Luận văn thạc sĩ xác định khả năng khán kháng sinh của vi khuẩn salmonella campylobacter phân lập từ thịt lợn gà tại hà nội và bắc ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xác định khả năng khán kháng sinh của vi khuẩn salmonella campylobacter phân lập từ thịt lợn gà tại, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Lan Anh
• Người hướng dẫn: TS. Đặng Thị Thanh Sơn
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Xác định khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn Salmonella, Campylobacter phân lập từ thịt lợn, gà tại Hà Nội và Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU ĐỀ TÀI
• 3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Địa điểm nghiên cứu
• 4. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI, Ý NGHĨA KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 5. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 5.1. VI KHUẨN SALMONELLA
• 5.1.1. Đặc điểm hình thái
• 5.1.2. Đặc điểm nuôi cấy
• 5.1.3. Đặc tính sinh hoá
• 5.1.4. Đặc điểm phân bố của vi khuẩn trong tự nhiên
• 5.1.5. Các yếu tố gây bệnh của Salmonella
• 5.2. VI KHUẨN CAMPYLOBACTER
• 5.2.1. Đặc điểm hình thái
• 5.2.2. Đặc điểm nuôi cấy
• 5.2.3. Đặc tính sinh hóa
• 5.2.4. Sự phân bố của Campylobacter trong tự nhiên
• 5.2.5. Đặc điểm gây bệnh của Campylobacter
• 5.3. Tình hình ngộ độc do Salmonella và Campylobacter trên thế giới và Việt Nam
• 5.4. Thực trạng về tình hình ngộ độc thực phẩm
• 5.5. Tình hình nghiên cứu và ngộ độc thực phẩm do Salmonella
• 5.6. Tình hình nghiên cứu và ngộ độc thực phẩm do Campylobacter
• 5.7. Tính kháng thuốc của vi khuẩn
• 5.7.1. Kháng kháng sinh là gì?
• 5.7.2. Phân loại đề kháng kháng sinh
• 5.7.3. Cơ chế đề kháng kháng sinh của vi khuẩn
• 5.7.4. Một số kết quả nghiên cứu về tỷ lệ kháng thuốc kháng sinh của Salmonella và Campylobacter trên thế giới và Việt Nam
• 5.7.5. Một số kết quả nghiên cứu về khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn Salmonella
• 5.7.6. Một số kết quả nghiên cứu về khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn Campylobacter
• 6. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 6.1. Địa điểm nghiên cứu
• 6.2. Thời gian nghiên cứu
• 6.3. Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu
• 6.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 6.3.2. Vật liệu nghiên cứu
• 6.4. Nội dung nghiên cứu
• 6.5. Phương pháp nghiên cứu
• 6.5.1. Đánh giá công tác vệ sinh thú y và tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi tại địa phương nghiên cứu
• 6.5.2. Phương pháp lấy mẫu TCVN4833-2:2002
• 6.5.3. Phương pháp phân lập vi khuẩn Campylobacter ISO 10272
• 6.5.4. Phương pháp phân lập vi khuẩn Salmonella ISO 6579-2003
• 6.5.5. Phương pháp xác định mức độ kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn Salmonella spp. và Campylobacter spp. phân lập được
• 6.5.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 7. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 7.1. Kết quả khảo sát công tác vệ sinh thú y và tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi
• 7.2. Tình hình chăn nuôi và sản lượng thịt lợn, gà tại Hà Nội và Bắc Ninh
• 7.3. Kết quả khảo sát công tác vệ sinh thú y và tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi tại Bắc Ninh
• 7.3.1. Công tác vệ sinh thú y
• 7.3.2. Kết quả khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi
• 7.4. Tỷ lệ nhiễm Campylobacter spp. và Salmonella spp. trên thân thịt gà và thịt lợn tại hai địa điểm khảo sát
• 7.4.1. Kết quả xác định tỷ lệ nhiễm vi khuẩn Campylobacter spp.
• 7.4.2. Kết quả xác định tỷ lệ nhiễm vi khuẩn Salmonella spp.
• 7.5. Kết quả xác định khả năng kháng kháng sinh của các chủng Campylobacter spp. và Salmonella spp. phân lập được
• 7.5.1. Kết quả thử tính mẫn cảm với kháng sinh của các chủng Campylobacter spp.
• 7.5.2. Kết quả thử tính mẫn cảm với kháng sinh của các chủng Salmonella spp.
• 8. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kháng Kháng Sinh Salmonella Campylobacter

