Mô Hình Hành Vi Thực Nghiệm Về Biến Động Giá Tại Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH nghiên cứu mô hình hành vi thực nghiệm về biến động giá tại thị trường chứng khoán Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Trần Nhi Khắc
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Tấn Hoàng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Mô Hình Hành Vi – Thực Nghiệm Về Biến Động Giá Tại Thị Trường Chứng Khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.6. Cấu trúc đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC LÝ THUYẾT ĐỊNH GIÁ
• 2.1. Các mô hình định giá theo tài chính hiện đại/Tài chính tân cổ điển
• 2.2. Mô hình CAPM
• 2.3. Mô hình APT (Arbitrage Pricing Theory)
• 2.4. Những hạn chế của mô hình định giá tân cổ điển
• 2.4.1. Các phát hiện thực nghiệm về những bất thường
• 2.4.2. Những thất bại của các mô hình tân cổ điển
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình hành vi và biến động giá chứng khoán Việt Nam

Mô hình hành vi trong tài chính đã trở thành một công cụ quan trọng để phân tích biến động giá chứng khoán. Tại Việt Nam, thị trường chứng khoán đang phát triển mạnh mẽ, và việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến biến động giá là rất cần thiết. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc áp dụng mô hình hành vi để giải thích các biến động giá chứng khoán tại thị trường Việt Nam.

1.1. Khái niệm mô hình hành vi tài chính

Mô hình hành vi tài chính là một lĩnh vực nghiên cứu nhằm giải thích cách mà tâm lý và hành vi của nhà đầu tư ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và biến động giá chứng khoán. Các yếu tố như cảm xúc, niềm tin và kỳ vọng có thể dẫn đến những quyết định không hợp lý, từ đó tạo ra các biến động giá không thể giải thích bằng các mô hình tài chính truyền thống.

1.2. Tình hình thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển và hiện đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. Tuy nhiên, sự biến động giá chứng khoán vẫn là một vấn đề lớn, đòi hỏi các nhà nghiên cứu và nhà đầu tư phải tìm hiểu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến giá cả.

II. Các thách thức trong việc phân tích biến động giá chứng khoán

Phân tích biến động giá chứng khoán không chỉ đơn thuần là việc xem xét các số liệu tài chính mà còn phải xem xét các yếu tố tâm lý và hành vi của nhà đầu tư. Những thách thức này bao gồm việc xác định các yếu tố tác động, sự không đồng nhất trong hành vi của nhà đầu tư và các yếu tố bên ngoài như chính sách kinh tế.

2.1. Các yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến quyết định đầu tư

Tâm lý nhà đầu tư có thể dẫn đến những quyết định sai lầm, như việc mua vào khi giá cao và bán ra khi giá thấp. Các yếu tố như sự tham lam, sợ hãi và kỳ vọng có thể tạo ra những biến động giá không hợp lý trên thị trường.

2.2. Sự không đồng nhất trong hành vi của nhà đầu tư

Không phải tất cả nhà đầu tư đều hành động theo cùng một cách. Sự khác biệt trong kiến thức, kinh nghiệm và tâm lý có thể dẫn đến những quyết định đầu tư khác nhau, từ đó tạo ra sự biến động giá trên thị trường.

III. Phương pháp nghiên cứu mô hình hành vi trong biến động giá

Để nghiên cứu mô hình hành vi trong biến động giá chứng khoán, cần áp dụng các phương pháp phân tích định lượng và định tính. Việc thu thập dữ liệu từ các giao dịch thực tế và phân tích hành vi của nhà đầu tư sẽ giúp hiểu rõ hơn về quy luật biến động giá.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu giao dịch

Dữ liệu giao dịch có thể được thu thập từ các sàn giao dịch chứng khoán, bao gồm thông tin về giá, khối lượng giao dịch và thời gian giao dịch. Việc phân tích dữ liệu này sẽ giúp xác định các quy luật trong hành vi đặt lệnh và hủy lệnh của nhà đầu tư.

