Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Cơ Sở Tại Xã Đại Hưng, Huyện Mỹ Đức, Thành Phố Hà Nội

Luận văn thạc sĩ phân tích xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại xã Đại Hưng, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội, góp phần phát triển cộng đồng.

• Tác giả: Hà Thị Thu Thùy
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Hữu Thức
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương
• Chuyên ngành: Quản lý văn hóa
• Đề tài: Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Cơ Sở Tại Xã Đại Hưng, Huyện Mỹ Đức, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Cơ Sở Hiện Nay

Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, bắt đầu từ Đại hội V (1981). Chủ trương này mang ý nghĩa chiến lược và giá trị thực tiễn trong việc xây dựng văn hóa, lối sống, và nhân cách con người, phù hợp với công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thực tế cho thấy, nơi nào cấp ủy, chính quyền quan tâm đến xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, nơi đó tạo ra môi trường văn hóa lành mạnh, gắn bó, nghĩa tình, góp phần nâng cao mức sống và tạo cuộc sống hạnh phúc. Đứng trước xu thế toàn cầu hóa, văn hóa càng trở nên quan trọng. Sự tiến bộ hay lạc hậu của một quốc gia phụ thuộc vào cách quan điểm văn hóa được nhận thức và vận dụng trong phát triển mọi mặt của đời sống xã hội. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương 5 khóa VIII khẳng định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần, là mục tiêu và động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội”.

1.1. Khái niệm Đời Sống Văn Hóa và Văn Hóa Cơ Sở

Đời sống văn hóa là một bộ phận của đời sống xã hội, bao gồm các hoạt động sống của con người nhằm đáp ứng nhu cầu vật chất và tinh thần. Nhu cầu vật chất giúp con người tồn tại, còn nhu cầu tinh thần giúp con người tồn tại như một sinh thể xã hội, tức là một nhân cách văn hóa. Văn hóa cơ sở là tổng thể các hoạt động văn hóa diễn ra ở cộng đồng dân cư, thôn, xóm, tổ dân phố, nơi trực tiếp sản xuất và tái tạo ra các giá trị văn hóa, tinh thần. Nó bao gồm các phong tục, tập quán, lễ hội, tín ngưỡng, văn nghệ dân gian, và các hoạt động thể dục thể thao, góp phần xây dựng nếp sống văn minh.

1.2. Vai Trò của Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa ở Xã Đại Hưng

Việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của xã Đại Hưng. Nó góp phần ổn định chính trị - xã hội, thúc đẩy sự phát triển kinh tế, xây dựng con người và môi trường văn hóa lành mạnh. Theo tài liệu gốc, "nơi nào cấp ủy, chính quyền quan tâm đến xây dựng đời sống văn hóa cơ sở thì nơi ấy tạo được môi trường văn hóa lành mạnh, con người sống với nhau gắn bó, nghĩa tình, góp phần nâng cao mức sống, tạo được cuộc sống vui tươi, hạnh phúc." Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi xã hội đang đối mặt với nhiều thách thức về đạo đức và lối sống.

II. Thực Trạng Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa Tại Xã Đại Hưng

Những năm gần đây, bên cạnh những thành tựu về kinh tế, văn hóa, xã hội của nhân dân xã Đại Hưng, công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở còn nhiều bất cập. Sự gia tăng các tệ nạn xã hội, sự băng hoại đạo đức về lối sống của một bộ phận nhân dân, đặc biệt là lớp thanh niên trẻ, là những vấn đề đáng lo ngại. Một số người dân nhận thức về vấn đề xây dựng văn hóa ở cơ sở chưa đầy đủ, dẫn đến các hành vi ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục. Cần có sự nghiên cứu sâu cả về lý luận và thực tiễn để công tác chỉ đạo xây dựng đời sống văn hóa cơ sở tại xã Đại Hưng đạt hiệu quả cao.

2.1. Các Chủ Thể Quản Lý Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa

Các chủ thể quản lý xây dựng đời sống văn hóa ở xã Đại Hưng bao gồm: Đảng ủy xã Đại Hưng, Ủy ban nhân dân xã Đại Hưng, Hội đồng nhân dân xã Đại Hưng, Mặt trận Tổ quốc xã Đại Hưng, các tổ chức đoàn thể và người dân. UBND xã đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai và ban hành các văn bản quản lý, tổ chức các phong trào văn hóa, xây dựng nếp sống văn hóa, môi trường văn hóa, và xây dựng, tổ chức hoạt động văn hóa ở các thiết chế văn hóa. Sự tham gia của cộng đồng cũng rất quan trọng để đảm bảo tính bền vững của các hoạt động văn hóa.

