Luận văn thạc sĩ xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở xã quang minh huyện gia lộc tỉnh hải dương

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại xã Quang Minh, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương, đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Mạc Thị Thiêm
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Duy Thiệu
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương
• Chuyên ngành: Quản lý văn hóa
• Đề tài: Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở xã Quang Minh, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: KHÁI QUÁT VỀ XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ VÀ TỔNG QUAN XÃ QUANG MINH, HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG
• 1.1. Khái quát về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở
• 1.1.1. Một số khái niệm
• 1.1.2. Thành tố của đời sống văn hóa cơ sở
• 1.1.3. Nội dung xây dựng đời sống văn hóa cơ sở
• 1.2. Các văn bản chỉ đạo, quản lý về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở
• 1.2.1. Quan điểm của Đảng về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở
• 1.2.2. Các văn bản quản lý nhà nước về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở
• 1.3. Tổng quan về xã Quang Minh
• 1.3.1. Lịch sử hình thành
• 1.3.2. Đặc điểm về vị trí địa lý
• 1.3.3. Đặc điểm về kinh tế, văn hóa - xã hội
• 1.4. Vai trò của công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở đối với chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội ở xã Quang Minh
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ Ở XÃ QUANG MINH, HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG
• 2.1. Chủ thể xây dựng đời sống văn hóa cơ sở
• 2.1.1. Chủ thể nhà nước
• 2.1.2. Chủ thể cộng đồng
• 2.1.3. Cơ chế phối hợp
• 2.2. Thực trạng công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở xã Quang Minh
• 2.2.1. Công tác chỉ đạo, hướng dẫn, tuyên truyền
• 2.2.2. Công tác lập kế hoạch, quy hoạch
• 2.2.3. Xây dựng nếp sống văn minh, môi trường văn hóa
• 2.2.4. Tổ chức phong trào xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa, người tốt, việc tốt
• 2.2.5. Xây dựng và nâng cao chất lượng hoạt động ở các thiết chế văn hóa
• 2.2.6. Công tác thanh tra, kiểm tra, thi đua khen thưởng
• 2.3. Đánh giá chung
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những hạn chế, yếu kém
• 2.3.3. Những vấn đề đặt ra
• 3. Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ Ở XÃ QUANG MINH, HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Những yếu tố tác động đến xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở xã Quang Minh
• 3.1.1. Tác động tích cực
• 3.1.2. Tác động tiêu cực
• 3.2. Phương hướng, mục tiêu xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở xã Quang Minh
• 3.2.1. Phương hướng
• 3.3. Các nhóm giải pháp
• 3.3.1. Nhóm giải pháp nâng cao nhận thức, đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền
• 3.3.2. Nhóm giải pháp đối với chủ thể quản lý nhà nước
• 3.3.3. Nhóm giải pháp đối với cộng đồng
• 3.3.4. Nhóm giải pháp về cơ chế phối hợp giữa chủ thể quản lý nhà nước và cộng đồng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và bối cảnh nghiên cứu

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại xã Quang Minh, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương. Nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng đời sống văn hóa tại địa phương. Xã Quang Minh là một trong 22 xã của huyện Gia Lộc, với sự phát triển kinh tế và xã hội đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở vẫn còn nhiều thách thức, đòi hỏi sự quan tâm và đầu tư từ các cấp chính quyền và cộng đồng.

1.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích chính của luận văn thạc sĩ là đánh giá thực trạng xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại xã Quang Minh và đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả công tác này. Nghiên cứu cũng nhằm hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến đời sống văn hóa cơ sở, từ đó làm cơ sở cho việc thực hiện các chính sách văn hóa tại địa phương.

1.2. Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào xã Quang Minh, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2017. Đây là giai đoạn xã đã hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới và đang triển khai các chính sách phát triển văn hóa. Nội dung nghiên cứu bao gồm các hoạt động như xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa, làng văn hóa, và nâng cao chất lượng các thiết chế văn hóa.

