Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng phù hợp việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu mô hình trường đại học định hướng ứng dụng phù hợp với bối cảnh Việt Nam, nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Nhữ Thị Việt Dung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Hương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Đo lường và Đánh giá trong giáo dục
• Đề tài: Nghiên cứu xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng phù hợp Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 1.2. Xu hướng phát triển các mô hình trường đại học trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.3. Tổng quan các nghiên cứu về đại học định hướng ứng dụng
• 1.4. Xu thế phát triển của hệ thống giáo dục đại học trên thế giới
• 1.5. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.6. Một số khái niệm cơ bản về trường đại học
• 1.7. Một số mô hình trường đại học trên thế giới
• 1.8. Hướng tiếp cận nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp thực hiện
• 2.2. Căn cứ xây dựng mô hình trường Đại học Khoa học ứng dụng tại Việt Nam
• 2.3. Cơ sở khoa học
• 2.4. Cơ sở thực tiễn
• 2.5. Các bước xây dựng mô hình
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đề xuất mô hình trường đại học định hướng ứng dụng
• 3.2. Một số mô hình chi tiết
• 3.3. Mô hình tổ chức bộ máy
• 3.4. Mô hình chương trình đào tạo
• 3.5. Mô hình phương pháp giảng dạy và học tập
• 3.6. Mô hình phương pháp kiểm tra đánh giá
• 3.7. Mô hình tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học
• 3.8. Mô hình tổ chức hợp tác với doanh nghiệp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• PHỤ LỤC 1: VÍ DỤ NGÀNH XÂY DỰNG DÂN DỤNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình trường đại học định hướng ứng dụng tại Việt Nam

Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng đang trở thành xu hướng quan trọng trong giáo dục đại học tại Việt Nam. Mô hình này không chỉ đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Các trường đại học định hướng ứng dụng tập trung vào việc phát triển kỹ năng thực tiễn cho sinh viên, giúp họ sẵn sàng hơn khi bước vào thị trường lao động. Theo nghiên cứu của Nhữ Thị Việt Dung (2015), mô hình này đã được áp dụng thành công tại nhiều quốc gia và đang dần được Việt Nam tiếp cận.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của mô hình trường đại học định hướng ứng dụng

Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng (ĐHĐHƯD) là loại hình giáo dục tập trung vào việc trang bị cho sinh viên những kỹ năng và kiến thức thực tiễn. Đặc điểm nổi bật của mô hình này là sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, giúp sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tế công việc. Mô hình này cũng nhấn mạnh vào việc hợp tác với doanh nghiệp để đảm bảo chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế.

1.2. Lợi ích của mô hình trường đại học định hướng ứng dụng

Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng mang lại nhiều lợi ích cho sinh viên và xã hội. Đầu tiên, sinh viên được trang bị kỹ năng thực tiễn, giúp họ tự tin hơn khi tìm kiếm việc làm. Thứ hai, mô hình này cũng giúp các doanh nghiệp có nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường. Cuối cùng, việc áp dụng mô hình này còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học tại Việt Nam.

II. Thách thức trong việc xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng

Mặc dù mô hình trường đại học định hướng ứng dụng mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc triển khai mô hình này tại Việt Nam cũng gặp không ít thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt nguồn lực và cơ sở vật chất. Nhiều trường đại học vẫn chưa đủ điều kiện để áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại. Bên cạnh đó, sự thiếu hụt về sự hợp tác giữa các trường đại học và doanh nghiệp cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều trường đại học tại Việt Nam vẫn còn thiếu thốn về cơ sở vật chất và trang thiết bị giảng dạy. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo và khả năng áp dụng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự đầu tư mạnh mẽ từ cả nhà nước và các tổ chức tư nhân.

2.2. Sự thiếu hụt hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp

Hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp là yếu tố quan trọng để đảm bảo chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều trường đại học vẫn chưa có mối liên hệ chặt chẽ với các doanh nghiệp, dẫn đến việc sinh viên tốt nghiệp không đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động.

III. Phương pháp xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng hiệu quả

Để xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng hiệu quả, cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tiến hành khảo sát nhu cầu của thị trường lao động để điều chỉnh chương trình đào tạo cho phù hợp. Thứ hai, cần tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để tạo ra các chương trình thực tập và đào tạo thực tế cho sinh viên. Cuối cùng, cần đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị giảng dạy.

