Luận văn nâng cao chất lượng cán bộ chủ chốt cấp xã ở Thanh Sơn

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã tại huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ hiện nay.

• Trường học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền
• Chuyên ngành: Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước
• Đề tài: Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ hiện nay
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan chất lượng cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Thanh Sơn

Cán bộ cấp xã giữ vị trí nền tảng trong hệ thống hành chính nhà nước tại Việt Nam. Đây là lực lượng trực tiếp đưa chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước vào đời sống nhân dân. Tại huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ, chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã quyết định trực tiếp đến hiệu lực quản lý nhà nước và sự phát triển kinh tế xã hội. Thanh Sơn là huyện miền núi có địa bàn rộng, nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Điều kiện kinh tế xã hội tại đây còn gặp nhiều thách thức. Do đó, yêu cầu đặt ra cho đội ngũ lãnh đạo cấp cơ sở là rất lớn. Cán bộ chủ chốt cần có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng và năng lực thực tiễn cao. Việc nghiên cứu chất lượng đội ngũ cán bộ cấp xã mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Kết quả nghiên cứu giúp cấp ủy địa phương nhận diện rõ thực trạng năng lực cán bộ. Từ đó, huyện xây dựng kế hoạch chuẩn hóa và nâng cao năng lực cho từng vị trí lãnh đạo chủ chốt.

1.1. Khái niệm và vị trí của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã

Cán bộ chủ chốt cấp xã bao gồm Bí thư Đảng ủy, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã. Họ là những người đứng đầu tổ chức Đảng, chính quyền tại địa phương. Vị trí này đóng vai trò hạt nhân lãnh đạo toàn diện mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị và xã hội. Cán bộ chủ chốt là cầu nối trực tiếp giữa nhân dân với các cơ quan hành chính cấp trên. Mọi quyết định của cán bộ đều ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân. Năng lực lãnh đạo của họ quyết định sự ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.

1.2. Tiêu chí đánh giá chất lượng cán bộ cấp cơ sở hiện nay

Đánh giá chất lượng cán bộ chủ chốt cấp xã dựa trên nhiều tiêu chí cụ thể. Tiêu chí đầu tiên là phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng và tinh thần trách nhiệm. Tiêu chí thứ hai là trình độ chuyên môn, lý luận chính trị và năng lực quản lý nhà nước. Tiêu chí thứ ba là kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao hàng năm. Ngoài ra, mức độ tín nhiệm của quần chúng nhân dân là thước đo vô cùng quan trọng. Đội ngũ cán bộ phải đảm bảo đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu độ tuổi và giới tính. Năng lực xử lý các tình huống phát sinh tại cơ sở cũng là tiêu chí đánh giá then chốt.

II. Thực trạng chất lượng cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Thanh Sơn

Trong những năm qua, huyện Thanh Sơn đã đạt nhiều kết quả quan trọng trong công tác cán bộ. Đa số cán bộ chủ chốt cấp xã giữ vững phẩm chất đạo đức và lập trường chính trị. Họ gắn bó mật thiết với nhân dân địa phương. Tinh thần trách nhiệm và tính tiền phong gương mẫu được phát huy rõ rệt. Tuy nhiên, chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Thanh Sơn vẫn còn nhiều hạn chế. Trình độ chuyên môn của một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng tốt yêu cầu công việc. Năng lực cụ thể hóa các nghị quyết cấp trên thành chương trình hành động thực tế còn yếu. Một số cán bộ còn lúng túng khi giải quyết các vấn đề mới phát sinh trong quản lý đất đai và an ninh trật tự. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý điều hành còn chậm. Cơ cấu độ tuổi của đội ngũ cán bộ chưa thật sự cân đối giữa các thế hệ. Nguồn cán bộ trẻ và cán bộ nữ có năng lực còn thiếu hụt.

