Luận văn tìm hiểu về tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh của cơ sở sản xuất nấm phạm bá duy tại xã quyết thắng thành phố thái nguyên

Luận văn này tập trung vào việc nghiên cứu mô hình tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh của trang trại Phạm Bá Duy… 78 trang · Đại học Thái Nguyên · 2018.

• Tác giả: Bùi Việt Dũng
• Người hướng dẫn: ThS. Vũ Thị Hải Anh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Tổ Chức Và Hoạt Động Sản Xuất Kinh Doanh Nấm Phạm Bá Duy Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập
• 1.2. Mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Nội dung và phương pháp thực hiện
• 1.3.1. Nội dung thực tập
• 1.3.2. Phương pháp thực hiện
• 1.4. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá
• 1.5. Thời gian và địa điểm thực tập
• 1.5.1. Thời gian thực tập
• 1.5.2. Địa điểm thực tập
• 1.6. Kế hoạch thực tập
• 1.7. Nhiệm vụ của sinh viên tại cơ sở thực tập
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN
• 2.1. Về cơ sở lý luận
• 2.1.1. Một số khái niệm liên quan đến nội dung thực tập
• 2.1.2. Khái niệm công tác tổ chức
• 2.1.3. Tổ chức lao động và quá trình lao động
• 2.1.4. Hợp tác xã
• 2.2. Khái niệm, bản chất của kinh tế trang trại
• 2.2.1. Khái niệm về trang trại
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về luận văn

Luận văn này tập trung vào việc nghiên cứu mô hình tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh của trang trại Phạm Bá Duy tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên. Mục tiêu chính là tìm hiểu quy trình sản xuất và kinh doanh nấm, đánh giá hiệu quả kinh tế, và đề xuất các giải pháp phát triển bền vững. Luận văn này không chỉ có giá trị học thuật mà còn mang tính ứng dụng cao trong lĩnh vực nông nghiệp và kinh doanh nông sản.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chung của luận văn là tìm hiểu về tổ chức sản xuất và hoạt động kinh doanh tại trang trại Phạm Bá Duy. Cụ thể, nghiên cứu nhằm nắm bắt quy trình sản xuất các loại nấm như nấm linh chi, nấm mộc nhĩ, và nấm sò, đồng thời đánh giá hiệu quả kinh doanh của trang trại. Ngoài ra, luận văn cũng đề xuất các giải pháp để phát triển mô hình sản xuất này một cách bền vững.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu như phỏng vấn trực tiếp, quan sát thực tế, và phân tích số liệu. Các thông tin được thu thập từ chủ trang trại, nhân viên, và các tài liệu liên quan. Phương pháp PRA (Participatory Rural Appraisal) cũng được áp dụng để đảm bảo tính chính xác và khách quan của dữ liệu.

II. Tổ chức sản xuất tại trang trại Phạm Bá Duy

Trang trại Phạm Bá Duy được tổ chức theo mô hình kinh tế trang trại, với quy trình sản xuất chuyên nghiệp và hiệu quả. Trang trại tập trung vào việc sản xuất các loại nấm như nấm linh chi, nấm mộc nhĩ, và nấm sò, với quy trình từ khâu chuẩn bị nguyên liệu đến thu hoạch và tiêu thụ. Quản lý sản xuất được thực hiện chặt chẽ, đảm bảo chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế.

2.1. Quy trình sản xuất nấm

Quy trình sản xuất nấm tại trang trại bao gồm các bước chính: chuẩn bị nguyên liệu, cấy giống, chăm sóc, và thu hoạch. Quy trình sản xuất được thực hiện theo tiêu chuẩn nấm sạch, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Các loại nấm được sản xuất theo quy trình khép kín, từ khâu đóng bịch đến khâu tiêu thụ.

2.2. Quản lý sản xuất

Quản lý sản xuất tại trang trại được thực hiện bởi chủ trang trại và các nhân viên có kinh nghiệm. Hệ thống quản lý bao gồm việc theo dõi chi phí, kiểm soát chất lượng, và đánh giá hiệu quả kinh tế. Các chỉ tiêu như giá trị sản xuất (GO) và giá trị gia tăng (VA) được sử dụng để đánh giá hiệu quả sản xuất.

III. Hoạt động kinh doanh và thị trường

Hoạt động kinh doanh của trang trại Phạm Bá Duy tập trung vào việc tiêu thụ các sản phẩm nấm trên thị trường nấm tại Thái Nguyên và các khu vực lân cận. Trang trại áp dụng các chiến lược kinh doanh hiệu quả, bao gồm việc mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng sản phẩm, và tăng cường quảng bá thương hiệu. Hiệu quả kinh doanh được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như doanh thu, lợi nhuận, và thị phần.

3.1. Chiến lược kinh doanh

Trang trại áp dụng các chiến lược kinh doanh như đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng, và mở rộng thị trường. Các sản phẩm nấm được quảng bá thông qua các kênh truyền thông và hội chợ nông nghiệp. Chiến lược kinh doanh này giúp trang trại tăng doanh thu và mở rộng thị phần.

3.2. Thị trường tiêu thụ

Thị trường nấm của trang trại bao gồm các khu vực tại Thái Nguyên và các tỉnh lân cận. Trang trại cũng hướng đến việc xuất khẩu các sản phẩm nấm sang các thị trường quốc tế. Thị trường tiêu thụ được mở rộng nhờ chất lượng sản phẩm và uy tín thương hiệu.