3.1. Khảo sát nhu cầu thị trường lao động

Khảo sát nhu cầu thị trường lao động là bước đầu tiên và quan trọng trong việc xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng. Việc này giúp các trường đại học hiểu rõ hơn về yêu cầu của doanh nghiệp và điều chỉnh chương trình đào tạo cho phù hợp. Các trường có thể thực hiện khảo sát thông qua các cuộc phỏng vấn, khảo sát trực tuyến hoặc hội thảo.

3.2. Tăng cường hợp tác với doanh nghiệp

Hợp tác với doanh nghiệp không chỉ giúp sinh viên có cơ hội thực tập mà còn giúp trường đại học cập nhật thông tin về nhu cầu thị trường. Các trường có thể ký kết hợp đồng hợp tác với doanh nghiệp để tổ chức các chương trình thực tập, hội thảo và các hoạt động khác nhằm nâng cao kỹ năng cho sinh viên.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình trường đại học định hướng ứng dụng

Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng đã được áp dụng thành công tại nhiều trường đại học trên thế giới và đang dần được triển khai tại Việt Nam. Các trường đại học như Đại học Khoa học Ứng dụng đã áp dụng mô hình này và đạt được nhiều thành công trong việc nâng cao chất lượng đào tạo. Sinh viên tốt nghiệp từ các trường này thường có khả năng tìm việc làm cao hơn và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của doanh nghiệp.

4.1. Các trường đại học áp dụng mô hình thành công

Nhiều trường đại học trên thế giới đã áp dụng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng và đạt được nhiều thành công. Ví dụ, các trường đại học ở Đức và Hà Lan đã có những chương trình đào tạo rất hiệu quả, giúp sinh viên có thể tìm việc làm ngay sau khi tốt nghiệp. Việt Nam cũng có một số trường đang áp dụng mô hình này và đạt được những kết quả tích cực.

4.2. Kết quả nghiên cứu và đánh giá

Nghiên cứu của Nhữ Thị Việt Dung (2015) cho thấy rằng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng không chỉ giúp sinh viên nâng cao kỹ năng mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học tại Việt Nam. Các sinh viên tốt nghiệp từ các trường này thường có khả năng tìm việc làm cao hơn và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của doanh nghiệp.

V. Kết luận và tương lai của mô hình trường đại học định hướng ứng dụng

Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng đang trở thành xu hướng quan trọng trong giáo dục đại học tại Việt Nam. Việc áp dụng mô hình này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển mô hình này để đảm bảo rằng nó phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

5.1. Tương lai của mô hình trường đại học định hướng ứng dụng

Trong tương lai, mô hình trường đại học định hướng ứng dụng sẽ tiếp tục phát triển và mở rộng tại Việt Nam. Các trường đại học cần phải điều chỉnh chương trình đào tạo để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để tạo ra các cơ hội thực tập và việc làm cho sinh viên.

5.2. Đề xuất cho các nhà quản lý giáo dục

Các nhà quản lý giáo dục cần chú trọng đến việc xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng. Cần có các chính sách hỗ trợ và đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy, cũng như tăng cường hợp tác với doanh nghiệp để đảm bảo rằng sinh viên được trang bị đầy đủ kỹ năng và kiến thức cần thiết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục đại học đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế và xã hội hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0. Tại Việt Nam, hệ thống giáo dục đại học đã mở rộng nhanh chóng với hơn 421 trường đại học và cao đẳng, đào tạo trên 2 triệu sinh viên tính đến năm 2013. Tỷ lệ sinh viên trên 10.000 dân tăng từ 162 năm 2001 lên 251 năm 2011, dự kiến đạt 400 trước năm 2020. Tuy nhiên, sự phát triển này đặt ra thách thức về chất lượng và sự phù hợp của mô hình đào tạo với nhu cầu thị trường lao động. Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng (University of Applied Sciences) được xem là giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao năng lực thực tiễn và kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng phù hợp với điều kiện Việt Nam, làm rõ sứ mệnh, đặc trưng, cơ cấu tổ chức, hoạt động và nguồn lực của mô hình này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các trường đại học khoa học ứng dụng trên thế giới và một số trường tại Việt Nam, trong bối cảnh chính sách phân tầng giáo dục đại học theo Luật Giáo dục đại học 2012 và các định hướng phát triển giáo dục đến năm 2020. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý giáo dục và các bên liên quan nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, tăng cường liên kết với thị trường lao động và doanh nghiệp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình giáo dục đại học hiện đại, bao gồm:

• Lý thuyết về mô hình trường đại học: Mô hình khái niệm được sử dụng để phản ánh cấu trúc, chức năng và hoạt động của trường đại học, giúp hiểu và truyền tải các nguyên tắc cơ bản của hệ thống giáo dục đại học (Banks, 2010).

