Luận văn ths kt một số giải pháp hạn chế hành vi tham nhũng cố ý làm trái quy định của cán bộ nhân viên trong hệ thống ngân hàng thương mại tại tp hồ chí minh

Luận văn ths kt đề xuất giải pháp hạn chế tham nhũng trong hệ thống ngân hàng thương mại tại TP Hồ Chí Minh, nâng cao hiệu quả quản lý.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Một Số Giải Pháp Hạn Chế Hành Vi Tham Nhũng, Cố Ý Làm Trái Quy Định Của Cán Bộ Nhân Viên Trong Hệ Thống Ngân Hàng Thương Mại Tại Tp. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THAM NHŨNG, CỐ Ý LÀM TRÁI QUY ĐỊNH TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Cơ sở lý luận về tham nhũng, cố ý làm trái quy định trong ngân hàng thương mại
• 1.2. Một số đặc trưng cơ bản của hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định trong ngân hàng thương mại
• 1.3. Các loại hành vi tham nhũng, cố ý làm trái phổ biến trong ngân hàng thương mại
• 1.4. Một số nghiên cứu về tham nhũng, cố ý làm trái quy định ngân hàng của một số tác giả trên thế giới
• 1.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định trong ngân hàng
• 1.5.1. Nhóm nhân tố khách quan
• 1.5.2. Nhóm nhân tố chủ quan
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÁC HÀNH VI THAM NHŨNG, CỐ Ý LÀM TRÁI QUY ĐỊNH TRONG HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TP. HỒ CHÍ MINH TRONG GIAI ĐOẠN 2011 – 2014
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HẠN CHẾ HÀNH VI THAM NHŨNG, CỐ Ý LÀM TRÁI CHO HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI TP. HỒ CHÍ MINH
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tham nhũng trong ngân hàng thương mại tại TP Hồ Chí Minh

Tham nhũng trong ngân hàng thương mại tại TP Hồ Chí Minh đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của hệ thống tài chính. Tình trạng này không chỉ gây thiệt hại cho ngân hàng mà còn làm giảm niềm tin của người dân vào hệ thống tài chính. Theo thống kê, nhiều vụ tham nhũng lớn đã được phát hiện, với số tiền thiệt hại lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Việc nghiên cứu và đưa ra các giải pháp hạn chế hành vi tham nhũng là cần thiết để bảo vệ lợi ích của ngân hàng và khách hàng.

1.1. Khái niệm tham nhũng trong ngân hàng thương mại

Tham nhũng trong ngân hàng thương mại được hiểu là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi cá nhân. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm suy yếu hệ thống ngân hàng. Theo Từ điển Tiếng Việt, tham nhũng là lợi dụng quyền hành để nhũng nhiễu nhân dân.

1.2. Tình hình tham nhũng tại TP Hồ Chí Minh

Tình hình tham nhũng tại TP Hồ Chí Minh đang diễn ra phức tạp, với nhiều vụ việc nghiêm trọng được phát hiện. Các vụ án tham nhũng thường liên quan đến cán bộ ngân hàng, gây thiệt hại lớn cho ngân hàng và xã hội. Việc này đòi hỏi sự can thiệp kịp thời từ các cơ quan chức năng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc hạn chế tham nhũng

Việc hạn chế hành vi tham nhũng trong ngân hàng thương mại gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu minh bạch trong hoạt động của ngân hàng. Nhiều cán bộ ngân hàng lợi dụng kẽ hở trong quy định pháp luật để thực hiện hành vi tham nhũng. Ngoài ra, sự yếu kém trong công tác quản lý và kiểm tra cũng là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này.

2.1. Thiếu minh bạch trong hoạt động ngân hàng

Thiếu minh bạch trong hoạt động ngân hàng tạo điều kiện cho hành vi tham nhũng phát triển. Các quy trình không rõ ràng và thiếu sự giám sát khiến cho cán bộ ngân hàng dễ dàng thực hiện hành vi trái phép mà không bị phát hiện.