3.2. Phân tích hành vi nhà đầu tư

Phân tích hành vi nhà đầu tư có thể được thực hiện thông qua các khảo sát, phỏng vấn hoặc phân tích dữ liệu giao dịch. Việc hiểu rõ tâm lý và hành vi của nhà đầu tư sẽ giúp giải thích các biến động giá chứng khoán một cách chính xác hơn.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình hành vi có thể giải thích một phần biến động giá chứng khoán tại thị trường Việt Nam. Các nhà đầu tư có thể áp dụng những hiểu biết này để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý hơn.

4.1. Kết quả mô phỏng biến động giá

Mô phỏng biến động giá dựa trên các quy luật hành vi của nhà đầu tư cho thấy sự tương đồng với biến động giá thực tế. Điều này chứng tỏ rằng mô hình hành vi có thể là một công cụ hữu ích trong việc dự đoán biến động giá.

4.2. Ứng dụng trong quyết định đầu tư

Nhà đầu tư có thể sử dụng các kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chiến lược đầu tư của mình. Việc hiểu rõ các yếu tố tâm lý và hành vi có thể giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định chính xác hơn trong việc mua bán chứng khoán.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về mô hình hành vi trong biến động giá chứng khoán tại Việt Nam mở ra nhiều cơ hội cho các nghiên cứu tiếp theo. Việc hiểu rõ hơn về hành vi của nhà đầu tư sẽ giúp cải thiện các mô hình dự đoán và đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn cho thị trường.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng mô hình hành vi có thể giải thích một phần biến động giá chứng khoán. Các yếu tố tâm lý và hành vi của nhà đầu tư đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành giá cả trên thị trường.