IV. Đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp

Luận văn đánh giá hiệu quả kinh doanh của trang trại Phạm Bá Duy thông qua các chỉ tiêu như doanh thu, lợi nhuận, và hiệu quả sử dụng tài nguyên. Kết quả cho thấy trang trại đạt được hiệu quả kinh tế cao, với giá trị sản xuất (GO) và giá trị gia tăng (VA) tăng trưởng ổn định. Tuy nhiên, vẫn còn một số thách thức như cạnh tranh thị trường và biến động giá cả.

4.1. Hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế của trang trại được đánh giá thông qua các chỉ tiêu như giá trị sản xuất (GO), giá trị gia tăng (VA), và hiệu quả sử dụng lao động. Kết quả cho thấy trang trại đạt được lợi nhuận cao nhờ quy trình sản xuất hiệu quả và chiến lược kinh doanh phù hợp.

4.2. Đề xuất giải pháp

Để phát triển bền vững, luận văn đề xuất các giải pháp như đầu tư công nghệ cao, mở rộng thị trường, và nâng cao chất lượng sản phẩm. Các giải pháp này nhằm tăng cường hiệu quả kinh doanh và đảm bảo sự phát triển lâu dài của trang trại.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Kinh tế trang trại tại Việt Nam đã hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn gắn liền với các chủ trương đổi mới kinh tế nông nghiệp của Đảng và Nhà nước, tiêu biểu là Chỉ thị 100 của Ban Bí thư Trung ương Đảng (Khóa IV), Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị (tháng 4/1988) về phát huy quyền tự chủ của kinh tế hộ nông dân, và Luật Đất đai năm 1993. Các chính sách này đã tạo hành lang pháp lý thúc đẩy kinh tế hộ phát triển lên quy mô kinh tế trang trại sản xuất hàng hóa tập trung. Tại tỉnh Thái Nguyên, phong trào sản xuất kinh doanh nông nghiệp đã ghi nhận sự chuyển dịch rõ nét trong hơn 30 vạn hộ nông dân, xuất hiện nhiều mô hình trang trại áp dụng kỹ thuật tiến bộ nhằm cung ứng nông sản ra thị trường. Tuy nhiên, sự phát triển này vẫn bộc lộ những vấn đề lý luận và thực tiễn cần hoàn thiện như quy hoạch đất đai, nguồn vốn đầu tư, trình độ quản trị và khả năng tiếp cận thị trường tiêu thụ. Trong bối cảnh đó, khóa luận lựa chọn khảo sát thực tế mô hình sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu của Trang trại Phạm Bá Duy tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên nhằm làm rõ hiệu quả hoạt động và đề xuất giải pháp thúc đẩy mô hình phát triển bền vững.

Khóa luận xác định hệ thống mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Tìm hiểu về mô hình tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh tại trang trại sản xuất nấm Phạm Bá Duy, xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Về chuyên môn, nghiệp vụ:
     1. Nắm được quá trình hình thành và phát triển của trang trại sản xuất nấm Phạm Bá Duy;
     2. Nắm vững kỹ thuật và trực tiếp thực hiện các khâu công việc trong quy trình sản xuất các loại nấm: nấm sò, nấm mộc nhĩ và nấm linh chi;
     3. Đánh giá hiệu quả kinh doanh của cơ sở sản xuất nấm;
     4. Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy tại tổ 10, xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên.
   • Về thái độ, tác phong: Thực hiện nghiêm túc nội quy cơ sở về giờ giấc, an toàn lao động; chủ động hỗ trợ cơ sở trong các hoạt động sản xuất thường nhật.
   • Về kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, bố trí công việc khoa học và nâng cao khả năng chịu áp lực thực tế trong môi trường sản xuất nông nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ cấu tổ chức bộ máy, quy trình kỹ thuật sản xuất các loại nấm và hoạt động sản xuất kinh doanh của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy.
• Phạm vi không gian: Trang trại nấm Phạm Bá Duy tại tổ 10, xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (quy mô diện tích 1 ha, nằm trong khuôn viên Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên).
• Phạm vi thời gian: Đợt thực tập và thu thập số liệu sơ cấp diễn ra từ ngày 14 tháng 08 năm 2017 đến ngày 12 tháng 11 năm 2017; các dữ liệu thứ cấp và tình hình sản xuất kinh doanh tập trung đánh giá mốc năm 2017 và quá trình hoạt động từ năm 2009 đến năm 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm về công tác tổ chức, tổ chức lao động, bản chất kinh tế trang trại và mô hình hợp tác xã theo quy định pháp luật. Trang trại được xác định là tổ chức sản xuất cơ sở trong nông nghiệp hàng hóa thời kỳ công nghiệp hóa, có tư cách pháp nhân độc lập, tự chủ kinh tế và tỷ trọng nông sản hàng hóa đạt từ 70% đến 80% trở lên. Vai trò của trang trại được phân tích toàn diện trên 3 phương diện: kinh tế (tạo giá trị sản xuất vượt trội kinh tế hộ, hình thành vùng sản xuất chuyên canh), xã hội (tạo việc làm, tăng thu nhập, hạn chế di cư tự do ra đô thị), và môi trường (tận dụng phế phụ phẩm nông nghiệp, cải tạo đất, hạn chế đốt rơm rạ phá hủy hệ sinh thái). Tác giả phân tích các yếu tố ảnh hưởng gồm nhóm bên ngoài (chính sách tín dụng, đất đai, lao động, thị trường tiêu thụ) và nhóm bên trong (trình độ chủ trang trại, cơ cấu tổ chức một cấp quản lý, lựa chọn mô hình theo lợi thế đất đai).