2.2. Yếu kém trong công tác quản lý

Công tác quản lý yếu kém là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tham nhũng trong ngân hàng. Việc thiếu các biện pháp kiểm tra, giám sát hiệu quả đã tạo ra môi trường thuận lợi cho các hành vi tham nhũng diễn ra.

III. Phương pháp nghiên cứu và phân tích tình hình tham nhũng

Để nghiên cứu tình hình tham nhũng trong ngân hàng thương mại, tác giả sẽ sử dụng phương pháp định tính và định lượng. Phương pháp định tính sẽ giúp phân tích các hành vi tham nhũng, trong khi phương pháp định lượng sẽ khảo sát và kiểm định các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi này.

3.1. Phương pháp định tính trong nghiên cứu

Phương pháp định tính sẽ được áp dụng để mô tả và phân tích các hành vi tham nhũng trong ngân hàng. Qua đó, xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi này và đưa ra mô hình lý thuyết.

3.2. Phương pháp định lượng trong nghiên cứu

Phương pháp định lượng sẽ được sử dụng để khảo sát và kiểm định sự phù hợp của mô hình lý thuyết. Điều này giúp xác định rõ hơn các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tham nhũng trong ngân hàng.

IV. Một số giải pháp hạn chế hành vi tham nhũng trong ngân hàng

Để hạn chế hành vi tham nhũng trong ngân hàng thương mại, cần áp dụng một số giải pháp cụ thể. Các giải pháp này bao gồm tăng cường công tác quản lý, nâng cao tính minh bạch và cải thiện môi trường pháp lý. Việc thực hiện các giải pháp này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng tham nhũng và nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

4.1. Tăng cường công tác quản lý và kiểm tra

Cần tăng cường công tác quản lý và kiểm tra nội bộ trong ngân hàng. Việc này giúp phát hiện sớm các hành vi tham nhũng và ngăn chặn kịp thời trước khi chúng gây ra thiệt hại lớn.

4.2. Nâng cao tính minh bạch trong hoạt động ngân hàng

Nâng cao tính minh bạch trong hoạt động ngân hàng là một trong những giải pháp quan trọng. Cần công khai thông tin về hoạt động của ngân hàng để người dân và các cơ quan chức năng có thể giám sát.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu sẽ được áp dụng vào thực tiễn để cải thiện tình hình tham nhũng trong ngân hàng thương mại. Các giải pháp được đề xuất sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu các hành vi tham nhũng. Việc này không chỉ có lợi cho ngân hàng mà còn cho toàn bộ nền kinh tế.

5.1. Ứng dụng các giải pháp vào thực tiễn

Các giải pháp hạn chế tham nhũng sẽ được áp dụng vào thực tiễn tại các ngân hàng thương mại. Việc này sẽ giúp cải thiện tình hình và nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

5.2. Đánh giá kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu sẽ được đánh giá dựa trên các chỉ tiêu cụ thể. Việc này giúp xác định hiệu quả của các giải pháp đã được áp dụng và điều chỉnh kịp thời nếu cần thiết.

VI. Kết luận và tương lai của nghiên cứu về tham nhũng trong ngân hàng

Nghiên cứu về tham nhũng trong ngân hàng thương mại tại TP Hồ Chí Minh là rất cần thiết. Các giải pháp hạn chế hành vi tham nhũng không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tiếp tục được mở rộng để tìm ra những giải pháp hiệu quả hơn.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu về tham nhũng

Nghiên cứu về tham nhũng trong ngân hàng có tầm quan trọng lớn trong việc bảo vệ lợi ích của ngân hàng và khách hàng. Việc này giúp nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống tài chính.

