Mô Hình Kế Toán Giao Dịch Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn Chi Nhánh Đống Đa

Bài viết phân tích mô hình kế toán giao dịch tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Đống Đa, đề xuất giải pháp hoàn thiện.

• Tác giả: Dương Thị Thanh Dung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Văn Luyện
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Mô Hình Kế Toán Giao Dịch Tại Ngân Hàng Nông Nghiệp Và Phát Triển Nông Thôn Chi Nhánh Đống Đa
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ MÔ HÌNH KẾ TOÁN GIAO DỊCH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. MÔ HÌNH KẾ TOÁN GIAO DỊCH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2. Khái quát chung về ngân hàng thương mại
• 1.3. Khái niệm của ngân hàng thương mại
• 1.4. Chức năng của ngân hàng thương mại
• 1.5. Vai trò của ngân hàng thương mại
• 1.6. Kế toán giao dịch và vai trò của kế toán giao dịch tại ngân hàng thương mại
• 1.7. Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tại chi nhánh ngân hàng
• 1.7.1. Mô hình kế toán giao dịch nhiều cửa
• 1.7.2. Mô hình kế toán giao dịch một cửa
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG MÔ HÌNH KẾ TOÁN GIAO DỊCH TRONG NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 2.1. KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG CỦA NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 2.2. Kết quả hoạt động kinh doanh của NHNo&PTNT chi nhánh Đống Đa
• 2.3. THỰC TRẠNG MÔ HÌNH KẾ TOÁN GIAO DỊCH TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 2.3.1. Mô hình kế toán giao dịch của ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn trong quy định của Ngân hàng Nhà Nước
• 2.3.1.1. Một số khái niệm
• 2.3.1.2. Nguyên tắc tổ chức giao dịch
• 2.3.1.3. Điều kiện tổ chức giao dịch
• 2.3.1.4. Tổ chức giao dịch với khách hàng
• 2.3.1.5. Sơ đồ tổng quát mô hình kế toán giao dịch
• 2.3.2. Khái quát mô hình kế toán giao dịch của NHNo&PTNT chi nhánh Đống Đa
• 2.3.3. Quy trình nghiệp vụ kế toán trong mô hình kế toán giao dịch 1 cửa tại NHNo&PTNT chi nhánh Đống Đa
• 2.3.3.1. Tiếp quỹ đầu ngày, phân phối giao dịch trong ngày và kiểm kê cuối ngày
• 2.3.3.2. Quy trình các nghiệp vụ trong mô hình kế toán giao dịch tại NHNo&PTNT chi nhánh Đống Đa
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ MÔ HÌNH KẾ TOÁN GIAO DỊCH TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHNo&PTNT CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 3.1.1. Những định hướng hoạt động kinh doanh
• 3.1.2. Những định hướng cho hoạt động kế toán và giao dịch
• 3.2. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN MÔ HÌNH KẾ TOÁN GIAO DỊCH TẠI NHNo&PTNT CHI NHÁNH ĐỐNG ĐA
• 3.2.1. Tìm hiểu mong muốn của khách hàng để hoàn thiện mô hình kế toán giao dịch của ngân hàng
• 3.2.2. Chuẩn hóa đội ngũ giao dịch viên ngân hàng
• 3.2.3. Nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ, nhân viên trong bộ phận giao dịch
• 3.2.4. Chú trọng đầu tư vào công nghệ, máy móc trang thiết bị ngân hàng
• 3.2.5. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát hoạt động kế toán
• 3.2.6. Một số kiến nghị
• 3.2.6.1. Kiến nghị với Chính phủ
• 3.2.6.2. Kiến nghị với Ngân hàng nhà nước
• 3.2.6.3. Kiến nghị với NH No & PTNT Việt Nam
• LỜI CẢM ƠN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Mô Hình Kế Toán Giao Dịch Ngân Hàng Khái Niệm

Ngân hàng đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế, thực hiện chức năng trung gian tài chính bằng cách nhận tiền gửi, cho vay và cung cấp dịch vụ thanh toán. Kế toán giao dịch là bộ phận quan trọng, trực tiếp tương tác với khách hàng, tiếp nhận và xử lý yêu cầu, kiểm soát thông tin và cung cấp dịch vụ. Mục tiêu là mang đến trải nghiệm tốt nhất cho khách hàng và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Bộ phận này không chỉ là bộ mặt của ngân hàng mà còn là kênh thông tin quan trọng cho các bộ phận khác và nhà quản trị. Theo tài liệu gốc, 'Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng hoạt động vì mục đích lợi nhuận thông qua việc kinh doanh các khoản vốn ngắn hạn là chủ yếu'.

1.1. Khái Niệm Ngân Hàng Thương Mại Định Nghĩa và Vai Trò

Ngân hàng thương mại (NHTM) được định nghĩa là tổ chức tài chính hoạt động vì lợi nhuận, chủ yếu kinh doanh vốn ngắn hạn. Chức năng chính của NHTM bao gồm: thủ quỹ của xã hội, trung gian thanh toán và trung gian tín dụng. NHTM đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho nền kinh tế, là cầu nối giữa doanh nghiệp và thị trường, đồng thời là công cụ để Ngân hàng Nhà nước điều tiết vĩ mô. Do đó, hiệu quả hoạt động của NHTM ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển kinh tế xã hội.

1.2. Tầm Quan Trọng của Kế Toán Giao Dịch Trong NHTM

Kế toán giao dịch đóng vai trò then chốt trong việc tiếp nhận, xử lý yêu cầu và cung cấp dịch vụ cho khách hàng. Bộ phận này ghi nhận, nhập thông tin giao dịch vào hệ thống, cung cấp dữ liệu đầu vào cho các bộ phận liên quan và nhà quản trị. Chất lượng dịch vụ và trình độ nghiệp vụ của giao dịch viên ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh của ngân hàng và khả năng thu hút khách hàng. Vì vậy, việc hoàn thiện mô hình kế toán giao dịch là yếu tố then chốt để nâng cao khả năng cạnh tranh của NHTM.

II. Mô Hình Kế Toán Giao Dịch Ngân Hàng So Sánh Ưu Nhược Điểm

Có hai mô hình kế toán giao dịch chính được sử dụng tại các chi nhánh ngân hàng: mô hình nhiều cửa và mô hình một cửa. Mô hình nhiều cửa, với quy trình giao dịch qua nhiều bộ phận, thường dẫn đến thời gian chờ đợi lâu và năng suất thấp. Ngược lại, mô hình một cửa tập trung mọi nghiệp vụ tại một giao dịch viên, giúp rút ngắn thời gian và tăng sự thuận tiện cho khách hàng. Tuy nhiên, mỗi mô hình đều có những ưu nhược điểm riêng và phù hợp với từng điều kiện cụ thể của ngân hàng. Theo tài liệu, “Trong lịch sử phát triển của bộ phận giao dịch trực tiếp với khách hàng, Ngân hàng nhà nước đã có những cải cách đáng kể để phù hợp với sự phát triển và những bước đi mới, nhằm thúc đẩy hoạt động của ngân hàng như chuyển từ mô hình kế toán giao dịch nhiều cửa sang một cửa.”

