CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ MINH BẠCH HÓA THÔNG TIN TÀI CHÍNH CỦA CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM.1 Lý luận công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán 1.1 Khái niệm công ty niêm yết Công ty cổ phần ra đời là do tất yếu khách quan của nền đại công nghiệp - cơ khí, với trình độ khoa học kỹ thuật cao. Công ty cổ phần có vai trò to lớn trong quá trình phát triển kinh tế, góp phần hoàn thiện cơ chế thị trường. Theo luật doanh nghiệp, công ty cổ phần là doanh nghiệp trong đó: - Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần. - Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp.
- Cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng cổ phiếu của mình cho người khác, trừ trường hợp đó là cổ phần ưu đãi biểu quyết và cổ phần của cổ đông sáng lập công ty trong 3 năm đầu kể từ ngày công ty được cấp giấy chứng nhận kinh doanh. - Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng cổ đông tối thiểu là ba và không hạn chế số lượng tối đa. - Công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán ra công chúng theo quy định của pháp luật về chứng khoán. Công ty niêm yết là một công ty cổ phần được sở hữu bởi công chúng, chủ sở hữu là bất kỳ người nào có tiền mua cổ phần của công ty và cổ phần của công ty được mua bán trên thị trường chứng khoán.2 Vai trò của công ty niêm yết Thị trường chứng khoán là một kênh huy động vốn rất tốt cho các doanh nghiệp cũng như nền kinh tế thị trường Việt Nam nhất là trong giai đoạn toàn cầu hóa hiện nay.
Một công ty niêm yết muốn huy động vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty thì một trong những kênh huy động dễ dàng, chi phí huy động thấp đó là phát hành chứng khoán ra công chúng thông qua thị trường chứng khoán. Các công ty niêm yết tạo ra hàng hóa chứng khoán, do đó bằng việc phát hành các chứng khoán đa dạng đã thúc đẩy thị trường chứng khoán phát triển và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -4- huy động được nguồn vốn tối đa trong nền kinh tế. Nguồn vốn huy động được sử dụng có hiệu quả trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Ngoài ra, công ty niêm yết còn góp phần tăng sức thu hút vốn đầu tư của công chúng nước ngoài vào Việt Nam.
Khi thương hiệu của một công ty niêm yết có vị thế khá vững chắc tại thị trường trong và ngoài nước, các nhà đầu tư nước ngoài tổ chức và cá nhân sẽ bỏ vốn của họ đầu tư vào công ty thông qua việc mua cổ phần công ty đó. Chính điều này họ sẽ hỗ trợ kinh nghiệm, công nghệ và vốn giúp công ty phát triển cũng như nền kinh tế trong nước phát triển. Do đó, các công ty niêm yết đóng góp một vai trò rất quan trọng đối với một nền kinh tế đang rất cần sự đầu tư và nguồn vốn lớn như hiện nay.3 Tiêu chuẩn niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam Tiêu chuẩn niêm yết cao hay thấp phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế, chính sách phát triển thị trường và tương quan cung cầu chứng khoán.1 Tiêu chuẩn niêm yết của các công ty niêm yết tại SGDCK TP.HCM Theo quy định hiện hành (Nghị định 14/2007/NĐ-CP ngày 19/01/2007), các điều kiện niêm yết cổ phiếu tại SGDCK TP.HCM như sau: - Là công ty cổ phần có vốn điều lệ đã góp tại thời điểm đăng ký niêm yết từ 80 tỷ đồng Việt Nam trở lên tính theo giá trị ghi trên sổ kế toán. Căn cứ vào tình hình phát triển thị trường, mức vốn có thể được Bộ Tài chính điều chỉnh tăng hoặc giảm trong phạm vi tối đa 30% sau khi xin ý kiến Thủ tướng Chính phủ; - Hoạt động kinh doanh hai năm liền trước năm đăng ký niêm yết phải có lãi và không có lỗ luỹ kế tính đến năm đăng ký niêm yết; - Không có các khoản nợ quá hạn chưa được dự phòng theo quy định của pháp luật; công khai mọi khoản nợ đối với công ty của thành viên Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc, Phó Giám đốc hoặc Phó Tổng Giám đốc, Kế toán trưởng, cổ đông lớn và những người có liên quan; - Tối thiểu 20% cổ phiếu có quyền biểu quyết của công ty do ít nhất 100 cổ đông nắm giữ; - Cổ đông là thành viên Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Giám đốc hoặc Tổng Giám đốc, Phó Giám đốc/Phó Tổng Giám đốc và Kế toán trưởng của công ty phải cam kết nắm giữ 100% số cổ phiếu do mình sở hữu trong thời gian 6 tháng kể LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -5- từ ngày niêm yết và 50% số cổ phiếu này trong thời gian 6 tháng tiếp theo, không tính số cổ phiếu thuộc sở hữu Nhà nước do các cá nhân trên đại diện nắm giữ; - Có hồ sơ đăng ký niêm yết cổ phiếu hợp lệ theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Nghị định này.2 Tiêu chuẩn niêm yết của các công ty niêm yết tại SGDCK Hà Nội - Là công ty cổ phần có vốn điều