Căn cứ pháp lý áp dụng trong khóa luận gồm:

• Thông tư số 27/2011/TT-BNNPTNT ngày 13/04/2011 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định tiêu chí xác định kinh tế trang trại (thay thế Thông tư liên tịch số 69/2000/TTLT/BNN-TCTK và Thông tư số 74/2003/TT-BNN).
• Nghị quyết số 03/2000/NQ-CP ngày 02/02/2000 của Chính phủ về kinh tế trang trại.
• Nghị định số 51/1999/NĐ-CP và Nghị định số 30/1998/NĐ-CP liên quan đến ưu đãi đầu tư và thuế thu nhập.
• Nghị định số 85/NĐ-CP và Nghị định số 163/1999/NĐ-CP về giao đất, cho thuê đất nông nghiệp, lâm nghiệp.
• Luật Đất đai năm 2003 (Điều 82 quy định về đất sử dụng cho kinh tế trang trại).

Phương pháp nghiên cứu và hệ thống chỉ tiêu tính toán bao gồm:

• Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp: Kế thừa báo cáo, số liệu thống kê từ Ủy ban nhân dân xã Quyết Thắng, tài liệu lưu trữ của trang trại Phạm Bá Duy, báo cáo khuyến nông và các đề tài thực tập trước (K45-KTNN-N03).
• Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp: Sử dụng công cụ đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA), gồm phỏng vấn trực tiếp chủ trang trại (anh Phạm Bá Duy), người quản lý điều hành (ông Phạm Huy Toàn), công nhân làm việc; kết hợp phương pháp quan sát trực tiếp tại các khu nhà xưởng sản xuất nấm.
• Phương pháp phân tích số liệu: Thống kê mô tả; phương pháp hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh nông nghiệp.
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá kết quả và hiệu quả kinh tế:
  • Giá trị sản xuất: $GO = \sum (P_i \times Q_i)$ (trong đó $P_i$ là giá sản phẩm thứ $i$, $Q_i$ là khối lượng sản phẩm thứ $i$).
  • Chi phí trung gian: $IC = \sum C_i$ (toàn bộ chi phí vật chất và dịch vụ thường xuyên như giống, bao bì, hóa chất, điện nước).
  • Giá trị gia tăng: $VA = GO - IC = V + C + M$ (trong đó $V$ là chi phí lao động sống, $C$ là khấu hao tài sản cố định, $M$ là giá trị thặng dư).
  • Các chỉ tiêu hiệu quả: Hiệu quả sử dụng đất ($GO/\text{ha}$, $VA/\text{ha}$); Hiệu quả chi phí ($GO/IC$); Hiệu quả sử dụng lao động ($GO/\text{LĐ}$, $VA/\text{LĐ}$).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tính cấp thiết của việc nghiên cứu kinh tế trang trại tại tỉnh Thái Nguyên trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp. Phần này xác định hệ thống mục tiêu tổng thể và mục tiêu cụ thể; làm rõ nhiệm vụ của sinh viên thực tập tại cơ sở; đồng thời thiết lập khung kế hoạch thực tập chi tiết từ ngày 14/08/2017 đến ngày 21/12/2017 qua 5 giai đoạn: từ tiếp cận địa bàn, chào hỏi làm quen môi trường, tham gia trực tiếp quy trình sản xuất nấm, báo cáo tổng kết tại cơ sở đến hoàn thiện báo cáo tốt nghiệp.

Phần 2: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Phần tổng quan hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế trang trại, đối chiếu các tiêu chí định lượng theo Thông tư 27/2011/TT-BNNPTNT đối với trang trại trồng trọt (diện tích tối thiểu 3,1 ha, giá trị sản lượng hàng hóa đạt từ 700 triệu đồng/năm trở lên). Về cơ sở thực tiễn, tác giả tổng hợp tình hình phát triển trang trại trên thế giới và tại Việt Nam:

• Thế giới: Nghề trồng nấm công nghiệp hóa cao tại Châu Âu, Bắc Mỹ với hệ thống xử lý tự động và ứng dụng robot; tại Châu Á, sản lượng nấm chiếm 70% toàn cầu, tiêu biểu là Nhật Bản (nấm hương đạt hàng triệu tấn/năm) và Hàn Quốc (nổi tiếng về xuất khẩu nấm linh chi).
• Việt Nam: Tính đến ngày 01/07/2016, cả nước có 33.488 trang trại (tăng 67,2% so với năm 2011), sử dụng 187 nghìn ha đất và 134,7 nghìn lao động thường xuyên; tổng doanh thu năm 2016 đạt 93.098 tỷ đồng. Phân tích kinh nghiệm thực tiễn tại Vĩnh Phúc (tỷ lệ trang trại tổng hợp chiếm 53,4%, trang trại chăn nuôi chiếm 30,1%), Hải Dương (659 trang trại, diện tích bình quân 2,87 ha/trang trại).
• Tỉnh Thái Nguyên: Kinh tế trang trại phân hóa rõ nét theo 3 tiểu vùng sinh thái kinh tế được thể hiện trong bảng số liệu tổng hợp sau:

