phát triển vượt bậc, tăng trưởng GDP bình quân trên 11%. Quá trình sản xuất tạo ra của cải vật chất cho xã hội và tạo nên sự phát triển của nền kinh tế. Kinh tế phát triển dẫn đến lượng rác thải phát sinh trên địa bàn ngày càng nhiều.
Tuy nhiên quy hoạch chưa đồng bộ nên phần lớn rác thải chưa được thu gom xử lý triệt để đặc biệt là rác thải tại các chợ quê. Theo báo cáo “Quy hoạch Quản lý và xây dựng các điểm thu gom, xử lý rác thải trên địa bàn huyện Yên Thủy đến năm 2020” thì trên địa bàn huyện Yên Thủy có tổng số 7 chợ trong đó có chợ Hàng Trạm thuộc thị trấn Hàng Trạm là được đội thu gom rác của thị trấn thu gom vào bãi rác Hàng Trạm, còn 6 chợ còn lại phần lớn không được thu gom mà rác thải tập chung ở cuối chợ gây ra ô nhiễm môi trường đặc biệt là khi trời mưa. Đặc biệt tại Chợ ãi Đa xã ảo Hiệu huyện Yên Thủy, đây là khu vực phát triển của huyện Yên Thủy sau thị trấn Hàng Trạm nhưng không được thu gom và xử lý. Mỗi ngày chợ ãi Đa thải ra khoảng 100kg rác [1].
Việc quản lý rác thải chưa hợp lý là một trong những nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước mặt, nước ngầm do nước rỉ rác, gây ô nhiễm không khí bởi mùi hôi. Các bãi rác không hợp vệ sinh là môi trường thuận lợi cho chuột, ruồi, muỗi và các vectors truyền bệnh sinh sản và phát triển. Rác thải không chỉ ảnh hưởng đến môi trường, đến mỹ quan của huyện, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân sống xung quanh chợ đặc biệt là các hộ kinh doanh trong chợ. Kết quả nghiên cứu khoa học đã cho thấy gần 22 căn bệnh của con người liên quan đến việc quản lý rác thải không hợp lý.
1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Đào Thị Chung Thúy –K16 CHMT Tuy nhiên, khoảng 1/3 tổng lượng chất thải sinh hoạt là chất thải hữu cơ có thể tái chế một cách dễ dàng. Chất thải hữu cơ là một loại nguyên liệu thô có giá trị có thể được chế biến thành phân ủ có chất lượng tốt nhất, đưa chất hữu cơ thiết yếu vào đất trồng. Phân ủ đem lại sự phì nhiêu cho đất, cải tạo cấu trúc của đất, giúp giữ nước đồng thời làm cho đất tiêu úng tốt. Nếu như loại chất thải này bị chôn lấp thì tiềm năng của chúng bị mất đi và các chất gây ô nhiễm này sẽ phát tán vào không khí, nguồn nước gây ô nhiễm môi trường.
Dùng giun để ủ phân là một phương pháp ủ có thể dễ dàng được sử dụng ngay tại nhà. Xử lý rác thải bằng cách nuôi giun là một công nghệ đơn giản, không đòi hỏi trình độ vận hành, quản lý hay trình độ kỹ thuật cao như những phương pháp xử lý khác. Rác thải hữu cơ có thời gian phân hủy nhanh, công nghệ này có thể làm giảm thời gian thu gom, hạn chế sự phát tán ô nhiễm vào không khí, và tiết kiệm chi phí thu gom, phân loại rác. Việt Nam cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu về khả năng phân hủy chất hữu cơ của giun Quế, và cũng đã đạt được một số thành tựu nhất định, bài báo cáo này giúp tìm hiểu rõ hơn về công nghệ này.
Từ những thực trạng về rác thải trên địa bàn huyện Yên Thủy đặc biệt là tại Chợ ãi Đa xã ảo Hiệu và từ những yêu cầu thực tế, em xin trình bày về vấn đề nghiên cứu là: “Xây dựng mô hình thí điểm nuôi giun Quế xử lý rác thải tại chợ Bãi Đa xã Bảo Hiệu huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình và đề xuất giải pháp nhằm nhân rộng mô hình” 2. Mục đích nghiên cứu của đề tài - Đánh giá khả năng xử lý rác thải hữu cơ chợ ãi Đa của giun Quế - Đánh giá khả năng ảnh hưởng của nhiệt độ đến quá trình phân hủy rác thải của giun Quế, thời gian giun ăn rác, chất lượng phân giun thu được. - Đánh giá khả năng nhân rộng mô hình nuôi giun. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài - Xử lý rác thải hữu cơ - Tạo nguồn phân bón cho cây trồng 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Đào Thị Chung Thúy –K16 CHMT - Tận dụng giun làm nguồn thức ăn cho cá, gia cầm… 4.
Phạm vi ứng dụng Mô hình có thể được ứng dụng rộng rãi như: - Xử lý rác thải chợ - Xử lý rác thải quy mô hộ gia đình - Xử lý rác thải tại các trang trại chăn nuôi 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Đào Thị Chung Thúy –K16 CHMT CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1.1 Khái niệm rác thải Rác thải là bất kì loại vật liệu nào ở dạng rắn mà con người loại bỏ mà không được tiếp tục sử dụng như ban đầu. Rác thải là các loại rác thải không ở dạng lỏng, không hòa tan được thải ra từ các hoạt động sinh hoạt, công nghiệp. Rác thải còn bao gồm cả bùn cặn, phế ph m nông nghiệp, xây dựng, khai thác mỏ… Rác thải là những vật chất ở dạng rắn do các hoạt động của con người và động vật tạo ra. Những “sản ph m” này thường ít được sử dụng hoặc có ít, do đó nó là “sản ph m” ngoài ý muốn của con người.