2.2. Đánh Giá Chung Về Công Tác Xây Dựng Văn Hóa Cơ Sở

Công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ở xã Đại Hưng đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận, như nâng cao nhận thức của người dân về văn hóa, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế, yếu kém, như sự thiếu đồng bộ trong triển khai các hoạt động văn hóa, sự xuống cấp của một số thiết chế văn hóa, và sự thiếu quan tâm của một bộ phận người dân. Cần có những giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này.

2.3. Phong Trào Toàn Dân Đoàn Kết Xây Dựng Đời Sống Văn Hóa

Phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa" là một trong những phong trào quan trọng góp phần xây dựng đời sống văn hóa ở xã Đại Hưng. Phong trào này tập trung vào việc xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa, khu dân cư văn hóa, và các hoạt động văn hóa, thể thao. Tuy nhiên, cần nâng cao chất lượng của phong trào, đảm bảo tính thiết thực và hiệu quả, tránh hình thức và chạy theo thành tích. Cần gắn phong trào này với phong trào xây dựng nông thôn mới để tạo ra sự đồng bộ và bền vững.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Xây Dựng Văn Hóa Xã Đại Hưng

Để nâng cao hiệu quả xây dựng đời sống văn hóa cơ sở trên địa bàn xã Đại Hưng, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào việc nâng cao nhận thức, tăng cường quản lý nhà nước, xây dựng và hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, nâng cao chất lượng phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", và phát huy vai trò của cộng đồng. Các giải pháp này cần được triển khai một cách đồng bộ và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành.

3.1. Nâng Cao Nhận Thức Về Văn Hóa Cho Cán Bộ và Người Dân

Nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của văn hóa trong sự phát triển kinh tế - xã hội là yếu tố then chốt để xây dựng đời sống văn hóa cơ sở hiệu quả. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về văn hóa, giúp cán bộ và người dân hiểu rõ hơn về các giá trị văn hóa truyền thống, cũng như các giá trị văn hóa mới phù hợp với thời đại. Cần đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, giáo dục, sử dụng các phương tiện truyền thông hiện đại để tiếp cận đến đông đảo người dân.

3.2. Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước Đối Với Hoạt Động Văn Hóa

Quản lý nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và điều tiết các hoạt động văn hóa. Cần hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về văn hóa, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong lĩnh vực văn hóa. Cần có cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa, đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ trong quản lý.

3.3. Xây Dựng và Hoàn Thiện Thiết Chế Văn Hóa Thể Thao Cơ Sở

Hệ thống thiết chế văn hóa thể thao cơ sở đóng vai trò quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu văn hóa, tinh thần của người dân. Cần đầu tư xây dựng và nâng cấp các thiết chế văn hóa, thể thao, đảm bảo đủ về số lượng và chất lượng. Cần có cơ chế quản lý và khai thác hiệu quả các thiết chế văn hóa, thể thao, thu hút đông đảo người dân tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Mô Hình Xây Dựng Làng Văn Hóa Tiên Tiến

Việc xây dựng các mô hình làng văn hóa, khu dân cư văn hóa tiên tiến là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đời sống văn hóa cơ sở. Các mô hình này cần được xây dựng dựa trên các tiêu chí cụ thể, rõ ràng, và có sự tham gia tích cực của cộng đồng. Cần có cơ chế đánh giá và công nhận các mô hình làng văn hóa, khu dân cư văn hóa tiên tiến, tạo động lực cho các địa phương khác học tập và làm theo.

4.1. Tiêu Chí Xây Dựng Làng Văn Hóa Tiên Tiến ở Đại Hưng

Các tiêu chí xây dựng làng văn hóa tiên tiến ở xã Đại Hưng cần bao gồm: Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao; Văn hóa, xã hội lành mạnh, an ninh trật tự được đảm bảo; Môi trường xanh, sạch, đẹp; Hệ thống chính trị vững mạnh, đội ngũ cán bộ có năng lực và phẩm chất đạo đức tốt. Các tiêu chí này cần được cụ thể hóa phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

4.2. Kinh Nghiệm Xây Dựng Làng Văn Hóa ở Một Số Địa Phương

Nghiên cứu và học hỏi kinh nghiệm xây dựng làng văn hóa ở các địa phương khác là rất quan trọng. Cần tìm hiểu về các mô hình thành công, các giải pháp hiệu quả, và các bài học kinh nghiệm rút ra. Tuy nhiên, cần có sự chọn lọc và điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế của xã Đại Hưng, tránh sao chép máy móc.

