I. Tổng quan về giáo dục thế giới quan duy vật cho cán bộ DTTS Quảng Nam
Giáo dục thế giới quan duy vật cho cán bộ dân tộc thiểu số là nhiệm vụ chiến lược của tỉnh Quảng Nam. Thế giới quan duy vật biện chứng là nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam, giúp cán bộ nhận thức đúng đắn quy luật khách quan của tự nhiên và xã hội. Quảng Nam là tỉnh có 31 dân tộc thiểu số sinh sống, tập trung chủ yếu tại các huyện miền núi như Tây Giang, Nam Trà My, Phước Sơn, Đông Giang. Đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp cách mạng, đặc biệt trong thời kỳ đổi mới. Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho đội ngũ này. Tuy nhiên, trước sự biến đổi phức tạp của tình hình kinh tế chính trị thế giới, chiến lược diễn biến hòa bình của các thế lực thù địch thường xuyên chống phá trên lĩnh vực tư tưởng. Do đó, việc giáo dục thế giới quan duy vật trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng.
1.1. Khái niệm cán bộ chủ chốt cấp xã người dân tộc thiểu số
Dân tộc thiểu số được hiểu là những dân tộc có số dân chiếm tỷ lệ thấp trong tương quan dân số quốc gia. Tại Việt Nam, 53 dân tộc thiểu số chiếm khoảng 14% dân số. Cán bộ chủ chốt cấp xã người dân tộc thiểu số bao gồm các vị trí như Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND xã, Bí thư Đảng ủy, Trưởng Công an xã, Trưởng ban Mặt trận. Ngoài ra còn có đội ngũ không chuyên trách ở thôn như Bí thư Chi bộ thôn, Công an viên, người hoạt động đoàn thể. Số lượng người không chuyên trách tại cấp xã loại 1 tối đa không quá 22 người, cấp xã loại 2 không quá 20 người, cấp xã loại 3 không quá 19 người.
1.2. Thực trạng đội ngũ cán bộ DTTS tại Quảng Nam
Trong những năm qua, đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số tại Quảng Nam có sự phát triển cả về số lượng và chất lượng. Tỉnh đã thực hiện nhiều chính sách thu hút sinh viên tốt nghiệp đại học về các xã miền núi, bố trí 53 cán bộ chuyên trách và 24 công chức chuyên môn. Dự án tuyển chọn 600 trí thức trẻ ưu tú tăng cường về làm phó chủ tịch UBND xã thuộc 62 huyện nghèo cũng đạt kết quả tích cực. Quảng Nam có 3 huyện tham gia tuyển chọn được 30 trí thức trẻ về làm phó chủ tịch UBND 30 xã. Tuy nhiên, đội ngũ này vẫn còn những hạn chế về trình độ chuyên môn, năng lực lãnh đạo.
II. Phân tích vấn đề trong giáo dục thế giới quan duy vật cho cán bộ DTTS
Công tác giáo dục thế giới quan duy vật cho cán bộ dân tộc thiểu số Quảng Nam đối mặt nhiều thách thức. Thứ nhất, ảnh hưởng của mặt trái cơ chế thị trường đang hình thành lối sống thực dụng trong một bộ phận cán bộ. Sự may rủi trong cơ chế thị trường làm xuất hiện tư tưởng cầu may, dễ dẫn con người rơi vào thế giới quan duy tâm và tôn giáo. Thứ hai, chiến lược diễn biến hòa bình của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch thường xuyên chống phá trên lĩnh vực tư tưởng. Mục tiêu của chúng là làm cho hệ tư tưởng tư sản chiếm vị trí thống trị trong đời sống tinh thần của cán bộ và nhân dân. Thứ ba, điều kiện địa hình miền núi hiểm trở, trình độ dân trí không đồng đều gây khó khăn cho việc tổ chức các lớp bồi dưỡng. Ngoài ra, một số cán bộ chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của việc xây dựng thế giới quan khoa học, dẫn đến thiếu chủ động trong học tập và rèn luyện.
2.1. Ảnh hưởng của cơ chế thị trường và tư tưởng duy tâm
Cơ chế thị trường mang đến nhiều cơ hội phát triển kinh tế nhưng cũng tạo ra những mặt trái tiêu cực. Lối sống thực dụng, chạy theo đồng tiền xuất hiện trong một bộ phận cán bộ dân tộc thiểu số. Tư tưởng cầu may, mê tín dị đoan len lỏi vào đời sống cộng đồng các dân tộc thiểu số. Một số cán bộ thiếu lập trường tư tưởng vững vàng dễ bị các thế lực thù địch lợi dụng, lôi kéo. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng công tác lãnh đạo, chỉ đạo tại cơ sở. Việc giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng trở thành nhiệm vụ cấp bách để cán bộ nhận thức đúng đắn quy luật phát triển xã hội.
2.2. Hạn chế về trình độ và năng lực cán bộ cơ sở
Đội ngũ cán bộ dân tộc thiểu số tại Quảng Nam vẫn còn những mặt hạn chế chưa đáp ứng kịp yêu cầu đổi mới. Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của nhiều cán bộ cấp xã còn thấp, đặc biệt tại các huyện miền núi như Bắc Trà My, Nam Trà My. Năng lực tham mưu, giúp việc cho cấp ủy và chính quyền cơ sở còn yếu. Một số cán bộ chưa hoàn thành chương trình bổ túc văn hóa từ lớp 10 đến lớp 12. Việc bố trí, sắp xếp nhân sự gặp khó khăn do thiếu nguồn cán bộ có đủ trình độ và phẩm chất. Tỉnh đã phải thực hiện chính sách giải quyết đầu ra đối với cán bộ hạn chế năng lực chuyên môn.