6.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu

Hướng đi tương lai cho nghiên cứu về tham nhũng trong ngân hàng sẽ tập trung vào việc phát triển các giải pháp mới và hiệu quả hơn. Điều này sẽ giúp cải thiện tình hình tham nhũng và nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh suy thoái kinh tế kéo dài, tình trạng tham nhũng và cố ý làm trái quy định trong hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam, đặc biệt là tại TP. Hồ Chí Minh, đã trở thành vấn đề nghiêm trọng. Theo báo cáo của ngành, từ năm 2011 đến 2014, hàng loạt vụ đại án tham nhũng với số tiền thiệt hại lên đến hàng nghìn tỷ đồng đã được phát hiện, gây tổn thất lớn cho nền kinh tế và làm suy giảm niềm tin của xã hội vào hệ thống ngân hàng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng các hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định trong các ngân hàng thương mại tại TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn 2011 – 2014, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp hạn chế các hành vi này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các ngân hàng thương mại trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, với dữ liệu thu thập từ 312 cán bộ nhân viên tại 9 ngân hàng lớn. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tham nhũng, góp phần ổn định và phát triển hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về tham nhũng và quản trị ngân hàng, trong đó:

- **Lý thuyết tham nhũng**: Định nghĩa tham nhũng là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi cá nhân, gây thiệt hại cho tổ chức và xã hội. Luật phòng chống tham nhũng Việt Nam (2005) và Bộ luật hình sự (1999) quy định rõ về tội cố ý làm trái quy định trong quản lý kinh tế.
- **Mô hình quản trị ngân hàng**: Nhấn mạnh vai trò của công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát nội bộ trong việc ngăn ngừa rủi ro và hành vi sai phạm.
- **Các khái niệm chính**: Hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định, môi trường pháp lý, công tác kiểm soát nội bộ, mức độ chủ động của đơn vị kinh doanh, chế độ đãi ngộ nhân viên.

Mô hình nghiên cứu sử dụng hồi quy tuyến tính để đánh giá tác động của các nhân tố: môi trường pháp lý, công tác quản lý kiểm soát nội bộ, mức độ chủ động của đơn vị kinh doanh và chế độ đãi ngộ nhân viên đến hành vi tham nhũng, cố ý làm trái trong ngân hàng.

### Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng:

