Luận văn thạc sĩ xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa việt nam trong bối cảnh toàn cầu hóa

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa việt nam trong bối cảnh toàn cầu hóa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Xây Dựng Nhà Nước Pháp Quyền Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam Trong Bối Cảnh Toàn Cầu Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm về nhà nước pháp quyền
• 2. CHƯƠNG 2: NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM - QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HOÁ
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ PHƯƠNG HƯỚNG CƠ BẢN ĐỂ XÂY DỰNG, HOÀN THIỆN NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH TOÀN CẦU HOÁ HIỆN NAY
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là một khái niệm quan trọng trong bối cảnh hiện đại. Khái niệm này không chỉ phản ánh sự phát triển của tư tưởng chính trị mà còn thể hiện khát vọng của nhân dân về một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Từ những ngày đầu của cách mạng, khát vọng về một nhà nước pháp quyền đã được khẳng định qua các văn bản lịch sử, đặc biệt là bản Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của nhà nước pháp quyền

Nhà nước pháp quyền được hiểu là một hệ thống chính trị trong đó pháp luật là công cụ điều chỉnh các mối quan hệ xã hội. Đặc điểm nổi bật của nhà nước pháp quyền là sự tôn trọng và bảo vệ quyền con người, quyền công dân. Điều này thể hiện qua việc xây dựng các cơ chế pháp lý nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của mọi công dân trong xã hội.

1.2. Lịch sử hình thành nhà nước pháp quyền ở Việt Nam

Quá trình hình thành nhà nước pháp quyền ở Việt Nam bắt đầu từ những năm đầu thế kỷ 20, khi Nguyễn Ái Quốc gửi yêu sách đến hội nghị hòa bình Vec-xây. Từ đó, khát vọng về một nhà nước pháp quyền đã được nuôi dưỡng và phát triển qua các giai đoạn lịch sử, đặc biệt là sau Cách mạng tháng Tám năm 1945.

II. Những thách thức trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền hiện nay

Việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ nội tại của hệ thống chính trị mà còn từ bối cảnh quốc tế đang thay đổi nhanh chóng. Sự phát triển của công nghệ thông tin, toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đã tạo ra những áp lực mới đối với việc thực thi pháp luật và bảo vệ quyền con người.

2.1. Vấn đề nhận thức về pháp luật trong xã hội

Một trong những thách thức lớn nhất là nhận thức của người dân về pháp luật còn hạn chế. Nhiều người chưa hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong hệ thống pháp luật, dẫn đến việc chấp hành pháp luật không nghiêm túc. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả của việc thực thi pháp luật và xây dựng nhà nước pháp quyền.

2.2. Sự thiếu hụt về năng lực quản lý nhà nước

Năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức trong việc thực thi pháp luật còn hạn chế. Nhiều cán bộ vẫn quen với cách làm việc theo mệnh lệnh, thiếu sự sáng tạo và chủ động trong công việc. Điều này dẫn đến việc thực thi pháp luật không hiệu quả và không đáp ứng được yêu cầu của xã hội.

III. Phương pháp xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Để xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, cần áp dụng các phương pháp phù hợp với bối cảnh hiện tại. Việc cải cách hành chính, nâng cao năng lực quản lý nhà nước và tăng cường giáo dục pháp luật cho người dân là những yếu tố quan trọng trong quá trình này.

3.1. Cải cách hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý

Cải cách hành chính là một trong những phương pháp quan trọng để xây dựng nhà nước pháp quyền. Cần phải đơn giản hóa các thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc tiếp cận dịch vụ công. Đồng thời, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức để họ có thể thực hiện tốt nhiệm vụ của mình.

3.2. Tăng cường giáo dục pháp luật cho người dân

Giáo dục pháp luật cho người dân là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền. Cần tổ chức các chương trình tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật để người dân hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Điều này sẽ giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong xã hội.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về nhà nước pháp quyền

Việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong thời gian qua. Các cơ chế pháp lý đã được hoàn thiện, tạo điều kiện cho việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đảm bảo tính hiệu quả của hệ thống pháp luật.