2.1. Kế Toán Giao Dịch Nhiều Cửa Ưu Điểm và Hạn Chế Cần Biết

Trong mô hình nhiều cửa, khách hàng phải trải qua nhiều bước và tương tác với nhiều nhân viên khác nhau để hoàn thành một giao dịch. Ưu điểm của mô hình này là chuyên môn hóa cao, giảm thiểu rủi ro sai sót. Tuy nhiên, nhược điểm là thời gian giao dịch kéo dài, gây bất tiện cho khách hàng và giảm năng suất lao động. Mô hình này thường phù hợp với các ngân hàng có quy mô lớn, lượng giao dịch phức tạp và yêu cầu kiểm soát chặt chẽ.

2.2. Kế Toán Giao Dịch Một Cửa Giải Pháp Tối Ưu Hóa Quy Trình

Mô hình một cửa cho phép khách hàng thực hiện mọi giao dịch với một giao dịch viên duy nhất. Ưu điểm của mô hình này là giảm thời gian chờ đợi, tăng tính tiện lợi và nâng cao sự hài lòng của khách hàng. Tuy nhiên, giao dịch viên cần có kiến thức và kỹ năng đa dạng, đồng thời ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ và đào tạo để đảm bảo hiệu quả. Mô hình này phù hợp với các ngân hàng có quy mô vừa và nhỏ, chú trọng đến trải nghiệm khách hàng và muốn tăng cường tính cạnh tranh.

2.3. So Sánh Hiệu Quả Giữa Hai Mô Hình Lựa Chọn Nào Tối Ưu

Việc lựa chọn mô hình kế toán giao dịch phù hợp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm: quy mô ngân hàng, lượng giao dịch, trình độ công nghệ, nguồn nhân lực và chiến lược kinh doanh. Mô hình một cửa có thể hiệu quả hơn về tốc độ và sự tiện lợi, nhưng đòi hỏi đầu tư lớn vào đào tạo và công nghệ. Ngược lại, mô hình nhiều cửa có thể phù hợp hơn với các ngân hàng lớn, nhưng cần cải thiện quy trình để giảm thời gian chờ đợi và nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

III. Thực Trạng Kế Toán Giao Dịch Tại Agribank Đống Đa Đánh Giá

Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) Đống Đa hiện đang áp dụng mô hình kế toán giao dịch một cửa. Tuy nhiên, quá trình thực tế vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần khắc phục. Việc đánh giá thực trạng mô hình kế toán giao dịch tại chi nhánh bao gồm phân tích quy trình nghiệp vụ, năng lực của giao dịch viên, hệ thống công nghệ và mức độ hài lòng của khách hàng. Phân tích này sẽ giúp xác định các điểm nghẽn và đưa ra giải pháp cải thiện. Dựa theo tài liệu "Trong quá trình thực tập tại chi nhánh Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Đống Đa, em đã lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện mô hình kế toán giao dịch tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Đống Đa” làm đề tài khóa luận của mình."

3.1. Mô Hình Giao Dịch Một Cửa Quy Trình Nghiệp Vụ Hiện Tại

Quy trình nghiệp vụ kế toán giao dịch một cửa tại Agribank Đống Đa bao gồm các bước: tiếp quỹ đầu ngày, thực hiện giao dịch với khách hàng (thu/chi tiền, chuyển khoản...), kiểm tra chứng từ, hạch toán và kiểm kê cuối ngày. Cần phân tích chi tiết từng bước trong quy trình để xác định các khâu còn nhiều thủ tục, tốn thời gian và có thể gây ra sai sót. Việc tối ưu hóa quy trình sẽ giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro.

3.2. Đánh Giá Năng Lực Giao Dịch Viên Điểm Mạnh và Điểm Yếu

Năng lực của giao dịch viên là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ. Cần đánh giá trình độ chuyên môn, kỹ năng giao tiếp, khả năng xử lý tình huống và thái độ phục vụ của giao dịch viên. Việc đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ thường xuyên sẽ giúp nâng cao năng lực và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng. Bên cạnh đó, cũng cần xem xét đến áp lực công việc và chế độ đãi ngộ để đảm bảo sự gắn bó và nhiệt tình của giao dịch viên.

3.3. Hệ Thống Công Nghệ Hỗ Trợ Mức Độ Ứng Dụng và Hiệu Quả

Hệ thống công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ giao dịch viên thực hiện nghiệp vụ nhanh chóng và chính xác. Cần đánh giá mức độ ứng dụng công nghệ trong các khâu: nhập liệu, kiểm tra, hạch toán, đối chiếu... và hiệu quả mà công nghệ mang lại. Việc đầu tư vào công nghệ hiện đại, tích hợp các tính năng thông minh sẽ giúp nâng cao năng suất, giảm thiểu sai sót và cải thiện trải nghiệm khách hàng.

IV. Giải Pháp Hoàn Thiện Mô Hình Kế Toán Giao Dịch Tại Agribank

Để nâng cao hiệu quả mô hình kế toán giao dịch tại Agribank Đống Đa, cần triển khai các giải pháp đồng bộ trên nhiều mặt, bao gồm: cải tiến quy trình, nâng cao năng lực nhân viên, đầu tư công nghệ và tăng cường kiểm soát. Các giải pháp này cần được xây dựng dựa trên kết quả phân tích thực trạng và phù hợp với điều kiện cụ thể của chi nhánh. Theo tài liệu, "Nhằm đưa ra những phương pháp cải thiện mô hình kế toán giao dịch cho ngân hàng hoạt động tốt hơn, Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn đã đưa ra nghị quyết mới cải thiện về mô hình kế toán giao dịch của ngân hàng."

4.1. Tối Ưu Hóa Quy Trình Giảm Thiểu Thủ Tục Rút Ngắn Thời Gian

Cần rà soát và loại bỏ các thủ tục không cần thiết, đơn giản hóa quy trình, giảm thiểu số lượng chứng từ và các bước phê duyệt. Việc áp dụng các công cụ tự động hóa, số hóa chứng từ sẽ giúp tiết kiệm thời gian và giảm thiểu sai sót. Ngoài ra, cần xây dựng quy trình giao dịch rõ ràng, dễ hiểu và phổ biến cho khách hàng để họ chủ động chuẩn bị và thực hiện giao dịch nhanh chóng.

