I. Tổng quan phương thức lãnh đạo của Đảng ủy phường với UBND
Đảng ủy phường giữ vai trò hạt nhân chính trị lãnh đạo toàn diện hệ thống chính trị cơ sở. Mối quan hệ giữa Đảng ủy và Ủy ban nhân dân phường là trục vận hành then chốt trong quản lý nhà nước tại địa phương. Đảng ủy lãnh đạo chính quyền thông qua việc ban hành nghị quyết, quyết định công tác cán bộ và thực hiện kiểm tra, giám sát. Ủy ban nhân dân phường là cơ quan chấp hành, trực tiếp tổ chức triển khai các chủ trương vào đời sống thực tế. Đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy cơ sở là đòi hỏi tất yếu của tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền. Quá trình này giúp nâng cao hiệu lực quản lý hành chính, đồng thời giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ. Cấp ủy không bao biện, làm thay công việc của chính quyền địa phương, nhưng cũng không buông lỏng vai trò lãnh đạo. Sự phối hợp chặt chẽ giữa hai cơ quan bảo đảm tính thống nhất trong chỉ đạo và điều hành. Việc phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm tạo điều kiện cho Ủy ban nhân dân phát huy tính chủ động, linh hoạt trong xử lý công việc hằng ngày của đô thị.
1.1. Khái niệm và đặc trưng phương thức lãnh đạo cấp ủy cơ sở
Phương thức lãnh đạo của Đảng ủy phường là hệ thống các nguyên tắc, hình thức và phương pháp tác động đến chính quyền cơ sở. Mục tiêu nhằm hiện thực hóa đường lối, nghị quyết của Đảng và chính sách pháp luật nhà nước tại địa phương. Đặc trưng cơ bản thể hiện qua tính toàn diện, tính định hướng chính trị và tính quy phạm. Đảng ủy định hướng mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa, an ninh trật tự trên địa bàn. Việc lãnh đạo không mang tính mệnh lệnh hành chính thuần túy. Đảng ủy thực hiện quyền lãnh đạo chủ yếu thông qua tổ chức đảng, đội ngũ đảng viên và công tác tư tưởng.
1.2. Các hình thức lãnh đạo chủ yếu của Đảng ủy đối với chính quyền
Đảng ủy phường thực hiện lãnh đạo Ủy ban nhân dân thông qua nhiều phương thức đồng bộ. Thứ nhất là việc ban hành các nghị quyết lãnh đạo nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội và quốc phòng an ninh. Thứ hai là xây dựng và thực thi quy chế làm việc giữa Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch Ủy ban nhân dân. Thứ ba là công tác quy hoạch, đào tạo và bố trí cán bộ chủ chốt cho bộ máy hành chính. Thứ tư là tiến hành kiểm tra, giám sát thường xuyên đối với đảng viên giữ cương vị lãnh đạo chính quyền. Cuối cùng là phát huy vai trò Mặt trận Tổ quốc trong việc phản biện, giám sát hoạt động quản lý.
II. Thực trạng lãnh đạo của Đảng ủy phường với UBND quận Hoàn Kiếm
Quận Hoàn Kiếm là trung tâm hành chính, kinh tế và văn hóa đặc thù của thủ đô Hà Nội. Đảng ủy các phường trên địa bàn đã đạt nhiều kết quả tích cực trong việc đổi mới phương thức lãnh đạo Ủy ban nhân dân. Quy chế làm việc được rà soát, bổ sung và thực hiện nghiêm túc. Việc ban hành các nghị quyết ngắn gọn, bám sát thực tiễn phát triển thương mại dịch vụ và quản lý đô thị phố cổ. Bộ máy hành chính phường từng bước nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tế vẫn bộc lộ một số tồn tại và hạn chế cần khắc phục. Một số cấp ủy phường nhận thức chưa đầy đủ về ranh giới lãnh đạo và quản lý điều hành. Tình trạng sao chép văn bản chỉ đạo của cấp trên vẫn diễn ra ở một vài nơi. Việc cụ thể hóa nghị quyết vào đặc thù địa phương chưa sâu sắc. Công tác kiểm tra, giám sát chuyên đề đối với một số lĩnh vực nhạy cảm như trật tự đô thị, trật tự xây dựng đôi khi còn thiếu tính thường xuyên, kịp thời.
2.1. Những kết quả nổi bật trong đổi mới phương thức lãnh đạo
Đảng ủy các phường tại quận Hoàn Kiếm đã chủ động đổi mới lề lối và tác phong làm việc. Mối quan hệ công tác giữa Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch Ủy ban nhân dân duy trì nền nếp, đúng quy chế. Đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở được chuẩn hóa về trình độ chuyên môn và lý luận chính trị. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong lãnh đạo và điều hành hành chính có bước chuyển biến rõ rệt. Cấp ủy đã kịp thời chỉ đạo giải quyết nhiều vấn đề bức xúc về trật tự văn minh đô thị, phục vụ hiệu quả các không gian đi bộ và phát triển kinh tế ban đêm.
2.2. Hạn chế và nguyên nhân trong phương thức lãnh đạo cơ sở
Hạn chế lớn nhất là chất lượng xây dựng một số nghị quyết chuyên đề chưa cao, tính khả thi còn thấp. Một số nơi xảy ra hiện tượng can thiệp quá sâu vào công việc điều hành cụ thể của Ủy ban nhân dân. Ngược lại, có nơi lại buông lỏng kiểm tra, dẫn đến vi phạm về trật tự xây dựng và quản lý đô thị. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ năng lực, kinh nghiệm của một bộ phận cấp ủy viên chưa đồng đều. Quy định về phân cấp, phân quyền giữa các cấp chính quyền đô thị còn điểm chưa đồng bộ. Công tác tự phê bình và phê bình tại chi bộ cơ sở đôi lúc chưa thực sự quyết liệt.
