Luận văn thạc sỹ ngành quản lý kinh tế đề tài tăng cường hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở huyện cư mgar tỉnh dắk lắk

Luận văn thạc sỹ phân tích giải pháp tăng hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Cư M'gar, tỉnh Đắk Lắk, góp phần phát triển bền vững.

• Tác giả: Trần Thị Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Trung Dũng
• Trường học: Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Kinh tế và quản lý
• Đề tài: Tăng cường hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Cư M'gar, tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp

Đất nông nghiệp là một yếu tố quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Tăng cường hiệu quả sử dụng đất không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn đảm bảo phát triển bền vững. Đất nông nghiệp được phân loại thành nhiều nhóm, bao gồm đất trồng cây hàng năm và đất trồng cây lâu năm. Việc hiểu rõ khái niệm và vai trò của đất nông nghiệp là cần thiết để xây dựng các chính sách quản lý hiệu quả. Theo Luật Đất đai 2003, đất sản xuất nông nghiệp bao gồm đất trồng cây hàng năm và đất trồng cây lâu năm. Đất đai không chỉ là tư liệu sản xuất mà còn là môi trường sống cho nhiều sinh vật. Do đó, việc quản lý và sử dụng đất một cách hợp lý là rất quan trọng.

1.1 Khái niệm đất nông nghiệp và đất sản xuất nông nghiệp

Khái niệm về đất nông nghiệp và đất sản xuất nông nghiệp rất quan trọng trong việc xác định cách thức sử dụng và quản lý. Đất nông nghiệp được sử dụng cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp, bao gồm trồng trọt và chăn nuôi. Đất sản xuất nông nghiệp là loại đất được sử dụng trực tiếp cho sản xuất nông nghiệp, bao gồm cả đất trồng cây hàng năm và cây lâu năm. Việc phân loại này giúp xác định rõ ràng các chính sách và biện pháp quản lý phù hợp nhằm tăng cường hiệu quả sử dụng đất.

1.2 Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất nông nghiệp

Đất đai đóng vai trò thiết yếu trong sản xuất nông nghiệp. Nó không chỉ cung cấp lương thực mà còn là môi trường sống cho nhiều sinh vật. Đất đai còn có vai trò trong việc cân bằng sinh thái và bảo tồn nguồn nước. Việc sử dụng đất một cách hợp lý sẽ giúp bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Quản lý đất đai hiệu quả sẽ góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, từ đó cải thiện đời sống của người dân. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh dân số ngày càng tăng và nhu cầu về thực phẩm ngày càng cao.

II. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở huyện Cư M gar

Huyện Cư M’gar có nhiều tiềm năng trong sản xuất nông nghiệp, nhưng hiệu quả sử dụng đất vẫn còn thấp. Hiệu quả sử dụng đất được đánh giá qua nhiều chỉ tiêu, bao gồm năng suất cây trồng và thu nhập của người dân. Thực trạng sử dụng đất tại huyện cho thấy nhiều vấn đề như quản lý kém và sử dụng không hợp lý. Việc đánh giá này giúp xác định các nguyên nhân và đề xuất giải pháp cải thiện. Đặc biệt, cần chú trọng đến việc áp dụng công nghệ mới và cải thiện kỹ thuật canh tác để nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.1 Thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp

Thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở huyện Cư M’gar cho thấy nhiều vấn đề tồn tại. Diện tích đất nông nghiệp đang giảm do áp lực từ dân số và biến đổi khí hậu. Nhiều hộ dân vẫn sử dụng các phương pháp canh tác lạc hậu, dẫn đến năng suất thấp. Việc quản lý đất đai chưa hiệu quả, gây lãng phí tài nguyên. Cần có các biện pháp cụ thể để tối ưu hóa sử dụng đất, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

2.2 Đánh giá chung về hiệu quả sử dụng đất

Đánh giá chung về hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở huyện Cư M’gar cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại nhiều hạn chế. Mặc dù có sự gia tăng trong sản xuất nông nghiệp, nhưng hiệu quả kinh tế vẫn chưa cao. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu đầu tư vào công nghệ và kỹ thuật canh tác. Việc cải thiện hiệu quả sử dụng đất không chỉ giúp tăng thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào phát triển kinh tế - xã hội của huyện.