4.1. Những thành tựu đạt được trong xây dựng nhà nước pháp quyền

Trong những năm qua, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền. Các văn bản pháp luật được ban hành ngày càng hoàn thiện, tạo cơ sở cho việc bảo vệ quyền lợi của công dân. Hệ thống tư pháp cũng đã có những cải cách đáng kể, nâng cao tính minh bạch và công bằng.

4.2. Những vấn đề còn tồn tại và cần khắc phục

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền. Cần phải khắc phục tình trạng chậm trễ trong việc thực thi pháp luật, cũng như nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân. Việc này đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng từ cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nhà nước pháp quyền Việt Nam

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đang trong quá trình hình thành và phát triển. Với những nỗ lực không ngừng, Việt Nam có thể xây dựng một nhà nước pháp quyền thực sự, đáp ứng được yêu cầu của thời đại. Tương lai của nhà nước pháp quyền ở Việt Nam phụ thuộc vào sự quyết tâm của toàn xã hội trong việc thực hiện các mục tiêu đã đề ra.

5.1. Tầm quan trọng của việc xây dựng nhà nước pháp quyền

Việc xây dựng nhà nước pháp quyền không chỉ là một yêu cầu cấp thiết mà còn là một mục tiêu chiến lược trong quá trình phát triển đất nước. Nhà nước pháp quyền sẽ đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân, tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội.

5.2. Triển vọng phát triển nhà nước pháp quyền trong bối cảnh toàn cầu hóa

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam sẽ mở ra nhiều cơ hội mới. Cần phải tận dụng những cơ hội này để phát triển một hệ thống pháp luật hiện đại, phù hợp với xu thế phát triển của thế giới, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (XHCN) ở Việt Nam là một quá trình lịch sử gắn liền với sự phát triển của đất nước từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Từ bản "Yêu sách của nhân dân Việt Nam" gửi Hội nghị hòa bình Vec-xây năm 1919, đến Tuyên ngôn Độc lập năm 1945, khát vọng về một Nhà nước pháp quyền thực sự của dân, do dân, vì dân đã được khẳng định. Theo Hiến pháp năm 1992, Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, trong đó tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân.

Trong bối cảnh đổi mới kinh tế từ Đại hội VI đến nay, cùng với xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN trở thành yêu cầu cấp bách nhằm đáp ứng sự phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quyền con người, quyền công dân và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Nghiên cứu này tập trung phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa, đồng thời đề xuất các phương hướng cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng Nhà nước pháp quyền trong giai đoạn hiện nay. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn đổi mới từ năm 1991 đến nay, với trọng tâm là các chính sách, pháp luật và tổ chức bộ máy nhà nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước và pháp luật, cùng các quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN. Các lý thuyết về Nhà nước pháp quyền được vận dụng bao gồm:

• Lý thuyết Nhà nước pháp quyền: Nhà nước hoạt động theo pháp luật, bảo đảm tính tối cao của pháp luật, quyền con người và quyền công dân được tôn trọng, quyền lực nhà nước được phân công và phối hợp giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp.
• Nguyên tắc tập trung dân chủ: Là nguyên tắc tổ chức cơ bản trong xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và sự tham gia của nhân dân trong quản lý nhà nước.
• Mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Đặc trưng bởi sự thống nhất quyền lực nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân, quản lý xã hội bằng pháp luật trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: Nhà nước pháp quyền, quyền lực nhà nước, pháp luật, quyền con người, tập trung dân chủ, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích, lý giải các vấn đề lý luận và thực tiễn. Các phương pháp cụ thể gồm:

• Phân tích và tổng hợp: Đánh giá các quan điểm lý luận, chính sách của Đảng và Nhà nước, các công trình nghiên cứu liên quan.
• Lịch sử và lôgíc: Trình bày quá trình phát triển Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam từ năm 1945 đến nay.
• Điều tra - so sánh: So sánh thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam với các mô hình trên thế giới, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa.
• Nguồn dữ liệu: Văn kiện Đảng, Hiến pháp, các luật, nghị quyết của Quốc hội, báo cáo của các cơ quan nhà nước, các công trình nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước.

Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các văn bản pháp luật, chính sách và tài liệu nghiên cứu liên quan từ năm 1945 đến nay, với trọng tâm từ năm 1991 đến hiện tại. Phương pháp phân tích được lựa chọn nhằm đảm bảo tính hệ thống, khách quan và toàn diện trong đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là tất yếu lịch sử và khách quan
   Quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền bắt đầu từ Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 và Hiến pháp năm 1946, được củng cố qua các Hiến pháp tiếp theo. Theo Hiến pháp 1992, Nhà nước pháp quyền XHCN là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, với quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân.
   Số liệu cho thấy từ năm 1991 đến nay, hệ thống pháp luật được hoàn thiện với hơn 200 luật và hàng nghìn văn bản dưới luật, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

2. Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố quyết định
   Đảng giữ vai trò lãnh đạo tuyệt đối, bảo đảm Nhà nước hoạt động đúng hướng và hiệu quả. Nguyên tắc tập trung dân chủ được thực hiện trong tổ chức và hoạt động của Nhà nước, tạo sự thống nhất quyền lực và phối hợp giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp.
   Theo báo cáo của ngành, hơn 90% cán bộ, công chức được đào tạo về pháp luật và chính trị, góp phần nâng cao năng lực quản lý.

3. Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tạo ra cả cơ hội và thách thức
   Toàn cầu hóa mở rộng giao lưu kinh tế, tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm quản lý và pháp luật quốc tế, thúc đẩy hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam. Tuy nhiên, cũng đặt ra thách thức về sự cạnh tranh, nguy cơ tụt hậu và áp lực cải cách bộ máy nhà nước.
   Ví dụ, Việt Nam đã ký kết hơn 50 hiệp định thương mại tự do, đòi hỏi hệ thống pháp luật phải đồng bộ và minh bạch hơn.

4. Bộ máy nhà nước còn tồn tại hạn chế về hiệu lực và hiệu quả
   Bộ máy cồng kềnh, một bộ phận cán bộ công chức còn hạn chế về năng lực và đạo đức công vụ, ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân. Việc cải cách hành chính và tư pháp đang được đẩy mạnh nhằm nâng cao chất lượng phục vụ và bảo vệ công lý.
   Theo ước tính, tỷ lệ hài lòng của người dân với dịch vụ công nhà nước đạt khoảng 75%, còn tiềm ẩn nhiều vấn đề cần khắc phục.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên cho thấy xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là một quá trình liên tục, vừa kế thừa truyền thống, vừa đổi mới phù hợp với bối cảnh kinh tế thị trường và toàn cầu hóa. Sự lãnh đạo của Đảng là yếu tố then chốt đảm bảo định hướng phát triển đúng đắn, đồng thời nguyên tắc tập trung dân chủ giúp cân bằng quyền lực và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa.

Toàn cầu hóa vừa là cơ hội để Việt Nam tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, nâng cao chất lượng pháp luật và quản lý nhà nước, vừa là thách thức đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ về tổ chức bộ máy và năng lực cán bộ. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, đặc biệt là các luật về kinh tế, quyền con người và cải cách tư pháp, là nền tảng để Nhà nước pháp quyền hoạt động hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng văn bản pháp luật ban hành qua các năm, bảng so sánh mức độ hài lòng của người dân với dịch vụ công trước và sau cải cách, cũng như sơ đồ mô tả cơ cấu quyền lực nhà nước và mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan.

So với các nghiên cứu trước đây, luận văn nhấn mạnh hơn vai trò của toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế như một nhân tố tác động đa chiều đến xây dựng Nhà nước pháp quyền, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể hơn nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng Nhà nước pháp quyền trong bối cảnh mới.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức về pháp luật và đạo đức công vụ
   Mục tiêu nâng cao năng lực và phẩm chất công vụ, giảm thiểu tiêu cực, nâng cao niềm tin của nhân dân. Thời gian thực hiện: 3-5 năm. Chủ thể: Bộ Nội vụ, các cơ quan đào tạo.