Kháng kháng sinh đang trở thành một vấn đề an toàn thực phẩm toàn cầu, đe dọa sức khỏe cộng đồng. Vi khuẩn Salmonella và Campylobacter, hai tác nhân gây ngộ độc thực phẩm phổ biến, ngày càng gia tăng khả năng kháng lại nhiều loại kháng sinh. Tình trạng này đặc biệt đáng lo ngại ở các nước đang phát triển, nơi việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi còn thiếu kiểm soát. Nghiên cứu về kháng kháng sinh Salmonella và kháng kháng sinh Campylobacter từ thịt lợn và thịt gà tại Hà Nội và Bắc Ninh là vô cùng cần thiết để đánh giá nguy cơ và đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Việc giám sát kháng kháng sinh và kiểm soát kháng kháng sinh là những yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Kháng Kháng Sinh Ở Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với thách thức lớn về kháng kháng sinh, đặc biệt trong ngành chăn nuôi. Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý trong chăn nuôi lợn và chăn nuôi gà đã góp phần làm gia tăng mức độ kháng kháng sinh của các vi khuẩn gây bệnh. Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu quan trọng về tình hình kháng kháng sinh ở Việt Nam, giúp các nhà quản lý và chuyên gia xây dựng các chính sách và biện pháp can thiệp phù hợp. Theo Cục quản lý chất lượng Vệ sinh An toàn Thực phẩm - Bộ Y Tế, tại Việt Nam trong năm 2015, toàn quốc có 147 vụ ngộ độc thực phẩm với 5.026 người mắc, 33 trường hợp tử vong.

1.2. Vai Trò Của Salmonella Và Campylobacter Trong Ngộ Độc Thực Phẩm

Salmonella spp. và Campylobacter spp. là hai trong số những nguyên nhân hàng đầu gây ra các vụ ngộ độc thực phẩm trên toàn thế giới. Các triệu chứng thường gặp bao gồm tiêu chảy, đau bụng, sốt và nôn mửa. Thịt lợn nhiễm khuẩn và gà nhiễm khuẩn là những nguồn lây nhiễm phổ biến. Việc phân tích vi sinh vật trong thực phẩm là rất quan trọng để phát hiện và ngăn chặn sự lây lan của các vi khuẩn này. Các nhà khoa học ước tính rằng, có tới 95% các trường hợp mắc bệnh tiêu chảy ở người là có liên quan đến việc ăn phải thực phẩm nhiễm Salmonella spp. như thịt gia cầm, thịt bò, thịt lợn, trứng và các sản phẩm tươi sống (Mead et al, 1999).

II. Thực Trạng Đáng Báo Động Về Kháng Kháng Sinh Tại Hà Nội

Nghiên cứu tại Hà Nội cho thấy tỷ lệ nhiễm Salmonella và Campylobacter trong thịt lợn và thịt gà khá cao, đi kèm với đó là tình trạng kháng kháng sinh đa thuốc (MDR) ngày càng phổ biến. Điều này gây ra những lo ngại sâu sắc về hiệu quả của việc điều trị các bệnh nhiễm trùng do các vi khuẩn này gây ra. Việc sử dụng kháng sinh một cách bừa bãi trong chăn nuôi và y tế là một trong những nguyên nhân kháng kháng sinh chính. Cần có những biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn để ngăn chặn sự lây lan của các vi khuẩn kháng kháng sinh.