lệ đã góp tại thời điểm đăng ký niêm yết từ 10 tỷ đồng Việt Nam trở lên tính theo giá trị ghi trên sổ kế toán; - Hoạt động kinh doanh của năm liền trước năm đăng ký niêm yết phải có lãi, không có các khoản nợ phải trả quá hạn trên một năm và hoàn thành các nghĩa vụ tài chính với Nhà nước; - Cổ phiếu có quyền biểu quyết của công ty do ít nhất 100 cổ đông nắm giữ; - Cổ đông là thành viên Hội đồng quản trị, Ban Kiểm soát, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc, Phó Giám đốc/Phó Tổng giám đốc và Kế toán trưởng của công ty phải cam kết nắm giữ 100% số cổ phiếu do mình sở hữu trong thời gian 6 tháng kể từ ngày niêm yết và 50% số cổ phiếu này trong thời gian 6 tháng tiếp theo, không tính số cổ phiếu thuộc sở hữu Nhà nước do các cá nhân trên đại diện nắm giữ; - Có hồ sơ đăng ký niêm yết cổ phiếu hợp lệ theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Nghị định này; - Việc niêm yết cổ phiếu của các doanh nghiệp thành lập mới thuộc lĩnh vực cơ sở hạ tầng hoặc công nghệ cao, doanh nghiệp 100% vốn nhà nước chuyển đổi thành công ty cổ phần không phải đáp ứng điều kiện quy định tại điểm b khoản 1 Điều này.2 Lý luận minh bạch hóa thông tin tài chính các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán 1.1 Mục đích của minh bạch hóa thông tin tài chính Minh bạch thông tin tài chính là một trong những nhân tố quan trọng nhất giúp thị trường chứng khoán phát triển.
Với tư cách là một người chủ sở hữu của doanh nghiệp, cổ đông của công ty hoàn toàn có được quyền biết rõ tình trạng doanh nghiệp của mình, thậm chí khi các doanh nghiệp này đã được niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán, việc cung cấp thông tin không chỉ dừng lại ở những người chủ sở hữu mà còn là những nhà đầu tư. Doanh nghiệp niêm yết phải có trách LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com -6- nhiệm công bố thông tin tài chính một cách rõ ràng, minh bạch theo đúng pháp luật để cho các nhà đầu tư có những quyết định đúng đắn. Đối với nhà đầu tư chứng khoán, việc cung cấp thông tin tài chính minh bạch, kịp thời, có trách nhiệm, có sự giám sát công bố thông tin về các hoạt động kinh doanh và kết quả hoạt động của các doanh nghiệp cũng như thông tin về các đối tượng tham gia trên TTCK là một trong những tiền đề quan trọng nhất để thiết lập nên kỷ luật thị trường, bảo vệ nhà đầu tư và góp phần tạo niềm tin, tạo cơ sở vững chắc cho sự phát triển TTCK non trẻ của Việt Nam hiện nay với số đông nhà đầu tư trên thị trường là những nhà đầu tư nhỏ lẻ. Công khai, bình đẳng về thông tin cũng là biện pháp bảo vệ nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Theo qui định của luật chứng khoán và thông tư số 09/2010/TT-BTC (thông tư thay thế thông tư 38 ngày 26 tháng 3 năm 2009) qui định tổ chức niêm yết phải cung cấp và công bố các thông tin sau: • Thông tin định kỳ về công bố thông tin BCTC, báo cáo thường niên… • Thông tin bất thường liên quan đến việc thay đổi nhân sự trong Hội đồng quản trị, thông tin liên quan đến việc hoạt động, tạm ngừng hoạt động, …của công ty niêm yết • Thông tin được công bố theo yêu cầu của UBCK và SGDCK • Thông tin về giao dịch của các cổ đông nội bộ, người được ủy quyền công bố thông tin và cổ đông lớn • Thông tin liên quan đến ngày đăng ký cuối cùng thực hiện quyền cho cổ đông hiện hữu • Thông tin liên quan đến quản trị công ty 1.2 Công bố thông tin tài chính của doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán 1.1 Công bố thông tin định kỳ về báo cáo tài chính năm Tổ chức niêm yết công bố thông tin định kỳ về báo cáo tài chính năm theo qui định như sau: - Chậm nhất là 10 ngày, kết thúc thời hạn hoàn thành báo cáo tài chính năm, tổ chức niêm yết phải công bố thông tin về BCTC năm được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán độc lập đủ điều kiện hành nghề theo quy định của Bộ Tài chính. - Nội dung công bố thông tin định kỳ về Báo cáo tài chính năm được quy định cụ thể như sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nội dung công bố thông tin về báo cáo tài chính năm bao gồm: Bảng cân đối kế toán; Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh; Báo cáo lưu chuyển tiền tệ; Bản thuyết minh BCTC theo quy định của pháp luật về kế toán và Báo cáo kiểm toán. Thuyết minh báo cáo tài chính phải trình bày đầy đủ tất cả nội dung theo quy định của pháp luật về kế toán.
Trường hợp trong thuyết minh báo cáo tài chính có chỉ dẫn đến phụ lục, phụ lục phải được công bố cùng thuyết minh báo cáo tài chính. Thuyết minh báo cáo tài chính phải trình bày cụ thể các nội dung về giao dịch với các bên liên quan theo quy định Chuẩn mực kế toán số 26, Thông tư hướng dẫn Chuẩn mực kế toán số 26.