• Mô hình phân tầng giáo dục đại học: Phân loại giáo dục đại học thành ba tầng gồm đại học nghiên cứu, đại học định hướng ứng dụng và đại học định hướng thực hành, dựa trên các tiêu chí về sứ mệnh, chức năng và kết quả đào tạo (Luật Giáo dục đại học 2012).

• Lý thuyết về giáo dục đại học định hướng ứng dụng (Professional Higher Education - PHE): Nhấn mạnh đào tạo theo nhu cầu nghề nghiệp, kết hợp kiến thức lý thuyết với kỹ năng thực hành, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và thị trường lao động (Dự án HAPHE, 2013).

Các khái niệm chính bao gồm: trường đại học nghiên cứu, trường đại học khoa học ứng dụng, giáo dục đại học chuyên nghiệp, mô hình quản lý đại học, và hồ sơ năng lực nghề nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp với thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp:

• Nguồn dữ liệu: Tài liệu nghiên cứu quốc tế và trong nước về mô hình trường đại học định hướng ứng dụng; các văn bản pháp luật như Luật Giáo dục đại học 2012, Nghị quyết 14/2005/NQ-CP; báo cáo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo; kết quả khảo sát, phỏng vấn các nhà quản lý giáo dục và chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục đại học.

• Phương pháp phân tích: Phân tích nội dung tài liệu, tổng hợp kinh nghiệm quốc tế, so sánh các mô hình trường đại học trên thế giới và Việt Nam; phân tích định tính các ý kiến chuyên gia để xây dựng mô hình phù hợp.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2013-2015, bao gồm thu thập tài liệu, khảo sát phỏng vấn, phân tích dữ liệu và đề xuất mô hình.

Cỡ mẫu phỏng vấn gồm các nhà quản lý giáo dục đại học, giảng viên và chuyên gia trong lĩnh vực đo lường và đánh giá giáo dục, nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Vai trò và sứ mệnh của trường đại học định hướng ứng dụng: Trường đại học khoa học ứng dụng tập trung vào đào tạo kỹ năng nghề nghiệp, nghiên cứu ứng dụng và hợp tác với doanh nghiệp. Theo báo cáo, các trường này đảm bảo 70-80% sinh viên được đào tạo theo chương trình nghề nghiệp-ứng dụng, phù hợp với mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao (Nghị quyết 14/2005/NQ-CP).

2. Đặc trưng mô hình đào tạo: Chương trình đào tạo kết hợp kiến thức nền tảng, kiến thức chuyên ngành và kỹ năng nghề nghiệp, với tỷ lệ thực hành chiếm khoảng 2/3 thời lượng học tập, giúp sinh viên phát triển năng lực giải quyết vấn đề thực tế. Ví dụ tại Hà Lan, 2/3 chương trình học là tình huống thực tế và bài tập nhóm dựa trên giải quyết vấn đề.

3. Cơ cấu tổ chức và quản lý: Mô hình tổ chức trường đại học khoa học ứng dụng có cấu trúc linh hoạt, phân cấp rõ ràng từ cấp trường đến khoa và bộ môn, với sự tham gia của doanh nghiệp trong Hội đồng trường và xây dựng chương trình đào tạo. Ở Đức, các trường này có hơn 200 cơ sở, giảng viên có kinh nghiệm thực tiễn trong ngành công nghiệp và doanh nghiệp.