2.1. Tỷ Lệ Nhiễm Salmonella Và Campylobacter Trong Thịt

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm Campylobacter spp. trên thịt gà và thịt lợn tại Hà Nội lần lượt là 45% và 10%. Tỷ lệ nhiễm Salmonella spp. trên thịt gà và thịt lợn tại Hà Nội là 57% và 75%. Đây là những con số đáng báo động, cho thấy mức độ ô nhiễm vi khuẩn trong thực phẩm là rất cao. Điều này làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm và lây lan các bệnh nhiễm trùng cho người tiêu dùng.

2.2. Mức Độ Kháng Kháng Sinh Của Vi Khuẩn Phân Lập Được

Các chủng vi khuẩn Campylobacter spp. phân lập được từ thịt gà tại Hà Nội kháng mạnh nhất với kháng sinh thuộc nhóm Quinolon và Tetracyclin (97,22%). Các chủng vi khuẩn phân lập từ mẫu thịt lợn kháng mạnh nhất với nhóm Tetracyclin và Aminoglycosid (100%). Các chủng vi khuẩn Salmonella spp. phân lập được kháng mạnh nhất kháng sinh thuộc nhóm Sulfonamid (87%) (mẫu thịt gà tại Hà Nội) và Tetracyclin (80%) (mẫu lợn tại Hà Nội). Tình trạng kháng kháng sinh này gây khó khăn cho việc điều trị các bệnh nhiễm trùng và làm tăng chi phí y tế.

III. Tình Hình Kháng Kháng Sinh Salmonella Campylobacter Ở Bắc Ninh

Tương tự như Hà Nội, Bắc Ninh cũng đối mặt với vấn đề kháng kháng sinh của Salmonella và Campylobacter trong thịt lợn và thịt gà. Mặc dù tỷ lệ nhiễm có thể khác nhau, nhưng xu hướng kháng kháng sinh vẫn là một mối quan ngại lớn. Việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi không kiểm soát và vệ sinh an toàn thực phẩm kém là những yếu tố góp phần vào tình trạng này. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người dân để giải quyết vấn đề này.

3.1. So Sánh Tỷ Lệ Nhiễm Khuẩn Giữa Hà Nội Và Bắc Ninh

Tỷ lệ nhiễm Campylobacter spp. trên thịt gà và thịt lợn tại Bắc Ninh lần lượt là 30% và 12,5%. Tỷ lệ nhiễm Salmonella spp. trên thịt gà và thịt lợn tại Bắc Ninh là 50% và 57,5%. So với Hà Nội, tỷ lệ nhiễm Campylobacter trên thịt gà ở Bắc Ninh thấp hơn, nhưng tỷ lệ nhiễm Salmonella trên thịt lợn lại tương đương. Điều này cho thấy sự khác biệt về điều kiện chăn nuôi và vệ sinh an toàn thực phẩm giữa hai địa phương.

3.2. Đặc Điểm Kháng Kháng Sinh Của Vi Khuẩn Tại Bắc Ninh

Các chủng vi khuẩn Salmonella spp. phân lập được từ thịt gà ở Bắc Ninh kháng mạnh nhất kháng sinh thuộc nhóm Beta-lactam (tỷ lệ 85%). Các chủng vi khuẩn Salmonella spp. phân lập được từ thịt lợn ở Bắc Ninh kháng mạnh nhất kháng sinh thuộc nhóm Sulfonamid (73,9%). Tình trạng kháng kháng sinh này cho thấy sự cần thiết phải có những biện pháp kiểm soát sử dụng kháng sinh chặt chẽ hơn trong chăn nuôi.