II. Thực trạng xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại xã Quang Minh

Xã Quang Minh đã đạt được nhiều thành tựu trong việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, đặc biệt là trong việc thực hiện phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế như công tác quản lý chưa hiệu quả, nhận thức của một bộ phận dân cư còn lệch lạc, và hệ thống cơ sở vật chất chưa đáp ứng được yêu cầu. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, môi trường văn hóa tại xã còn nhiều diễn biến phức tạp, đòi hỏi sự quan tâm và giải pháp kịp thời.

2.1. Kết quả đạt được

Xã Quang Minh đã đạt được nhiều thành tựu trong việc xây dựng gia đình văn hóa và làng văn hóa. Các hoạt động văn hóa, thể thao được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân. Ngoài ra, xã cũng đã đầu tư xây dựng và nâng cấp các thiết chế văn hóa như nhà văn hóa, sân thể thao, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động cộng đồng.

2.2. Hạn chế và thách thức

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, xã Quang Minh vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Công tác quản lý còn nhiều bất cập, nhận thức của một bộ phận dân cư còn lệch lạc, và hệ thống cơ sở vật chất chưa đáp ứng được yêu cầu. Ngoài ra, môi trường văn hóa còn nhiều diễn biến phức tạp, đòi hỏi sự quan tâm và giải pháp kịp thời từ các cấp chính quyền.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa cơ sở

Để nâng cao chất lượng xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại xã Quang Minh, nghiên cứu đề xuất các giải pháp như nâng cao nhận thức của người dân, tăng cường công tác tuyên truyền, và cải thiện cơ chế phối hợp giữa các chủ thể quản lý nhà nước và cộng đồng. Các giải pháp này nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của đời sống văn hóa tại địa phương, đồng thời góp phần thực hiện hiệu quả các chính sách văn hóa của Đảng và Nhà nước.

3.1. Giải pháp nâng cao nhận thức

Một trong những giải pháp quan trọng là nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của đời sống văn hóa cơ sở. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để người dân hiểu rõ hơn về các giá trị văn hóa truyền thống và hiện đại, từ đó tham gia tích cực vào các hoạt động văn hóa tại địa phương.

3.2. Giải pháp cải thiện cơ chế phối hợp

Cải thiện cơ chế phối hợp giữa các chủ thể quản lý nhà nước và cộng đồng là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Cần xây dựng các cơ chế hợp tác chặt chẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các chính sách văn hóa tại địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Xã Quang Minh, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương là địa bàn nông thôn đang trong quá trình chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình kinh tế thương mại - dịch vụ gắn với thị tứ, sở hữu diện tích tự nhiên 3,96 km2 cùng dân số 5.313 người (mật độ dân số đạt 1.355 người/km2, lực lượng lao động chiếm 65% tổng dân số). Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới mang lại nhiều khởi sắc về kinh tế, song cũng đặt ra nhiều thách thức lớn đối với công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài là phân tích thực trạng công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, chỉ ra những mâu thuẫn giữa nhu cầu thụ hưởng văn hóa ngày càng cao của nhân dân với sự thiếu đồng bộ của hệ thống thiết chế và những biến đổi trong lối sống, môi trường xã hội.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở; khảo sát, đánh giá toàn diện hiện trạng triển khai các phong trào văn hóa tại địa phương giai đoạn 2010 - 2017; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi nhằm nâng cao chất lượng đời sống văn hóa cơ sở trên địa bàn xã giai đoạn 2018 - 2020 và tầm nhìn đến 2030. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ 5 thôn của xã Quang Minh gồm: Hậu Bổng, Đông Hào, Đỗ Xuyên, Đông Cầu và Minh Tân. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp nâng tỷ lệ gia đình văn hóa bền vững, chuẩn hóa hệ thống thiết chế văn hóa thể thao cơ sở, bảo tồn hiệu quả di tích lịch sử cấp quốc gia đình Hậu Bổng (xếp hạng năm 2001) và nâng cao chỉ số thụ hưởng tinh thần cho hơn 5.300 cư dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết quản lý văn hóa hiện đại kết hợp với quan điểm chỉ đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam về xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trọng tâm là Nghị quyết Trung ương 5 Khóa VIII và Nghị quyết Trung ương 9 Khóa XI. Đồng thời, đề tài tiếp cận lý thuyết cấu trúc - chức năng xã hội và lý thuyết xã hội hóa hoạt động văn hóa để xem xét sự tương tác giữa các chủ thể quản lý và cộng đồng thụ hưởng.