2.1. Ưu điểm nổi bật của đội ngũ cán bộ xã huyện Thanh Sơn

Cán bộ chủ chốt cấp xã tại huyện Thanh Sơn có tinh thần đoàn kết nội bộ rất tốt. Họ am hiểu sâu sắc phong tục tập quán và đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số. Phần lớn cán bộ được đào tạo chuẩn hóa về trình độ lý luận chính trị và chuyên môn nghiệp vụ. Tỷ lệ cán bộ đạt chuẩn ngạch công chức cấp xã tăng lên rõ rệt. Các đồng chí Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã phát huy tốt vai trò trung tâm quy tụ đoàn kết. Họ chủ động đối thoại với nhân dân và xử lý kịp thời các bức xúc tại cơ sở.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân ảnh hưởng chất lượng cán bộ xã

Hạn chế lớn nhất là năng lực tư duy chiến lược và kỹ năng quản trị công còn hạn chế. Một số cán bộ có tư tưởng ỷ lại, ngại đổi mới và trông chờ chỉ đạo từ cấp huyện. Khả năng dự báo tình hình và giải quyết tranh chấp đất đai còn bất cập. Nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ công tác quy hoạch cán bộ chưa thực sự đồng bộ. Chế độ đãi ngộ đối với cán bộ cơ sở miền núi chưa tương xứng với khối lượng công việc. Hoạt động kiểm tra, giám sát định kỳ đôi khi còn mang tính hình thức, chưa kịp thời chỉ ra các khuyết điểm.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng cán bộ chủ chốt xã huyện Thanh Sơn

Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Thanh Sơn là nhiệm vụ trọng tâm và cấp bách. Cấp ủy và chính quyền huyện cần thực hiện đồng bộ nhiều nhóm giải pháp có tính khả thi cao. Trước hết, công tác đánh giá cán bộ phải thực chất và lấy hiệu quả công việc làm thước đo chính. Huyện cần gắn kết quả thực thi nhiệm vụ với việc bố trí, sử dụng và bổ nhiệm cán bộ. Công tác đào tạo bồi dưỡng cần chuyển mạnh sang rèn luyện kỹ năng thực thi công vụ. Nội dung đào tạo phải bám sát tình hình thực tiễn của huyện miền núi. Đồng thời, huyện cần đẩy mạnh luân chuyển cán bộ giữa các phòng ban chuyên môn cấp huyện và các xã khó khăn. Việc luân chuyển giúp cán bộ rèn luyện bản lĩnh và tích lũy kinh nghiệm thực tế. Huyện ủy Thanh Sơn cần chủ động phát hiện nguồn nhân sự trẻ để bồi dưỡng kế cận kịp thời.

3.1. Đổi mới quy hoạch đào tạo và bồi dưỡng cán bộ cơ sở

Quy hoạch cán bộ cần bảo đảm tính mở, tính động và tính liên thông giữa các cấp hành chính. Huyện cần chủ động rà soát, bổ sung quy hoạch cán bộ chủ chốt cấp xã định kỳ hàng năm. Kế hoạch đào tạo phải tập trung vào kỹ năng quản lý nhà nước, kỹ năng chuyển đổi số và nghiệp vụ công tác Đảng. Các lớp bồi dưỡng ngắn hạn theo chuyên đề cụ thể cần được tổ chức thường xuyên. Cần chú trọng nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ thông tin cho cán bộ nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền điện tử cấp cơ sở.

3.2. Hoàn thiện chính sách đãi ngộ và siết chặt kỷ cương

Cần thực hiện đầy đủ và kịp thời các chính sách tiền lương, phụ cấp đặc thù cho cán bộ vùng khó khăn. Môi trường làm việc tại cơ sở cần được cải thiện bằng việc đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại. Đi đôi với đãi ngộ, huyện phải tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra và giám sát quyền lực. Cần xử lý nghiêm minh các biểu hiện suy thoái về tư tưởng, đạo đức hoặc vi phạm pháp luật. Việc xây dựng cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung là rất cần thiết.