IV. Giải Pháp Kiểm Soát Kháng Kháng Sinh Salmonella Campylobacter

Để giải quyết vấn đề kháng kháng sinh của Salmonella và Campylobacter, cần có một chiến lược toàn diện bao gồm nhiều biện pháp. Kiểm soát kháng kháng sinh trong chăn nuôi, tăng cường vệ sinh an toàn thực phẩm, nâng cao nhận thức của người dân về nguy cơ kháng kháng sinh và thúc đẩy sử dụng kháng sinh hợp lý là những yếu tố then chốt. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, các nhà khoa học và người dân để thực hiện các biện pháp này một cách hiệu quả.

4.1. Hướng Dẫn Sử Dụng Kháng Sinh Hợp Lý Trong Chăn Nuôi

Việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi cần tuân thủ theo các hướng dẫn của cơ quan thú y. Chỉ sử dụng kháng sinh khi thật sự cần thiết và theo đúng liều lượng, thời gian quy định. Tránh sử dụng kháng sinh dự phòng và kháng sinh tăng trưởng. Tăng cường vệ sinh chuồng trại và thực hiện các biện pháp phòng bệnh bằng vaccine để giảm thiểu nhu cầu sử dụng kháng sinh.

4.2. Tăng Cường Vệ Sinh An Toàn Thực Phẩm Từ Trang Trại Đến Bàn Ăn

Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm từ khâu chăn nuôi, giết mổ, chế biến đến vận chuyển và bảo quản. Thực hiện kiểm tra dư lượng kháng sinh trong thực phẩm để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và nấu chín kỹ thực phẩm.

V. Nghiên Cứu Kháng Kháng Sinh Hướng Đi Mới Cho Tương Lai

Các nghiên cứu kháng kháng sinh đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin và bằng chứng khoa học để xây dựng các chính sách và biện pháp can thiệp hiệu quả. Cần tiếp tục đầu tư vào các nghiên cứu kháng kháng sinh để hiểu rõ hơn về cơ chế kháng kháng sinh của vi khuẩn, phát triển các phương pháp chẩn đoán nhanh và chính xác, và tìm kiếm các giải pháp thay thế kháng sinh.

5.1. Phát Triển Các Phương Pháp Chẩn Đoán Nhanh Kháng Kháng Sinh

Các phương pháp chẩn đoán nhanh kháng kháng sinh giúp xác định nhanh chóng các vi khuẩn kháng kháng sinh và lựa chọn kháng sinh phù hợp để điều trị. Điều này giúp giảm thiểu việc sử dụng kháng sinh không cần thiết và ngăn chặn sự lây lan của các vi khuẩn kháng kháng sinh.

5.2. Tìm Kiếm Các Giải Pháp Thay Thế Kháng Sinh Trong Chăn Nuôi

Các giải pháp thay thế kháng sinh trong chăn nuôi bao gồm sử dụng probiotic, prebiotic, enzyme, acid hữu cơ và các chất chiết xuất từ thực vật. Các giải pháp này giúp cải thiện sức khỏe đường ruột của vật nuôi, tăng cường hệ miễn dịch và giảm thiểu nhu cầu sử dụng kháng sinh.

VI. Kết Luận Chung Tay Ngăn Chặn Kháng Kháng Sinh Lây Lan

Vấn đề kháng kháng sinh của Salmonella và Campylobacter trong thịt lợn và thịt gà là một thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Để giải quyết vấn đề này, cần có sự chung tay của tất cả các bên liên quan, từ các cơ quan chức năng, các nhà khoa học đến người dân. Chỉ khi đó, chúng ta mới có thể ngăn chặn sự lây lan của kháng kháng sinh và bảo vệ sức khỏe cho thế hệ tương lai.

6.1. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về Kháng Kháng Sinh

Nâng cao nhận thức của cộng đồng về nguy cơ kháng kháng sinh và tầm quan trọng của việc sử dụng kháng sinh hợp lý. Cung cấp thông tin chính xác và dễ hiểu về kháng kháng sinh cho người dân thông qua các kênh truyền thông khác nhau.