V. Phát Huy Truyền Thống Văn Hóa Bảo Tồn Di Sản Xã Đại Hưng

Bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống văn hóa là một nhiệm vụ quan trọng trong xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Xã Đại Hưng có nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể cần được bảo tồn và phát huy, như các lễ hội truyền thống, các di tích lịch sử, và các làng nghề truyền thống. Cần có những giải pháp cụ thể để bảo tồn và phát huy các di sản này, như đầu tư kinh phí, đào tạo nguồn nhân lực, và quảng bá du lịch.

5.1. Các Di Sản Văn Hóa Cần Được Ưu Tiên Bảo Tồn

Các di sản văn hóa cần được ưu tiên bảo tồn ở xã Đại Hưng bao gồm: Các lễ hội truyền thống như lễ hội chùa, lễ hội đình; Các di tích lịch sử như đền, miếu, lăng mộ; Các làng nghề truyền thống như nghề dệt, nghề mộc. Cần có hồ sơ chi tiết về từng di sản, và có kế hoạch bảo tồn cụ thể.

5.2. Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Huy Giá Trị Di Sản Văn Hóa

Các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa ở xã Đại Hưng cần bao gồm: Đầu tư kinh phí để tu bổ, tôn tạo các di tích lịch sử; Tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ hội để quảng bá di sản; Khuyến khích người dân tham gia vào công tác bảo tồn di sản; Phát triển du lịch văn hóa để tạo nguồn thu cho việc bảo tồn di sản.

VI. Kết Luận Hướng Tới Phát Triển Văn Hóa Bền Vững Xã Đại Hưng

Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là một quá trình lâu dài và liên tục, đòi hỏi sự nỗ lực của toàn xã hội. Với những giải pháp đồng bộ và toàn diện, xã Đại Hưng có thể xây dựng một đời sống văn hóa lành mạnh, phong phú, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Cần tiếp tục nghiên cứu và đánh giá hiệu quả của các giải pháp, điều chỉnh và bổ sung để phù hợp với tình hình thực tế.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Duy Trì và Phát Triển Văn Hóa

Duy trì và phát triển văn hóa là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của xã Đại Hưng. Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần, mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Cần có tầm nhìn dài hạn và chiến lược cụ thể để phát triển văn hóa một cách bền vững.

6.2. Kêu Gọi Sự Tham Gia Của Cộng Đồng Vào Xây Dựng Văn Hóa

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố quyết định sự thành công của công tác xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Cần tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình xây dựng và thực hiện các chính sách văn hóa, phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng văn hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA CƠ SỞ VÀTỔNG QUAN VỀ XÃ ĐẠI HƯNG 1. Một số khái niệm 1. Văn hóa Văn hóa là một khái niệm mang tính đa nghĩa, được sử dụng rộng rãi ở khắp các quốc gia trên thế giới, ở các thời đại và hoàn cảnh khác nhau. Đã có rất nhiều các nhà khoa học cùng nhiều tổ chức quốc tế đưa ra quan niệm khác nhau về văn hóa.

Căn cứ vào điều kiện và cách tiếp cận lịch sử cụ thể mà đưa ra quan niệm, từ đó làm rõ vị trí, vai trò và ý nghĩa nghiên cứu phục vụ cho mục đích của mình. Văn hóa là sản phẩm do con người sáng tạo ra, có từ thủa sơ khai của xã hội loài người. Ở phương Đông, từ văn hóa đã có trong đời sống ngôn ngữ từ rất sớm. Người sử dụng từ văn hóa sớm nhất có thể là Lưu Hướng (năm 77 - 6 TCN), thời Tây Hán với nghĩa như một phương thức giáo hóa con người - văn trị giáo hóa.

Văn hóa ở đây được dùng đối lập với vũ lực (phàm dấy việc võ là vì không phục tùng, dùng văn hóa mà không sửa đổi, sau đó mới thêm chém giết). Ở phương Tây, để chỉ đối tượng nghiên cứu, người Pháp, người Nga có từ Kuitura. Những chữ này lại có chung gốc Latinh là chữ cultus anami là trồng trọt. Vậy chữ cultus là văn hóa với hai khía cạnh: trồng trọt, thích ứng với tự nhiên, khai thác tự nhiên và giáo dục đào tạo cá thể hay cộng đồng để họ không còn mang tính con vật mà mang những đức tính và phẩm chất tốt đẹp.