III. Giải pháp giáo dục thế giới quan duy vật cho cán bộ DTTS Quảng Nam
Để nâng cao hiệu quả giáo dục thế giới quan duy vật cho cán bộ dân tộc thiểu số, Quảng Nam cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, tăng cường tổ chức các lớp bồi dưỡng chính trị, học tập Nghị quyết Đảng cho cán bộ cơ sở. Các huyện miền núi cần mở thêm lớp bổ túc văn hóa từ lớp 10 đến lớp 12 làm cơ sở cho đào tạo chuyên môn và chính trị sau này. Thứ hai, đẩy mạnh chương trình đào tạo nguồn cán bộ chủ chốt theo Đề án 500 của Ủy ban nhân dân tỉnh giai đoạn 2011-2016. Thứ ba, phát huy vai trò của các trường chính trị, trường đại học trong đào tạo cán bộ DTTS. Cần xây dựng giáo trình phù hợp với đặc thù văn hóa, ngôn ngữ từng dân tộc. Thứ tư, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc học tập lý luận chính trị tại cơ sở. Cuối cùng, tạo cơ chế đãi ngộ xứng đáng để cán bộ yên tâm công tác và cống hiến.
3.1. Đào tạo và bồi dưỡng nâng cao trình độ lý luận chính trị
Công tác đào tạo bồi dưỡng cần được thực hiện thường xuyên, liên tục với nội dung thiết thực. Các lớp bồi dưỡng lý luận chính trị cần cập nhật tình hình thời sự trong nước và quốc tế. Phương pháp giảng dạy phải đổi mới, phù hợp với đặc điểm nhận thức của cán bộ dân tộc thiểu số. Việc tổ chức học tập Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp cần đi vào chiều sâu, tránh hình thức. Các huyện miền núi như Tây Giang, Đông Giang cần bố trí thời gian học tập linh hoạt, phù hợp với mùa vụ sản xuất nông nghiệp. Cần phát huy vai trò của đội ngũ giảng viên kiêm chức am hiểu tiếng dân tộc thiểu số.
3.2. Xây dựng cơ chế chính sách hỗ trợ đào tạo cán bộ DTTS
Chính sách đào tạo nguồn cán bộ chủ chốt xã cần được đầu tư mạnh mẽ hơn nữa. Đề án 500 của Quảng Nam đã đạt kết quả bước đầu trong tuyển chọn, đào tạo nguồn cán bộ chủ chốt cấp xã. Cần tiếp tục mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng chương trình đào tạo. Cơ chế học bổng, hỗ trợ kinh phí đi lại, ăn ở cho cán bộ DTTS đi học cần được hoàn thiện. Việc xây dựng chính sách đưa sinh viên tốt nghiệp đại học về các xã miền núi cần được nhân rộng. Tỉnh cũng cần ban hành cơ chế khuyến khích cán bộ DTTS tự học tập, nghiên cứu để nâng cao trình độ lý luận chính trị.
IV. Kết luận và ứng dụng trong giáo dục thế giới quan duy vật cho cán bộ DTTS
Giáo dục thế giới quan duy vật cho cán bộ dân tộc thiểu số tại Quảng Nam là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài. Kết quả đạt được trong những năm qua cho thấy sự quan tâm đúng đắn của Đảng và Nhà nước đối với đội ngũ cán bộ DTTS. Việc xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, năng lực lãnh đạo là điều kiện tiên quyết để hoàn thành nhiệm vụ kinh tế xã hội. Tuy nhiên, quá trình này đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của cả hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở. Cần tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về chính sách dân tộc, phát triển giáo dục nguồn nhân lực. Đại hội X của Đảng đã nêu rõ tiêu chí cán bộ phải có phẩm chất chính trị tốt, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, có bản lĩnh vững vàng trước khó khăn thử thách. Việc giáo dục thế giới quan duy vật biện chứng sẽ giúp cán bộ DTTS nhận thức đúng đắn, vững vàng trước mọi âm mưu chống phá.
4.1. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn Quảng Nam
Thực tiễn Quảng Nam rút ra nhiều bài học quý trong giáo dục thế giới quan duy vật cho cán bộ DTTS. Thứ nhất, cần gắn giáo dục lý luận chính trị với thực tiễn công tác tại cơ sở. Thứ hai, phải phát huy vai trò tiên phong gương mẫu của cán bộ chủ chốt trong học tập và rèn luyện. Thứ ba, công tác giáo dục cần phù hợp với đặc thù văn hóa từng dân tộc thiểu số. Thứ tư, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan Đảng, chính quyền, đoàn thể là yếu tố quyết định thành công. Cuối cùng, việc sơ kết, tổng kết định kỳ giúp rút kinh nghiệm và điều chỉnh kịp thời phương pháp giáo dục.
4.2. Định hướng phát triển đội ngũ cán bộ DTTS trong giai đoạn mới
Giai đoạn tới, Quảng Nam cần xây dựng chiến lược phát triển đội ngũ cán bộ DTTS bài bản và toàn diện. Cần quy hoạch nguồn cán bộ trẻ có trình độ đại học, ưu tiên người dân tộc thiểu số tại chỗ. Việc đào tạo phải gắn với quy hoạch, bố trí sử dụng cán bộ hợp lý. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo từ xa cho cán bộ vùng miền núi. Tăng cường hợp tác đào tạo với các trường chính trị, viện nghiên cứu trong và ngoài tỉnh. Xây dựng cơ chế đánh giá hiệu quả giáo dục thế giới quan duy vật một cách khoa học, khách quan.