Vùng sinh thái kinh tế	Cơ cấu loại hình chủ yếu	Quy mô đất bình quân	Giá trị sản xuất (GO) bình quân	Thu nhập bình quân	Chỉ tiêu hiệu quả kinh tế tiêu biểu
Vùng cao	Lâm nghiệp (33,7%), Chăn nuôi (39%), Trồng cây lâu năm (10,4%)	Quy mô lớn nhất	Chi phí thấp (78.000 đồng)	33.000 đồng	Sản xuất chủ yếu tự phát, năng lực đầu tư hạn chế
Vùng thấp	Chăn nuôi chiếm ưu thế (71,2%)	2,07 ha/trang trại	285.000 đồng (tăng 255,7% so vùng cao)	67.000 đồng (tăng 201% so vùng cao)	$GO/\text{LĐ} = 88,68$ triệu đồng; $VA/\text{LĐ} = 20,93$ triệu đồng; $GO/IC = 1,23$ lần
Vùng giữa	Chuyên biệt chăn nuôi gia súc, gia cầm (76,5%)	0,96 ha/trang trại	225.000 đồng	41.000 đồng	Giá trị hàng hóa/LĐ đạt 70,67 triệu đồng (riêng chăn nuôi đạt 82,53 triệu đồng)

Phần 3: Kết quả thực tập

Chương này phản ánh toàn diện các nội dung khảo sát thực địa tại địa phương và trang trại:

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Quyết Thắng: Diện tích tự nhiên 1.115,52 ha (đất nông nghiệp chiếm 793,31 ha tương đương 68,65%); dân số 9.645 người với 2.387 hộ; lao động trong độ tuổi có 4.000 người (nông nghiệp chiếm 60%, dịch vụ 35%, công nghiệp - xây dựng 5%). Địa hình đồi bát úp lượn sóng, nghiêng từ Tây Bắc xuống Đông Nam, độ cao trung bình 5-6 m. Khí hậu nhiệt đới gió mùa có nhiệt độ trung bình 23-25°C, số giờ nắng 1.588 giờ/năm, lượng mưa trung bình 2.007 mm/năm và độ ẩm trung bình đạt 82% (tháng 7 lên đến 86,8%), là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các loài nấm ưa ẩm.
• Lịch sử hình thành và nguồn lực Trang trại Phạm Bá Duy: Thành lập ngày 31/07/2009 theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 17A80016820 do Ủy ban nhân dân thành phố Thái Nguyên cấp, đăng ký thay đổi lần thứ nhất ngày 04/08/2014. Vốn điều lệ đăng ký 630.000 đồng, tổng số vốn cơ sở là 1.000 đồng, vốn góp của các thành viên là 600.000 đồng với lãi suất ngân hàng 9%/năm. Năm 2014, thành lập Hiệp hội nấm Linh Chi Việt đặt trụ sở tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên; năm 2016 mở rộng thành Hợp tác xã Quyết Thắng gồm 7 thành viên. Cơ sở vật chất từ 3.000 m2 nhà xưởng ban đầu đã mở rộng trên diện tích thuê 1 ha, liên kết chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm cho nhiều hộ vệ tinh.
• Cơ cấu bộ máy tổ chức: Vận hành theo mô hình quản lý một cấp tinh gọn:
  • Chủ trang trại (anh Phạm Bá Duy, sinh năm 1986, Cử nhân kinh tế tài chính): Quản lý chung, điều hành sản xuất kinh doanh, bảo dưỡng hạ tầng, quản lý tài chính, kiểm soát kỹ thuật giống và bảo vệ thực vật.
  • Người quản lý, điều hành (ông Phạm Huy Toàn): Trực tiếp kiểm tra, điều hành vốn, bảo vệ cơ sở vật chất và giám sát quy trình sản xuất, chăm sóc, thu hoạch.
  • Lực lượng lao động: Gồm 1 lao động gia đình và 4 lao động thuê ngoài thường xuyên, kết hợp tuyển dụng lực lượng sinh viên Đại học Nông Lâm làm thêm bán thời gian.
• Kỹ thuật và quy trình sản xuất nấm sò: Khóa luận ghi chép chi tiết chuỗi kỹ thuật gồm 4 bước:
  1. Xử lý nguyên liệu: Sử dụng mùn cưa, bông phế thải (tối thiểu 300 kg/mẻ), hòa nước vôi đã tôi tỷ lệ 4 kg vôi/1.000 kg nguyên liệu để làm ẩm và khử trùng, ủ đống bọc nilon 3-4 ngày rồi đảo đều đến khi vắt nguyên liệu thấy nước rỉ qua kẽ tay.
  2. Cấy giống: Đóng nguyên liệu vào túi nilon kích thước 30 x 45 cm (gấp đáy), nén nhẹ thành từng lớp dày 5-7 cm, rắc giống nấm thành 3 lớp quanh thành túi và phủ kín bề mặt, nút cổ bông chén và buộc chun chặt; trọng lượng bịch đạt 2,4 - 2,7 kg; định mức cấy 16-20 bịch/kg giống (khoảng 4,0 - 4,5 kg giống/100 kg rơm rạ khô).
  3. Ươm giống và rạch bịch: Nuôi sợi trong nhà ươm thoáng mát 20-25 ngày đến khi sợi nấm ăn kín đáy bịch; dùng dao sắc rạch 6-8 đường dài 5-6 cm so le quanh thân bịch.
  4. Chăm sóc và thu hoạch: Sau rạch bịch 4-6 ngày không tưới; khi mầm nấm xuất hiện tiến hành tưới phun sương 4-6 lần/ngày; phòng ngừa các bệnh mốc xanh, mốc đen, mốc vàng và nhiễm khuẩn mũ nấm; thu hái khi mũ nấm đạt kích thước chén nhỏ, thời gian thu hoạch kéo dài 30-45 ngày (hiệu quả nhất trong 30 ngày đầu với 3-4 đợt hái).