Tuy nhiên, theo thời gian việc xác định và sử dụng khái niệm văn hóa trở nên phức tạp và có nhiều thay đổi. Thuật ngữ văn hóa với nghĩa “canh tác tinh thần” được sử dụng vào thế kỷ XVII - XVIII bên cạnh nghĩa gốc là quản 11 lý, canh tác nông nghiệp. Bước vào thế kỷ XX, thuật ngữ văn hóa đã thâm nhập vào đời sống xã hội một cách sâu rộng, làm thay đổi nhận thức của con người trong các hướng tiếp cận mới phù hợp với xu thế phát triển của khoa học công nghệ. Văn hóa đã và đang trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành, để từ đó tạo ra bước ngoặt quan trọng trong việc hình thành khung lý thuyết mới trên nhiều lĩnh vực có liên quan đến văn hóa và xã hội.

Đề cập trong công trình “Văn hóa nguyên thủy” (1871), quan niệm về văn hóa của B. Taylor trở thành định nghĩa đầu tiên về đối tượng nghiên cứu văn hóa. Theo ông, “văn hóa hay văn minh theo nghĩa rộng về tộc người học, nói chung bao gồm tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, luật pháp, tập quán và một số năng lực và thói quen khác được con người chiếm lĩnh với tư cách là một thành viên của xã hội” [14, tr. Theo các nhà triết học: “Văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất, tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình thực tiễn lịch sử xã hội và đặc trưng cho trình độ đạt được trong quá trình phát triển của lịch sử của xã hội” [38, tr.

Tuyên ngôn của “Hội nghị quốc tế về chính sách văn hóa” do UNESCO tổ chức vào tháng 8 năm 1982 tại Mehicô được trích trong cuốn Thập kỷ Thế giới phát triển văn hóa xác định về văn hóa: “Là tổng thể các dấu hiệu tinh thần, vật chất, trí tuệ và tình cảm đặc biệt, xác định tính cách của một xã hội hay một nhóm xã hội. Nó bao hàm không chỉ cuộc sống nghệ thuật và khoa học, mà còn cả lối sống, các quyền cơ bản của sự tồn tại nhân sinh, những hệ thống giá trị, các truyền thống và các quan niệm” [7, tr. Theo chủ nghĩa Mác - Lênin, thì văn hóa chỉ gắn liền với con người và xã hội loài người. Cội nguồn của sự tồn tại phát triển văn hóa là ở hoạt động sáng tạo của con người.Lênin - người kế tục sự nghiệp của C.

Ăngghen từ quan điểm xem xét văn hóa với tư cách là sự phát triển bản chất 12 của con người đã nhấn mạnh, phân tích sâu thêm mặt xã hội của văn hóa với cách tiếp cận từ hình thái kinh tế. Người nhấn mạnh tính nhân loại, tính giai cấp, tính kế thừa của văn hóa, đặc biệt xem cách mạng văn hóa như một bộ phận hữu cơ của cách mạng xã hội chủ nghĩa. Tại Việt Nam, quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng - Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa” [34, tr. 431], đến nội hàm khái niệm văn hóa mà Hội nghị lần thứ 5 của Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII xác định: “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội” [23, tr.10] là sự phát triển các quan niệm về văn hóa của Đảng ta nhằm xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, để văn hóa thực sự trở thảnh nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời là mục tiêu cao cả của chủ nghĩa xã hội trong thời đại ngày nay.

Qua những phân tích trên ta nhận thấy, quan điểm chung trong những quan niệm trên chính là xem lao động sáng tạo là khởi nguồn của văn hóa. Văn hóa giúp con người có khả năng suy xét về bản thân, mang tính nhân bản sâu sắc, có lý tính, có óc phê phán và dấn thân một cách có lý trí và tình cảm trong khát vọng vươn tới chân - thiện - mỹ. Cũng nhờ văn hóa mà con người thể hiện được phẩm chất, tự ý thức được bản thân, tự biết mình là một phương án “chưa hoàn thành”, đặt ra để xem xét những thành tựu của bản thân, tìm tòi và sáng tạo nên những cái mới, cái hay, cái đẹp. Dưới góc độ tiếp cận xem lao động sáng tạo là cội nguồn, khởi điểm của văn hóa hướng về các giá trị nhân bản nhằm hoàn thiện con người, nhà nghiên cứu Hoàng Vinh có quan niệm rằng: 13 Văn hóa là toàn bộ sáng tạo của con người, tích lũy lại trong quá trình hoạt động thực tiễn xã hội, được đúc kết thành hệ giá trị và chuẩn mực xã hội, biểu hiện thông qua vốn di sản văn hóa và hệ ứng xử văn hóa của cộng đồng người.