2. Hoàn thiện hệ thống pháp luật, đặc biệt các luật về kinh tế, quyền con người và cải cách tư pháp
   Đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch, phù hợp với xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế. Thời gian: liên tục, ưu tiên trong 2 năm tới. Chủ thể: Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ Tư pháp.

3. Đẩy mạnh cải cách hành chính, tinh giản bộ máy nhà nước
   Tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý, giảm thủ tục hành chính phiền hà. Thời gian: 3 năm. Chủ thể: Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương.

4. Phát huy vai trò giám sát của nhân dân và các tổ chức xã hội
   Tăng cường minh bạch, trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước, nâng cao chất lượng giám sát và phản biện xã hội. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội.

5. Tăng cường hợp tác quốc tế về pháp luật và quản lý nhà nước
   Học hỏi kinh nghiệm, tiếp thu các chuẩn mực quốc tế, nâng cao năng lực hội nhập. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp, các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu, giảng viên ngành Triết học, Luật học, Khoa học Chính trị
   Giúp hiểu sâu sắc về lý luận và thực tiễn xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, phục vụ giảng dạy và nghiên cứu.

2. Cán bộ, công chức các cơ quan nhà nước, đặc biệt trong lĩnh vực lập pháp, hành pháp, tư pháp
   Nâng cao nhận thức, năng lực thực thi pháp luật và quản lý nhà nước hiệu quả.

3. Sinh viên các ngành Luật, Chính trị, Quản lý Nhà nước
   Là tài liệu tham khảo quan trọng để hiểu về Nhà nước pháp quyền và bối cảnh toàn cầu hóa.

4. Các tổ chức chính trị - xã hội, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức xã hội dân sự
   Hỗ trợ phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền.

Câu hỏi thường gặp

1. Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là gì?
   Là nhà nước hoạt động theo pháp luật, bảo đảm quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, quản lý xã hội bằng pháp luật trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

2. Tại sao xây dựng Nhà nước pháp quyền lại quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa?
   Toàn cầu hóa tạo cơ hội tiếp cận công nghệ, vốn và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời đặt ra thách thức về cạnh tranh và yêu cầu cải cách bộ máy nhà nước để nâng cao hiệu quả quản lý và hội nhập.

3. Nguyên tắc tập trung dân chủ có vai trò gì trong Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam?
   Đây là nguyên tắc tổ chức cơ bản, đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng và sự tham gia của nhân dân trong quản lý nhà nước, tạo sự thống nhất quyền lực và phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan nhà nước.

4. Những thách thức lớn nhất trong xây dựng Nhà nước pháp quyền hiện nay là gì?
   Bộ máy nhà nước còn cồng kềnh, năng lực cán bộ hạn chế, pháp luật chưa đồng bộ, áp lực cải cách trong bối cảnh hội nhập quốc tế và nguy cơ từ các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền.

5. Làm thế nào để phát huy vai trò của nhân dân trong xây dựng Nhà nước pháp quyền?
   Thông qua tăng cường giám sát, phản biện xã hội, nâng cao dân trí pháp luật, tạo điều kiện cho nhân dân tham gia vào các quyết định của nhà nước và kiểm tra hoạt động của bộ máy nhà nước.

Kết luận

• Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam là kết quả tất yếu của lịch sử và phát triển xã hội, được xây dựng trên cơ sở lý luận Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
• Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và nguyên tắc tập trung dân chủ là nhân tố quyết định thành công của Nhà nước pháp quyền.
• Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế vừa tạo cơ hội, vừa đặt ra thách thức đòi hỏi đổi mới mạnh mẽ về pháp luật và bộ máy nhà nước.
• Cải cách hành chính, tư pháp và nâng cao năng lực cán bộ là các nhiệm vụ trọng tâm để xây dựng Nhà nước pháp quyền hiệu quả.
• Cần phát huy vai trò giám sát của nhân dân và các tổ chức xã hội, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế để hoàn thiện hệ thống pháp luật và quản lý nhà nước.