4.2. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Đào Tạo và Phát Triển

Cần xây dựng chương trình đào tạo bài bản, cập nhật kiến thức và kỹ năng mới cho giao dịch viên. Chú trọng đào tạo kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống, làm việc nhóm và sử dụng công nghệ. Bên cạnh đó, cần tạo môi trường làm việc năng động, khuyến khích học hỏi và phát triển bản thân. Việc xây dựng lộ trình thăng tiến rõ ràng và chế độ đãi ngộ xứng đáng sẽ giúp giữ chân và thu hút nhân tài.

4.3. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Nâng Cao Năng Suất và Trải Nghiệm

Cần đầu tư vào các giải pháp công nghệ tiên tiến như: hệ thống quản lý giao dịch, phần mềm xử lý chứng từ tự động, ứng dụng di động cho khách hàng... Việc tích hợp các công nghệ mới sẽ giúp giao dịch viên thực hiện nghiệp vụ nhanh chóng, chính xác và hiệu quả hơn. Đồng thời, khách hàng cũng có thể thực hiện giao dịch mọi lúc mọi nơi, tiết kiệm thời gian và công sức.

V. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Thực Tiễn Tại Agribank Đống Đa

Các giải pháp đề xuất cần được triển khai thử nghiệm tại một số phòng giao dịch của Agribank Đống Đa trước khi áp dụng rộng rãi. Quá trình triển khai cần được theo dõi, đánh giá và điều chỉnh liên tục để đảm bảo hiệu quả. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ, chương trình đào tạo nhân viên và quy trình kiểm soát nội bộ. Việc chia sẻ kinh nghiệm và bài học thành công với các chi nhánh khác sẽ giúp lan tỏa hiệu quả và nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn hệ thống. Theo như tài liệu gốc đã đề cập "Trong quá trình thực tập tại chi nhánh Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Đống Đa, em đã lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện mô hình kế toán giao dịch tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Đống Đa” làm đề tài khóa luận của mình."

5.1. Triển Khai Thử Nghiệm Đánh Giá Hiệu Quả Thực Tế

Việc triển khai thử nghiệm giúp kiểm tra tính khả thi và hiệu quả của các giải pháp trong điều kiện thực tế. Cần lựa chọn các phòng giao dịch đại diện, có đặc điểm khác nhau để đảm bảo tính khách quan. Quá trình thử nghiệm cần được giám sát chặt chẽ, thu thập dữ liệu và phản hồi từ nhân viên và khách hàng để đánh giá và điều chỉnh.

5.2. Xây Dựng Tài Liệu Hướng Dẫn và Đào Tạo Nhân Viên

Kết quả nghiên cứu cần được chuyển đổi thành tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ chi tiết, dễ hiểu và áp dụng. Cần tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn cho nhân viên để họ nắm vững quy trình mới, kỹ năng mới và sử dụng công nghệ hiệu quả. Tài liệu hướng dẫn và chương trình đào tạo cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng sự thay đổi của môi trường kinh doanh.

VI. Kết Luận và Tương Lai Mô Hình Kế Toán Giao Dịch NHNN

Việc hoàn thiện mô hình kế toán giao dịch là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực của toàn hệ thống ngân hàng. Trong tương lai, với sự phát triển của công nghệ và sự thay đổi của nhu cầu khách hàng, mô hình kế toán giao dịch sẽ tiếp tục được cải tiến để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao. Ngân hàng cần chủ động nắm bắt xu hướng, đầu tư vào công nghệ, nâng cao năng lực nhân viên và tạo ra trải nghiệm khách hàng tốt nhất để duy trì và phát triển bền vững. Dựa theo tài liệu gốc "Trong lịch sử phát triển của bộ phận giao dịch trực tiếp với khách hàng, Ngân hàng nhà nước đã có những cải cách đáng kể để phù hợp với sự phát triển và những bước đi mới, nhằm thúc đẩy hoạt động của ngân hàng như chuyển từ mô hình kế toán giao dịch nhiều cửa sang một cửa."

6.1. Xu Hướng Phát Triển Kế Toán Giao Dịch Trong Kỷ Nguyên Số

Kỷ nguyên số đang tạo ra những thay đổi to lớn trong ngành ngân hàng. Kế toán giao dịch sẽ ngày càng được số hóa, tự động hóa và cá nhân hóa. Các công nghệ như: trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, Internet of Things (IoT) sẽ được ứng dụng rộng rãi để nâng cao hiệu quả, giảm chi phí và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Ngân hàng cần chủ động thích ứng với xu hướng này để không bị tụt hậu.

6.2. Bài Học Kinh Nghiệm và Kiến Nghị Cho Tương Lai

Quá trình hoàn thiện mô hình kế toán giao dịch tại Agribank Đống Đa đã mang lại những bài học kinh nghiệm quý báu. Cần rút ra những bài học này và áp dụng cho các chi nhánh khác. Đồng thời, cần đưa ra những kiến nghị cụ thể với Ngân hàng Nhà nước, Agribank Việt Nam và các cơ quan liên quan để tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của mô hình kế toán giao dịch trong tương lai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính, ngân hàng thương mại giữ vai trò trung gian huy động và phân phối vốn trọng yếu cho nền kinh tế. Trong cơ cấu tổ chức của một ngân hàng thương mại, bộ phận kế toán giao dịch đóng vai trò là đầu mối tiếp xúc trực tiếp với khách hàng, đại diện cho hình ảnh và chất lượng dịch vụ của ngân hàng. Lịch sử phát triển của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển đổi căn bản từ mô hình kế toán giao dịch nhiều cửa sang mô hình kế toán giao dịch một cửa nhằm tinh gọn thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý nghiệp vụ và đẩy nhanh tốc độ luân chuyển vốn.

Tuy nhiên, thực tiễn vận hành mô hình kế toán giao dịch một cửa thuần túy đã bộc lộ những bất cập về an toàn kiểm soát nội bộ, đặc biệt là sự vi phạm nguyên tắc bất kiêm nhiệm khi một giao dịch viên vừa hạch toán vừa trực tiếp thu, chi tiền mặt. Trước yêu cầu quản trị rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) đã ban hành các quy định mới nhằm chuẩn hóa và hoàn thiện mô hình kế toán giao dịch. Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Hoàn thiện mô hình kế toán giao dịch tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh Đống Đa" được tác giả Dương Thị Thanh Dung thực hiện nhằm giải quyết các yêu cầu thực tiễn này tại một chi nhánh ngân hàng thương mại lớn trên địa bàn Hà Nội.

