mở đầu hoặc chuẩn bị kết thúc. Sản xuất chương trình truyền hình Từ khái niệm “chương trình truyền hình”, ta có thể hiểu “sản xuất chương trình truyền hình” chính là quá trình hình thành một chương trình truyền hình. Trong đó, quá trình này thường bao gồm khác nhiều các công đoạn như: Tìm đề tài, lên ý tưởng; Duyệt kịch bản; Điều độ sản xuất; Sản xuất tiền kỳ; Sản xuất hậu kỳ; Duyệt, kiểm tra nội dung; Phát sóng. Đối với nhiều chương trình truyền hình, cuối cùng còn một công đoạn là thu thập phản hồi, đánh giá từ phía công chúng để tiếp tục cải tiến, thay đổi nội dung cho những chương trình kế tiếp.
Một số chương trình còn được quảng bá trên mạng xã hội để tăng tương tác và độ tiếp cận đến với công chúng. Trong quá trình sản xuất chương trình truyền hình, từ khâu lên ý tưởng đến khi phát sóng và thu thập phản hồi đều phải dựa vào những lý thuyết truyền thông cụ thể. Có như vậy mới sản xuất được những chương trình truyền hình đạt chất lượng và thu hút công chúng. Cụ thể trong luận văn này, tác giả xin được đề cập hai lý thuyết truyên thông cơ bản có liên quan và ảnh hưởng nhiều nhất đến quá trình sản xuất các chương trình tư vấn sức khoẻ trên truyền hình.
Đó là lý thuyết “Thiết lập chương trình nghị sự” và lý thuyết “Người gác cổng”. - Lý thuyết “Thiết lập chương trình nghị sự”: Thuyết thiết lập chương trình nghị sự cho rằng các cơ quan báo chí và truyền thông căn cứ vào môi trường thông tin thực tế và mục đích để lựa chọn ra các vấn đề và nội dung mà họ coi là quan trọng để cung cấp cho công chúng chứ không phải là cung cấp các thông tin mà công chúng cần. Lý thuyết này được đưa ra bởi hai nhà nghiên cứu Maxwell McCombs và Donald Shaw vào năm 1972, dựa trên những số liệu và kết quả của cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 1968 giữa hai ứng cử viên Richard Nixon và Hurbert Humphrey. Thiết lập chương trình nghị sự chính là sản phẩm từ nhận thức của công chúng và sự quan tâm của những vấn đề nổi bật được đưa ra bởi các hãng truyền thông.
Hai giả thiết cơ bản nằm trong mỗi nghiên cứu về thiết lập chương trình nghị sự đó là: (l)Các cơ quan báo chí và nền truyền thông không phản ánh hiện thực; họ chọn lọc và định dạng nó; (2) Nền truyền thông tập trung vào một số ít các vấn đề và chủ đề khiến cho công chúng nhận thức rằng các vấn đề đó quan trọng hơn các vấn đề khác. Một trong các khía cạnh quan trọng nhất trong khái niệm về vai trò của thiết lập chương trình nghị sự trong nền truyền thông đại chúng chính là khung thời gian cho hiện tượng này. Thêm vào đó, các loại hình truyền thông khác nhau sử dụng những khả năng thiết lập chương trình nghị sự khác nhau. Thuyết thiết lập chương trình nghị sự thật sự khá phù hợp để giúp chúng ta hiểu được vai trò phổ biến của truyền thông.Cơ sở tâm lý cho vấn đề thu hút ý kiến dư luận chính là sự chú ý chọn lọc của cơ quan truyền thông.
Mọi người thường không và không thể quan tâm tới tất cả mọi việc. Hơn nữa, trong việc đưa ra những phán xét, công chúng thường sử dụng những quy tắc tượng trưng và tương đương cùng những thể hiện trực quan. Công chúng cũng có xu hướng bị thu hút bởi những thông tin đặc biệt nôi bật và đặc tính của đối tượng đã bị tác động trong tâm trí của họ hơn là tham gia vào những đánh giá toàn diện về ý kiến, từ đó đưa ra các đánh giá khi càn. Đó chính là khi các chương trình nghị sự đã bị định hình một cách đáng kể bởi các phương tiện thông tin đại chúng.
- Lý thuyết “Người gác cổng”: Lý thuyết “Người gác cổng” của nhà xã hội học Kurt Lewin năm 1947 chỉ ra rằng, trong hoạt động truyền thông, các nhóm luôn tồn tại một số “người gác cổng”, trong đó chỉ có những nội dung thông tin phù hợp với quy định của nhóm hoặc tiêu chuẩn giá trị của “người gác cổng” mới được đưa vào kênh truyền thông. Từ lý thuyết “người gác cổng” được đề cập trong công trình trên đã giúp củng cố thêm lý thuyết nền tảng về vai trò “gác cổng” của biên tập viên trong môi trường truyền thông hiện nay.Hoạt động “gác cổng” của cơ quan truyền thông trước hết thể hiện ở sự phán đoán trực tiếp “giá trị thông tin” từ các đầu mối thông tin. Tiêu chí xác định giá trị thông tin the hiện trên hai phương diện: nghiệp vụ và thị trường. Trong đó, tiêu chí về nghiệp vụ là chỉ sự kiện phù hợp với các điều kiện đề cơ quan truyền thông xử lý thông tin, còn tiêu chí thị trường phải hội tụ đủ các điều kiện thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu thông tin của công chúng và thu hút được công chúng.