4. Liên kết với doanh nghiệp và thị trường lao động: Trường đại học định hướng ứng dụng có mối quan hệ chặt chẽ với doanh nghiệp vừa và nhỏ (chiếm 99.6% tổng số doanh nghiệp Việt Nam), tạo điều kiện thực tập, nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ. Điều này góp phần nâng cao năng suất lao động và khả năng cạnh tranh của nguồn nhân lực Việt Nam trong khu vực ASEAN.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình trường đại học định hướng ứng dụng phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Việc tập trung vào đào tạo kỹ năng nghề nghiệp và nghiên cứu ứng dụng giúp sinh viên nhanh chóng thích nghi với yêu cầu thực tế của thị trường lao động, giảm khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mô hình này tương đồng với các trường đại học khoa học ứng dụng ở Đức, Hà Lan và Phần Lan, nơi chương trình đào tạo gắn liền với thực tiễn và doanh nghiệp. Tuy nhiên, Việt Nam cần điều chỉnh để phù hợp với đặc thù kinh tế, văn hóa và hệ thống giáo dục hiện tại, đồng thời tăng cường cơ chế quản lý, tài chính và chính sách hỗ trợ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ sinh viên theo học chương trình nghề nghiệp-ứng dụng tại Việt Nam và các nước châu Âu, bảng mô tả cấu trúc tổ chức trường đại học khoa học ứng dụng và sơ đồ mối quan hệ hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện mô hình trường đại học định hướng ứng dụng: Thiết kế mô hình tổng thể bao gồm sứ mệnh, cơ cấu tổ chức, chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy và đánh giá phù hợp với điều kiện Việt Nam. Thời gian thực hiện: 2 năm. Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học.

2. Tăng cường liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp: Phát triển mạng lưới hợp tác, tổ chức thực tập, nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ, đặc biệt với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Mục tiêu tăng tỷ lệ sinh viên thực tập đạt 80% trong 3 năm. Chủ thể: Trường đại học, doanh nghiệp, chính quyền địa phương.

3. Đổi mới chương trình đào tạo theo hướng tích hợp kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp: Áp dụng phương pháp học tập dựa trên giải quyết vấn đề, tăng cường thực hành và kỹ năng mềm. Mục tiêu nâng cao năng lực nghề nghiệp của sinh viên, giảm tỷ lệ thất nghiệp sau tốt nghiệp. Chủ thể: Các khoa, bộ môn, giảng viên.

4. Cải tiến quản lý và chính sách tài chính: Xây dựng cơ chế phân bổ nguồn lực linh hoạt, khuyến khích đầu tư cho nghiên cứu ứng dụng và đào tạo nghề nghiệp. Thời gian thực hiện: 3 năm. Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ quan quản lý nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách giáo dục: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển giáo dục đại học định hướng ứng dụng, phân tầng hệ thống giáo dục đại học phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

2. Ban giám hiệu và nhà quản lý trường đại học: Áp dụng mô hình và giải pháp đề xuất để đổi mới tổ chức, quản lý và nâng cao chất lượng đào tạo, tăng cường liên kết với doanh nghiệp.

3. Giảng viên và chuyên gia giáo dục: Tham khảo các khung lý thuyết, phương pháp đào tạo và đánh giá năng lực nghề nghiệp để cải tiến chương trình giảng dạy, nâng cao hiệu quả đào tạo.

4. Sinh viên và phụ huynh: Hiểu rõ về mô hình đào tạo định hướng ứng dụng, lựa chọn trường đại học phù hợp với nhu cầu phát triển nghề nghiệp và thị trường lao động.

Câu hỏi thường gặp

1. Trường đại học định hướng ứng dụng khác gì so với đại học nghiên cứu?
   Trường đại học định hướng ứng dụng tập trung vào đào tạo kỹ năng nghề nghiệp, nghiên cứu ứng dụng và hợp tác với doanh nghiệp, trong khi đại học nghiên cứu chủ yếu tập trung vào nghiên cứu cơ bản và đào tạo học thuật.

2. Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng có phù hợp với Việt Nam không?
   Theo nghiên cứu, mô hình này rất phù hợp với bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nhu cầu nâng cao năng suất lao động tại Việt Nam, đặc biệt khi doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm tỷ lệ lớn trong nền kinh tế.

3. Làm thế nào để tăng cường liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp?
   Có thể thông qua việc thành lập các hội đồng tư vấn có doanh nghiệp tham gia, tổ chức thực tập, nghiên cứu ứng dụng chung và chuyển giao công nghệ, tạo điều kiện cho sinh viên tiếp cận thực tế.