IV. Ý nghĩa nâng cao chất lượng cán bộ chủ chốt cấp xã huyện Thanh Sơn

Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã ở huyện Thanh Sơn mang lại giá trị to lớn cho sự phát triển địa phương. Khi năng lực cán bộ được nâng cao, hiệu lực của bộ máy chính quyền cơ sở sẽ gia tăng rõ rệt. Đội ngũ cán bộ vững mạnh giúp huy động hiệu quả mọi nguồn lực xã hội để phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn. Các chính sách giảm nghèo bền vững và an sinh xã hội sẽ được thực thi triệt để và hiệu quả hơn. Niềm tin của đồng bào các dân tộc vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước được củng cố vững chắc. Kết quả nghiên cứu đề tài này cung cấp cơ sở khoa học cho công tác cán bộ tại địa phương trong giai đoạn mới. Các bài học kinh nghiệm tại Thanh Sơn có thể áp dụng rộng rãi cho các huyện miền núi có điều kiện tương đồng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ.

4.1. Bài học kinh nghiệm trong xây dựng chính quyền cấp xã

Bài học đầu tiên là luôn coi trọng công tác xây dựng Đảng và chỉnh đốn bộ máy chính quyền cơ sở. Cấp ủy cấp trên phải thường xuyên sâu sát, nắm bắt kịp thời tâm tư và khó khăn của cán bộ cấp dưới. Việc đào tạo cán bộ phải gắn liền với thực tiễn phát triển kinh tế xã hội của vùng dân tộc thiểu số. Bài học thứ hai là phát huy dân chủ thực sự trong công tác đánh giá và bầu chọn cán bộ. Đánh giá cán bộ phải dựa trên sản phẩm công việc cụ thể và sự hài lòng của người dân địa phương.

4.2. Khả năng ứng dụng thực tiễn của đề tài trong tương lai

Hệ thống giải pháp của đề tài có tính ứng dụng thực tiễn cao cho Huyện ủy và Ủy ban nhân dân huyện Thanh Sơn. Các cấp lãnh đạo có thể sử dụng kết quả này làm tài liệu tham khảo khi xây dựng đề án nhân sự cho các nhiệm kỳ tiếp theo. Mô hình đánh giá và bồi dưỡng năng lực cán bộ cơ sở có thể triển khai thí điểm tại các xã vùng cao. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp sẽ góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CHỦ CHỐT CẤP XÃ 1. Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã - quan niệm, vị trí, vai trò, chức trách, nhiệm vụ, đặc điểm 1. Quan niệm về cán bộ chủ chốt cấp xã Cho đến nay thuật ngữ cán bộ chủ chốt (CBCC) nói chung và cán bộ chủ chốt cấp xã nói riêng vẫn có nhiều quan điểm, nhận thức khác nhau. Có ý kiến cho rằng đội ngũ CBCC cấp xã là các ủy viên ban thường vụ đảng ủy xã.

Có người lại cho rằng đây là các chức danh chính trong tổ chức bộ máy cấp xã, tức là những người đứng đầu, quan trọng nhất trong tổ chức Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội., có thể nhận thấy rằng các quan niệm này không thống nhất với nhau ở việc xác lập vai trò của từng tổ chức trong HTCT cấp xã, ở số lượng cán bộ và phạm vi chức trách của các chức danh cán bộ chủ chốt. Để đi đến thống nhất về quan niệm, nhận thức thuật ngữ CBCC cấp xã theo tác giả cần làm sáng tỏ những khái niệm sau đây: Thứ nhất, “cán bộ” Theo Từ điển Tiếng Việt năm 2002 của Viện Ngôn ngữ học, cán bộ là những người làm công tác nghiệp vụ, chuyên môn trong tổ chức, cơ quan như cán bộ Nhà nước, cán bộ khoa học, cán bộ chính trị; chỉ những người làm công tác có chức vụ trong một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người thường, không có chức vụ như cán bộ và chiến sĩ, cán bộ và công nhân nhà máy, cán bộ đoàn thanh niên [18, tr. Khái niệm cán bộ còn được Chủ tịch Hồ Chí Minh lý giải “cán bộ là những người đem chính sách của Đảng, của Chính phủ giải thích cho dân chúng hiểu rõ và thi hành. Đồng thời đem tình hình của dân chúng báo cho Đảng, cho 11 Chính phủ rõ, để đặt chính sách cho đúng” [54, tr.