6.2. Hợp Tác Quốc Tế Trong Kiểm Soát Kháng Kháng Sinh

Tăng cường hợp tác quốc tế trong việc chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và các biện pháp kiểm soát kháng kháng sinh. Tham gia vào các chương trình giám sát kháng kháng sinh toàn cầu và khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực trạng ngộ độc thực phẩm do vi sinh vật tại Việt Nam đang là thách thức nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Theo số liệu thống kê chính thức, năm 2015 toàn quốc ghi nhận 147 vụ ngộ độc thực phẩm khiến 5.026 người mắc và 33 trường hợp tử vong; năm 2016 tiếp tục xảy ra 132 vụ làm 4.676 người mắc và 41 người tử vong. Chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2017, số người bị ngộ độc thực phẩm đã lên tới 1.592 người trên tổng số 73 vụ. Trong đó, các nghiên cứu dịch tễ chỉ ra rằng khoảng 95% trường hợp tiêu chảy có liên quan đến thực phẩm tươi sống nhiễm vi khuẩn đường ruột, đặc biệt là Salmonella spp. và Campylobacter spp.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Thú y của tác giả Nguyễn Thị Lan Anh tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam tập trung giải quyết vấn đề cấp bách: Xác định khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn Salmonella và Campylobacter phân lập từ thịt lợn, gà tại Hà Nội và Bắc Ninh. Mục tiêu cụ thể của đề tài là đánh giá nguy cơ ô nhiễm vi sinh vật gây ngộ độc thực phẩm trên thân thịt tươi sống bày bán tại chợ truyền thống, đồng thời cập nhật tỷ lệ đề kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn phân lập được theo tiêu chuẩn quốc tế.

Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm từ tháng 2 năm 2018 đến tháng 10 năm 2018 tại Bộ môn Vệ sinh Thú y thuộc Viện Thú y Quốc gia. Kết quả nghiên cứu có giá trị thực tiễn to lớn, cung cấp hệ thống số liệu khoa học quan trọng hỗ trợ Kế hoạch hành động quốc gia về kiểm soát vi khuẩn kháng thuốc theo Quyết định số 2625/QĐ-BNN-TY do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành ngày 21 tháng 06 năm 2017.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết sinh bệnh học vi sinh vật và cơ chế đề kháng kháng sinh hiện đại.

Về cơ chế gây bệnh của Salmonella, nghiên cứu phân tích tác động tổng hợp từ yếu tố bám dính fimbriae, khả năng xâm nhập tế bào nhung mao ruột và tác động của ba nhóm độc tố: nội độc tố Endotoxin từ vách tế bào vi khuẩn Gram âm, ngoại độc tố đường ruột Enterotoxin gồm yếu tố thẩm xuất nhanh RPF và thẩm xuất chậm DPF làm tăng nồng độ ion canxi nội bào gây ỉa chảy cấp, cùng độc tố tế bào Cytotoxin gây tổn thương tế bào biểu mô ruột. Đối với Campylobacter, cơ chế sinh bệnh được giải thích qua vai trò của tiên mao di động xoắn ốc và độc tố CDT (Cytolethal Distending Toxin) được mã hóa bởi operon ba gen cdtABC có khả năng làm biến dạng và hủy hoại tế bào vật chủ.