Rác thải có thể ở dạng thành ph m, được tạo ra trong hầu hết các giai đoạn sản xuất và trong tiêu dùng [5]. * Khái niệm về rác thải sinh hoạt Theo Trần Kiên và Mai Sỹ Tuấn (2007), rác thải sinh hoạt là chất thải do con người thải ra sau khi sử dụng những sản ph m trực tiếp từ thiên nhiên hoặc qua chế biến xử lý của con người từ các khu dân cư và nó được xuất phát từ sinh hoạt hằng ngày của con người. Theo Nguyễn Văn An (2005), rác thải sinh hoạt (hay chất thải rắn sinh hoạt) được định nghĩa: là vật chất ở thể rắn được sinh ra từ mọi người và mọi nơi như: gia đình, trường học, chợ, nơi mua bán, nơi công cộng, nơi vui chơi giải trí, cơ sở y tế, cở sở sản xuất kinh doanh, bến xe, bến đò… 1.2 Hiện trạng ô nhiễm rác thải 1.1 Hiện trạng rác thải huyện Yên Thủy 1.1 Hiện trạng ô nhiễm rác thải huyện Yên Thủy Các xã/ thị trấn trên địa bàn huyện Yên Thủy đều có đặc điểm chung là các xã thuần nông, đời sống của nhân dân chủ yếu dựa vào nông lâm nghiệp. Các quá trình sản xuất cũng như thói quen tiêu dùng của người dân tại 13 xã và thị trấn khá giống nhau.
Về cơ bản nguồn phát sinh rác thải của các xã được thể hiện ở hình 2 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Đào Thị Chung Thúy –K16 CHMT [1]: Quá trình sinh hoạt, văn hóa xã hội Các hoạt động kinh tế xã hội Sinh hoạt Khám Vui chơi giải trí Canh tác CN& Chăn Dịch hàng ngày chữa nông tiểu thủ nuôi vụ bệnh nghiệp CN Chất thải rắn Hình 1 – Các nguồn phát sinh rác thải trên địa bàn Yên Thuỷ + Hoạt động canh tác nông nghiệp (trồng cây lương thực, hoa màu, cây ăn quả,.) là hoạt động tạo ra nhiều chất thải rắn nhất. Thành phần chất thải rắn từ nguồn này chủ yếu là phần dư thừa sau thu hoạch như rơm rạ, thân rễ, lá ngô, cây lạc, đậu, sắn. + Chăn nuôi: thành phần chất thải rắn là phân gia súc, gia cầm (trâu, bò, lợn, gà, vịt.), thức ăn dư thừa của gia súc. + Sử dụng hóa chất bảo vệ thực vật: túi đựng các loại, vỏ hộp, chai lọ chứa hóa chất bảo vệ thực vật.
+ Sinh hoạt gia đình: thành phần rác thực ph m, que tre, nứa, lá cây là chủ yếu, túi nilong. Rác thường được chia thành ba nhóm sau: 1. Rác thô hay còn gọi là rác vô cơ: gồm các loại phế thải thủy tinh, sành sứ, kim loại, giấy, cao su, nhựa, vải, đồ điện, đồ chơi, cát sỏi, vật liệu xây dựng…. Rác hữu cơ: gồm cây cỏ loại bỏ, lá rụng, rau quả hư hỏng, đồ ăn thừa, rác nhà bếp, xác súc vật, phân động vật.
Chất thải nguy hại (CTNH): là những thứ phế thải rất độc hại cho môi 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Đào Thị Chung Thúy –K16 CHMT trường và con người như pin, bình ắc quy, hóa chất, thuốc trừ sâu, chất thải từ các bệnh viện, trạm y tế,…. Bảng 1 - Độ m của rác thải tại Yên Thủy Khối lƣợng Khối lƣợng át Khối lƣợng m u át và m u Độ m an đầu g an đầu (g) sau khi nung Lần 1 19,707 1,205 19,999 77,01 Lần 2 21,3358 1,1879 21,8789 54,28 Lần 3 21,2832 1,228 21,744 62,403 Trung bình 20,7753 1,2070 21,2073 64,564 Độ m trung bình của rác thải tại Yên Thuỷ là 64,564%. Kết quả phân tích mẫu rác lấy tại Yên Thủy có tỷ trọng: 695 kg/m3 (đây là rác có tỷ trọng lớn so với tỷ trọng trung bình của rác thải tại các đô thị vừa và nhỏ ở Việt Nam 0,5 tấn/m3 chứng tỏ trong rác có chứa nhiều rác vô cơ nặng).2 Hiện trạng rác thải chợ huyện Yên Thủy Theo báo cáo quy hoạch rác thải huyện Yên Thủy, hiện nay trên địa bàn huyện có những điểm chợ, trung tâm thương mại và du lịch như sau: Bảng 2 - Danh sách các điểm chợ, trung tâm thƣơng mại, điểm du lịch trên địa àn huyện Yên Thủy TT Thƣơng STT Tên xã Số lƣợng chợ Điểm du lịch mại 1 TT Hàng Chợ Hàng Không Không Trạm Trạm 2 Lạc Thịnh Chợ Phố Sấu Không Chùa Tác Đức 3 Yên Lạc Không Không Không 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.