Hệ giá trị xã hội là một thành tố cốt lõi làm nên bản sắc riêng của một cộng đồng xã hội, có khả năng chi phối đời sống tâm lý và một hoạt động của những con người sống trong cộng đồng xã hội ấy [54, tr. Sáng tạo văn hóa cả về vật chất và tinh thần được hiểu là tạo nên những giá trị văn hóa chuẩn mực, từ đó đúc rút kinh nghiệm, cố gắng phấn đấu để đạt được giá trị văn hóa cần thiết đối với mỗi cá nhân, gia đình và xã hội. Như vậy, có thể hiểu, văn hóa chính là thước đo năng lực sáng tạo của cá nhân và cộng đồng nhằm hoàn thiện nhân cách và chuẩn mực xã hội, đạt tới sự thống nhất cao giữa mỗi cá nhân - gia đình - cộng đồng làng xã và toàn xã hội. Từ đó, xây dựng và phát triển xã hội tiến bộ, đời sống con người nâng cao.

Đời sống văn hóa Vì sự sinh tồn và phát triển của xã hội, con người đã sáng tạo những giá trị vật chất và tinh thần, đó là văn hóa. Vì một tổng thể hoàn chỉnh, quan niệm về văn hóa và đời sống văn hóa có mối liên quan mật thiết với nhau. Đời sống văn hóa là sự phản ánh cô đọng nhất về các mặt của văn hóa. Ở nước ta, khái niệm “đời sống văn hóa’ thường gắn với khái niệm “đời sống văn hóa cơ sở”, khái niệm này xuất hiện và đưa vào sử dụng trong ngành văn hóa từ năm 1982.

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tương đồng, giữa hai khái niệm cũng có những phân biệt nhất định. Khái niệm “đời sống văn hóa” được các nhà nghiên cứu tiếp cận trên nhiều phương diện khác nhau. Trong báo cáo của Viện Văn hóa có đề cập: Đời sống văn hóa nói chung là một tổng hợp những yếu tố vật thể văn hóa nằm trong những cảnh quan văn hóa, những yếu tố hoạt 14 động văn hóa của con người, những sự tác động lẫn nhau trong đời sống xã hội để tạo ra những quan hệ có văn hóa trong cộng đồng người, trực tiếp làm hình thành lối sống của con người trong xã hội” [55, tr. Theo nghĩa hẹp, đời sống văn hóa chính là quá trình sản xuất, phân phối, lưu giữ và tiêu thụ những sản phẩm văn hóa.

Nhờ có quá trình này mà các giá trị văn hóa đi vào đời sống hàng ngày của con người, trở thành một bộ phận hợp thành không thể tách rời và là thành tố thiết yếu của đời sống. Đối với tác giả Nguyễn Hữu Thức, quan niệm về đời sống văn hóa lại có một cách nhìn hoàn chỉnh hơn khi tiếp cận vấn đề trong toàn bộ đời sống xã hội. Cụ thể là: Đời sống văn hóa được hiểu một cách khái quát là hiện thực sinh động của các hoạt động của con người trong môi trường sống để duy trì, đồng thời tái tạo sản phẩm văn hóa vật chất, văn hóa tinh thần theo những giá trị và chuẩn mực xã hội nhất định nhằm không ngừng tác động biến đổi tự nhiên, xã hội và đáp ứng nhu cầu đổi mới nâng cao chất lượng sống của chính con người [49, tr. Nếu như văn hóa là đời sống thì đời sống văn hóa chính là môi trường hoạt động sống của con người.

Môi trường văn hóa là nơi diễn ra mọi hoạt động của văn hóa cá nhân và văn hóa cộng đồng, là tổng thể của văn hóa vật thể và phi vật thể. Tất cả những yếu tố đó tác động lẫn nhau, hình thành đạo đức cũng như lối sống của con người và xã hội. Như vậy, có thể thấy đời sống văn hóa được biểu hiện trong mọi hoạt động sống của con người, là khái niệm mang tính bao trùm, thể hiện cụ thể mặt giá trị của đời sống vật chất và đời sống tinh thần của con người.