Khung lý thuyết của luận văn xoay quanh 4 khái niệm và phạm trù cốt lõi:

• Đời sống văn hóa cơ sở: Phức hợp các hoạt động sáng tạo, phổ biến, bảo tồn và thụ hưởng các giá trị văn hóa vật chất, tinh thần của cộng đồng dân cư tại địa bàn cấp xã, thôn nhằm hoàn thiện nhân cách con người theo chuẩn mực chân - thiện - mỹ.
• Thiết chế văn hóa: Chỉnh thể tập hợp cơ sở vật chất, nhân lực, quy chế và kinh phí vận hành (như nhà văn hóa, sân thể thao, thư viện) làm cầu nối tổ chức hoạt động văn hóa cộng đồng.
• Chủ thể văn hóa: Mối quan hệ tương hỗ giữa chủ thể quản lý nhà nước (Đảng ủy, HĐND, UBND, Phòng Văn hóa và Thông tin) và chủ thể cộng đồng (các tầng lớp nhân dân, dòng họ, ban vận động thôn).
• Hệ thống danh hiệu văn hóa: Các chuẩn mực đánh giá gồm Gia đình văn hóa, Làng văn hóa, nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội.

Phương pháp nghiên cứu

• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Tác giả tiến hành khảo sát thực địa với cỡ mẫu 220 phiếu hỏi định lượng, phân bổ ngẫu nhiên theo tỷ lệ tại 5/5 thôn của xã Quang Minh. Mỗi phiếu điều tra thu thập 15 trường thông tin chi tiết. Bên cạnh đó, tác giả thực hiện phỏng vấn sâu đối với 4 nhóm đối tượng: cán bộ quản lý cấp xã/thôn, người cao tuổi trên 60 tuổi (tìm hiểu văn hóa truyền thống), người trung niên từ 40 đến 59 tuổi (đánh giá chuyển biến sinh hoạt văn hóa) và thanh niên từ 18 đến 39 tuổi (khảo sát thị hiếu văn hóa mới).
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp được trích xuất từ 220 bảng hỏi và biên bản phỏng vấn thực địa. Dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2010 - 2017 của UBND huyện Gia Lộc, Chi cục Thống kê huyện, Đảng ủy - UBND xã Quang Minh cùng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như Quyết định 581/QĐ-TTg, Quyết định 2164/QĐ-TTg, Thông tư 06/2011/TT-BVHTTDL và Đề án 04-ĐA/HU của Huyện ủy Gia Lộc.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh đối chiếu và điền dã dân tộc học. Việc kết hợp phương pháp định lượng và định tính giúp đo lường chính xác các chỉ số văn hóa, đối chiếu sự phù hợp giữa thực tế hạ tầng với tiêu chuẩn quy định (như chuẩn diện tích sân thể thao thôn tối thiểu 360m2 và sân vận động xã 8.000m2), đảm bảo kết quả phân tích có độ tin cậy và tính khách quan cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Thứ nhất, phong trào xây dựng danh hiệu văn hóa đạt độ phủ rộng khắp: Đến năm 2017, toàn xã có 5/5 thôn (đạt tỷ lệ 100%) được công nhận danh hiệu Làng văn hóa. Tỷ lệ gia đình đạt chuẩn Gia đình văn hóa duy trì ở mức cao từ 88% đến trên 92% trong giai đoạn 2010 - 2017, phản ánh sự đồng thuận và hưởng ứng tích cực của cộng đồng dân cư.