III. Giải pháp đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy phường với UBND
Để nâng cao hiệu lực lãnh đạo trong giai đoạn mới, Đảng ủy các phường cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp trọng tâm. Trước hết, cấp ủy phải nâng cao chất lượng xây dựng và ban hành nghị quyết, bảo đảm tính thiết thực, khả thi và bám sát thực tiễn đô thị Hoàn Kiếm. Cần hoàn thiện quy chế làm việc nhằm phân định rạch ròi thẩm quyền giữa lãnh đạo của Đảng ủy và quyền điều hành của Ủy ban nhân dân. Công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ sở phải gắn liền với yêu cầu quản trị đô thị hiện đại. Tăng cường đổi mới công tác kiểm tra, giám sát kỷ luật đảng đối với cán bộ chủ chốt chính quyền. Cấp ủy cần phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, chia sẻ dữ liệu và theo dõi tiến độ xử lý công việc. Việc đánh giá cán bộ phải dựa trên kết quả đầu ra và mức độ hài lòng của nhân dân.
3.1. Nâng cao chất lượng ban hành nghị quyết và quy chế làm việc
Nghị quyết của Đảng ủy phường phải ngắn gọn, súc tích, xác định rõ trọng tâm và lộ trình thực hiện. Cấp ủy cần khảo sát kỹ lưỡng tình hình thực tế trước khi ban hành các chủ trương phát triển kinh tế, trật tự đô thị. Việc sửa đổi, bổ sung quy chế làm việc phải làm rõ quyền hạn, trách nhiệm cá nhân của từng đồng chí cấp ủy viên và lãnh đạo Ủy ban nhân dân. Cơ chế trao đổi thông tin định kỳ giữa Thường trực Đảng ủy và Thường trực Ủy ban nhân dân cần được duy trì nghiêm ngặt để giải quyết kịp thời khó khăn nảy sinh.
3.2. Đổi mới công tác cán bộ và tăng cường kiểm tra giám sát
Đảng ủy phường cần chú trọng quy hoạch nguồn cán bộ trẻ, có năng lực quản lý nhà nước và am hiểu địa bàn đô thị. Công tác đánh giá, luân chuyển cán bộ phải tiến hành công tâm, khách quan, dựa trên hiệu quả thực thi nhiệm vụ. Đồng thời, cấp ủy phải tăng cường kiểm tra đột xuất đối với hoạt động quản lý đất đai, trật tự xây dựng của Ủy ban nhân dân. Việc giám sát thường xuyên giúp phát hiện sớm thiếu sót, ngăn chặn kịp thời hiện tượng suy thoái, tiêu cực trong đội ngũ công chức cơ sở.
IV. Ý nghĩa thực tiễn phương thức lãnh đạo Đảng ủy phường đối với UBND
Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng ủy phường đối với Ủy ban nhân dân là nhiệm vụ vừa cấp bách vừa có tính chiến lược lâu dài. Tại quận Hoàn Kiếm, việc hoàn thiện phương thức lãnh đạo trực tiếp góp phần xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, tinh gọn và hoạt động hiệu lực. Nghiên cứu mang lại giá trị lý luận quan trọng trong việc cụ thể hóa mô hình chính quyền đô thị tại thủ đô. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để các cấp ủy đảng vận dụng vào thực tiễn chỉ đạo, điều hành. Việc phân định thẩm quyền rõ ràng giúp Ủy ban nhân dân phường phát huy tối đa quyền chủ động, giải quyết nhanh chóng các dịch vụ công. Đồng thời, vai trò lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện của tổ chức Đảng tại cơ sở tiếp tục được củng cố. Đây là tiền đề bảo đảm trật tự an toàn xã hội, nâng cao chất lượng đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững tại địa phương.
4.1. Đóng góp về mặt lý luận xây dựng Đảng và chính quyền cơ sở
Nội dung nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ mối quan hệ biện chứng giữa vai trò lãnh đạo của Đảng ủy và quyền quản lý của Ủy ban nhân dân trong mô hình chính quyền đô thị. Luận điểm khẳng định rõ tính tiên phong của cấp ủy cơ sở không thay thế thẩm quyền hành chính nhà nước. Đề tài hệ thống hóa các nguyên tắc, tiêu chí đánh giá chất lượng lãnh đạo của tổ chức đảng cơ sở. Kết quả này bổ sung những luận cứ khoa học thực tiễn giá trị cho chuyên ngành Xây dựng Đảng và Chính quyền nhà nước hiện nay.
4.2. Giá trị ứng dụng thực tiễn tại các đô thị trung tâm
Các giải pháp đề xuất có khả năng ứng dụng trực tiếp cho toàn bộ 18 phường thuộc quận Hoàn Kiếm và các quận nội đô lịch sử tại Hà Nội. Mô hình giúp chuẩn hóa quy trình ban hành nghị quyết, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực thi công vụ. Đội ngũ cán bộ cơ sở có căn cứ rõ ràng để phân định trách nhiệm, giảm thiểu hiện tượng đùn đẩy hoặc làm thay. Nghiên cứu là nguồn tài liệu tham khảo giá trị phục vụ công tác bồi dưỡng cán bộ và hoàn thiện thể chế quản trị đô thị.