Luật cán bộ, công chức năm 2008 quy định: cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước” [59, tr. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để hiểu đúng bản chất, ý nghĩa của khái niệm “cán bộ”. Từ những phân tích nêu trên có thể quan niệm một cách chung nhất như sau: Cán bộ là những người có chức vụ, giữ cương vị nòng cốt trong một cơ quan, tổ chức, đơn vị; đóng vai trò lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, điều hành và có ảnh hưởng mang tính quyết định đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị đó. Thứ hai, “cán bộ chủ chốt” Theo Từ điển Tiếng Việt năm 2002, “chủ chốt” nghĩa là cái “quan trọng nhất, có tác dụng làm nòng cốt, cán bộ chủ chốt của phong trào” [18, tr.

Vậy CBCC là người đứng đầu quan trọng nhất, có tác dụng làm nòng cốt, chi phối toàn bộ hoạt động của một tổ chức nhất định. CBCC là cán bộ có những đặc thù so với cán bộ thông thường. Mỗi tổ chức, mỗi cơ quan, đoàn thể dù ở Trung ương hay địa phương, cấp tỉnh, cấp huyện hay cấp cơ sở đều có nhiều loại cán bộ khác nhau, trong đó có CBCC hay cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý. Cán bộ chủ chốt là những người có vai trò quan trọng nhất trong một tập thể, một đơn vị, một tổ chức, có quyền ra những quyết định về chủ trương, kế hoạch công tác, có trách nhiệm và có quyền điều hành để thực hiện những nhiệm vụ, dẫn dắt toàn bộ hoạt động của một tổ chức nhất định.

Như vậy, nói đến CBCC là nói đến những người có vị trí quan trọng nhất trong HTCT. Họ là những người không chỉ có chuyên môn mà còn có năng lực trình độ trí tuệ và kinh nghiệm hoạt động thực tiễn. Đó là những người đứng đầu 12 các tổ chức chính trị - xã hội, có trọng trách giải quyết các mối quan hệ của cơ quan, đơn vị. Trong điều kiện nước ta hiện nay thì quan trọng nhất là giải quyết mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân trong quá trình quản lý kinh tế, quản lý xã hội, để có những quan hệ xã hội lành mạnh, nhằm tạo điều kiện cho sự phát triển đất nước.

Những cán bộ này có ảnh hưởng lớn đến toàn bộ hoạt động của một tổ chức và của cả HTCT. CBCC thường gắn liền với hoạt động lãnh đạo, quản lý. Vì vậy trong điều kiện cụ thể người ta cũng thường gọi những CBCC là “cán bộ lãnh đạo”, “người lãnh đạo” hay “cán bộ quản lý” và “người quản lý”. Tuy nhiên việc xác định cán bộ chủ chốt hay không chủ chốt chúng ta cần đặt họ trong một tổ chức nhất định.

Dựa vào chức trách cụ thể của mỗi cán bộ và đặt nó trong mối quan hệ với toàn bộ hệ thống tổ chức. Có cán bộ ở cương vị này, trong tổ chức này là cán bộ chủ chốt nhưng trong mối quan hệ khác, vị trí khác lại không phải là cán bộ chủ chốt. Chẳng hạn Bí thư Đảng ủy xã A là cán bộ chủ chốt của xã A nhưng không phải là cán bộ chủ chốt của huyện cho dù đồng chí ấy có thể là Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ huyện. Thứ ba, “đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã” Theo Từ điển Tiếng Việt, năm 2002: “Đội ngũ là khối đông người được tập hợp và tổ chức thành một lực lượng có quy củ” [18, tr.