4. Chương trình đào tạo theo mô hình này có gì đặc biệt?
   Chương trình kết hợp kiến thức nền tảng, chuyên ngành và kỹ năng nghề nghiệp, với tỷ lệ thực hành cao, sử dụng phương pháp học tập dựa trên giải quyết vấn đề và trải nghiệm thực tế.

5. Ai là người nên tham khảo mô hình này?
   Nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý giáo dục, giảng viên, chuyên gia đào tạo, sinh viên và phụ huynh đều có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả giáo dục và lựa chọn phù hợp.

Kết luận

• Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng là giải pháp phù hợp để nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thị trường lao động tại Việt Nam.
• Trường đại học khoa học ứng dụng tập trung vào đào tạo kỹ năng nghề nghiệp, nghiên cứu ứng dụng và hợp tác doanh nghiệp, góp phần phát triển kinh tế - xã hội.
• Cần xây dựng cơ cấu tổ chức, chương trình đào tạo và chính sách quản lý phù hợp với đặc thù Việt Nam.
• Tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả đào tạo và nghiên cứu ứng dụng.
• Đề xuất các bước tiếp theo gồm hoàn thiện mô hình, triển khai thí điểm và đánh giá hiệu quả trong vòng 2-3 năm tới.

Hành động ngay hôm nay để góp phần đổi mới giáo dục đại học Việt Nam theo hướng ứng dụng, nâng cao năng lực nguồn nhân lực cho sự phát triển bền vững của đất nước!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục đại học ngày càng đƣợc xem là động lực mạnh mẽ cho phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội. Giáo dục đại học chuẩn bị lực lƣợng lao động trình độ cao , đem la ̣i cho ho ̣ nhƣ̃ ng kiế n thƣ́c và kỹ năng mà thi trƣơ ̣ ̀ ng lao đô ̣ng cầ n đế n để ho ̣ có thể tham gia vào hê ̣ thố ng sản xuấ t , kinh doanh, dịch vụ và làm việc với chất lƣợng tốt nhất ngay sau khi tốt nghiệp (Phạm Thị Ly, 2014). Nhiệm vụ đó của giáo dục đại học đòi hỏi kết quả của giáo dục đại học phải đƣợc chứng minh trong thị trƣờng lao động.

Mục tiêu này khác với mục tiêu của các trƣờng đại học theo mô hình truyề n thố ng , vì vậy, nó đòi hỏi một cách tiếp cận khác. Giáo dục đại học định hƣớng ứng dụng, giáo dục đại học ứng dụng nghề nghiệp (Vocational education hoặc Professional Higher Education) hay giáo dục đại học định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp (professional oriented higher education - POHE) là một mô hình giáo dục đại học đáp ứng yêu cầu này. Các Trƣờng Đại học Khoa học Ứng dụng (University of Applied Science - ĐHKHƢD) có vai trò đặc biệt đáp ứng những thay đổi này bằng cách điều chỉnh nguồn cung cấp giáo dục của họ theo yêu cầu và nhu cầu của thế giới việc làm. So với các trƣờng đại học truyền thống thì giáo dục mà các trƣờng ĐHKHƢD mang lại sẽ liên ngành hơn và định hƣớng giải quyết vấn đề thực tế hơn.

Thay vì dạy các môn khoa học và học thuật đơn thuần, ĐHKHƢD nhấn mạnh các kiến thức và kĩ năng định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp. Phát triển các năng lực giải quyết vấn đề là một trong những đặc trƣng của các trƣờng này và hiện đang trở thành thƣớc đo chính của giáo dục định hƣớng ứng dụng. Điều này là đặc biệt quan trọng vì sự năng động của xã hội tri thức bao hàm một nhu cầu cho việc cập nhật liên tục và đào tạo lại các lao động tri thức. Các hoạt động chính ở lĩnh vực này là chuyển giao tri thức và ứng dụng tri thức thông qua giáo dục và nghiên cứu.