• Thứ hai, thành tựu giáo dục và khuyến học trở thành điểm sáng của toàn huyện: Xã có 3 trường học đạt chuẩn tiên tiến, trong đó trường Trung học cơ sở xếp thứ 1 trên tổng số 24 trường toàn huyện Gia Lộc, trường Tiểu học xếp thứ 3 trên 23 trường. Tỷ lệ học sinh thi đỗ vào các trường Trung học phổ thông công lập đạt 58,3% (đứng thứ 2 toàn huyện). Quỹ khuyến học toàn xã và các dòng họ tiêu biểu (họ Hồ, họ Phạm Đình, họ Phạm Văn) đã huy động được nguồn lực trên 91 triệu đồng để hỗ trợ tài năng trẻ.
• Thứ ba, hạ tầng thiết chế văn hóa được mở rộng nhưng chưa hoàn toàn đồng bộ: 100% các thôn đã xây dựng nhà văn hóa gắn với điểm sinh hoạt cộng đồng. Tuy nhiên, qua điều tra thực tế, diện tích sân thể thao tại một số thôn chưa đạt chỉ tiêu 360m2 theo Đề án 04-ĐA/HU, trang thiết bị âm thanh và đầu sách phục vụ người dân còn hạn chế.
• Thứ tư, thực hiện nếp sống văn minh có nhiều tiến bộ nhưng còn tồn tại tập quán cũ: Trên 80% đám cưới thực hiện tốt việc không hút thuốc lá, không phô trương lãng phí. Ngược lại, trong việc tang giai đoạn 2015 - 2017, hình thức hỏa táng dù được khuyến khích nhưng tỷ lệ thực hiện vẫn còn thấp so với mặt bằng chung của khu vực đô thị, tập quán hung táng và địa táng truyền thống vẫn chiếm ưu thế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những kết quả đạt được xuất phát từ sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng bộ xã Quang Minh với 247 đảng viên, sự phối hợp đồng bộ giữa Ban chỉ đạo xã với Ban vận động 5 thôn và nguồn lực dồi dào từ 3.461 lao động địa phương. Bên cạnh đó, truyền thống gắn kết dòng họ và tinh thần tương thân tương ái của vùng quê đồng bằng sông Hồng đã tạo nền tảng vững chắc cho việc giữ gìn thuần phong mỹ tục.

Tuy nhiên, những hạn chế về thiết chế văn hóa và nếp sống bắt nguồn từ nguồn kinh phí đầu tư công còn eo hẹp, công tác quy hoạch quỹ đất văn hóa gặp nhiều khó khăn do mật độ dân số cao (1.355 người/km2). So sánh với các nghiên cứu tương tự tại các xã thuần nông lân cận, Quang Minh có tốc độ phát triển thương mại nhanh hơn, song áp lực đô thị hóa cũng khiến môi trường văn hóa dễ bị xâm hại bởi lối sống thực dụng và tình trạng xả rác thải sinh hoạt. Để minh họa trực quan, các dữ liệu nghiên cứu có thể được thể hiện qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ gia đình văn hóa qua các giai đoạn từ năm 2010 đến 2017, kết hợp với bảng ma trận đối chiếu mức độ đạt chuẩn diện tích thiết chế văn hóa thể thao tại 5 thôn nhằm nhận diện rõ các khoảng trống hạ tầng cần ưu tiên đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