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể qua 4 nội dung:

1. Hệ thống hóa và tìm hiểu những lý luận cơ bản về ngân hàng thương mại và mô hình kế toán giao dịch tại ngân hàng thương mại.
2. Nêu lên thực trạng của mô hình kế toán giao dịch hiện nay, phân tích và đánh giá thực trạng tổ chức mô hình kế toán giao dịch tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh Đống Đa.
3. Xác định định hướng hoạt động kinh doanh và định hướng cho hoạt động kế toán giao dịch của chi nhánh trong giai đoạn tiếp theo.
4. Đưa ra các giải pháp và đề xuất kiến nghị đối với Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và Agribank nhằm hoàn thiện mô hình kế toán giao dịch trong thời gian tới.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là mô hình kế toán giao dịch tại Agribank Chi nhánh Đống Đa và các phương pháp hoàn thiện mô hình này. Phạm vi nghiên cứu về mặt không gian được giới hạn tại Agribank Chi nhánh Đống Đa (bao gồm các phòng giao dịch và Chi nhánh Thanh Xuân trực thuộc); phạm vi thời gian tập trung khảo cứu số liệu hoạt động kinh doanh và tổ chức giao dịch thực tế giai đoạn 2011 - 2013.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các khái niệm chuẩn mực về ngân hàng thương mại và nghiệp vụ kế toán ngân hàng:

• Khung lý thuyết và chức năng ngân hàng thương mại: Hệ thống hóa 3 chức năng cơ bản của ngân hàng thương mại gồm: chức năng làm thủ quỹ của xã hội, chức năng trung gian thanh toán và chức năng trung gian tín dụng; cùng với các vai trò cung cấp vốn, làm cầu nối kinh tế và là công cụ điều tiết vĩ mô của Ngân hàng Nhà nước.
• Khái niệm và vai trò kế toán giao dịch: Kế toán giao dịch được xác định là bộ phận hạch toán ban đầu, tiếp nhận yêu cầu, xử lý cung cấp dịch vụ và ghi nhận dữ liệu đầu vào phục vụ công tác quản trị.
• Mô hình tổ chức bộ máy kế toán: Phân tích đặc trưng của mô hình phân tán (nhiều cửa) và mô hình tập trung (một cửa), gắn liền với cơ chế phân chia thành hai khu vực chức năng: Khu vực Front End (giao dịch trực tiếp, giải phóng khách hàng nhanh) và Khu vực Back End (xử lý nội bộ, kiểm tra đối chiếu chi tiết và tổng hợp).
• Văn bản pháp lý và quy định áp dụng: Căn cứ theo Quyết định số 140/QĐ-HĐQT-TCCP ngày 29/02/2008 của Chủ tịch Hội đồng quản trị Agribank về việc điều chỉnh mô hình tổ chức chi nhánh; Quyết định số 149/QĐ-HĐTV-TCKT của Hội đồng thành viên Agribank quy định về mô hình kế toán giao dịch mới; các quy chế của Ngân hàng Nhà nước về quản lý chứng từ điện tử, chữ ký điện tử và an toàn kho quỹ.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả kết hợp đồng bộ nhằm xử lý các mục tiêu nghiên cứu:

• Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử: Đánh giá sự biến đổi của các mô hình kế toán giao dịch trong mối liên hệ với trình độ phát triển kinh tế và công nghệ ngân hàng.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Mổ xẻ các mắt xích trong quy trình luân chuyển chứng từ, tiếp quỹ, phê duyệt hạn mức và thanh toán.
• Phương pháp thống kê và so sánh: Phân tích chuỗi số liệu hoạt động huy động vốn, dư nợ cho vay và năng suất giao dịch qua các năm 2011, 2012, 2013.
• Phương pháp điều tra khảo sát: Thu thập thông tin định lượng thông qua bảng hỏi khảo sát ý kiến khách hàng về mức độ hài lòng đối với đội ngũ nhân viên và mô hình giao dịch.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm: Báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh giai đoạn 2011 - 2013 của Agribank Chi nhánh Đống Đa; hệ thống giáo trình chuyên ngành của Học viện Ngân hàng (Giáo trình Tiền tệ - Ngân hàng, Giáo trình Kế toán Ngân hàng); các văn bản quy định nội bộ của Agribank và kết quả khảo sát thực tế tại quầy giao dịch.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Ngân hàng thương mại và mô hình kế toán giao dịch tại ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về ngân hàng thương mại và phân tích đối chiếu hai mô hình kế toán giao dịch điển hình:

• Mô hình kế toán giao dịch nhiều cửa: Là mô hình truyền thống gắn liền với nền tảng công nghệ xử lý phân tán. Khách hàng khi thực hiện một giao dịch phải di chuyển qua nhiều khâu độc lập: giao dịch viên ghi nợ, giao dịch viên ghi có, kiểm soát viên và bộ phận quỹ chính. Mô hình này có ưu điểm là kiểm soát chặt chẽ, tách bạch thu chi tiền mặt nhưng bộc lộ nhiều nhược điểm lớn: quy trình luân chuyển chứng từ phức tạp, thời gian chờ đợi kéo dài, dữ liệu phân tán tại từng chi nhánh khiến ngân hàng khó điều hòa vốn tập trung.
• Mô hình kế toán giao dịch một cửa: Được hình thành trên nền tảng ứng dụng công nghệ trực tuyến (online) và cơ sở dữ liệu tập trung. Khách hàng chỉ cần làm việc với một giao dịch viên duy nhất để hoàn tất các nghiệp vụ tiền gửi, chuyển tiền, thanh toán hoặc giải ngân trong hạn mức. Mô hình này giúp rút ngắn thời gian xử lý, tinh giản nhân sự, phân tách rõ bộ phận xử lý trực tiếp (Front End) và bộ phận xử lý hậu kiểm nội bộ (Back End). Tuy nhiên, nhược điểm là giao dịch viên kiêm nhiệm cả chức năng hạch toán và thu chi tiền mặt, tiềm ẩn rủi ro tác nghiệp nếu công tác kiểm soát lỏng lẻo.

Tác giả xác lập hệ thống 5 tiêu chí đánh giá tính hợp lý của mô hình kế toán giao dịch:

1. Thời gian giao dịch: Thời gian xử lý trung bình trên một khách hàng.
2. Khối lượng giao dịch: Tổng số món và doanh số giao dịch phục vụ trong ngày.
3. Năng suất lao động của giao dịch viên: Số lượng chứng từ và giá trị giao dịch một nhân sự đảm nhận.
4. Chi phí giao dịch/1 giao dịch viên: Tỷ lệ tối ưu hóa chi phí vận hành trên mỗi định biên lao động.
5. Mức đóng góp vào tăng trưởng hoạt động ngân hàng: Khả năng thu hút khách hàng và gia tăng nguồn vốn huy động.

Đồng thời, chương này phân tích các nhân tố tác động đến mô hình kế toán giao dịch, bao gồm các nhân tố khách quan (môi trường kinh tế, môi trường pháp lý, môi trường cạnh tranh, môi trường công nghệ, nhu cầu ngày càng cao của khách hàng) và các nhân tố chủ quan (tiềm lực tài chính/vốn điều lệ, nhân lực và văn hóa kinh doanh, mức độ đầu tư công nghệ, định hướng chiến lược kinh doanh bán lẻ hay bán buôn, công tác marketing).