1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Ngày càng nhiều trƣờng , kể cả các trƣờng đại học nghiên cƣ́u , vâ ̣n dụng nhƣ̃ng ý tƣởng và cách làm của giáo dục định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp, khiế n cho ranh giới giƣ̃a nhƣ̃ng chƣơng triǹ h đào ta ̣o “hàn lâm” và chƣơng trin ̀ h “giáo dục định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp” đang mờ đi. Chƣơng trình đào tạo giáo dục định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp cũng diễn tiến theo hƣớng kết hợp việc rèn luyện kỹ năng chuyên môn với những kỹ năng tổng quát do bản chất của nó là nhằm vào kết quả đầu ra, mà tiêu chuẩn của kết quả đầu ra này đƣợc xây dựng dựa trên hồ sơ năng lực nghề nghiệp trong đó có chứa đựng các kỹ năng tổng quát. Dự án HAPHE (Cách tiếp cận hài hòa với giáo dục đại học ứng dụng nghề nghiệp ở Châu Âu - Harmonising Approaches to Professional Higher Education inEurope) do 11 thành viên đến từ 10 nƣớc Châu Âu thực hiện với mục đích nhằm đƣa ra cách tiếp cận riêng cho loại hình trƣờng đại học này đã xây dựng đƣợc bộ hồ sơ về các trƣờng đại học ứng dụng nghề nghiệp, xác định tiêu chí chất lƣợng và các đặc điểm riêng cho trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp. Trong xu hƣớng phát triển chung của giáo dục đại học trên thế giới, Việt Nam đã kịp thời định hƣớng, phân tầng hệ thống giáo dục đại học Việt Nam thành 3 tầng gồm có đại học định hƣớng nghiên cứu; đại học định hƣớng ứng dụng và đại học định hƣớng thực hành.

Hệ thống giáo dục đại học Việt Nam đang mở rộng rất nhanh chóng. Từ năm 2001 đến năm 2011, tỉ lệ sinh viên tăng hàng năm là 9%. Trong giai đoạn này, trung bình mỗi năm có 8 trƣờng đại học và 12 trƣờng cao đẳng mới đƣợc thành lập, và tỉ lệ sinh viên trên 10.000 dân đã tăng từ 162 năm 2001 lên đến 251 năm 2011. Dự đoán là sẽ lên đến 400 SV trên một vạn dân trƣớc năm 2020.

Tính đến năm 2013 cả nƣớc đã có 421 trƣờng Đại học cao đẳng với số sinh viên đào tạo trên 2 triệu ngƣời, đó là sự nỗ lực to lớn của 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] toàn ngành và xã hội. Tuy nhiên Hệ thống giáo dục đại học Việt Nam tƣơng đối phức tạp, có đại học quốc gia, đại học vùng, đại học nghiên cứu, Viện nghiên cứu, các trƣờng đại học tổng hợp, các trƣờng đại học chuyên ngành, các trƣờng cao đẳng kỹ thuật nghề, các trƣờng cao đẳng sƣ phạm, cao đẳng cộng đồng và trung cấp kỹ thuật. Sự khác nhau giữa những kiểu trƣờng này không phải lúc nào cũng hiển nhiên. Trong khi Việt Nam bƣớc vào quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá thì nhiều nƣớc đã vƣợt qua thời đại cách mạng công nghiệp đi vào thời đại cách mạng thông tin, xây dựng nền kinh tế tri thức và xã hội tri thức.

Khoảng cách về trình độ kinh tế, khoa học và công nghệ giữa nƣớc ta với các nƣớc phát triển trên thế giới kể cả một số nƣớc trong khu vực có xu hƣớng ngày càng mở rộng thêm, một trong những nguyên nhân quan trọng là do chất lƣợng trí tuệ, năng lực sáng tạo và kỹ năng chuyên môn còn bất cập của nguồn nhân lực. Đề án Đổi mới giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2020 ban hành theo Nghị quyết 14/2005/NQ-CP của Chính phủ cũng nêu rõ mục tiêu trƣớc năm 2020 cần đạt đƣợc “70-80% tổng số SV theo học các chương trình nghề nghiệp- ứng dụng”. Luâ ̣t Giáo du ̣c Đa ̣i ho ̣c (GDĐH) ban hành năm 2012 đã xác đinh ̣ rõ hê ̣ thố ng giáo dục đại học Viê ̣t Nam sẽ đƣơ ̣c phân tầ ng theo sƣ́ mạng, bao gồ m các trƣờng nghiên cƣ́u , ứng dụng, và thực hành. Trong Quy hoạch Tổng thể Hệ thống Giáo dục Việt Nam đế n năm 2020 giáo dục đại học Việt Nam đạt khoảng 256 sinh viên/1 vạn dân; khoảng 70% - 80% sinh viên đại học đƣợc đào tạo theo các chƣơng trình nghề nghiệp - ứng dụng và khoảng 30% - 20% sinh viên đƣợc đào tạo theo các chƣơng trình nghiên cứu.