• Nâng cao nhận thức và đổi mới công tác tuyên truyền: Tăng cường tổ chức các đợt phổ biến pháp luật, tập huấn chuyên môn nghiệp vụ cho 100% cán bộ văn hóa xã và trưởng ban vận động các thôn trước năm 2020. Ứng dụng hệ thống truyền thanh cơ sở và nền tảng số để phổ biến tiêu chí nếp sống văn minh đến hơn 5.300 người dân. Chủ thể thực hiện: Ban Tuyên giáo Đảng ủy, UBND xã Quang Minh phối hợp Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Gia Lộc.
• Hoàn thiện quy hoạch và nâng cấp cơ sở vật chất thiết chế văn hóa: Mở rộng diện tích sân thể thao tại 5/5 thôn đạt chuẩn tối thiểu từ 360m2 trở lên và xúc tiến xây dựng sân vận động trung tâm xã đạt diện tích 8.000m2 theo mục tiêu của Đề án 04-ĐA/HU trong giai đoạn 2018 - 2022. Bổ sung trang thiết bị âm thanh, ánh sáng, dụng cụ thể thao ngoài trời và tủ sách pháp luật cho các nhà văn hóa thôn. Chủ thể thực hiện: UBND xã Quang Minh và Ban quản lý các thôn.
• Đẩy mạnh xã hội hóa và huy động nguồn lực cộng đồng: Khuyến khích nhân dân, các doanh nghiệp đóng trên địa bàn và con em xa quê tài trợ kinh phí xây dựng các công trình công cộng; phấn đấu nâng quy mô Quỹ khuyến học toàn xã vượt mốc 150 triệu đồng vào năm 2021; bảo tồn và phát huy giá trị di tích quốc gia đình Hậu Bổng thành không gian giáo dục truyền thống lịch sử. Chủ thể thực hiện: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã Quang Minh và Hội đồng các dòng họ.
• Hoàn thiện hương ước, quy ước gắn với kiểm tra, giám sát: Rà soát, sửa đổi quy ước tại 5/5 thôn phù hợp với điều kiện mới; đưa chỉ tiêu tỷ lệ hỏa táng đạt trên 40% vào quy ước bình xét làng văn hóa; duy trì tỷ lệ gia đình văn hóa thực chất đạt trên 92% đến năm 2025; tổ chức kiểm tra, khen thưởng định kỳ hàng năm. Chủ thể thực hiện: Ban Chỉ đạo phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa xã Quang Minh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý nhà nước và chính quyền cơ sở: Lãnh đạo UBND cấp xã, công chức văn hóa - xã hội, Phòng Văn hóa và Thông tin cấp huyện tại 22 xã, thị trấn của huyện Gia Lộc và các địa bàn lân cận có thể sử dụng luận văn làm tài liệu hướng dẫn thực tế để lập quy hoạch thiết chế văn hóa, xây dựng quy ước thôn làng và quản lý các phong tràu văn hóa trong chương trình Nông thôn mới nâng cao.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý văn hóa: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo chuyên sâu với phương pháp luận chặt chẽ, hệ thống chỉ số đánh giá thực chứng từ 220 mẫu khảo sát và cách tiếp cận đa chiều về văn hóa nông thôn đồng bằng Bắc Bộ.
• Ban chỉ đạo phong trào văn hóa các cấp: Tham khảo các bài học kinh nghiệm trong việc phát huy vai trò hạt nhân của dòng họ, lồng ghép phong trào khuyến học và xử lý bài toán dung hòa giữa bảo tồn di tích lịch sử cấp quốc gia với quá trình thương mại hóa nông thôn.
• Ban tự quản thôn, chi hội đoàn thể và người làm công tác cộng đồng: Vận dụng trực tiếp các giải pháp vận động nhân dân bài trừ hủ tục trong việc cưới, việc tang, phương thức xây dựng mô hình câu lạc bộ thể thao, văn nghệ tự quản tại nhà văn hóa thôn.

Câu hỏi thường gặp

• Luận văn giải quyết vấn đề cốt lõi nào trong xây dựng đời sống văn hóa tại xã Quang Minh? Nghiên cứu tập trung tháo gỡ điểm nghẽn giữa tốc độ phát triển kinh tế thương mại với việc bảo tồn bản sắc và nâng cao chất lượng thiết chế văn hóa. Bằng việc khảo sát thực địa tại 5 thôn, luận văn chỉ ra thực trạng thiếu hụt diện tích sân thể thao theo tiêu chuẩn 360m2, từ đó đề xuất cơ chế xã hội hóa đồng bộ để giải quyết bài toán hạ tầng và nâng cao nếp sống văn minh.