Next steps: Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, đẩy mạnh cải cách bộ máy nhà nước, nâng cao năng lực cán bộ và phát huy vai trò của nhân dân trong giám sát.

Các nhà nghiên cứu, cán bộ quản lý và sinh viên cần tích cực nghiên cứu, áp dụng và truyền đạt kiến thức về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh toàn cầu hóa để góp phần xây dựng đất nước phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được kết cấu thành 3 chương, 9 tiết: Chƣơng 1: Tính tất yếu khách quan của việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chƣơng 2: Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam - quá trình xây dựng và những vấn đề đặt ra trong bối cảnh toàn cầu hoá. Chƣơng 3: Một số phương hướng cơ bản để xây dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 TÍNH TẤT YẾU KHÁCH QUAN CỦA VIỆC XÂY DỰNG NHÀ NƢỚC PHÁP QUYỀN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM 1.

Khái niệm về nhà nƣớc pháp quyền Tư tưởng về nhà nước pháp quyền không phải là một sản phẩm của riêng thời đại, chế độ nào mà là một giá trị chung có tính phổ biến mà nhân loại tích luỹ được trong suốt lịch sử đấu tranh lâu dài và gian khổ để hướng tới một cuộc sống tốt đẹp hơn. Trong đó, nhà nước hoạt động hiệu quả hơn và nhân dân thì có điều kiện để hướng tới tự do, hạnh phúc hơn. Những tư tưởng phát triển dân chủ, bảo đảm quyền con người, loại trừ chuyên chế, vô chính phủ bằng công cụ pháp luật luôn gắn liền với tư tưởng tích cực, tiến bộ về Nhà nước pháp quyền và hình thành ngay từ thời cổ đại như Xôcrat (499-399 Tr.CN), Đêmôcrit (460-370 Tr.CN), Platôn (427-347 Tr.CN), Arixtốt (384-322 Tr.CN)… những quan điểm tư tưởng này thể hiện khát vọng của nhân dân về tự do, công bằng, dân chủ. Các quan điểm, tư tưởng về nhà nước pháp quyền của các nhà triết học thời cổ đại đã được các nhà triết học và tư tưởng chính trị tư sản sau này như John Locke (1632-1704), Montesquieu (1698-1775), J.

kant (1724-1804), Hêgen (1770-1831), Tômát Jepphecxơn (1734-1826), Tômát Pên (1737-1809), Jon Ađam… tiếp tục bổ sung, phát triển. Về mặt thuật ngữ, "nhà nước pháp quyền" (Trong các văn bản quốc tế, cụm từ này thể hiện bằng tiếng Anh là: "state of rule of law"; tiếng Pháp là: "e'tat de droit") do các chuyên gia về hiến pháp và luật người Đức và người áo nêu ra lần đầu tiên vào đầu thế kỷ XIX. Từ đấy, thuật ngữ "pháp quyền" được áp dụng tại nhiều nước theo một tiêu chí như một chế độ của nhà nước, và nó có thể so sánh được với quá trình phát triển khái niệm "nhân quyền". Khi nói đến "nhà nước" là nói đến một tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan chuyên chính của một giai cấp nắm quyền thống trị về kinh tế.

Khi nói đến "pháp quyền" là nói đến hệ thống luật pháp tiêu biểu cho quyền lực của một nhà nước, cho bản chất của một chế độ. Có nhà nghiên cứu cho rằng, nhà nước pháp quyền không phải là một kiểu 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhà nước, mà là một hình thức phân công và tổ chức quyền lực nhà nước. Tôi cho rằng đây là quan điểm đúng, nhà nước pháp quyền chỉ là một hình thức tổ chức nhà nước mà thôi. Đến nay, trong lịch sử loài người đã trải qua bốn kiểu nhà nước: nhà nước chiếm hữu nô lệ, nhà nước phong kiến, nhà nước tư sản, nhà nước xã hội chủ nghĩa, trong đó có ba kiểu nhà nước bóc lột chủ yếu: nhà nước chiếm hữu nô lệ, nhà nước phong kiến, nhà nước tư sản.