Chương 2: Thực trạng mô hình kế toán giao dịch tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh Đống Đa

Chương 2 trình bày tổng quan về tổ chức, kết quả kinh doanh và đi sâu phân tích thực trạng tổ chức giao dịch tại Agribank Chi nhánh Đống Đa. Chi nhánh được nâng cấp quản lý theo Quyết định số 140/QĐ-HĐQT-TCCP ngày 29/02/2008 của Chủ tịch HĐQT Agribank, trực thuộc Agribank Việt Nam. Đến giữa năm 2012, Chi nhánh thực hiện tiếp nhận sáp nhập Chi nhánh Thanh Xuân. Cơ cấu tổ chức gồm Ban Giám đốc và các phòng chức năng: Phòng Kế toán - Ngân quỹ, Phòng Kế hoạch - Kinh doanh, Phòng Hành chính - Nhân sự, Phòng Kiểm tra - Kiểm soát nội bộ, Chi nhánh Thanh Xuân trực thuộc và các phòng giao dịch trực thuộc.

Về kết quả kinh doanh giai đoạn 2011 - 2013, các chỉ tiêu quy mô và chất lượng hoạt động của chi nhánh thể hiện qua các bảng số liệu sau:

Chỉ tiêu phân tích	Năm 2011	Năm 2012	Tăng/giảm 2012/2011 (%)	Năm 2013	Tăng/giảm 2013/2012 (%)
Tổng vốn huy động tiền gửi (tỷ đồng)	1.154	2.159	+87,08%	2.192	+1,52%
- Tiền gửi dân cư (tỷ đồng)	550	1.340	+143,60%	1.589	+18,90%
- Tiền gửi các tổ chức kinh tế (tỷ đồng)	604	819	+35,60%	603	-26,37%
Dư nợ cho vay (tỷ đồng)	699	1.283	+83,54%	1.331	+3,74%
Hệ số cho vay (Hệ số sử dụng vốn - %)	60,57%	59,42%	-1,90%	60,72%	+2,19%

Nguồn vốn huy động năm 2012 tăng trưởng đột biến (+87,08%) do tác động từ việc sáp nhập Chi nhánh Thanh Xuân. Đến năm 2013, cơ cấu tiền gửi có sự chuyển dịch rõ nét: tiền gửi dân cư duy trì đà tăng trưởng (+18,90%), trong khi tiền gửi của các tổ chức kinh tế giảm mạnh (-26,37%) do bối cảnh kinh tế khó khăn ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp.

Về thực trạng mô hình kế toán giao dịch, chi nhánh áp dụng mô hình chuẩn hóa mới theo Quyết định số 149/QĐ-HĐTV-TCKT trên nền tảng phần mềm kế toán giao dịch IPCAS, kết hợp giữa mô hình một cửa và hai cửa thông qua cơ chế phân định quầy và phân cấp hạn mức:

• Phân loại quầy giao dịch:
  • Quầy giao dịch loại 1: Bố trí theo cặp gồm 01 giao dịch viên (hoặc giao dịch viên quỹ chính) xử lý nghiệp vụ hạch toán kế toán và 01 thủ quỹ (hoặc thủ quỹ chính) trực tiếp thu - chi tiền mặt với khách hàng. Quầy loại 1 đảm nhận các giao dịch vượt hạn mức của quầy loại 2, các giao dịch quy mô lớn và giao nhận điều chuyển tiền mặt với Ngân hàng Nhà nước hoặc các tổ chức tín dụng.
  • Quầy giao dịch loại 2: Bố trí 01 giao dịch viên độc lập, vừa hạch toán kế toán vừa trực tiếp thu, chi tiền mặt với khách hàng trong phạm vi hạn mức giao dịch và hạn mức tồn quỹ được phân cấp.
• Quy định tỷ lệ kiểm soát và hạn mức: Bố trí tối đa 05 giao dịch viên phải có 01 kiểm soát viên giám sát trực tiếp. Thiết lập hệ thống hạn mức nghiêm ngặt: hạn mức nghiệp vụ, hạn mức giao dịch tiền mặt, hạn mức tồn quỹ tiền mặt và hạn mức giao dịch/số dư qua tài khoản góp vốn, mua cổ phần (CCA).
• Quy trình luân chuyển chứng từ nghiệp vụ: Văn bản mô tả chi tiết quy trình tiếp quỹ đầu ngày, xuất nhập tiền mặt trên hệ thống IPCAS, các bước kiểm soát xác thực chữ ký mẫu/dấu, trình tự thu chi tiền mặt, mở tài khoản cho khách hàng mới, giải ngân vốn vay, tất toán khoản vay và công tác khóa sổ, kiểm kê, hậu kiểm cuối ngày giao dịch.

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả mô hình kế toán giao dịch tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi nhánh Đống Đa

Chương 3 đề xuất định hướng phát triển và các nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện mô hình kế toán giao dịch tại chi nhánh:

• Định hướng hoạt động: Mở rộng quy mô kinh doanh an toàn, tăng trưởng nguồn vốn ổn định, nâng cao chất lượng tín dụng, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và chuyển dịch cơ cấu tổ chức bộ máy giao dịch theo hướng chuyên nghiệp hóa dịch vụ khách hàng.
• Các giải pháp cụ thể:
  1. Tìm hiểu mong muốn của khách hàng: Xử lý dữ liệu điều tra từ các bảng khảo sát (Bảng 3.1, Bảng 3.2, Bảng 3.3) để điều chỉnh quy trình phục vụ, rút ngắn thời gian chờ đợi và đáp ứng chính xác nhu cầu giao dịch của từng nhóm khách hàng cá nhân và doanh nghiệp.
  2. Chuẩn hóa đội ngũ giao dịch viên: Xây dựng phong cách làm việc chuyên nghiệp, chuẩn mực giao tiếp, tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp nhằm hạn chế rủi ro đạo đức khi quản lý tiền mặt.
  3. Nâng cao trình độ nghiệp vụ và kỹ năng tin học: Tổ chức đào tạo thường xuyên về nghiệp vụ ngân hàng, thao tác trên hệ thống IPCAS và kỹ năng giải quyết sự cố phát sinh cho đội ngũ giao dịch viên và kiểm soát viên.
  4. Đầu tư công nghệ, máy móc trang thiết bị: Nâng cấp hệ thống máy tính, đường truyền mạng trực tuyến, máy đếm tiền, camera giám sát, chuông báo động và hệ thống an ninh bảo mật tại quầy giao dịch.
  5. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát: Giữ vững tỷ lệ 1 kiểm soát viên / tối đa 5 giao dịch viên; thực hiện kiểm tra định kỳ và đột xuất tồn quỹ thực tế so với số dư tài khoản tiền mặt (cash) trên hệ thống IPCAS; siết chặt khâu hậu kiểm chứng từ cuối ngày.
• Các kiến nghị:
  • Kiến nghị với Chính phủ: Hoàn thiện môi trường pháp lý về giao dịch điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt, ổn định kinh tế vĩ mô.
  • Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện các quy định về chuẩn hóa chứng từ điện tử, chữ ký điện tử liên chi nhánh và cơ chế thanh toán liên ngân hàng.
  • Kiến nghị với Agribank Việt Nam: Nâng cấp tính năng hệ thống phần mềm IPCAS, hoàn thiện phân cấp hạn mức giao dịch linh hoạt theo quy mô từng chi nhánh và tăng cường trang bị cơ sở vật chất kỹ thuật.