Về cơ chế đề kháng kháng sinh, đề tài vận dụng mô hình bốn cơ chế chính của Hawkey (1998): làm thay đổi đích tác động của thuốc, tiết enzym phá hủy hoạt tính kháng sinh (như beta-lactamase), giảm tính thấm của màng ngoài vi khuẩn và tạo các isoenzym thay đổi con đường chuyển hóa. Khung lý thuyết này phân định rõ ranh giới giữa đề kháng tự nhiên mang tính di truyền loài và đề kháng thu được qua plasmid, transposon dưới áp lực chọn lọc của thuốc thú y.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích tại các quầy bán thịt lợn, thịt gà ở các chợ truyền thống thuộc Hà Nội và Bắc Ninh. Quy trình thu thập mẫu tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn TCVN 4833-2:2002. Cỡ mẫu mỗi điểm lấy từ 300 đến 500 gram mẫu vào khung giờ từ 6 đến 7 giờ sáng, được bảo quản lạnh ở nhiệt độ 4 độ C bằng đá khô và chuyển ngay về phòng thí nghiệm trong ngày. Bên cạnh đó, đề tài thực hiện điều tra dịch tễ học tại 110 hộ chăn nuôi ở Bắc Ninh (gồm 23 trang trại quy mô nhỏ dưới 20 con, 81 trang trại quy mô vừa từ 20 đến 200 con và 6 trang trại lớn trên 200 con).

Quy trình phân lập vi sinh vật áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế chuyên biệt:

• Vi khuẩn Salmonella spp. được phân lập theo quy trình ISO 6579-2003 qua 4 bước: tăng sinh không chọn lọc trong nước đệm Pepton (BPW), tăng sinh chọn lọc trên thạch bán cố thể MSRV và canh thang Muller Kauffmann, phân lập trên môi trường thạch XLT4 và Rambach, kiểm tra đặc tính sinh hóa trên thạch Kligler và thử ngưng kết kháng huyết thanh Poly OH.
• Vi khuẩn Campylobacter spp. được phân lập theo ISO 10272 cải tiến, tăng sinh trong dung dịch Bolton Blood, nuôi cấy chọn lọc trên thạch mCCD và Columbia Blood Agar trong hộp nuôi cấy vi hiếu khí với gói khí Campygen 2,5L ở nhiệt độ 41,5 độ C suốt 40 đến 48 giờ.

Khả năng kháng kháng sinh được kiểm tra bằng phương pháp khuếch tán khoanh giấy kháng sinh Kirby-Bauer (1966) trên môi trường thạch Mueller-Hinton (bổ sung 5% máu cừu đối với Campylobacter). Đường kính vòng vô khuẩn được đo đạc chính xác và so sánh đối chiếu theo tiêu chuẩn quốc tế về kiểm soát kháng kháng sinh DANMAP 2017. Toàn bộ số liệu thu thập được xử lý thống kê trên phần mềm chuyên dụng Microsoft Excel 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã ghi nhận những phát hiện mang tính cảnh báo cao về thực trạng nhiễm khuẩn và mức độ kháng thuốc trên thịt tươi sống:

Thứ nhất, tỷ lệ nhiễm Salmonella spp. trên thịt tươi sống ở mức rất cao. Tại Hà Nội, tỷ lệ nhiễm trên thịt gà đạt 57% và thịt lợn lên tới 75%. Tại Bắc Ninh, tỷ lệ nhiễm trên thịt gà ghi nhận 50% và thịt lợn là 57,5%.

Thứ hai, tỷ lệ ô nhiễm vi khuẩn Campylobacter spp. xuất hiện phổ biến trên thịt gia cầm. Tại Hà Nội, tỷ lệ nhiễm trên thịt gà là 45% và thịt lợn là 10%. Tại Bắc Ninh, tỷ lệ nhiễm tương ứng là 30% trên thịt gà và 12,5% trên thịt lợn.

Thứ ba, các chủng Campylobacter spp. phân lập được thể hiện mức độ đề kháng kháng sinh đáng báo động. Các chủng phân lập từ thịt gà đề kháng mạnh nhất với nhóm Quinolon và Tetracyclin với tỷ lệ lên tới 97,22%. Đặc biệt, 100% chủng Campylobacter spp. phân lập từ thịt lợn đã kháng hoàn toàn với nhóm Tetracyclin và Aminoglycosid (Gentamicin).