5.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu để bao quát nhiều yếu tố hơn, từ đó cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về biến động giá chứng khoán tại thị trường Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH TRẦN NHI KHẮC MÔ HÌNH HÀNH VI – THỰC NGHIỆM VỀ BIẾN ĐỘNG GIÁ TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH TRẦN NHI KHẮC MÔ HÌNH HÀNH VI – THỰC NGHIỆM VỀ BIẾN ĐỘNG GIÁ TẠI THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN TẤN HOÀNG TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn ‘‘Mô hình hành vi – thực nghiệm về biến động giá tại thị trường chứng khoán Việt Nam’’ là công trình nghiên cứu của chính cá nhân tôi. Nội dung được đúc kết từ quá trình học tập và các kết quả nghiên cứu thực tiễn trong thời gian qua. Số liệu sử dụng là trung thực và có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng. Luận văn được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Tấn Hoàng – Giảng viên Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh.Hồ Chí Minh, ngày 29 tháng 05 năm 2015 Học viên Trần Nhi Khắc LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ TÓM TẮT . Đặt vấn đề nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Cấu trúc đề tài. TỔNG QUAN CÁC LÝ THUYẾT ĐỊNH GIÁ . Các mô hình định giá theo tài chính hiện đại/Tài chính tân cổ điển . Mô hình CAPM . Mô hình APT (Arbitrage Pricing Theory). Những hạn chế của mô hình định giá tân cổ điển .1 Các phát hiện thực nghiệm về những bất thường.2 Những thất bại của các mô hình tân cổ điển . Lý thuyết định giá bằng tài chính hành vi . Tài chính hành vi là gì? . Điều kiện tồn tại của lý thuyết tài chính hành vi . Các nguyên lý và lý thuyết cơ bản về tài chính hành vi . Các nghiên cứu về định giá bằng mô hình tài chính hành vi . PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU . Phương pháp thu thập, xử lý số liệu . Phương pháp nghiên cứu .21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Dấu hiệu của lệnh đặt: vai trò quan trọng của trí nhớ dài hạn (Generation of order signs: The important role of long-memory) . Việc đặt lệnh. Dự đoán xác suất xảy ra giao dịch . Việc hủy lệnh. Vị trí mức giá đặt lệnh. Sự bất cân đối trong việc đặt lệnh . Tổng số lượng lệnh đặt. Kết hợp mô hình hủy lệnh . So sánh biến động giá ước lượng theo mô hình và biến động giá thực tế (r). KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Dấu hiệu đặt lệnh. Việc đặt lệnh. Mối quan hệ giữa việc đặt lệnh và khoảng chênh lệch giữa giá đặt và giá tốt nhất của lệnh đặt cùng loại (x). Mối quan hệ giữa xác suất lệnh được giao dịch và khoảng chênh lệch giá (s). Việc hủy lệnh . Ước lượng biến động giá (r) so với biến động giá thực tế. Giải thích nguyên nhân việc đặt lệnh (ảnh hưởng đến biến động giá) . Nguyên nhân dẫn tới khả năng dự báo của mô hình chưa đạt kết quả cao. 58 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT a: hệ số mũ đuôi. fBm: chuyển động Brownian phân đoạn. H: hệ số mũ Hurst. nbuy: tổng lệnh đặt mua. nimb: tỷ lệ bất cân đối trong việc đặt lệnh. nsell: tổng lệnh đặt bán. ntot: tổng lệnh đặt. pa: giá bán tốt nhất. pb: giá mua tốt nhất. P(C): xác suất hủy lệnh. p: mức giá đặt lệnh. r(t): lợi nhuận tại thời điểm t. πm: logarith mức giá trung bình giữa giá mua tốt nhất và giá bán tốt nhất. s: chênh lệch giữa giá đặt mua tốt nhất và giá bán tốt nhất. x: khoảng chênh lệch giữa giá đặt lệnh và mức giá tốt nhất cùng loại lệnh. ∆i(t): khoảng cách từ mức giá đặt đến mức giá khác loại lệnh tốt nhất tại thời điểm t. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1: Kết quả đo lường hệ số Hurst của 25 chứng khoán mẫu. Bảng 2: Bảng thống kê mối quan hệ giữa việc đặt lệnh và khoảng chênh lệch x. Bảng 3: Bảng thống kê thống kê mối quan hệ giữa xác suất giao dịch và s. Bảng 4: Bảng thống kê kết quả hồi quy mối quan hệ giữa việc hủy lệnh và tổng lệnh giao dịch. Bảng 5: Bảng thống kê kết quả mô phỏng biến động giá chứng khoán. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 1: Đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa việc đặt lệnh và khoảng chênh lệch x của chứng khoán ABT. Hình 2: Biểu đồ biểu diễn mối quan hệ giữa xác suất giao dịch và s của chứng khoán ABT. Hình 3: Biểu đồ biểu diễn mối quan hệ giữa việc hủy lệnh và vị trí đặt lệnh của chứng khoán ABT. Hình 4: Biểu đồ biểu diễn mối quan hệ giữa xác suất hủy lệnh và bất cân bằng trong việc đặt lệnh của chứng khoán ABT. Hình 5: Biểu đồ biểu diễn mối quan hệ giữa việc hủy lệnh và tổng lệnh đặt của chứng khoán ABT. Hình 6: Biểu đồ biểu diễn mối quan hệ giữa việc hủy lệnh và tổng lệnh đặt của chứng khoán CDC. Hình 7: Biểu đồ biểu diễn biến động chỉ số VN – Index trong giai đoạn 2006- 2014. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 TÓM TẮT Bài nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu trong bài “Mô hình hành vi thực nghiệm về tính thanh khoản và biến động giá” của hai tác giả Szabolcs Mike và J. Doyne Farmer1 năm 2007 để mô hình hóa biến động giá chứng khoán thông qua việc xác định quy luật của việc đặt lệnh, hủy lệnh thực tế tại thị trường chứng khoán Việt Nam thông qua mẫu nghiên cứu gồm 25 chứng khoán được chọn ngẫu nhiên trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh. Dựa trên dữ liệu thực tế, bài nghiên cứu đã cho thấy các quy luật thú vị trong việc đặt lệnh và hủy lệnh của nhà đầu tư. Mô hình đơn giản về dòng lệnh được sử dụng để mô phỏng biến động của giá và sử dụng kết quả mô phỏng để so sánh với giá trị thực tế. Mô hình nghiên cứu được thiết lập dựa trên nghiên dữ liệu thực tế của 25 chứng khoán mẫu và tiến hành kiểm tra mô hình bằng so sánh dữ liệu thực tế và giá trị mô phỏng của mô hình. Kết quả mô phỏng của mô hình đáp ứng biến động thực tế của giá chứng khoán ở mức trung bình. Doyne Farmer (born 1952) là giáo sư toán học và kinh tế học của Viện nghiên cứu Santa Fe, Tiểu bang New Mexico, Mỹ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 CHƯƠNG 1. Đặt vấn đề nghiên cứu Lịch sử định giá chứng khoán đã có cách đây hơn 300 năm nhưng tài chính hiện đại chỉ bắt đầu cách đây hơn nửa thế kỉ, được đánh dấu bằng nghiên cứu của Arrow năm 1953 về phân bổ tối ưu đối với rủi ro chứng khoán. Đã có rất nhiều nghiên cứu về các mô hình định giá chứng khoán nhưng nổi bật nhất là lý thuyết danh mục - Mô hình định giá tài sản vốn CAPM và lý thuyết kinh doanh chênh lệch giá - Mô hình đa nhân tố. Các mô hình định giá truyền thống đều dựa trên giả thiết thị trường hiệu quả. Lý thuyết thị trường hiệu quả bắt nguồn từ năm 1959, phát triển vào những thập niên 1960 và thật sự hoàn chỉnh với bài báo nổi tiếng của Fama (1970) (A review of theory and empirical work, The Journal of Finance, 25(2):383–417, 1970). Lý thuyết thị trường hiệu quả và đặc biệt là mô hình CAPM được sử dụng rộng rãi bởi tính đơn giản và cơ sở lý thuyết được xây dựng vững chắc. Nhưng các nghiên cứu thực nghiệm đã phát hiện ra nhiều khác biệt giữa thực tế so với các mô hình lý thuyết. Những khác biệt này được gọi là các bất thường. Từ đây xuất hiện 2 xu hướng nghiên cứu: theo tài chính truyền thống và theo tài chính hành vi. Các mô hình truyền thống có ưu thế về cơ sở lý thuyết lâu đời và vững chắc nhưng lại gặp một số hạn chế về mặt thực nghiệm. Mặt khác, các giả định của lý thuyết tài chính truyền thống lại quá khắt khe. Trước những phát hiện về các hạn chế của các mô hình tân cổ điển, việc lý giải biến đổi giá bằng mô hình định giá chứng khoán dựa vào hành vi của nhà đầu tư ra đời và phát triển. Trong hai thập kỷ qua, lĩnh vực tài chính hành vi đã cho thấy nhiều ví dụ về những mô hình lựa chọn tối ưu không giải thích được biến động của nền kinh tế. Từ đó, nhiều nhà nghiên cứu đã cố gắng xây dựng nền tảng cho kinh tế học dựa trên những bằng chứng tâm lý, tuy nhiên điều này gặp khó khăn khi xây dựng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 hoá bằng mô hình định lượng.Vì vậy, việc tìm ra mối quan hệ các yếu tố để hiểu thêm các biến động của các chứng khoán trên thị trường trở nên vô cùng quan trọng. Mục tiêu nghiên cứu Bài nghiên cứu tập trung giải thích quy luật của việc đặt lệnh và hủy lệnh trong giao dịch (dòng lệnh) để hiểu hơn về biến động của giá, cũng như hàm phân phối của biến động giá và chênh lệch giữa giá đặt mua tốt nhất và giá bán tốt nhất (bid-ask spread). Câu hỏi nghiên cứu Biến động giá bị tác động trực tiếp từ việc đặt lệnh và hủy lệnh của nhà đầu tư. Vậy Quy luật của việc đặt lệnh và hủy lệnh của nhà đầu tư (dòng lệnh) trên thị trường chứng khoán Việt Nam diễn ra như thế nào? 1. Phương pháp nghiên cứu Để xây dựng mô hình hoàn chỉnh dựa trên quy luật việc đặt lệnh và hủy lệnh giao dịch, bài nghiên cứu dựa trên các kết quả và phương pháp nghiên cứu trong bài “Mô hình hành vi thực nghiệm về tính thanh khoản và biến động giá” được công bố rộng rãi vào năm 2007 của tác giả Szabolcs Mike, J. Doyne Farmer để tiến hành tìm ra quy luật của 25 chứng khoán trong ba nội dung sau: 1. Xác định dấu hiệu của các lệnh đặt (lệnh mua hay lệnh bán); 2. Xác định mức giá đưa ra của các lệnh đặt; 3.