Kết quả và đóng góp của nghiên cứu

Khóa luận đã đạt được những kết quả cụ thể thông qua hệ thống dữ liệu thực tế tại Agribank Chi nhánh Đống Đa:

• Phản ánh trung thực thực trạng vận hành mô hình kế toán giao dịch hỗn hợp (quầy loại 1 và loại 2) theo Quyết định số 149/QĐ-HĐTV-TCKT, chứng minh tính ưu việt của mô hình trong việc vừa đảm bảo tốc độ phục vụ khách hàng vừa kiểm soát được rủi ro tiền mặt.
• Cung cấp bức tranh tài chính chi tiết của chi nhánh giai đoạn 2011 - 2013 với tổng vốn huy động đạt 2.192 tỷ đồng năm 2013, dư nợ tín dụng đạt 1.331 tỷ đồng và hệ số sử dụng vốn duy trì ở mức an toàn 60,72%.
• Hệ thống hóa toàn diện các quy trình tác nghiệp hạch toán (thu chi tiền mặt, mở tài khoản, giải ngân, tất toán) trên phần mềm IPCAS, chỉ rõ cơ chế kiểm soát chéo giữa giao dịch viên, kiểm soát viên và thủ quỹ.
• Đề xuất hệ thống giải pháp gắn liền với dữ liệu khảo sát khách hàng thực tế và xây dựng các kiến nghị có tính khả thi đối với các cơ quan quản lý và hội đồng thành viên Agribank.

Về mặt đóng góp so với các nghiên cứu trước, khóa luận đã làm rõ phương thức giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu "rút ngắn thời gian phục vụ" của mô hình một cửa và yêu cầu "kiểm soát an toàn tài sản, chống gian lận" của nguyên tắc bất kiêm nhiệm bằng cách thiết lập mô hình kết hợp quầy loại 1 (2 người) và quầy loại 2 (1 người có hạn mức) tại cấp chi nhánh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế nhất định xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Hạn chế về phạm vi và thời gian: Dữ liệu khảo cứu thực tế dừng lại ở giai đoạn 2011 - 2013 tại một địa bàn chi nhánh cụ thể (Đống Đa - Thanh Xuân), chưa phản ánh được sự biến động của toàn hệ thống Agribank tại các vùng nông nghiệp nông thôn thuần túy.
• Hạn chế về phương pháp: Đánh giá về sự hài lòng của khách hàng chủ yếu dựa trên mẫu khảo sát quy mô nhỏ tại quầy giao dịch trong thời gian thực tập của sinh viên.

Hướng phát triển tiếp theo của đề tài có thể mở rộng nghiên cứu tác động của việc tích hợp các kênh ngân hàng số hiện đại (Internet Banking, Mobile Banking) đến cấu trúc quầy giao dịch truyền thống, hoặc đánh giá hiệu quả vận hành của mô hình quầy giao dịch tích hợp trên quy mô liên chi nhánh toàn quốc.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kế toán doanh nghiệp/ngân hàng: Tham khảo khung lý thuyết về phân định mô hình giao dịch một cửa - nhiều cửa, hệ thống 5 tiêu chí đánh giá tính hợp lý của mô hình kế toán giao dịch và phương pháp phân tích số liệu báo cáo kinh doanh ngân hàng.
• Người làm đề tài nghiên cứu về kế toán ngân hàng thương mại: Tham khảo cấu trúc chương mục, phương pháp tiếp cận quy trình kiểm soát rủi ro tác nghiệp tại quầy và quy trình hạch toán trên phần mềm chuyên dụng IPCAS.
• Cán bộ quản lý nghiệp vụ tại các chi nhánh NHTM: Tham khảo mô hình phân bổ nhân sự quầy loại 1, quầy loại 2 và cơ chế kiểm soát tỷ lệ 1 kiểm soát viên trên tối đa 5 giao dịch viên để tối ưu hóa năng suất lao động.

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình kế toán giao dịch theo Quyết định 149/QĐ-HĐTV-TCKT tại Agribank phân loại quầy giao dịch như thế nào?
Mô hình phân chia thành hai loại quầy: Quầy giao dịch loại 1 bố trí theo cặp gồm 01 giao dịch viên (hoặc giao dịch viên quỹ chính) xử lý hạch toán và 01 thủ quỹ (hoặc thủ quỹ chính) thu chi tiền mặt, áp dụng cho các giao dịch vượt hạn mức; Quầy giao dịch loại 2 bố trí 01 giao dịch viên độc lập vừa hạch toán vừa thu chi tiền mặt trong phạm vi hạn mức phân cấp.

2. Tỷ lệ phân bổ giữa Kiểm soát viên và Giao dịch viên tại chi nhánh được quy định như thế nào?
Theo quy định an toàn tại văn bản, chi nhánh bố trí tối đa 05 giao dịch viên phải có 01 kiểm soát viên phụ trách kiểm tra, giám sát trực tiếp trên chứng từ giấy và thông tin đăng nhập trên hệ thống IPCAS trước, trong và sau giao dịch.

3. Vì sao nguồn vốn huy động của Agribank Chi nhánh Đống Đa tăng mạnh trong năm 2012?
Tổng vốn huy động tiền gửi năm 2012 tăng đột biến 87,08% (từ 1.154 tỷ đồng lên 2.159 tỷ đồng) chủ yếu do nguyên nhân tái cơ cấu trong hệ thống Agribank vào giữa năm 2012, khi Chi nhánh Thanh Xuân được sáp nhập trực thuộc vào Chi nhánh Đống Đa.

4. Chức năng của Giao dịch viên quỹ chính khác gì so với Giao dịch viên thông thường?
Giao dịch viên quỹ chính thực hiện hạch toán giao/nhận tiền mặt, tài sản quý trên hệ thống IPCAS khi điều chuyển với Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng khác và các chi nhánh; thực hiện xuất/nhập tiền mặt với các giao dịch viên nội bộ nhưng tuyệt đối không trực tiếp thu - chi tiền mặt với khách hàng. Mỗi chi nhánh chỉ bố trí duy nhất một giao dịch viên quỹ chính.