Thứ tư, các chủng Salmonella spp. đề kháng đa dạng với nhiều nhóm kháng sinh quan trọng. Tỷ lệ kháng Sulfonamid đạt 87% trên mẫu thịt gà Hà Nội và 73,9% trên mẫu thịt lợn Bắc Ninh. Chủng phân lập từ thịt gà Bắc Ninh kháng Beta-lactam lên tới 85%, trong khi chủng từ thịt lợn Hà Nội kháng Tetracyclin ở mức 80%.

Thứ năm, khảo sát 110 hộ chăn nuôi tại Bắc Ninh phát hiện 83,6% số hộ (92 hộ) sử dụng nước giếng khoan chưa kiểm soát vi sinh, 30,9% số hộ (34 hộ) tự ý tăng liều dùng kháng sinh lên 1,5 lần so với khuyến cáo của nhà sản xuất và 85,5% số hộ (94 hộ) hoàn toàn không có sổ sách theo dõi sức khỏe đàn.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nhiễm vi khuẩn Salmonella spp. và Campylobacter spp. trên thịt tươi sống tại Hà Nội và Bắc Ninh ở mức rất cao phản ánh sự lây nhiễm chéo nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ kỹ thuật giết mổ thủ công, điều kiện vệ sinh thú y chưa đảm bảo và quá trình bày bán thịt trên các phản gỗ, quầy hở ở nhiệt độ môi trường tại các chợ dân sinh.

Tình trạng kháng kháng sinh trầm trọng của các chủng vi khuẩn phân lập có mối tương quan trực tiếp với tập quán chăn nuôi nông hộ. Việc 30,9% chủ hộ tự ý tăng liều thuốc và 69,1% nguồn cung cấp kháng sinh đến từ các hiệu thuốc thú y tư nhân mà không có đơn kê của bác sĩ chuyên môn đã tạo áp lực chọn lọc tự nhiên gay gắt. Áp lực này thúc đẩy các chủng vi khuẩn hình thành gen kháng thuốc và phát tán nhanh chóng qua môi trường phân, nước uống.

Các phát hiện này hoàn toàn tương thích với các công bố khoa học trong và ngoài nước, điển hình như các báo cáo của Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford (OUCRU) xác nhận Campylobacter chiếm 17,63% ca tiêu chảy ở trẻ em. Dữ liệu thực nghiệm của luận văn được trực quan hóa mạch lạc qua hệ thống biểu đồ cột so sánh mức độ ô nhiễm giữa các vùng sinh thái và các bảng kháng sinh đồ chi tiết theo tiêu chuẩn DANMAP 2017, mang lại bằng chứng khoa học đanh thép về nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát triệt để nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn đường ruột kháng thuốc từ thực phẩm sang người, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Cơ quan quản lý Thú y và Y tế (Cục Thú y, Chi cục Chăn nuôi và Thú y các tỉnh): Thiết lập cơ chế thanh tra, giám sát định kỳ 100% các cơ sở kinh doanh thuốc thú y; siết chặt quy định bán thuốc kháng sinh theo đơn; đặt mục tiêu cắt giảm 50% tình trạng người chăn nuôi tự ý tăng liều thuốc thú y trong giai đoạn 2019 - 2022.

2. Người chăn nuôi và chủ trang trại gia súc, gia cầm: Đầu tư cải tạo hạ tầng cấp nước, nâng tỷ lệ hộ sử dụng nguồn nước lọc sạch và khử trùng từ mức 3,7% hiện nay lên trên 60% vào năm 2023; thiết lập 100% sổ nhật ký theo dõi sức khỏe đàn và tuân thủ nghiêm ngặt thời gian ngừng thuốc trước khi xuất chuồng.

3. Ban quản lý chợ và cơ sở giết mổ: Quy hoạch lại hệ thống giết mổ tập trung đảm bảo tách biệt khu bẩn và khu sạch; trang bị bàn inox kháng khuẩn và thiết bị làm lạnh bảo quản thịt tại các chợ truyền thống, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ ô nhiễm Salmonella trên thân thịt xuống dưới 25% trong vòng 24 tháng.