III. Một số giải pháp tăng cường hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp

Để tăng cường hiệu quả sử dụng đất, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm cải thiện cơ chế pháp lý, đầu tư vào cơ sở hạ tầng và nâng cao kỹ thuật canh tác. Cần có sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và người dân trong việc quản lý và sử dụng đất. Việc áp dụng công nghệ mới và phát triển nông nghiệp thông minh cũng là một trong những giải pháp quan trọng. Những giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất mà còn đảm bảo phát triển bền vững cho huyện Cư M’gar.

3.1 Định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất

Định hướng nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp ở huyện Cư M’gar cần được xác định rõ ràng. Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích người dân áp dụng các phương pháp canh tác hiện đại. Đồng thời, cần tăng cường công tác quản lý đất đai, đảm bảo sử dụng đất một cách hợp lý và bền vững. Việc này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp, từ đó cải thiện đời sống của người dân.

3.2 Đề xuất một số giải pháp cụ thể

Đề xuất một số giải pháp cụ thể để tăng cường hiệu quả sử dụng đất bao gồm: cải thiện cơ chế pháp lý và chính sách, đầu tư vào cơ sở hạ tầng, nâng cao kỹ thuật canh tác và phát triển thị trường. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng và người dân trong việc thực hiện các giải pháp này. Việc áp dụng công nghệ mới và phát triển nông nghiệp thông minh cũng là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP 1.1 Cơ sở lý luận về hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp 1.1 Khái niệm đất nông nghiệp và đất sản xuất nông nghiệp 1.1 Khái niệm đất nông nghiệp Về mặt thuật ngữ khoa học “Đất” và “Đất đai” có sự phân biệt nhất định. Th o các nhà khoa học thì “Đất” có nghĩa trùng với từ thổ hay thổ nhưỡng bao hàm ý nghĩa về tính chất của nó. Còn “Đất đai” có nghĩa về phạm vi không gian của đất hay có thể hiểu là lãnh thổ. Đất là một vật thể tự nhiên được hình thành do sự tác động tổng hợp của năm yếu tố là: Khí hậu, đá mẹ, địa hình, sinh vật và thời gian.

Đất x m như một thể sống nó luôn vận động và phát triển. (Nguyễn Thế Đặng và Nguyễn Thế Hùng, 1999) Khái niệm phổ biến nhất hiện nay về đất đai: Đất đai là một diện tích cụ thể của bề mặt trái đất bao gồm tất cả các cấu thành của môi trường sinh thái ngay trên và dưới bề mặt đó như: khí hậu bề mặt, thổ nhưỡng, dạng địa hình, mặt nước, các lớp trầm tích sát bề mặt cùng với nước ngầm và khoáng sản trong lòng đất, tập đoàn động thực vật, trạng thái định cư của con người, những kết quả của con người trong quá khứ và hiện tại để lại (san nền, hồ chứa nước hay hệ thống tiêu thoát nước, đường sá, nhà cửa. ( Lê Quang Trí, 1996) Qua đó chúng ta có thể hiểu: Đất đai được x m như là một đơn vị đất được đặt trong một điều kiện tự nhiên cụ thể. Như vậy có thể thấy rằng, cùng một loại đất nhưng xuất hiện trong 2 vùng, 2 khu vực có điều kiện tự nhiên khác nhau sẽ cho chúng ta 2 đơn vị đất đai riêng biệt.

Cùng là đất đỏ bazan nhưng phân bố ở khu vực phía Bắc thì sẽ có chất lượng đất đai khác hẳn vùng đất đỏ bazan được phân bố ở khu vực Tây Nguyên… Hay để sử dụng đất trồng lúa nước phải thoả mãn yêu cầu: Loại đất phù sa, địa hình bằng phẳng, độ mầu mỡ khá, có hệ thống nước tới tiêu chủ động; để sử dụng đất trồng cà phê phải thoả mãn yêu cầu: Loại đất đồi đỏ nâu trên đá bazan, tầng đất dày, độ ẩm khá, đủ nước trời và nước tới, bức xạ lớn, đất có độ phì khá… 4 Trong nền sản xuất, đất đai giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Đất đai là điều kiện vật chất mà mọi sản xuất và sinh hoạt đều cần tới. Đất đai là khởi điểm tiếp xúc và sử dụng tự nhiên ngay sau khi nhân loại xuất hiện. Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, sự hình thành và phát triển của mọi nền văn minh vật chất và văn minh tinh thần, tất cả các kỹ thuật vật chất và văn hóa khoa học đều được xây dựng trên nền tảng cơ bản là sử dụng đất đai.