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các kết quả thực tế trong tổ chức sản xuất kinh doanh của cơ sở nấm Phạm Bá Duy qua các chỉ số cụ thể:

Hạng mục chỉ tiêu	Nội dung và giá trị ghi nhận tại cơ sở
Quy mô đất đai và nhà xưởng	Tổng diện tích 1 ha; diện tích nhà xưởng ban đầu 3.000 m2 tại tổ 10, xã Quyết Thắng
Cơ cấu sản phẩm thương mại	- Bịch nấm thành phẩm: Nấm Linh Chi, Nấm Sò, Nấm Mộc nhĩ đen - Nấm thành phẩm: Nấm Linh Chi đỏ, Nấm Sò tươi, Nấm Mộc nhĩ đen khô
Cơ cấu nhân sự thường trực	01 chủ trang trại, 01 quản lý điều hành, 01 lao động gia đình, 04 lao động thuê ngoài cố định và lao động sinh viên thời vụ
Chứng nhận và liên kết	Năm 2014 đạt bình chọn "Sản phẩm chất lượng sạch và an toàn"; năm 2016 nâng cấp lên Hợp tác xã Quyết Thắng (7 thành viên)
Năng suất - kỹ thuật nấm sò	Bịch phôi nặng 2,4 - 2,7 kg; tỷ lệ cấy giống 16 - 20 bịch/kg giống; thu hoạch 3 - 4 đợt kéo dài 30 - 45 ngày

Các giải pháp và đóng góp của khóa luận:

• Đánh giá thực trạng mô hình tổ chức trang trại nấm kết hợp giữa nghiên cứu ứng dụng và kinh doanh trong khuôn viên trường đại học, tận dụng hiệu quả nguồn nhân lực sinh viên nông lâm nghiệp để hạ giá thành nhân công.
• Chỉ rõ tính ưu việt của mô hình liên kết hợp tác xã và mạng lưới hộ nông dân vệ tinh: Trang trại đóng vai trò trung tâm sản xuất bịch phôi nấm, chuyển giao quy trình kỹ thuật nuôi trồng và cam kết bao tiêu sản phẩm đầu ra, giảm thiểu rủi ro cho nông hộ.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý thiết thực: Đầu tư nâng cấp công nghệ hấp khử trùng bịch nấm; áp dụng biện pháp phòng trừ sinh học đối với sâu bệnh hại (ruồi nấm, mốc cạnh tranh); cải tiến phương pháp hạch toán kinh tế ghi chép sổ sách; đẩy mạnh xúc tiến thương mại nông sản sạch thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào kênh thương lái trung gian.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận và thực tiễn hoạt động tại cơ sở bộc lộ các giới hạn sau:

• Hạn chế của mô hình thực tế: Cơ sở vật chất kỹ thuật của trang trại còn thiếu đồng bộ, chưa có đủ nguồn vốn để đầu tư các thiết bị công nghệ cao như buồng nuôi cấy vô trùng áp lực dương, hệ thống kho lạnh kiểm soát nhiệt ẩm tự động hay máy đóng bầu phôi nấm; công nghệ bảo quản và chế biến sau thu hoạch còn thô sơ (chủ yếu là phơi sấy thủ công đối với nấm linh chi và mộc nhĩ); chất lượng lao động thời vụ là sinh viên biến động lớn theo kỳ học; thị trường tiêu thụ nấm ăn tươi biến động thất thường và chịu cạnh tranh gay gắt.
• Hạn chế của khóa luận: Đề tài thực hiện trong phạm vi một cơ sở điển cứu (case study) với thời gian thực tập 3 tháng (14/08/2017 đến 12/11/2017), chuỗi số liệu theo dõi chi phí - doanh thu chủ yếu tập trung trong năm tài chính 2017 nên chưa phản ánh được chu kỳ biến động thị trường qua nhiều năm liên tục.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu quy trình chế biến sâu các sản phẩm từ nấm dược liệu (trà túi lọc linh chi, cao linh chi); đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của chuỗi liên kết giá trị giữa Hợp tác xã Quyết Thắng với toàn bộ mạng lưới hộ vệ tinh tại tỉnh Thái Nguyên.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên các ngành Kinh tế Nông nghiệp, Phát triển Nông thôn, Quản lý Trang trại và Trồng trọt: Nguồn tư liệu thực tế phục vụ học phần Kinh tế trang trại, Phân tích hoạt động sản xuất kinh doanh nông nghiệp và phương pháp hạch toán chi phí ($GO, IC, VA$).
• Hộ nông dân, chủ trang trại và cá nhân khởi nghiệp nông nghiệp: Cung cấp sổ tay kỹ thuật chi tiết về tỷ lệ phối trộn nguyên liệu, phương pháp thanh trùng, quy trình ủ mùn cưa và kỹ thuật chăm sóc thu hoạch nấm sò; kinh nghiệm thực tiễn trong việc xây dựng cơ cấu tổ chức một cấp quản lý gọn nhẹ và cách thức tổ chức mạng lưới nông hộ vệ tinh gắn với bao tiêu sản phẩm.
• Phần đáng tham khảo nhất là chi tiết các bước kỹ thuật nuôi trồng nấm sò tại mục Công việc 2 và hệ thống chỉ tiêu phân tích hiệu quả kinh tế trang trại theo vùng sinh thái.