Giáo dục đại học gắn kết chặt chẽ với chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, nhu cầu nhân lực trình độ cao của đất nƣớc, xu thế phát triển của khoa học, công nghệ và yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học Việt Nam đến năm 2020. Để thực hiện mục tiêu này, các 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trƣờng đại học phải gắn kết chặt chẽ hơn với thế giới việc làm (world of work) để tạo ra những sinh viên có năng lực mà thị trƣờng lao động đòi hỏi. Điều này làm xuất hiện nhu cầu cần phải xây dựng mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp phù hợp với điều kiện Việt Nam. Đặc biệt phù hợp với Việt Nam trong giai đoạn hiện tại , là lúc mà nhu cầu cấp bách nhấ t là nâng cao năng suấ t lao đô ̣ng của ngƣời dân.

Với mong muốn nghiên cứu để xác định rõ bản chất và xây dựng mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng phù hợp điều kiện Việt Nam, tác giả chọn đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng phù hợp Việt Nam”. Mục đích nghiên cứu Từ hiện trạng cấu trúc hệ thống giáo dục đại học Việt Nam hiện nay, trên cơ sở khoa học và thực tiễn kinh nghiệm xây dựng mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng thành công trên thế giới, nghiên cứu thực hiện xây dựng và đề xuất mô hình phù hợp cho Việt Nam, làm rõ các sứ mệnh, đặc trƣng, cơ cấu tổ chức, hoạt động và nguồn lực của mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng nhằm thực hiện sự phân tầng các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam nhƣ quy định tại Luật Giáo dục đại học năm 2012. Ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn Đề tài sẽ xây dựng một mô hình tổng thể về trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng, các đặc trƣng riêng của nó để phân biệt nó với các trƣờng đại học nghiên cứu và đại học thực hành phù hợp với điều kiện Việt Nam. Kết quả nghiên cứu sẽ là một nguồn tài liệu tham khảo cho các nhà hoạch định chính sách, các nhà nghiên cứu trong các lĩnh vực liên quan, các nhà quản lý của trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng, các phụ huynh, học sinh tìm hiểu và nghiên cứu để từ đó đƣa ra những quyết định lựa chọn tƣơng lai nghề nghiệp của mình.

4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu là mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng; Khách thể nghiên cứu: các trƣờng đại học theo định hƣớng khoa học ứng dụng ở Việt Nam và trên thế giới; cơ cấu nghề nghiệp trong xã hội Việt Nam hiện nay, các mô tả, đặc trƣng chung nhất về các công việc/nhóm công việc trong xã hội Việt Nam, hồ sơ năng lực nghề nghiệp; định hƣớng, chính sách của chính phủ về giáo dục đại học trong tƣơng lại. Câu hỏi nghiên cứu Mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng nào phù hợp với Việt Nam? 6. Phƣơng pháp nghiên cứu Trong nghiên cứu này, tác giả sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính, chủ yếu là phƣơng pháp đọc, phân tích tài liệu, tổng hợp kinh nghiệm.

Bên cạnh đó, tác giả sẽ sử dụng phƣơng pháp điều tra phỏng vấn lấy ý kiến của các nhà quản lý giáo dục và các chuyên gia giáo dục. Phạm vi nghiên cứu Trong khuôn khổ luận văn thạc sỹ, tác giả chỉ nghiên cứu đặc trƣng các mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng trên thế giới và một số trƣờng đã đƣợc công nhận ở Việt Nam từ đó đề xuất mô hình trƣờng phù hợp với điều kiện Việt Nam. 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 - TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan nghiên cứu 1.

Xu hƣớng phát triển các mô hình trƣờng đại học trên thế giới và ở Việt Nam Mô hình các trƣờng đại học trên thế giới hiện nay là sự kế thừa và phát triển lẫn nhau bắt đầu từ các “cơ sở học tập bậc cao thời cổ đại”, trải qua thời kỳ Trung Cổ, thời Cận đại cho tới ngày nay.