5. Hệ thống phần mềm kế toán nào được sử dụng để quản lý dữ liệu tập trung tại chi nhánh?
Chi nhánh vận hành toàn bộ quy trình hạch toán kế toán, quản lý tài khoản khách hàng, kiểm soát hạn mức và xuất nhập quỹ tiền mặt trên hệ thống phần mềm IPCAS của Agribank.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Dương Thị Thanh Dung đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán giao dịch ngân hàng thương mại và phân tích sâu sắc thực trạng tổ chức giao dịch tại Agribank Chi nhánh Đống Đa giai đoạn 2011 - 2013. Bằng việc phân tích cơ chế vận hành của mô hình quầy kết hợp theo Quyết định số 149/QĐ-HĐTV-TCKT trên hệ thống IPCAS, công trình đã làm rõ tính tất yếu của việc kiểm soát phân cấp hạn mức nhằm cân bằng giữa tốc độ phục vụ và an toàn tài sản. Các nhóm giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất xuất phát trực tiếp từ thực tiễn số liệu kinh doanh và khảo sát khách hàng, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác tổ chức kế toán giao dịch tại các ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ MÔ HÌNH KẾ TOÁN GIAO DỊCH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. MÔ HÌNH KẾ TOÁN GIAO DỊCH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Khái quát chung về ngân hàng thương mại. Khái niệm của ngân hàng thương mại.

Ngân hàng là một trung gian tài chính mà hoạt động đặc trưng của nó là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền đó để cho vay và cung ứng các dịch vụ thanh toán. Khái niệm về ngân hàng thương mại: ‘‘Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng hoạt động vì mục đích lợi nhuận thông qua việc kinh doanh các khoản vốn ngắn hạn là chủ yếu”.1 Ngày nay khái niệm về ngân hàng đang có sự thay đổi vì sự pha trộn các hoạt động truyền thống của ngân hàng với các loại hình trung gian tài chính khác. Chức năng của ngân hàng thương mại  Chức năng làm thủ quỹ của xã hội Thực hiện chức năng này ngân hàng thương mại nhận tiền gửi của công chúng, các doanh nghiệp và các tổ chức, giữ tiền cho khách hàng của mình, đáp ứng nhu cầu rút tiền và chi tiền của họ. Chức năng này đó có ngay trong thời kỳ sơ khai của hoạt động ngân hàng.

Ngày nay khi nền kinh tế ngày càng phát triển thu nhập ngày càng cao, tích luỹ cá nhân lớn thêm vào đó nhu cầu bảo vệ tài sản và mong muốn sinh lời từ tài khoản có được của các chủ thể kinh tế làm cho chức năng này càng được thể hiện rõ nét. Đối với khách hàng: thông qua việc gửi tiền vào ngân hàng họ không những được đảm bảo an toàn về tài sản mà có thể còn thu được một khoản lợi tức từ ngân hàng (tuy nhiên cũng không loại trừ trường hợp rủi ro, ngân hàng mất khả năng thanh toán, không đáp ứng được nhu cầu rút tiền của khách hàng). 1 Học Viện Ngân Hàng, Giáo trình Tiền tệ - Ngân hàng, Nhà xuất bản Dân Trí, 2012 [Tr.76] Đối với ngân hàng: chức năng này là cơ sở để ngân hàng thực hiện chức năng trung gian thanh toán, đồng thời tạo ra nguồn vốn chủ yếu cho ngân hàng thương mại thực hiện chức năng trung gian tín dụng.  Chức năng trung gian thanh toán Ngân hàng thương mại làm trung gian thanh toán khi nó thực hiện thanh toán theo yêu cầu của khách hàng như trích tiền từ tài khoản tiền gửi để thanh toán tiền hàng hoá, dịch vụ hoặc nhập vào tài khoản tiền gửi của khách hàng tiền thu bán hàng và các khoản thu khác theo yêu cầu của khách hàng.

Thực hiện chức năng này đã giúp ngân hàng tiết kiệm chi phí lưu thông bằng tiền mặt và đảm bảo thanh toán an toàn, giúp khách hàng thanh toán nhanh và hiệu quả. Đồng thời nó cũng góp phần đẩy nhanh tốc độ lưu thông hàng hóa, tốc độ luân chuyển vốn và hiệu quả của quá trình tái sản xuất xã hội.  Chức năng trung gian tín dụng Ngân hàng thương mại là trung gian tín dụng khi nó là cầu nối giữa người có vốn và người có nhu cầu về vốn. Thông qua việc huy động các khoản tiền tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế, ngân hàng hình thành nên quỹ cho vay rồi cho vay đối với nền kinh tế, mà chủ yếu là vay ngắn hạn.

Góp phần thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng, phát triển và đẩy mạnh đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất. Từ đó góp phần cải thiện đời sống dân cư. Như vậy ngân hàng đã góp phần mang lại lợi ích cho tất cả các bên: + Người gửi tiền thu được lợi từ vốn tạm thời nhàn rỗi của mình thông qua khoản lãi tiền gửi, đồng thời còn được ngân hàng đảm bảo an toàn cho các khoản tiền gửi và cung cấp cho khách hàng các dịch vụ thanh toán tiện lợi. + Người đi vay sẽ thoả mãn được nhu cầu vốn để kinh doanh, chi tiêu, thanh toán mà không phải chi phí nhiều về sức lực, thời gian cho việc tìm kiếm nơi cung ứng vốn tiện lợi, chắc chắn và hợp pháp.

+ Ngân hàng sẽ nhận được khoản lợi nhuận kiếm được từ sự chênh lệch giữa lãi suất cho vay và lãi suất tiền gửi. Lợi nhuận chính là cơ sở để ngân hàng tồn tại và phát triển. + Đối với nền kinh tế, nó đóng góp không nhỏ vào thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Vai trò của ngân hàng thương mại  Ngân hàng thương mại cung cấp vốn cho nền kinh tế Với vai trò là chiếc cầu nối giữa nơi thừa vốn với nơi thiếu vốn, việc huy động các nguồn vốn nhàn rỗi và tạm thời nhàn rỗi ở mọi tổ chức, cá nhân đưa vào lưu thông, ngân hàng thương mại đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng sản xuất và phát triển nền kinh tế.