Câu hỏi thường gặp

1. Trang trại Phạm Bá Duy được cấp phép hoạt động khi nào và quy mô ban đầu ra sao?
Trang trại hoạt động theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 17A80016820 do Ủy ban nhân dân thành phố Thái Nguyên cấp ngày 31/07/2009 (đăng ký thay đổi lần thứ nhất ngày 04/08/2014), diện tích nhà xưởng ban đầu là 3.000 m2 trên tổng diện tích đất 1 ha.

2. Cơ cấu nhân sự và mô hình quản trị tại trang trại được phân công như thế nào?
Trang trại áp dụng cơ cấu một cấp quản lý, gồm: Chủ trang trại (anh Phạm Bá Duy, Cử nhân kinh tế tài chính) phụ trách quản lý chung và kỹ thuật; Quản lý điều hành (ông Phạm Huy Toàn) trực tiếp giám sát vốn, cơ sở vật chất và nhân công; lực lượng sản xuất trực tiếp gồm 01 lao động gia đình, 04 lao động thuê ngoài cố định cùng sinh viên làm thêm.

3. Tiêu chuẩn kỹ thuật đóng bịch và cấy giống nấm sò tại trang trại quy định ra sao?
Nguyên liệu mùn cưa sau khi ủ nước vôi được đóng vào túi nilon kích thước 30 x 45 cm thành 3 lớp, xen kẽ rắc giống nấm xung quanh thành túi; trọng lượng mỗi bịch đạt 2,4 - 2,7 kg; định mức cấy đạt 16 - 20 bịch trên 1 kg giống nấm.

4. Sau khi cấy giống nấm sò, thời gian ươm và quy cách rạch bịch được thực hiện như thế nào?
Bịch giống được ươm trong nhà thoáng mát từ 20 đến 25 ngày đến khi sợi nấm lan kín đáy bịch. Sau đó tiến hành rạch 6 - 8 đường so le quanh thân bịch với chiều dài mỗi vết rạch từ 5 đến 6 cm.

5. Cơ sở đã có những bước chuyển đổi tổ chức quan trọng nào trong giai đoạn 2014 - 2016?
Năm 2014, cơ sở thành lập Hiệp hội nấm Linh Chi Việt và đạt bình chọn "Sản phẩm chất lượng sạch và an toàn". Đến năm 2016, cơ sở chuyển đổi phát triển thành Hợp tác xã Quyết Thắng với 7 thành viên, hình thành mạng lưới hộ vệ tinh chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm nấm trên địa bàn.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Bùi Việt Dũng đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kinh tế trang trại và phản ánh chi tiết mô hình tổ chức, sản xuất kinh doanh của cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy tại xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên. Nghiên cứu đã làm rõ quy trình kỹ thuật sản xuất các loại nấm ăn và nấm dược liệu, đánh giá cơ cấu tổ chức một cấp tinh gọn kết hợp mô hình hợp tác xã liên kết vệ tinh. Các phát hiện và đề xuất giải pháp trong văn bản cung cấp luận cứ thực tiễn thiết thực cho việc nhân rộng mô hình kinh tế trang trại nông nghiệp sạch tại các địa phương trung du miền núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết thực hiện nội dung thực tập Kinh tế trang trại ở nƣớc ta đã tồn tại từ lâu, nhƣng chỉ phát triển mạnh mẽ trong vài năm gần đây. Có thể nói việc thực hiện chỉ thị 100 của Ban Bí thƣ TW Đảng (Khoá 4), Nghị quyết 10 - NQ/TW của Bộ Chính trị (Tháng 4/1988) về phát huy vai trò tự chủ của kinh tế hộ nông dân đã đặt nền móng cho sự ra đời của kinh tế trang trại với những thành tựu của công cuộc đổi mới, sản xuất nông nghiệp có bƣớc phát triển vƣợt bậc, nhiều hộ nông dân có tích luỹ, đã tạo điều kiện cho kinh tế trang trại phát triển. Đặc biệt là sau khi luật đất đai ra đời năm 1993, thì kinh tế trang trại mới có bƣớc phát triển khá nhanh và đa dạng.