- **Phương pháp định tính**: Phân tích tài liệu, mô tả và đánh giá các hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định và các nhân tố ảnh hưởng dựa trên cơ sở lý thuyết và thực tiễn.
- **Phương pháp định lượng**: Khảo sát 312 cán bộ nhân viên tại 9 ngân hàng thương mại lớn ở TP. Hồ Chí Minh bằng bảng câu hỏi gồm 23 câu, sử dụng thang đo Likert 5 điểm để đo lường các nhân tố nghiên cứu.
- **Phân tích dữ liệu**: Sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính để kiểm định các giả thuyết về tác động của các nhân tố đến hành vi tham nhũng.
- **Timeline nghiên cứu**: Tập trung vào giai đoạn 2011 – 2014, phù hợp với các vụ đại án tham nhũng được phát hiện và xử lý trong thời gian này.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Thực trạng tham nhũng nghiêm trọng**: Trong giai đoạn 2011 – 2014, có ít nhất 8 vụ đại án tham nhũng liên quan đến ngân hàng tại TP. Hồ Chí Minh, với tổng số tiền chiếm đoạt lên đến khoảng 6.606 tỷ đồng, trong đó hơn 4.019 tỷ đồng không thể thu hồi, chiếm 60,84% tổng thiệt hại.
- **Ảnh hưởng của công tác kiểm soát nội bộ**: Mức độ kiểm soát nội bộ càng chặt chẽ thì hành vi tham nhũng, cố ý làm trái càng giảm. Nghiên cứu cho thấy mối quan hệ ngược chiều rõ ràng giữa công tác kiểm soát nội bộ và hành vi sai phạm.
- **Mức độ chủ động của đơn vị kinh doanh**: Đơn vị có quyền tự quyết cao hơn thường có nguy cơ phát sinh hành vi tham nhũng, làm trái quy định cao hơn do giảm kiểm soát từ hội sở chính.
- **Chế độ đãi ngộ nhân viên**: Chế độ đãi ngộ tốt giúp giảm thiểu hành vi tham nhũng, ngược lại, đãi ngộ thấp tạo động lực cho cán bộ nhân viên thực hiện hành vi sai phạm để bù đắp thu nhập.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sâu xa của tham nhũng trong ngân hàng chủ yếu xuất phát từ nội tại các tổ chức, bao gồm quản lý yếu kém, kiểm soát nội bộ lỏng lẻo và chế độ đãi ngộ chưa hợp lý. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, các yếu tố như minh bạch thông tin, công tác đào tạo nhân viên và áp lực cạnh tranh cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế tham nhũng. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ các vụ tham nhũng theo năm và bảng so sánh mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến hành vi sai phạm. Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò then chốt của môi trường pháp lý và công tác kiểm soát nội bộ trong việc phòng chống tham nhũng, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc cải thiện chế độ đãi ngộ và kiểm soát quyền lực trong các đơn vị kinh doanh.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng cường thực thi**: Xây dựng và sửa đổi các quy định pháp lý chặt chẽ hơn, đồng thời tăng cường xử lý nghiêm minh các hành vi tham nhũng, cố ý làm trái trong ngân hàng. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước.
- **Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ**: Thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, áp dụng công nghệ thông tin để giám sát chặt chẽ các hoạt động nghiệp vụ. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo ngân hàng.
- **Cải cách chế độ đãi ngộ nhân viên**: Nâng cao mức lương, thưởng và cải thiện điều kiện làm việc nhằm tạo động lực làm việc trung thực, hiệu quả. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Ngân hàng thương mại, Bộ Lao động.
- **Xây dựng cơ chế phân quyền có kiểm soát**: Thiết lập cơ chế phân quyền hợp lý, tạo đối trọng quyền lực nhằm hạn chế lạm quyền và tham nhũng trong các đơn vị kinh doanh. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Hội đồng quản trị ngân hàng.
- **Nâng cao nhận thức và đào tạo chuyên sâu**: Tổ chức các chương trình đào tạo, tuyên truyền về đạo đức nghề nghiệp và phòng chống tham nhũng cho cán bộ nhân viên ngân hàng. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Ngân hàng, các tổ chức đào tạo.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Cán bộ quản lý ngân hàng thương mại**: Nhận diện các yếu tố rủi ro và áp dụng giải pháp quản trị hiệu quả để phòng chống tham nhũng.
- **Cơ quan quản lý nhà nước và thanh tra ngân hàng**: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra.
- **Nhà nghiên cứu và học viên cao học ngành tài chính – ngân hàng**: Tham khảo mô hình nghiên cứu và phương pháp phân tích để phát triển các đề tài liên quan.
- **Doanh nghiệp và khách hàng ngân hàng**: Hiểu rõ các rủi ro liên quan đến tham nhũng trong ngân hàng, từ đó có biện pháp phòng ngừa và bảo vệ quyền lợi.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Tại sao tham nhũng trong ngân hàng lại nghiêm trọng hơn các lĩnh vực khác?**  
   Ngân hàng là nơi quản lý nguồn vốn lớn, có nhiều quy trình phức tạp và tiếp xúc trực tiếp với tiền mặt, tạo điều kiện cho các hành vi tham nhũng và làm trái quy định phát sinh.

2. **Các nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến hành vi tham nhũng trong ngân hàng?**  
   Công tác kiểm soát nội bộ và chế độ đãi ngộ nhân viên được xác định là hai nhân tố có ảnh hưởng lớn nhất, trong đó kiểm soát nội bộ chặt chẽ giúp giảm thiểu hành vi sai phạm.

3. **Làm thế nào để nâng cao hiệu quả phòng chống tham nhũng trong ngân hàng?**  
   Cần hoàn thiện pháp luật, tăng cường kiểm tra, cải thiện chế độ đãi ngộ và xây dựng cơ chế phân quyền có kiểm soát, đồng thời nâng cao nhận thức và đào tạo nhân viên.

4. **Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?**  
   Kết hợp phương pháp định tính phân tích lý thuyết và thực trạng, cùng phương pháp định lượng khảo sát 312 cán bộ nhân viên ngân hàng, sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính để kiểm định giả thuyết.