Nhà nước xã hội chủ nghĩa là một kiểu nhà nước mới, nhà nước dân chủ theo kiểu mới và chuyên chính theo kiểu mới, khẳng định nhân dân lao động là chủ thể của xã hội. Nhà nước xã hội chủ nghĩa xóa bỏ chế độ người bóc lột người, xây dựng một xã hội do nhân dân lao động làm chủ. Đảng Cộng sản là lực lượng lãnh đạo nhà nước xã hội chủ nghĩa. Thực tế đến nay bản chất của một nhà nước pháp quyền cùng với tiêu chí của nó cũng chưa được xác định một cách rành mạch.

Một nhà nghiên cứu người Đức, Giáo sư, Tiến sĩ Umbach cho rằng, qua các cuộc thảo luận về ý nghĩa của thuật ngữ "pháp quyền" mang lại ít kết quả, vì nó rất trừu tượng. Theo ông, yêu cầu về pháp chế đã được xây dựng và thực hiện ở các quốc gia sẽ có ý nghĩa nhiều hơn. Với ông, các đặc điểm khác nhau của nhà nước pháp quyền được thể hiện theo nhiều cách, được chia thành nhóm và phân loại các thành phần. Qua mạng thông tin Internet, nói đến "nhà nước pháp quyền" như một xu thế để phát triển nhà nước trong tình hình mới, nhất là trong xu thế toàn cầu hoá kinh tế, chúng ta thấy trong giới nghiên cứu và giới báo chí của nhiều nước hiện đang bàn luận rất nhiều.

Có rất nhiều nhà khoa học trên thế giới để ý nghiên cứu về nhà nước pháp quyền. Tại Cộng hoà Liên bang Đức, Chính phủ đã bắt đầu nghiên cứu một dự án về nhà nước pháp quyền. Có điều là ở châu Âu, nơi phát sinh khái niệm "nhà nước pháp quyền", tuỳ theo mỗi nước mà xác định cho phù hợp với đặc điểm và hiến pháp của nước chứ chưa xác định thống nhất được những tiêu chí chung của một nhà nước pháp quyền. Một số nhà khoa học trên thế giới lại cho rằng, không cần phải theo mô hình nhà nước pháp quyền của châu Âu hay châu á, mà nên theo mô hình của nước mình.

Vấn đề đặt ra là phải bảo đảm quyền cơ bản của 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] con người. Vì vậy, cho đến nay, vẫn chưa có những tiêu chí chung cho một nhà nước pháp quyền. Tuy nhiên, gần đây, ông Bery Hagơ (Barry Hager) thuộc Trung tâm Mansfield về các vấn đề Thái Bình Dương có đưa ra một số vấn đề có tính nguyên tắc của một nhà nước pháp quyền: Một là, khi cơ quan lập pháp thông qua một đạo luật, công dân phải có quyền xem xét tính hợp hiến của đạo luật đó; Hai là, khi cơ quan hành pháp tiến hành khởi kiện, công dân phải có quyền xem xét tính hợp pháp và hợp hiến của vụ kiện đó; Ba là, khi cơ quan tư pháp tiến hành khởi kiện, công dân phải có quyền kháng cáo đối với vụ kiện đó. Nếu kháng cáo đã được xem xét kỹ đến cấp tư pháp cao nhất, thì cần có một cơ chế nào đó để xây dựng một đạo luật mới thay thế đạo luật hiện hành, theo cách hiểu và thực thi của các toà án [58].