• Cỡ mẫu và nguồn dữ liệu của nghiên cứu có đảm bảo tính đại diện khoa học không? Nghiên cứu đạt độ tin cậy khoa học cao nhờ tích hợp 220 phiếu khảo sát định lượng phân bổ ngẫu nhiên trên 5/5 thôn cùng các cuộc phỏng vấn sâu 4 nhóm thế hệ. Nguồn dữ liệu sơ cấp này được kiểm chứng chéo với số liệu thống kê chính thức giai đoạn 2010 - 2017 của Chi cục Thống kê huyện Gia Lộc và các báo cáo tổng kết thực tế của UBND xã Quang Minh.

• Yếu tố nào tạo nên bước đột phá về văn hóa - xã hội tại xã Quang Minh giai đoạn 2010 - 2017? Điểm sáng nổi bật nhất là phong trào khuyến học gắn liền với truyền thống dòng họ và sự nghiệp giáo dục. Xã có trường Trung học cơ sở dẫn đầu toàn huyện (xếp thứ 1 trên 24 trường), tỷ lệ học sinh đỗ cấp ba đạt 58,3%, cùng nguồn quỹ khuyến học trên 91 triệu đồng từ các dòng họ tiêu biểu như họ Hồ, họ Phạm Đình, tạo nền tảng dân trí vững chắc cho văn hóa cơ sở.

• Tác giả đề xuất giải pháp gì đối với việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới và việc tang? Luận văn đề xuất bổ sung chỉ tiêu hỏa táng và tiết kiệm văn minh vào quy ước 5 thôn có chế tài cụ thể, phấn đấu nâng tỷ lệ hỏa táng lên trên 40% đến năm 2025. Giải pháp nhấn mạnh trách nhiệm nêu gương của 247 đảng viên và lồng ghép nội dung giáo dục nếp sống vào các buổi sinh hoạt thường kỳ của các đoàn thể và câu lạc bộ văn hóa.

• Kết quả nghiên cứu có thể nhân rộng sang các địa phương khác thuộc đồng bằng sông Hồng không? Mô hình quản lý và các nhóm giải pháp của luận văn hoàn toàn có khả năng ứng dụng cho 22 xã, thị trấn thuộc huyện Gia Lộc cũng như các địa phương đồng bằng Bắc Bộ có điều kiện tương đồng. Đặc biệt là kinh nghiệm kết hợp bảo tồn di tích quốc gia đình Hậu Bổng với phát triển nghề truyền thống và nâng cao tiêu chí văn hóa Nông thôn mới.

Kết luận

• Hệ thống hóa sâu sắc khung lý thuyết về quản lý văn hóa cơ sở và vai trò của các thiết chế văn hóa trong quá trình phát triển bền vững nông thôn.
• Đánh giá thực chứng hiện trạng đời sống văn hóa tại 5 thôn thuộc xã Quang Minh giai đoạn 2010 - 2017 thông qua điều tra 220 mẫu khảo sát và phỏng vấn chuyên sâu.
• Ghi nhận những thành tựu vượt bậc với 100% làng đạt danh hiệu Làng văn hóa, quỹ khuyến học trên 91 triệu đồng và hệ thống trường học đứng top đầu huyện Gia Lộc.
• Nhận diện thẳng thắn các tồn tại về hạ tầng sân thể thao chưa đạt chuẩn 360m2, tỷ lệ hỏa táng việc tang còn thấp và tác động tiêu cực của lối sống thị trường.
• Xác lập hệ thống 4 nhóm giải pháp toàn diện về quản lý, quy hoạch hạ tầng, xã hội hóa nguồn lực và hoàn thiện quy ước cho giai đoạn 2018 - 2020, định hướng 2030.