5. **Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam trong phòng chống tham nhũng ngân hàng?**  
   Các quốc gia như Singapore, Hàn Quốc và Đức đã thành công nhờ hệ thống pháp luật chặt chẽ, cơ quan chống tham nhũng độc lập, chế độ đãi ngộ tốt và sự ủng hộ của người dân trong công tác phòng chống tham nhũng.

## Kết luận

- Tình trạng tham nhũng và cố ý làm trái quy định trong hệ thống ngân hàng thương mại tại TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2011 – 2014 rất nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn về tài chính và uy tín.
- Các nhân tố chính ảnh hưởng đến hành vi tham nhũng gồm môi trường pháp lý, công tác kiểm soát nội bộ, mức độ chủ động của đơn vị kinh doanh và chế độ đãi ngộ nhân viên.
- Mô hình nghiên cứu và khảo sát thực tế đã xác nhận mối quan hệ giữa các nhân tố này với hành vi tham nhũng, cung cấp cơ sở khoa học cho các giải pháp đề xuất.
- Giải pháp phòng chống cần tập trung vào hoàn thiện pháp luật, tăng cường kiểm soát nội bộ, cải cách chế độ đãi ngộ và xây dựng cơ chế phân quyền có kiểm soát.
- Đề nghị các cơ quan quản lý, ngân hàng và các bên liên quan phối hợp thực hiện các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống tham nhũng, góp phần phát triển bền vững hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam.

Triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi và đánh giá hiệu quả thực hiện, đồng thời mở rộng nghiên cứu sang các địa bàn và lĩnh vực khác để hoàn thiện công tác phòng chống tham nhũng trong toàn ngành ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THAM NHŨNG, CỐ Ý LÀM TRÁI QUY ĐỊNH TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận về tham nhũng, cố ý làm trái quy đ ịnh trong ngân hàng thương mại. Khái niệm về hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy đ ịnh trong ngân hàng thương mại. Một nhận thức chung về hành vi tham nhũng, cố ý làm trái đ ược đa số thừa nhận, đó là một hiện tượng xã hội có tính lịch sử, gắn liền với sự ra đời và tồn tại của nhà nước.

Hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy đ ịnh hiện hữu ở tất cả các quốc gia, không phân biệt chế độ chính tr ị, giàu nghèo, phát triển hay đang phát triển hoặc kém phát tri ển. Hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định nảy sinh, tồn tại và hoành hành do s ự h ư hỏng, biến chất không chỉ của những người có chức quyền mà còn của cả những người được giao thực hiện những công vụ bình thường đã làm biến dạng quyền hạn và công vụ được giao phó. Nói cách khác, quy ền h ạn hay công vụ trao cho họ đáng lý ra phải được thực hiện vì lợi ích chung của cả tổ chức thì lại bị lạm dụng vào mục đích trục lợi cho riêng cá nhân. Theo Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê, 2010), tham nhũng là lợi dụng quyền hành để nhũng nhiễu nhân dân lấy của.

Tài liệu hướng dẫn của Liên hợp quốc về cuộc đấu tranh quốc tế chống tham nhũng (1969) định nghĩa tham nhũng trong một phạm vi hẹp, đó là sự lợi dụng quyền lực nhà n ước để trục lợi riêng. Theo nghĩa hẹp và là khái niệm được luật phòng chống tham nhũng Việt Nam (2005) quy định, tham nhũng là hành vi của người có chức vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó vì vụ l ợi. Mặc dù được thể hiện theo những cách khác nhau song tham nhũng được hiểu khá thống nhất trong văn hoá pháp lý ở các nước trên th ế gi ới, đó là vi ệc l ợi dụng vị trí, quyền hạn thực hiện hành vi trái pháp luật nh ằm tr ục l ợi cá 4 nhân hay nói một cách khác tham nhũng là việc s ử dụng ho ặc chi ếm đo ạt bất hợp pháp công quyền hay nguồn lực tập thể. Về tội cố ý làm trái quy định, theo quy định tại điều 165 bộ luật hình sự năm 1999 quy định tội cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế như sau: “người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn cố ý làm trái quy định của nhà nước về quản lý kinh tế gây thiệt hại từ một trăm triệu đồng đến dưới ba trăm triệu đồng hoặc dưới một trăm triệu đồng, đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng…” Bảng 1.

