HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ LAN ANH XÁC ĐỊNH KHẢ NĂNG KHÁNG KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN SALMONELLA, CAMPYLOBACTER PHÂN LẬP TỪ THỊT LỢN, GÀ TẠI HÀ NỘI VÀ BẮC NINH Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Người hướng dẫn khoa học: TS. Đặng Thị Thanh Sơn PGS. Huỳnh Thị Mỹ Lệ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày 15 tháng 10 năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Lan Anh i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Huỳnh Thị Mỹ Lệ và TS. Đặng Thị Thanh Sơn đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Vi sinh vật - Truyền nhiễm, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Viện Thú y Quốc gia đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 15 tháng 10 năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Lan Anh ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.
ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu đề tài. Phạm vi nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học của đề tài.
Tổng quan tài liệu. Vi khuẩn Salmonella. Đặc điểm hình thái. Đặc điểm nuôi cấy.
Đặc tính sinh hoá. Đặc điểm phân bố của vi khuẩn trong tự nhiên. Các yếu tố gây bệnh của Salmonella. Vi khuẩn Campylobacter.
Đặc điểm hình thái. Đặc điểm nuôi cấy. Đặc tính sinh hóa. Sự phân bố của Campylobacter trong tự nhiên.
Đặc điểm gây bệnh của Campylobacter. 10 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tình hình ngộ độc do Salmonella và Campylobacter trên thế giới và việt nam. Thực trạng về tình hình ngộ độc thực phẩm.
Tình hình nghiên cứu và ngộ độc thực phẩm do Salmonella. Tình hình nghiên cứu và ngộ độc thực phẩm do Campylobacter. Tính kháng thuốc của vi khuẩn. Kháng kháng sinh là gì?.
Phân loại đề kháng kháng sinh. Cơ chế đề kháng kháng sinh của vi khuẩn. Một số kết quả nghiên cứu về tỷ lệ kháng thuốc kháng sinh của Salmonella và Campylobacter trên thế giới và Việt Nam. Một số kết quả nghiên cứu về khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn Salmonella.
Một số kết quả nghiên cứu về khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn Campylobacter. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.
Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Đánh giá công tác vệ sinh thú y và tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi tại địa phương nghiên cứu. Phương pháp lấy mẫu TCVN4833-2:2002. Phương pháp phân lập vi khuẩn Campylobacter ISO 10272.
Phương pháp phân lập vi khuẩn Salmonella ISO 6579-2003. Phương pháp xác định mức độ kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn Salmonella spp. và Campylobacter spp. phân lập được.
Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. 32 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết quả khảo sát công tác vệ sinh thú y và tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi.
Tình hình chăn nuôi và sản lương thịt lợn, gà tại Hà Nội và Bắc Ninh. Kết quả khảo sát công tác vệ sinh thú y và tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi tại Bắc Ninh. Công tác vệ sinh thú y. Kết quả khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi.
Tỷ lệ nhiễm Campylobacter spp. và Salmonella spp. trên thân thịt gà và thịt lợn tại hai địa điểm khảo sát. Kết quả xác định tỷ lệ nhiễm vi khuẩn Campylobacter spp.
Kết quả xác định tỷ lệ nhiễm vi khuẩn Salmonella spp. Kết quả xác định khả năng kháng kháng sinh của các chủng Campylobacter spp.và Salmonella spp. phân lập được. Kết quả thử tính mẫn cảm với kháng sinh của các chủng Campylobacter spp.
Kết quả thử tính mẫn cảm với kháng sinh của các chủng Salmonella spp. Kết luận và kiến nghị. 55 Tài liệu tham khảo. 63 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt µl Microlit BGA Brilliant Green Agar BPW Buffer Pepton water CDT Cytolethal Distending Toxin CHO Chinese Hamster Ovary RPF Rapid Permeability Factor DPF Delay Permeability Factor MH Muller Hinton MR Methyl red MSRV Modified Semisolid Rappaport Vassiliadis PCA Plate Count Agar RPF Rapid Permeability Factor RV Rappaport Vassiliadis TSI Triple Sugar Iron XLD Xylose Lysine Deroxycholate XLT4 Xylose Lysine Tetrathionate 4 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 2.
Đặc tính sinh hóa của các chủng Salmonella spp. Tính chất sinh vật hóa học của một số loài Campylobacter thường gặp. Tình trạng ngộ độc thực phẩm ở Việt Nam. Bảng đánh giá đường kính vòng vô khuẩn theo tiêu chuẩn quốc tế về kiểm soát kháng kháng sinh DANMAP 2017.
Quy mô đàn lợn, gà năm 2017 và 2018 tại 02 địa phương khảo sát. Nguồn nước uống cho đàn vật nuôi tại các hộ khảo sát. Công tác phòng bệnh cho vật nuôi. Nguồn cung cấp kháng sinh trong chăn nuôi.