Xu hướng nghiên cứu của ông Bery Hagơ về nhà nước pháp quyền là thiên về quyền công dân, bởi cả ba vấn đề mà ông nêu lên đều nhằm vào quyền và trách nhiệm của công dân đối với vấn đề lập pháp, hành pháp, tư pháp trong nhà nước pháp quyền. Và ông coi đó là quyền cơ bản của con người trong nhà nước pháp quyền. Umbach cho rằng, ý nghĩa nội dung của nhà nước pháp quyền là nhà nước bảo vệ công lý. Nhưng công lý là gì, lại là một vấn đề trừu tượng, mỗi nước hiểu theo một cách khác nhau do nền chính trị của nước đó quy định.

Ông đã đưa ra cách tiếp cận để nghiên cứu về nhà nước pháp quyền: Thứ nhất, phải xác định nền công lý thực tại; Thứ hai, phải áp dụng luật pháp thống nhất, bắt buộc và tính ổn định của pháp luật; Thứ ba, phải giới hạn sự tự áp đặt của nhà nước pháp quyền thông qua việc bảo đảm các quyền cơ bản, thoả thuận ràng buộc bởi nguyên tắc tương xứng và sự phân chia quyền lực.C Umbach cho rằng, không một "quỹ chính trị" nào có thể trả lời được câu hỏi thế nào là công lý. Ở đây có thể kể đến nhiều yếu tố khác nhau đã được đề cập đến trong luật án lệ của Toà án Hiến pháp Cộng hoà Liên bang Đức 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] được xem như những "yêu cầu mà công lý cần có", như thực thi hiệu quả luật hình sự. Bên cạnh đó, công lý lại đòi hỏi việc thực thi luật hiện hành. Rõ ràng là việc thực thi luật hình sự là một khía cạnh quan trọng đối với nguyên tắc pháp quyền.

Nguyên tắc này được bắt đầu từ việc bảo đảm thủ tục nhân chứng có quyền từ chối cung cấp bằng chứng và mở rộng đến nguyên tắc "không trừng phạt khi không có tội" và nguyên tắc "trừng phạt phải phù hợp với tội trạng".Umbach nhấn mạnh đến tính không được hoạt động tuỳ tiện, hoặc ngẫu nhiên của nhà nước pháp quyền, mà nhất thiết phải tuân theo các tiêu chuẩn đã quy định. Nhà nước pháp quyền phải được chỉ đạo theo các quy tắc của luật pháp chính thức có tính chất phổ biến chung. Có thể thấy một thí dụ điển hình về vấn đề này ở nước Anh, một nhà nước quân chủ về hình thức, một nhà nước pháp quyền về thực chất. Tại đất nước này, việc xây dựng luật pháp chủ yếu là do các thẩm phán đảm trách và luật pháp theo hình thức án lệ.

Việc để cho người xét xử làm luật là cả một vấn đề pháp lý quan trọng và có ý nghĩa thực tiễn. Như vậy, có nghĩa là việc một quan toà công bằng giải quyết hợp lý một sự tranh chấp là điều cốt yếu đối với một nhà nước pháp quyền và tương tự như vậy, quyền cơ bản của con người được bảo vệ trong nhà nước pháp quyền. Còn tại nhiều nước khác ở châu Âu lại dựa vào nghị viện để ban hành các đạo luật, pháp lệnh và văn bản pháp quy dưới luật. Một trong những đặc điểm quan trọng nhất của nhà nước pháp quyền là phải xác định được tính hạn chế đối với quyền lực của chính nhà nước đó, ít nhất là phải đạt đến một giới hạn đủ để tránh lạm dụng quyền lực mà nhiều cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp đã vi phạm.

Giáo sư, Tiến sỹ D.Umbach đưa ra những nguyên tắc pháp quyền: Một là, hiến pháp phải quy định cụ thể về việc ban hành một đạo luật và về ưu thế của các văn bản pháp luật, tức là mọi quyền lực nhà nước đều thuộc sự điều chỉnh của pháp luật và nguyên tắc phân chia quyền lực trên tinh thần của hiến pháp, luật pháp và các văn bản pháp quy. Trong trường hợp này, các biện pháp riêng của nhà nước không được vi phạm các quy định của luật pháp, các quy định luật pháp không được vi phạm các quy định của hiến pháp; 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.