So sánh hành vi cố ý làm trái quy định nhà nước và hành vi tham nhũng. Cố ý làm trái các quy định nhà nước Tham ô, tham nhũng tài sản về quản lý kinh tế Một số điểm khác nhau Về dấu hiệu lỗi Hành vi tham ô tham nhũng được Hành vi cố ý làm trái quy định nhà thực hiện với lỗi cố ý trực tiếp tức là nước về quản lý kinh tế gây hậu quả đối tượng thực hiện nhận thức được nghiêm trọng có thể được thực hiện hậu quả do hành vi của mình gây ra bởi lỗi cố ý gián tiếp tức là nhận thức và mong muốn hậu quả đó sẽ xảy ra. được hậu quả, tuy không mong muốn nhưng bỏ mặc cho hậu quả xảy ra. Về động cơ hành vi Đối tượng tác động chủ yếu của hành Hành vi cố ý làm trái quy định nhà vi này là tài sản thuộc sở hữu nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nước, sở hữu tập thể, tổ chức xã hội nghiêm trọng, động cơ phạm tội do mình quản lý nhằm mục đích tư không phải lúc nào cũng vì mục đích lợi (trường hợp này chủ yếu là mục tư lợi cá nhân mà còn có thể vì mục đích cá nhân).

đích cục bộ địa phương hoặc vụ đơn vị, cơ quan mình. 5 Về khách thể của hành vi Khách thể của hành vi này bao gồm: Ở hành vi này, đối tượng tác động + Quan hệ sở hữu của chủ thể là các quan hệ, chính + Hoạt động đúng đắn của cơ quan, sách quản lý kinh tế của nhà nước. tổ chức trong lĩnh vực quản lý tài sản nói chung và quản lý tài chính, kinh tế nói riêng. Về thủ đoạn hành vi Chủ yếu là lợi dụng chức vụ, Thủ đoạn chủ yếu là lợi dụng chức quyền hạn cố ý làm trái với quy vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản định của nhà nước, đôi khi còn do mình trực tiếp quản lý.

vượt quá quy định quyền hạn mà nhà nước cho phép để làm trái. Về hình phạt Cơ bản là nhẹ hơn tội tham ô, tham Về cơ bản là nặng hơn tội cố ý làm nhũng. trái quy định nhà nước về quản lý kinh tế. Một số điểm giống nhau - Về chủ thể thực hiện hành vi: Cả hai hành vi chủ thể đều là những người có chức v ụ, quy ền h ạn mà lợi dụng chức vụ quyền hạn của mình để làm trái quy đ ịnh và chi ếm đoạt tài sản.

- Về lỗi: Cả hai hành vi đều là do cố ý, tức là biết được hành vi của mình sẽ gây thiệt hại nhưng vẫn cứ làm. Cụ thể như trong hành vi cố ý làm trái quy định nhà nước gây hậu quả nghiêm trọng, chủ thể thực hiện nhận thức rõ hành vi của mình là trái với quy định của nhà nước về quản lý kinh tế, biết rõ hành vi của mình gây thiệt hại đến tài sản ho ặc gây ra những thiệt hại khác cho xã hội nhưng vẫn mong muốn cho hậu qu ả xảy ra hoặc bỏ mặc cho hậu quả xảy ra. Còn đối với hành vi tham ô, 6 tham nhũng thì chủ thể thực hiện hành vi đã nhận thức rõ đ ược hành vi của mình, cố ý chiếm đoạt tài sản do mình trực tiếp quản lý. Nhìn chung, cả hai hành vi này đều có dấu hiệu về chức v ụ, ch ủ th ể và mục đích thực hiện hành vi giống nhau.