Rốt cục, hoạt động “gác cổng” vẫn chịu sự ảnh hưởng về mục đích, tôn chỉ, lập trường, quan điểm và tiêu chuẩn giá trị của cơ quan báo chí truyền thông. Nhìn từ đời sốngtruyền thông hiện nay, có thể khái quát 5 yếu tố ảnh hưởng đến nội dung đưa tin của các cơ quan báo chí truyền thông. Đó là sự ảnh hưởng của cá nhân nhà báo, ví dụ nhận thức, sở thích, tính cách.; cách thức làm việc thường nhật của cơ quan báo chí, ví dụ quy định về thời gian hạn chót nộp bài, yêu cầu thời lượng, cách thức trình bày các sản phẩm báo chí, cấu trúc kim tự tháp ngược trong bản tin, giá trị thông tin, nguyên tắc khách quan và sự phụ thuộc của phóng viên vào nguồn tin; sự ảnh hưởng của cơ quan báo chí truyền thông đến nội dung, ví dụ mục tiêu thu lợi nhuận có thể tác động đến nội dung bằng nhiều hình thức khác nhau; sự ảnh hưởng từ các tổ chức bên ngoài cơ quan báo chí truyền thông tới nội dung thông tin, ví dụ các nhóm lợi ích, hoặc các cơ quan, chính quyền.Do đó, hoạt động “gác cổng” ở cơ quan báo chí truyền thông không đơn giản chỉ dựa trên tiêu chí nghiệp vụ hay thị trường, mà nó còn bị ảnh hưởng bởi bối cảnh xã hội, thậm chí là chế độ chính trị của quốc gia đó. Liên kết sản xuất chương trình truyền hình Liên kết sản xuất có thể được hiểu là một hoạt động nhằm mở rộng các nguồn đầu tư, khai thác các tiềm năng về nhân lực, vật lực và tài lực trong xã hội; phát huy và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực nhằm tạo điều kiện phát triển một số lĩnh vực.
Với cách hiểu theo những khái niệm nêu trên, liên kết sản trong lĩnh vực truyền hình hay trong sản xuất chương trình truyền hình cũng chính là để thu hút nguồn lực xã hội bên ngoài ngành truyền hình tham gia vào các hoạt động của lĩnh vực này. Quá trình liên kết sản xuất các chương trình truyền hình, đặc biệt là chương trình truyền hình tư vấn sức khỏe đã diễn ra từ lâu và có nhũng phương thức, diện mạo khác nhau ở mỗi giai đoạn phát triển của truyền hình Việt Nam. Từ những giai đoạn đầu hình thành và phát triển, chương trình truyền hình luôn có sự tham gia của nhiều cơ quan ngoài đài truyền hình tham gia xây dựng.Mục đích của việc hơp tác như vậy thực chất là coi Truyền hình là một diễn đàn rộng mở để các cơ quan, tổ chức này phát ngôn, dành cho các đối tượng công chúng nhất định, làm phong phú lượng chương trình của Đài. về kinh phí phục vụ sản xuất cũng có sự tăng cường giúp chương trình “sống” tốt hơn, được đầu tư thỏa đáng hơn.Không khó để nhận ra rằng, những năm gần đây càng ngày càng có nhiều chương trình và kênh truyền hình mới liên tục ra đời.
Từ đó, khái niệm liên kết sản xuất đã được nhắc đến như một phương thức huy động các nguồn lực ngoài ngân sách, góp phần có thêm nhiều món ăn tinh thần phong phú cho khán giả lựa chọn. Chủ trương liên kêt sản xuât chương trình truyên hình như một bước ngoặt mở ra thời cơ cũng như thử thách cho những nhà làm truyền hình tại Việt Nam. Đón đầu xu hướng xã hội hóa, các công ty truyền thông ra đời ngày càng nhiều. Họ mạnh dạn trong đầu tư, năng động trong cơ cấu và hoạt động, nên quan tâm đến xã hội hóa truyền hình là đương nhiên.
Không chờ đợi một cách thụ động, nhiều đơn vị đến gõ cửa nhà đài chào bán chương trình, đăng ký sản xuất, nhận mời tài trợ. Tuy nhiên, các đơn vị tham gia tài trợ cho việc sản xuất các chương trình truyền hình ít hay nhiều có can thiệp tới nội dung và hình thức thể hiện của các chương trình đó. Họ không tham gia sản xuất chương trình mà chỉ quan tâm tới quyền lợi của họ là các quảng cáo (dưới các hình thức như spot, panel, logo tên nhà tài trợ, đọc tên nhà tài trợ trong chương trình. Như vậy, liên kết sản xuất chương trình truyền hình đã từng bước hình thành và phát triển khá mạnh mẽ trong xu hướng xã hội hóa.
Có nhiều đối tượng cùng tham gia phối hợp với Đài, với nhiều hình thức the hiện các chương trình, trong đó phải kể đến sự nổi trội của các công ty truyền thông với các chương trình sân chơi ngày càng hấp dẫn và thu hút khán giả. Các chương trình được sản xuất dưới hình thứ xã hội hóa này đã và đang tạo dựng cho các chương trình tư vấn sức khỏe trên truyền hình một diện mạo mới, đến gần với công chúng của mình hơn. Chương trình tư vấn sức khoẻ trên truyền hình Tư vấn là một hoạt động mang trinh trao đổi thông tin giữa người có nhu cầu tư vấn và người tư vấn. Tư vấn là một tiến trình tương tác nhằm giúp người được tư vấn hiểu được vấn đề của mình và gợi mở để người được tư vấn tự quyết định vấn đề của mình.
Tư vấn sức khỏe là một quá trình truyền đạt thông tin từ người tư vấn đến cho đối tượng đượctư vấn. Qua đó tạo điều kiện giúp cho đối tượng được tư vấn nâng cao hiểu biết nhằm hỗ trợ xác định, xử lý một vấn đề liên quan đến sức khoẻ.