Đóng góp chính của luận văn là cung cấp bức tranh thực tiễn sinh động và luận cứ khoa học chuẩn xác phục vụ trực tiếp cho công tác hoạch định chính sách phát triển văn hóa tại địa phương. Để triển khai hiệu quả các kết quả nghiên cứu, chính quyền xã cần khẩn trương đưa các chỉ tiêu về quy hoạch quỹ đất thiết chế văn hóa và sửa đổi quy ước nếp sống văn minh vào Nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2020 - 2025. Hãy tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để tiếp cận chi tiết hệ thống bảng biểu, dữ liệu khảo sát và các mô hình quản lý văn hóa cơ sở ứng dụng thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT VỀ XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ VÀ TỔNG QUAN XÃ QUANG MINH, HUYỆN GIA LỘC, TỈNH HẢI DƯƠNG 1. Khái quát về xây dựng đời sống văn hóa cơ sở 1. Một số khái niệm 1. Đời sống văn hóa cơ sở Khái niệm “Đời sống văn hóa” với tư cách là một thuật ngữ khoa học ra đời vào thế kỷ XX và hiện nay sử dụng khá phổ biến trên sách, báo, văn kiện của Đảng, Nhà nước và các phương tiện truyền thông.

Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một định nghĩa nào thật hoàn chỉnh về thuật ngữ này. Do đó, trong bản luận văn này, tác giả chỉ tập trung vào hai khái niệm chính: “đời sống” và “văn hóa”. Trước hết về khái niệm “đời sống” theo Từ điển bách khoa mở được hiểu là phương tiện để sống, lối sống của cá nhân hay tập thể (đời sống xa hoa, đời sống cần kiệm. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh hết sức coi trọng vấn đề văn hóa, coi văn hóa là động lực tinh thần cho cuộc cách mạng.

Người cho rằng: Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa” [39, tr. Văn hóa theo quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh là toàn bộ hoạt động của con người và những gì mà các hoạt động ấy sáng tạo ra. Bản chất của văn hóa có tính nhân văn và tính xã hội.

Văn hóa là một thực thể sống của con người. Người ta có thể nhìn thấy, nghe thấy, sờ thấy và cảm nhận 12 thấy bằng những cách khác nhau đặt trong một nền văn hóa, một thời đại văn hóa, một giá trị văn hóa cụ thể được con người tạo ra. Dù là văn hóa vật chất hay văn hóa tinh thần cũng đều là sản phẩm trực tiếp hay gián tiếp của con người, do con người sáng tạo ra vì mục đích tồn tại và hưởng thụ. Theo tác giả Trần Ngọc Thêm trong cuốn Cơ sở văn hóa Việt Nam, ông cho rằng: “Văn hóa là các giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy từ quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội” [47, tr.

Đơn vị cơ sở là hình thức tổ chức cơ bản của văn hóa. Đó là những cộng đồng dân cư liên kết với nhau trong các sinh hoạt vật chất và tinh thần diễn ra trong đời sống hàng ngày của nhân dân [67, tr. Mỗi cộng đồng dân cư sống cố định và hình thành một tổ chức hành chính (xã, phường, trường học, bệnh viện) hay một cộng đồng nhỏ hơn (gia đình, tổ dân phố, khu dân cư.) đều có thể được xem là đơn vị văn hóa cơ sở. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI đã nhấn mạnh đến việc triển khai thực hiện xây dựng đời sống văn hóa ngay từ cấp cơ sở: “Nâng cao chất lượng phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa; xây dựng xã, phường, khu phố, thôn, bản đoàn kết, dân chủ, kỷ cương, văn minh, lành mạnh” [30, tr.

Khi xem xét văn hóa cần gắn với những điều kiện không gian xác định vì văn hóa chịu sự chi phối của điều kiện kinh tế, môi trường, xã hội và văn hóa cũng tác động ngược trở lại những yếu tố trên. Đối với ĐSVH cũng vậy, luôn diễn ra trong một không gian dân cư nhất định.