Như vậy, chúng ta có th ể đ ịnh nghĩa hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định trong lĩnh vực ngân hàng là hành vi của các cán bộ nhân viên trong chính hệ th ống ngân hàng nói chung, những người có chức vụ, quyền hạn hoặc được giao nhiệm vụ và lợi dụng chức vụ, quyền hạn, hoặc nhiệm vụ được giao để vụ lợi. Một số đặc trưng cơ bản của hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định trong ngân hàng thương mại. Thứ nhất, chủ thể tham nhũng, cố ý làm trái thường là cán b ộ nhân viên có chức vụ, quyền hạn. Đặc điểm của hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy đ ịnh nói chung và tham nhũng, cố ý làm trái quy định trong ngành ngân hàng nói riêng là chủ thể thực hiện hành vi phải là người có chức vụ, quyền hạn hoặc được giao nhiệm vụ.

Người có chức vụ quyền hạn ở đây được hiểu là những người có nghiệp vụ chuyên môn, am hiểu và được giao thực hiện một hoặc một số khâu quy trình nghiệp vụ của ngân hàng. Người có chức vụ, quyền hạn bao gồm: cán bộ, nhân viên, chuyên viên và lãnh đạo các ngân hàng. Thứ hai, chủ thể tham nhũng, cố ý làm trái lợi dụng ch ức v ụ, quy ền hạn được giao. “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn” để vụ lợi là đặc trưng thứ hai của hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định trong ngân hàng nói riêng và hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định nói chung.

Khi th ực hi ện hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định trong ngân hàng, ch ủ th ể tham nhũng, cố ý làm trái phải sử dụng “chức vụ, quyền hạn của mình” như một phương tiện để mang lại lợi ích cho mình, cho gia đình mình, cho ng ười 7 khác, hoặc cho tổ chức khác. Đây là yếu tố cơ bản để xác định hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định. Những cán bộ ngân hàng có chức vụ, quyền hạn nhưng không lợi dụng chức vụ, quyền hạn đó thì không thể có hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định. Mặt khác, không phải mọi hành vi của các cán bộ ngân hàng có chức vụ, quyền hạn mà lợi dụng ch ức v ụ, quy ền hạn đó đều được coi là hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy đ ịnh.

Ở đây có sự giao thoa giữa hành vi này với các hành vi tội phạm khác, do vậy cần lưu ý khi phân biệt hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định với các hành vi vi phạm pháp luật khác. Thứ ba, mục đích của hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định là vụ lợi. Hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định nói chung và hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định trong ngành ngân hàng nói riêng là những hành vi cố ý. Mục đích của hành vi này là vụ lợi.

Nếu chủ th ể th ực hiện hành vi gây tác hại cho hệ thống ngân hàng nhưng không cố ý thì hành vi đó không được cho là hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định. Yếu tố vụ lợi ở đây được hiểu là các lợi ích vật chất hoặc tinh thần mà các cán bộ nhân viên trong hệ thống ngân hàng đạt được hoặc có thể đạt được thông qua hành vi trái phép của bản thân. Hiện tại, pháp luật Việt Nam quy định việc đánh giá tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi tham nhũng, cố ý làm trái quy định nói chung và trong ngành ngân hàng nói riêng dựa trên căn c ứ xác đ ịnh nh ững l ợi ích vật chất mà những đối tượng tham nhũng, cố ý làm trái quy định đạt được, để từ đó quyết định mức xử lý. Một điểm đáng lưu ý nữa là do đặc tr ưng của ngành nên yếu tố vụ lợi trong các hành vi tham nhũng, c ố ý làm trái quy định trong ngân hàng thường chỉ là các yếu tố vật chất mà ít có yếu tố tinh thần, tuy nhiên do các thủ đoạn tham nhũng, cố ý làm trái quy đ ịnh trong ngành ngân hàng thường rất phức tạp, mang tính nghi ệp v ụ rõ nét 8 nên việc đánh giá mức độ nguy hiểm của các hành vi này còn nhiều vấn đề khó xử lý.