Kết quả phân lập Campylobacter trên thân thịt gà tại Hà Nội và Bắc Ninh. Kết quả phân lập Campylobacter spp. trên thân thịt lợn tại Hà Nội và Bắc Ninh. Tỷ lệ nhiễm Salmonella spp.
trên thân thịt gà và thịt lợn. Kết quả thử đặc tính sinh học của vi khuẩn Salmonella spp. Kết quả xác định tỷ lệ kháng kháng sinh của các chủng Campylobacter spp. phân lập được trên thịt gà (n=30).
Kết quả xác định tỷ lệ kháng kháng kháng sinh của các chủng Campylobacter spp. phân lập được trên thịt lợn (n=9). Kết quả thử tính mẫn cảm với kháng sinh của các chủng Salmonella spp. phân lập được từ thịt lợn ở Hà Nội (n=30).
Kết quả xác định khả năng kháng kháng sinh của các chủng Salmonella spp. phân lập được từ thịt lợn ở Bắc Ninh (n=23). 54 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH Hình 2. Sơ đồ bốn cơ chế chính của sự đề kháng kháng sinh ở vi khuẩn.
Hộp yếm khí nuôi cấy vi khuẩn Campylobacter. Một số hình ảnh hộ chăn nuôi gà, lợn tại Hà Nội và Bắc Ninh. Thu thập thông tin về tình hình sử dụng kháng sinh tại các trang trại và hộ chăn nuôi tại Bắc Ninh. Số hộ chăn nuôi sử dụng kháng sinh tăng liều.
Tỷ lệ số hộ sử dụng kháng sinh giảm liều. Thực hiện xử lý mẫu, phân lập vi khuẩn trong phòng thí nghiệm. Khuẩn lạc điển hình Campylobacter spp. trên đĩa thạch mCCD.
Tỷ lệ nhiễm Campylobacter spp. trên thân thịt gà và thịt lợn. Kết quả phân lập Salmonella spp. trên thân thịt gà tại Hà Nội và Bắc Ninh.
Kết quả phân lập Salmonella spp. trên thịt lợn tại Hà Nội và Bắc Ninh. Vi khuẩn Salmonella spp. mọc trên các môi trường.
Một số hình ảnh kháng sinh đồ. Tỷ lệ kháng kháng sinh của các chủng Salmonella spp. phân lập được từ thịt gà ở Hà Nội. Tỷ lệ nhạy cảm với các loại kháng sinh của các chủng Salmonella spp.
phân lập được từ thịt gà ở Hà Nội. Tỷ lệ kháng kháng sinh của các chủng Salmonella spp. phân lập được từ thịt gà ở Bắc Ninh. Tỷ lệ nhạy cảm với các loại kháng sinh của các chủng Salmonella spp.
phân lập được từ thịt gà ở Bắc Ninh. 52 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tác giả: Nguyễn Thị Lan Anh Tên luận văn: Xác định khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn Salmonella, Campylobacter phân lập từ thịt lợn, gà tại Hà Nội và Bắc Ninh Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá nguy cơ nhiễm vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm kháng thuốc tại Hà Nội và Bắc Ninh. - Cập nhật tỷ lệ kháng kháng sinh của 2 loài vi khuẩn trên dựa theo chương trình kiểm soát vi khuẩn kháng thuốc Quốc tế nhằm từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu về vi khuẩn kháng kháng sinh tại một số địa phương. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập mẫu TCVN4833-2:2002 - Phương pháp phân lập vi khuẩn Salmonella theo ISO 6579-2003 và Campylobacter theo ISO10272 - Phương pháp xác định khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn (phương pháp khoanh giấy kháng sinh theo Kirby-Bauer, 1966) - Phương pháp xử lý số liệu bằng phần mềm Excel 2007 Kết quả chính và kết luận 1.
Tỷ lệ nhiễm Campylobacter spp. trên thịt gà và thịt lợn tại Hà Nội lần lượt 45% và 10%, tại Bắc Ninh là 30% và 12,5%. Tỷ lệ nhiễm Salmonella spp. trên thịt gà và thịt lợn tại Hà Nội là 57% và 75%, tại Bắc Ninh là 50% và 57,5% 3.
Tỷ lệ kháng kháng sinh của vi khuẩn Campylobacter spp. phân lập được là khác nhau: - Các chủng phân lập từ mẫu thịt gà tại 02 địa phương khảo sát kháng mạnh nhất với kháng sinh thuộc nhóm Quinolon và Tetracyclin (97,22%), - Các chủng vi khuẩn phân lập từ mẫu thịt lợn kháng mạnh nhất với nhóm Tetracyclin và Aminoglycosid (100%) 4.