 Ngân hàng thương mại là cầu nối giữa doanh nghiệp với nền kinh tế Thông qua hoạt động của mình ngân hàng thương mại đã đáp ứng nhu cầu về vốn khi doanh nghiệp đầu tư dây truyền công nghệ hiện đại, mở rộng sản xuất, để có được các sản phẩm có chất lượng, giá thành rẻ, nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu của thị trường.  Ngân hàng thương mại là công cụ để ngân hàng Nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế Ngân hàng thương mại thực hiện những chính sách tiền tệ của Nhà nước thông qua các nghiệp vụ kinh doanh của mình như nhận tiền gửi, cho vay, bảo lãnh. và đặc biệt là các nghiệp vụ thanh toán quốc tế tác động đến các hoạt động của các thành phần kinh tế và thực sự là công cụ tốt để Nhà nước tiến hành điều tiết vĩ mô nền kinh tế, 1. Kế toán giao dịch và vai trò của kế toán giao dịch tại ngân hàng thương mại  Khái niệm chung về kế toán giao dịch Kế toán giao dịch là bộ phận quan trọng trong toàn bộ quy trình kế toán tại ngân hàng thương mại.

Là bộ phận giao dịch trực tiếp giữa ngân hàng và khách hàng, nơi tiếp nhận và đáp ứng yêu cầu của khách hàng, kiểm soát và đăng nhập những thông tin cần thiết của khách hàng vào hệ thống, nhằm mục đích mang lại những dịch vụ hoàn hảo cho khách hàng, kinh doanh có hiệu quả cao hơn cho ngân hàng.  Vai trò của kế toán giao dịch Một là, bộ phận kế toán giao dịch sẽ là người tiếp nhận các yêu cầu và xử lý, cung cấp các dịch vụ chất lượng cao phục vụ khách hàng. Hai là, kế toán giao dịch ghi sổ và nhập thông tin khách hàng các nghiệp vụ phát sinh tại quầy giao dịch vào máy. Bộ phận kế toán giao dịch sẽ là kênh thông tin đầu vào quan trọng phục vụ cho các bộ phận có liên quan, cung cấp thông tin cho các nhà quản trị phục vụ việc quản lý và sử dụng vốn có hiệu quả.

Do đó, các dữ liệu đầu vào đòi hỏi phải có tính chính xác cao. Như vậy, thông qua thái độ phục vụ, trình độ nghiệp vụ của các kế toán giao dịch tạo dựng hình ảnh về một phong cách làm việc chuyên nghiệp của ngân hàng đối với khách hàng. Từ đó duy trì, thu hút khách hàng đến giao dịch với ngân hàng gửi tiền, mở tài khoản. góp phần làm tăng nguồn huy động vốn cho ngân hàng và tăng khả năng cạnh tranh của ngân hàng.

Mô hình tổ chức bộ máy kế toán tại chi nhánh ngân hàng2. Tuỳ theo chức năng nhiệm vụ, mô hình hoạt động và trình độ công nghệ kế toán, các chi nhánh ngân hàng có mô hình bố trí bộ máy kế toán khác nhau. Thông thường có hai mô hình: - Mô hình bố trí theo mảng nghiệp vụ, khách hàng giao dịch “nhiều cửa” - Mô hình kế toán giao dịch “một cửa” 1. Mô hình kế toán giao dịch nhiều cửa Mô hình kế toán giao dịch nhiều cửa: Mô hình tổ chức truyền thống của ngân hàng trong điều kiện trình độ ứng dụng công nghệ trong công tác kế toán còn thấp.1: Quy trình giao dịch trong mô hình kế toán giao dịch nhiều cửa Khách hàng Khách hàng hàng (7) (1) (4) Giao dịch (8) Giao viên ghi nợ dịch viên ghi (5) có Quỹ chính (2) (3) (6) Kiểm soát (Nguồn: Giáo trình kế toán ngân hàng) Chú thích: (1) Khách hàng yêu cầu giao dịch.

(2) GDV chuyển chứng từ cho bộ phận kiểm soát. Đinh Đức Thịnh, Ths. Nguyễn Hồng Yến, Kế toán ngân hàng, 2012 [Tr.34-35] (3) Kiểm soát chuyển chứng từ sau khi kiểm soát cho GDV. (4) GDV ghi nợ chuyển chứng từ ghi có cho giao dịch viên ghi có.

(5) Trả lại chứng từ cho giao dịch viên ghi nợ. (6) Kiểm soát trả chứng từ cho quỹ chính trong trường hợp trả tiền mặt. (7) Khách hàng tới bộ phận quỹ để nộp tiền. (8) Bộ phận quỹ trả tiền (thu) cho khách hàng.

Theo mô hình này kế toán chỉ làm nhiệm vụ kiểm soát chứng từ và hạch toán sổ sách theo quy định, tất cả các giao dịch liên quan đến tiền mặt khách hàng phải nộp (nhận) từ quỹ chính của ngân hàng. Do vậy năng suất lao động sẽ không cao, khách hàng phải trải qua nhiều khâu, cửa để hoàn thành giao dịch của mình. Cụ thể, khi khách hàng giao dịch với ngân hàng thì phải nộp chứng từ kế toán cho đúng thanh toán viên giữ tài khoản của mình, và mặc dù chỉ thực hiện một giao dịch thường thì khách hàng vẫn phải trải qua nhiều cửa: thanh toán viên, thủ quỹ, cán bộ nghiệp vụ có liên quan.2 Mô hình kế toán giao dịch một cửa Sơ đồ 1.2 : Quy trình giao dịch trong mô hình kế toán giao dịch một cửa Khách hàng Dịch vụ khách hàng (6) (2) (3) (1) Quỹ GDV 1 GDV 2 GDV 3 chính (7) (4) (5) Kiểm (4) soát (Nguồn: Giáo trình kế toán ngân hàng) Chú thích (1) (7) GDV ứng quỹ đầu ngày và nộp quỹ cuối ngày. (2) Khách hàng yêu cầu giao dịch.

(3) GDV thực hiện chi (thu) tiền mặt cho khách hàng. (4) GDV chuyển chứng từ cho bộ phận KS khi vượt quyền giao dịch. (5) Kiểm soát chuyển chứng từ sau khi kiểm soát cho GDV. (6) GDV trả tiền (thu) cho khách hàng.

Mô hình này cho phép khách hàng khi đến giao dịch với ngân hàng chỉ giao dịch với một cán bộ ngân hàng vẫn có thể giải quyết toàn bộ các nhu cầu của mình về tiền gửi, thanh toán, mua bán ngoại tệ, tiền vay… Cán bộ ngân hàng tiếp khách trong mô hình kế toán giao dịch một cửa gọi là giao dịch viên vừa làm nhiệm vụ kế toán viên, vừa là thủ quỹ thực hiện thu, chi tiền và có hạn mức thu, chi tiền hạn mức xử lý nghiệp vụ (đối với nghiệp vụ cho vay; mua bán ngoại tệ…) phù hợp với trình độ, kinh nghiệm làm việc của mình.