Như vậy, đất đai là điều kiện chung nhất đối với mọi quá trình sản xuất và hoạt động của con người; không có đất sẽ không có sản xuất cũng như không có sự tồn tại của chính con người. Đất nông nghiệp là đất sử dụng vào mục đích sản xuất, nghiên cứu, thí nghiệm về nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối và mục đích bảo vệ, phát triển rừng. Nhóm đất nông nghiệp được chia thành các phân nhóm sau: a) Đất sản xuất nông nghiệp bao gồm đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm; b) Đất lâm nghiệp bao gồm đất rừng sản xuất, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng; c) Đất nuôi trồng thuỷ sản; d) Đất làm muối; đ) Đất nông nghiệp khác.2 Khái niệm đất sản xuất nông nghiệp Đất sản xuất nông nghiệp: là đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp; bao gồm đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm. Đất trồng cây hàng năm bao gồm đất trồng lúa; đất đồng cỏ dùng vào chăn nuôi, đất trồng cây hàng năm khác (Luật Đất đai 2003).2 Vai trò và ý nghĩa, phân loại của đất đai trong sản xuất nông nghiệp 1.1 Vai trò và ý nghĩa của đất đai Thứ nhất, thông qua sản xuất đất đai là cơ sở cho nhiều hệ thống phục vụ cuộc sống của con người, qua quá trình sản xuất, đất đai cung cấp lương thực, thực phẩm và rất nhiều sản phẩm khác cho con người sử dụng trực tiếp hay gián tiếp thông qua chăn nuôi và trồng trọt.

Thứ hai, với vai trò môi trường sống: đất đai là cơ sở của mọi hình thái sinh vật sống trên lục địa thông qua việc cung cấp các môi trường sống cho sinh vật và g n di truyền để bảo tồn nòi giống cho thực vật, động vật và các cơ thể sống cả trên và dưới mặt đất. Đất còn là nơi cung cấp không gian cho sự vận chuyển của con người, cho 5 đầu tư sản xuất và cho sự dịch chuyển của động vật. giữa các vùng khác nhau của hệ sinh thái tự nhiên. Thứ ba là việc cân bằng sinh thái: đất đai và việc sử dụng nó là nguồn và là tấm thảm xanh đã hình thành một thể cân bằng năng lượng trái đất thông qua việc phản xạ, hấp thụ và chuyển đổi năng lượng phóng xạ từ mặt trời và tuần hoàn khí quyền của địa cầu.

Thứ tư, đất là nơi tàng trữ và cung cấp nguồn nước: đất đai là kho tàng lưu trữ nước mặt và nước ngầm vô tận, có tác động mạnh tới chu trình tuần hoàn nước trong tự nhiên và có vai trò điều tiết nước rất to lớn. Thứ năm, dự trữ: đất đai là kho tài nguyên khoáng sản cung cấp cho mọi nhu cầu sử dụng của con người. Thứ sáu, là nơi bảo tồn, bào tàng lịch sử: Đất đai là trung gian để bảo vệ các chứng tích lịch sử, văn hóa của loài người, là nguồn thông tin về các điều kiện khí hậu, thời tiết và cả quá trình sử dụng đất trong quá khứ. Thứ bảy, đất đai có ý nghĩa lãnh thổ: Đất đai là yếu tố cấu thành nên lãnh thổ của mỗi quốc gia và gắn với nó là lịch sử của từng dân tộc.

Mỗi phần lãnh thổ mang những đặc tính tự nhiên, kinh tế, xã hội rất đặc thù. Vì vậy, quản lý đi đôi với việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ là mục tiêu hết sức quan trọng của mỗi quốc gia.2 Phân loại đất sản xuất nông nghiệp Đất sản xuất nông nghiệp: bao gồm đất trồng cây hàng năm, đất trồng cây lâu năm. Đất trồng cây hàng năm (CHN): là đất chuyên trồng các loại cây có thời gian sinh trưởng từ khi gi o trồng tới khi thu hoạch không quá một (01) năm, kể cả đất sử dụng th o chế độ canh tác không thường xuyên, đất cỏ tự nhiên có cải tạo sử dụng vào mục đích chăn nuôi. Loại này bao gồm đất trồng lúa, đất cỏ dùng vào chăn nuôi, đất trồng cây hàng năm khác.

6 + ) Đất trồng lúa (LUA): là ruộng, nương rẫy trồng lúa từ một vụ trở lên; bao gồm đất chuyên trồng lúa nước, đất trồng lúa nước còn lại, đất trồng lúa nương. Theo Nghị định số 42/2012/NĐ-CP của Chính phủ, Về quản lý, sử dụng đất trồng lúa thì: 1. Đất trồng lúa là đất có các điều kiện phù hợp để trồng lúa, bao gồm đất chuyên trồng lúa nước và đất lúa khác. Đất chuyên trồng lúa nước là đất đang trồng hoặc có đủ điều kiện trồng được hai vụ lúa nước trở lên trong năm.

Đất lúa khác bao gồm đất lúa nước chỉ trồng được một vụ lúa nước trong năm và đất lúa nương. Đất lúa nương là đất có các điều kiện phù hợp cho trồng lúa nương. +) Đất trồng cây hàng năm khác (HNK): là đất trồng cây hàng năm không phải đất trồng lúa gồm chủ yếu để trồng ngô, đậu tương, lạc, thuốc lá, mía, bông, cói, dâu tắm, cỏ không để chăn nuôi. +) Đất trồng cây lâu năm (CLN): là đất trồng các loại cây có thời gian sinh trưởng trên một năm từ khi gi o trồng tới khi thu hoạch kể cả cây có thời gian sinh trưởng như cây hàng năm nhưng cho thu hoạch trong nhiều năm, đất trồng cây hàng năm bao gồm đất trồng cây công nghiệp lâu năm, đất trồng cây ăn quả lâu năm và đất trồng cây lâu năm khác.

+) Đất trồng cây công nghiệp lâu năm (LNC): là đất trồng cây lâu năm có sản phẩm thu hoạch (không phải là gỗ) để làm nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp hoặc phải qua chế biến mới sử dụng được gồm chủ yếu là cà phê, tiêu, cao su, điều, ca cao, chè. +) Đất trồng cây ăn quả lâu năm (LNQ): là đất trồng cây lâu năm có sản phẩm thu hoạch là quả để ăn tươi hoặc kết hợp chế biến. +) Đất trồng cây lâu năm khác (LNK): là đất trồng cây lâu năm không phải đất trồng cây công nghiệp lâu năm và đất trồng cây ăn quả lâu năm gồm chủ yếu là đất trồng cây lấy gỗ, lấy bóng mát, tạo cảnh quan không thuộc đất lâm nghiệp, đất vườn trồng x n lẫn nhiều loại cây lâu năm hoặc cây lâu năm x n lẫn cây hàng năm. Trên cơ sở phân loại các diện tích đất sản xuất nông nghiệp, nghiên cứu sẽ tập trung vào các loại hình sử dụng đất như trên để tiến hành thu thập, xử lý số liệu và đánh giá hiệu quả sử dụng.3 Hệ thống chính sách, pháp luật liên quan đến quản lý sử dụng đất ở Việt Nam Hệ thống chính sách, pháp luật đất đai là một trong những tiền đề cho công cuộc đổi mới và phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế - xã hội toàn diện.

Để phù hợp với đường lối phát triển trong từng giai đoạn, Đảng và Nhà nước đã, không ngừng xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật đất đai đáp ứng được mục tiêu, yêu cầu của từng thời kỳ và sâu rộng đến từng chủ thể và lĩnh vực sử dụng và quản lý đất đai. Cụ thể hóa Hiến pháp 1992, Quốc Hội đã ban hành hệ thống văn bản pháp luật đất đai, phù hợp với tình hình, nhiệm vụ cách mạng nước ta trong từng thời kỳ trọng tâm thông qua Luật Đất đai 1987, Luật Đất đai 1993, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Đất đai năm 1998, 2001, Luật Đất đai 2003, Luật đất đai 2013. Hệ thống pháp luật đất đai duy trì chế độ sở hữu toàn dân về đất đai do Nhà nước thống nhất quản lý, Nhà nước giao đất cho tổ chức, hộ gia đình và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài, được chuyển quyền sử dụng đất th o quy định của pháp luật.