Đội ngũ CBCC cấp xã bao gồm những người đứng đầu các tổ chức trong HTCT của một xã, họ đều được cơ cấu là Ủy viên của Ban Chấp hành Đảng bộ xã, cùng thực hiện một nhiệm vụ chính trị, an ninh quốc phòng, lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của xã theo đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu kinh tế - xã hội, chương trình, kế hoạch công tác của đảng bộ xã, chi bộ và nhiệm vụ được cấp trên giao. Từ những khái niệm nêu trên đồng thời quán triệt Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa IX), có thể quan niệm: Đội 13 ngũ CBCC cấp xã là những người giữ vai trò quan trọng nhất, có ảnh hưởng quyết định trong hệ thống bộ máy của Đảng, chính quyền, Mặt trận và các tổ chức đoàn thể xã hội, có tác dụng là bộ khung, là nòng cốt chi phối việc chấp hành chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thông qua việc lãnh đạo và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội trên địa bàn xã, thị trấn. Theo Nghị định số 92/2009/NĐ-CP, ngày 22/10/2009 của Chính phủ Về chức danh, số lượng, một số chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, đội ngũ cán bộ cấp xã gồm những chức danh sau: Bí thư, Phó Bí thư Đảng ủy; Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND; Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND; Chủ tịch Ủy ban MTTQ; Chủ tịch Hội CCB; Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ; Chủ tịch Hội Nông dân; Bí thư Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Mỗi CBCC cấp xã được giao những thẩm quyền, trách nhiệm nhất định trong tổ chức gắn với chức vụ mà người lãnh đạo đảm nhiệm.

Phạm vi tác động và trách nhiệm công việc của mỗi CBCC là khác nhau, nhưng đều có chung mục đích là bảo đảm cho hoạt động của HTCT cơ sở đạt hiệu quả, hướng tới việc phát huy dân chủ, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, tạo lập địa bàn ổn định, phát triển bền vững. Vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã Bất kỳ chế độ chính trị nào, đảng phái nào trong mọi giai đoạn cách mạng thì cán bộ và công tác cán bộ đều là vấn đề hết sức hệ trọng, liên quan trực tiếp đến vận mệnh của đất nước, sự tồn vong của chế độ và thành bại của cách mạng.Ăngghen là những người đặt nền móng cho vấn đề cán bộ của giai cấp vô sản. Hai ông không chỉ là những người sáng lập ra chủ nghĩa xã hội khoa học mà còn là người đem lý luận khoa học kết hợp với phong trào công 14 nhân lập nên tổ chức cộng sản đầu tiên trên thế giới. Từ kinh nghiệm lịch sử của xã hội loài người và từ chính quá trình nghiên cứu, truyền bá lý luận khoa học vào phong trào công nhân, C.Mác đã khẳng định “Tư tưởng căn bản không thể thực hiện được gì hết, muốn thực hiện tư tưởng cần có những con người sử dụng lực lượng thực tiễn” [52, tr.

Kế thừa quan điểm của C.Ăngghen, ngay từ những ngày đầu tiên chuẩn bị cho việc thành lập Đảng cách mạng của giai cấp công nhân Nga, Lênin đã chỉ rõ “Trong lịch sử chưa hề có một giai cấp nào giành được quyền thống trị nếu nó không tạo ra được trong hàng ngũ của mình những lãnh tụ chính trị, những đại biểu tiên phong có đủ khả năng tổ chức và lãnh đạo phong trào” [51, tr. Theo Lênin với lôgíc đó giai cấp công nhân Nga không chỉ có thể lật đổ chế độ Nga Hoàng, giành chính quyền khi xây dựng cho mình đội ngũ những nhà cách mạng chuyên nghiệp. Đó là đội ngũ cán bộ nòng cốt đầu tiên của Đảng Cộng sản Bônsêvích Nga “những nhà chính trị của giai cấp thực sự của mình, những nhà chính trị vô sản và không thua kém những nhà chính trị tư sản” [50, tr. Sau khi giành được chính quyền, Người khẳng định “nghiên cứu con người tìm những cán bộ có năng lực, biết làm việc, thực chất vấn đề hiện nay chính là ở những chỗ đó, nếu thiếu những điểm này thì tất cả mọi mệnh lệnh, mọi quy định sẽ chỉ là mớ giấy lộn” [51, tr.

Trong hoạt động thực tiễn, Người đã trực tiếp tiến hành đánh giá, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ lãnh đạo, tổ chức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ để lãnh đạo giai cấp công nhân, Nhân dân lao động Nga hoàn thành cuộc Cách mạng Tháng Mười vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại.