CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ VÀ ĐIỀU KHIỂN TIẾN ĐỘ TRONG XÂY DỰNG 1. Tình hình xây dựng các công trình thủy lợi trên cả nước nói chung và tỉnh Bắc Giang nói riêng 1. Đặc điểm thi công các công trình thủy lợi tại tỉnh Bắc Giang. Nhiều dạng công tác với khối lượng rất lớn: Để xây dựng công trình thủy lợi phải thực hiện nhiều dạng công tác khác nhau với khối lượng lớn như công tác đất đá, công tác đổ bê tông và công tác bê tông cốt thép, công tác khoan phụt xi măng, tiêu nước hố móng, đào ngầm, khai thác cốt liệu… Kết cấu công trình khác biệt: Các công trình thủy lợi thường được xây dựng trong những địa hình, địa chất, khí hậu thủy văn… trên mỗi địa điểm xây dựng hoàn toàn khác nhau với các thông số thiết kế như lưu lượng, cột nước, công suất nhà máy thủy điện, dung tích hồ chứa.
Điều đó sẽ dẫn đến sự khác biệt về kết cấu giữa các công trình. Mặt khác ngay trong một công trình kết cấu của nó cũng đa dạng, kích thước khác nhau và phức tạp. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên: Các công trình thủy lợi thường được xây dựng ở những vùng có địa hình phức tạp, vì vậy việc tổ chức thi công gặp rất nhiều khó khăn, phức tạp và chịu ảnh hưởng rất lớn của các điều kiện tự nhiên trong vùng xây dựng như: điều kiện địa hình, điều kiện địa chất và thủy văn, chế độ dòng chảy, điều kiện thời tiết, khí hậu. Mức độ cơ giới hóa, công nghiệp hóa và tự động hóa trong xây dựng: Muốn hoàn thành xây dựng công trình thủy lợi có nhiều dạng công tác với khối lượng rất lớn đúng thời hạn quy định thì phải tiến hành thi công với cường độ cao, mức độ cơ giới hóa lớn và sử dụng nhiều máy móc, thiết bị thi công hiện đại, có năng suất cao.
Đồng thời phải tiến tới công nghiệp hóa và tự động hóa trong sản xuất và thi công với mức độ cần thiết có thể, nhất là đối với những công việc nặng nhọc, khó khăn, nguy hiểm. Hình thành khu dân cư và khu công nghiệp mới: Trên các công trường xây dựng thủy lợi, tùy theo quy mô công trình thường phải xây dựng hàng loạt các cơ sở sản xuất, các xí nghiệp phụ trợ đủ lớn về nhiều mặt để phục vụ cho quá trình thi công 5 và phải sử dụng một lượng lao động lớn. Tất cả những người lao động này cùng với gia đình của họ đã tạo thành một khu vực dân cư đông đúc. Từ những đặc điểm và tính chất phức tạp của việc thi công các công trình thủy lợi thì việc xây dựng kế hoạch tiến độ thi công hợp lý là vô cùng quan trọng.
Tuy nhiên, ở Bắc Giang công tác thiết kế tổ chức thi công công trình thủy lợi chưa được chú ý đúng mức. Những công trình có chuẩn bị cũng có tiến độ thi công và một số bản vẽ trình bày một vài biện pháp thi công nhưng rất sơ sài và chỉ có tác dụng tượng trưng, trong quá trình thi công hầu như không sử dụng đến. Các quyết định về công nghệ hầu như phó mặc cho cán bộ thi công phụ trách công trình. Công việc xây dựng thường tiến hành một cách tự phát không có ý đồ toàn cục, thường xảy ra những lãng phí lớn về sức lao động, về hiệu suất sử dụng thiết bị, kéo dài thời gian thi công, tăng chi phí.
Tính chất của việc thi công các công trình thủy lợi Tính phức tạp - Vì công trình thủy lợi được thi công trong điều kiện khó khăn - Liên quan đến nhiều bộ phận khoa học kỹ thuật, nhiều ngành kinh tế quốc dân, nhiều địa phương, nhiều người. - Phải đảm bảo lợi dụng tổng hợp nguồn nước và tiến hành thi công trên khô Tính khẩn trương - Do chất lượng đòi hỏi cao, khối lượng lớn, thi công trong điều kiện khó khăn, thời gian thi công ngắn, trong tình trạng thiếu vật tư trang thiết bị và yêu cầu đưa công trình vào sử dụng sớm do đó phải khẩn trương. Tính khoa học - Trong thiết kế đảm bảo vững chắc, thỏa mãn các điều kiện của nhiệm vụ thiết kế, tiện lợi cho quản lý và khai thác. - Trong thi công sử dụng các loại vật tư, máy móc, nhân lực và phải xử lý giải quyết các vấn đề kỹ thuật.
- Nhiệm vụ của người thi công là phải tổ chức quản lý thi công tốt, giải quyết các vấn đề kỹ thuật tốt, kịp thời. Bởi thế nên thi công còn mang tính chất khoa học. Tính quần chúng 6 - Công tác thi công công trình thủy lợi, yêu cầu khối lượng lớn, phạm vi xây dựng rộng nên phải sử dụng lực lượng lao động lớn. Những nguyên tắc cơ bản trong thi công Thống nhất hóa trong thi công: Để đảm bảo thi công nhanh chóng và chất lượng thì phải thống nhất hóa trong thi công trên cơ sở các tính chất kỹ thuật, quy trình, quy phạm của nhà nước qua đó cân đối được nhu cầu và sản xuất, giảm bớt được các khâu trung gian, giảm bớt được sự phức tạp trong sản xuất, giảm bớt thời gian thiết kế và tổ chức đơn giản việc quản lý, phù hợp công xưởng hóa và cơ giới hóa thi công.
Công xưởng hóa thi công: Là tổ chức sản xuất các chi tiết kết cấu, các bộ phận công trình theo quy định đã thống nhất sau đó lắp ráp tại thực địa nhằm rút ngắn thời gian xây dựng, giảm nhẹ việc thi công ngoài công trường trong khi đó chất lượng các chi tiết, kết cấu vẫn đảm bảo tốt, máy móc và các khâu sản xuất được chuyên môn hóa tận dụng được tối đa khả năng làm việc của máy móc, thời gian làm việc của công nhân qua đó giảm giá thành sản phẩm. Cơ giới hóa trong thi công: Là sử dụng máy móc để thi công công trình làm giảm bớt sự lao động nặng nhọc của con người, tăng tốc độ thi công giảm thời gian xây dựng, chóng đưa công trình vào hoạt động. Tiết kiệm về mặt quản lý, tổ chức nhân lực đơn giản, giảm giá thành công trình. Bên cạnh đó sử dụng cơ giới hóa còn đảm bảo chất lượng thi công công trình cao hơn là so với thi công thủ công, khắc phục được những việc khó khăn mà con người không thực hiện được.
Thực hiện thi công dây chuyền: Trong dây chuyền công nghệ sản xuất các khâu dây chuyền do mỗi công nhân hay tổ đội, nhóm phụ trách giúp giảm thời gian chết do chờ đợi nhau. Việc phân công công nhân cụ thể cũng giúp nâng cao năng suất lao động, phát huy cải tiến kỹ thuật, nâng cao trình độ công nhân. Thực hiện thi công liên tục: Bảo đảm cho công tác thi công không bị gián đoạn, giảm bớt được các phí phụ trong thi công, tăng cường tốc độ thi công chóng đưa công trình vào sử dụng. Làm tốt công tác tổ chức và kế hoạch thi công: Thi công công trình đòi hỏi hoàn thành khối lượng lớn trong thời gian hạn chế mà lại gặp điều kiện khó khăn, phức tạp và 7 phải đảm bảo chất lượng cao, giá thành hạ.
Do đó phải làm tốt công tác tổ chức và kế hoạch bằng cách lập kế hoạch tiến độ thi công hợp lý, tranh thủ mùa khô và chú trọng vào hạng mục trọng tâm. Bên cạnh đó kế hoạch phải cụ thể, có biện pháp đối phó với những trường hợp bất lợi có thể xảy ra. Các bộ phận công trình phải phối hợp chặt chẽ với nhau hướng tập trung vào việc hoàn thành kế hoạch tiến độ. Tình hình nghiên cứu về lập và quản lý tiến độ thi công ở Việt Nam Tổ chức xây dựng là quá trình phức tạp, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố ngẫu nhiên; đặc biệt đối với công trình thủy lợi càng phức tạp hơn.
Nhưng đến nay chưa có một công trình nghiên cứu đưa những đặc điểm, những sự ràng buộc của quá trình thi công công trình thủy lợi vào đề tài nghiên cứu tổ chức xây dựng nói chung hoặc kế hoạch tiến độ thi công nói riêng. Tổ chức thi công thực tế là quản trị quá trình thi công trên công trường; làm đủ chức năng của quản trị sản xuất, công tác tổ chức thi công, trong đó không thể thiếu được việc lập kế hoạch huy động nguồn nhân lực và tổ chức thực hiện công tác xây lắp theo một trình tự và kế hoạch để đạt được mục tiêu: chất lượng và tiến độ. Ở Việt Nam cũng đã có khá nhiều nhà nghiên cứu lý luận và ứng dụng thực tiễn các phương pháp lập tiến độ thi công trong việc lập và điều khiển kế hoạch tiến độ thi công các công trình xây dựng. Tuy nhiên vẫn dựa trên cơ sở thuyết cơ bản, vận dụng để lập tiến độ thi công cho một công trình cụ thể mà chưa phân tích ưu nhược điểm các phương pháp để lựa chọn tiến độ thi công hợp lý.
Các nghiên cứu trong và ngoài nước đã được công bố chủ yếu ứng dụng phương pháp lập và hình thức thể hiện kế hoạch tiến độ thi công để lập ra kế hoạch tiến độ thi công cụ thể cho công trình. Việc xác định thời gian thi công trong lập kế hoạch tiến độ thi công chưa sử dụng theo định mức quy định, chưa áp dụng các công thức tính toán để đưa ra thời gian hoàn thành công việc phù hợp theo thực tế; Việc xác định thời gian thi công chưa được nghiên cứu tỷ mỉ phù hợp với từng đối tượng khi lập. Bản kế hoạch tiến độ thi công thường bị điều chỉnh, tính sát thực chưa cao. Việc lựa chọn phương án kế hoạch tiến độ thi công chỉ tuân thủ một vài tiêu chí cụ thể, chưa đưa ra được phương pháp hợp lý dựa trên cơ sở tổng hợp một số tiêu chí khác nhau có tác động đến bản kế hoạch tiến độ thi công.
Tổng quan về quản lý kế hoạch tiến độ thi công Lập kế hoạch tiến độ thi công là một trong những nội dung quan trọng trong tổ chức quá trình xây dựng. Tổ chức quá trình xây dựng luôn hướng tới các mục tiêu cơ bản là: chất lượng cao - giá thành hạ - đạt và vượt mức kế hoạch tiến độ đề ra - An toàn lao động và bảo vệ môi trường. Các mục tiêu đó có quan hệ chặt chẽ với nhau, tác động lẫn nhau; Trong đó kế hoạch tiến độ thi công là trung tâm tác động đến chất lượng xây dựng công trình, giá thành sản phẩm và an toàn lao động. Trong quản lý dự án xây dựng nó là một trong bốn nội dung cơ bản: quản lý chất lượng, quản lý tiến độ, quản lý nguồn vốn và quản lý môi trường – an toàn lao động.