Việc phát triển kinh tế trang trại đã đem lại lợi ích to lớn về nhiều mặt, làm thay đổi đáng kể bộ mặt kinh tế - xã hội của các vùng nông thôn. Trong hơn 30 vạn hộ nông dân tỉnh Thái Nguyên đã xuất hiện ngày càng nhiều hộ sản xuất kinh doanh giỏi, mở rộng qui mô sản xuất, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, cung cấp sản phẩm hàng hoá cho thị trƣờng trên cơ sở tổ chức sản xuất kinh doanh theo mô hình kinh tế trang trại. Trong những năm đổi mới nhờ chủ trƣơng của Đảng khuyến khích các thành phần kinh tế trong nông nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh và việc trả lại cho hộ nông dân quyền tự chủ về kinh tế mà kinh tế hộ cũng nhƣ kinh tế tƣ nhân và kinh tế cá thể trong nông nghiệp đã có bƣớc phát triển mạnh mẽ, tạo động lực thúc đẩy kinh tế nông nghiệp và nông thôn nƣớc ta phát triển, khai thác đầy đủ hơn các tiềm năng và nguồn lực về đất đai, vốn và lao động. Thực tế cho thấy trong những năm qua kinh tế trang trại tỉnh Thái Nguyên đã có bƣớc phát triển.

Tuy nhiên hiện nay đang còn tồn tại một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế trang trại ở tỉnh Thái Nguyên cần đƣợc nghiên cứu và hoàn thiện. h 2 Từ những thực tế đó, trong thời gian em thực tập tại trang trại Phạm Bá Duy với mong muốn tìm hiểu về trang trại, và đƣa ra những giải pháp chủ yếu khuyến khích kinh tế trang trại phát triển. Do vậy em đã chọn đề tài: “Tìm hiểu mô hình tổ chức và hoạt động kinh doanh của Trang trại Phạm Bá Duy Xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên“. Mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể 1.

Mục tiêu chung Tìm hiểu về tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh tại trang trại Phạm Bá Duy. Mục tiêu cụ thể: 1. Về chuyên môn, nghiệp vụ - Nắm đƣợc quá trình hình thành và phát triển của trang trại sản xuất nấm Phạm Bá Duy. - Biết cách làm một số công việc liên quan đến việc sản xuất tại trang trại.

- Đánh giá lại hiệu quả kinh doanh của cơ sở sản xuất nấm. - Nắm đƣợc kỹ thuật sản xuất và kinh doanh nấm: linh chi, mộc nhĩ, nấm sò. - Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển cơ sở sản xuất nấm Phạm Bá Duy tổ 10 xã Quyết Thắng thành phố Thái Nguyên. Về thái độ - Thực hiện nghiêm túc các nội quy, quy định của cơ sơ sản xuất trong thời gian thực tập về thời gian, trang phục, giao tiếp,.

- Chủ động sẵn sàng trong các công việc, hỗ trợ chủ cơ sở trong các quá trình hoạt động sản xuất tại cơ cở. Về kỹ năng sống, kỹ năng làm việc * Kỹ năng sống - Tự tin trong các công việc, giao tiếp tốt, sống hòa đồng và thân thiện với mọi ngƣời tại cơ sở thực tập. - Tạo cho sinh viên tác phong nhanh nhẹn, chịu áp lực cao trong công việc, có thể tự lập sau khi ra trƣờng. h 3 - Biết lắng nghe và học hỏi từ những lời phê bình từ ngƣời khác.

- Học đƣợc cách sắp xếp, bố trí công việc trong học tập, nghiên cứu, làm việc một cách linh hoạt và khoa học. - Nâng cao kỹ năng làm việc nhóm trong tập thể. Nội dung và phƣơng pháp thực hiện 1. Nội dung thực tập - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên tại xã Quyết Thắng thành phố Thái Nguyên.

- Tìm hiểu quá trình hình thành phát triển trang trại Phạm Bá Duy. - Tìm hiểu quy trình sản xuất nấm: Linh chi, mộc nhĩ, nấm sò. - Tham gia vào quá trình chăm sóc và sản xuất nấm tại trang trại: Đóng bầu, cấy giống, hấp bịch, treo bịch, thu hoạch, xây dựng cơ sở hạ tầng, vệ sinh trang trại. - Đánh giá lại hiệu quả kinh doanh của trang trại.

- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển trang trại sản xuất nấm Phạm Bá Duy trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên. Phương pháp thực hiện 1. Phương pháp thu thập thông tin * Phƣơng pháp thu thập thông tin thứ cấp - Phƣơng pháp thu thập thông tin thứ cấp là phƣơng pháp thu thập thông tin, số liệu có sẵn thƣờng có trong các báo cáo khuyến nông hoặc các tài liệu đã công bố. Các thông tin này thƣờng đƣợc thu thập từ các cơ quan, tổ chức, văn phòng.

- Trong phạm vi đề tài tôi thu thập các số liệu đã đƣợc công bố liên quan đến vấn đề nghiên cứu tại UBND xã Quyết Thắng vá trang trại sản xuất nấm Phạm Bá Duy. + Số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội xã Quyết Thắng + Số liệu của UBND xã quyết thắng thu thập từ K45- KTNN- N03 (Thực tập nghề nghiệp 2) và thu thập trên báo, internet liên quan đến phát triển kinh tế trang trại và hoạt động sản xuất nấm. * Phƣơng pháp thu thập thông tin sơ cấp - Phƣơng pháp PRA: PRA là một loạt các biện pháp khuyến khích lôi cuốn h 4 ngƣời dân tham gia cùng chia sẻ thảo luận, phân tích kiến thức của họ về đời sống, điều kiện nông thôn để họ lập kế hoạch thảo luận cũng nhƣ việc thực hiện giám sát, đánh giá. Đề tài này sử dụng các công cụ PRA sau: + Phỏng vấn trực tiếp: Tiến hành phỏng vấn với chủ trang trại Phạm Bá Duy, ngƣời quản lý Phạm Huy Toàn và các nhân công trông trang trại.

Để tìm hiểu về quá trình thực hiện mô hình kinh tế trang trại nói chung và trang trại sản xuất nấm ăn và nấm dƣợc liệu nói riêng. Tìm hiểu về quy trình sản xuất và kinh doanh nấm. Tìm hiểu về những thuận lợi, khó khăn và xu hƣớng thực hiện trong tƣơng lai. Tìm hiểu về tổ chức và hoạt động sản xuất kinh doanh tại trang trại.

+ Quan sát trực tiếp: Quan sát một cách có hệ thống các sự vật, sự việc, sự kiện với các mối quan hệ và trong một bối cảnh tồn tại của nó. Quan sát trực tiếp cũng là một phƣng pháp tốt để kiểm tra chéo những câu trả lời của ngƣời dân địa phƣơng. Phương pháp phân tích số liệu - Phƣơng pháp thống kê: Đƣợc coi là chủ đạo để nghiên cứu các mối quan hệ giữa các yếu tố đầu vào, đầu ra, qua đó đánh giá so sánh và rút ra những kết luận nhằm đƣa ra các giải pháp có tính khoa học cũng nhƣ thực tế trong việc phát triển kinh tế trang trại. - Phƣơng pháp hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh: phƣơng pháp này đòi hỏi ngƣời quản lý phải ghi chép tỉ mỉ, thƣờng xuyên, liên tục suốt trong quá trình sản xuất kinh doanh, thông qua kết quả đó rút ra kết luận nhằm định hƣớng cho những năm tiếp theo.

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá  Các chỉ tiêu đánh giá kết quả sản xuất + GO giá trị sản xuất (Gross Output): Trong đó: Pi là giá trị sản phẩm thứ i; Qi khối lƣợng sản phẩm thứ i. Vậy GO là toàn bộ của cải vật chất và dịch vụ đƣợc tạo ra trong một thời gian, hay một chu kỳ sản xuất nhất định. Đối với trang trại thƣờng ngƣời ta tính cho một năm (Vì trong một năm thì hầu hết các sản phẩm nông nghiệp đã có đủ thời gian sinh trƣởng và cho sản phẩm) + VA giá trị gia tăng (Value Added) VA = GO – IC Trong đó: IC là chi phí trung gian (Intermediate Cost) IC Trong đó: Ci khoản chi phí thứ i. Vậy IC là toàn bộ chi phí vật chất thƣờng xuyên và các dịch vụ đƣợc sử dụng trong tất cả quá trình sản xuất của trang trại nhƣ các chi phí: Giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, các loại chi phí khác,… Hay VA = V + C + M Trong đó: V là chi phí lao động sống.

C là giá trị hoàn vốn cố định (hay trong kinh tế thƣờng gọi đó là khấu hao tài sản cố định) M là giá trị thặng dƣ. Vậy VA là chênh lệch giữa giá trị sản xuất với chi phí trung gian, nó phản ánh phần giá trị mới tăng thêm do kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của trang trại trong một thời gian, hay một chu kỳ sản xuất nhất định. * Các chỉ tiêu phản ánh hiệu quả sản xuất của trang trại + Hiệu quả sử dụng đất GO/ha canh tác (Giá trị sản xuất sản phẩm trên 1 ha canh tác) h 6 VA/ha canh tác (Giá trị gia tăng của sản phẩm trên 1ha canh tác) + Hiệu quả sản xuất trên chi phí GO/IC (Tỷ suất giá trị nói lên chất lƣợng sản xuất kinh doanh của trang trại, với mức độ đầu tƣ một đồng chi phí trung gian thì sẽ tạo ra giá trị sản xuất là bao nhiêu lần). + Hiệu quả sử dụng lao động, năng suất lao động GO/LĐ (giá trị gia tăng do một lao động tạo ra) VA/LĐ (Giá trị tăng thêm trên lao độ 1.

Thời gian và địa điểm thực tập 1. Thời gian thực tập - Thời gian: Từ ngày 14 tháng 08 năm 2017 đến ngày 12 tháng 11 năm 2017. Địa điểm thực tập - Địa điểm: Gần Trƣờng đại học Nông lâm Thái Nguyên, xã Quyết Thắng thành phố Thái Nguyên. Kế hoạch thực tập h 7 Bảng 1.

Nội dung và thời gian thực tập Nội dung Công việc TT Thời gian Địa điểm Ngƣời thực hiện thực tập hoàn thành - Gặp mặt chủ trang trại nấm Xã Quyết Cùng cán bộ hƣớng dẫn - GVHD Th.s Vũ - Tìm hiểu Thắng đi tham quan quanh địa 16/8- Thị Hải Anh 1 điều kiện môi thành phố bàn và nắm bắt đƣợc các 17/8/2017 - Sinh viên Bùi trƣờng làm việc Thái điều kiện tự nhiên trang Việt Dũng tại cơ sở thực Nguyên trại tập Tìm hiểu cách Chủ động đi chào hỏi, thức làm việc - CBHD Phạm 18/8- Trang trại trò chuyện với mọi và môi trƣờng Huy Toàn 2 25/8/2017 nấm Phạm ngƣời ở cơ sở thực tập.