4. Người tiêu dùng và cơ sở bếp ăn tập thể: Thực hiện triệt để nguyên tắc ăn chín uống sôi; duy trì nhiệt độ nấu chín thịt trên 70 độ C trong tối thiểu 2 phút để tiêu diệt mầm bệnh; phân tách hoàn toàn dao thớt dùng cho thực phẩm sống và thực phẩm chín để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm chéo 100%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và số liệu chuyên sâu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ hoạch định chính sách và kiểm soát Thú y - Y tế dự phòng: Cung cấp nguồn dữ liệu thực chứng tin cậy phục vụ công tác xây dựng hàng rào kỹ thuật và triển khai các chương trình giám sát kháng kháng sinh cấp quốc gia theo Quyết định 2625/QĐ-BNN-TY.

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Thú y, Vi sinh vật học, Công nghệ thực phẩm: Nguồn tài liệu học thuật giá trị về kỹ thuật phân lập chuẩn hóa ISO 6579-2003, ISO 10272 và phương pháp đánh giá kháng sinh đồ Kirby-Bauer theo chuẩn DANMAP 2017.

• Kỹ thuật viên trang trại và người chăn nuôi gia súc, gia cầm: Giúp nhận diện rủi ro thất bại trong điều trị do vi khuẩn kháng thuốc, từ đó chuyển dịch sang các giải pháp an toàn sinh học và chế phẩm sinh học thay thế.

• Doanh nghiệp chế biến, kinh doanh thực phẩm và kiểm nghiệm chất lượng: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết lập hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP), bảo đảm tiêu chuẩn an toàn cho chuỗi cung ứng thịt tươi sống.

Câu hỏi thường gặp

Nguy cơ lớn nhất khi người tiêu dùng ăn phải thịt nhiễm Salmonella và Campylobacter là gì?

Cả hai loại vi khuẩn đều gây viêm dạ dày ruột cấp tính với triệu chứng đau bụng, sốt, tiêu chảy dữ dội và nôn mửa. Khi nhiễm phải chủng vi khuẩn kháng thuốc, việc điều trị bằng các kháng sinh thông thường sẽ bị thất bại, kéo dài thời gian nằm viện và làm tăng nguy cơ tử vong, đặc biệt ở trẻ em dưới 5 tuổi và người già.

Tại sao tỷ lệ ô nhiễm vi khuẩn Salmonella trên thịt lợn tại Hà Nội lại lên tới 75%?

Tỷ lệ này bắt nguồn từ việc lợn mang trùng đường ruột không triệu chứng khi đưa vào giết mổ thủ công. Quá trình làm lòng, mổ bụng không đảm bảo vô trùng khiến phân dính vào thân thịt. Hơn nữa, việc vận chuyển và bày bán thịt ở điều kiện nhiệt độ phòng tại các chợ dân sinh tạo môi trường tối ưu cho vi khuẩn nhân lên nhanh chóng.

Tỷ lệ kháng kháng sinh của vi khuẩn Campylobacter trong nghiên cứu có gì đặc biệt?

Nghiên cứu phát hiện mức độ kháng thuốc cực kỳ nghiêm trọng: 97,22% chủng Campylobacter trên thịt gà kháng nhóm Quinolon và Tetracyclin; 100% chủng trên thịt lợn kháng hoàn toàn với Tetracyclin và Aminoglycosid. Điều này cho thấy các nhóm kháng sinh truyền thống gần như đã mất hoàn toàn hiệu lực điều trị đối với vi khuẩn này.

Thói quen sử dụng thuốc của người chăn nuôi ảnh hưởng thế nào đến tình trạng kháng thuốc?

Khảo sát chỉ ra 30,9% hộ chăn nuôi tự ý tăng liều kháng sinh gấp 1,5 lần và 83,6% dùng nước giếng khoan chưa lọc. Việc lạm dụng thuốc sai liều lượng và không tuân thủ thời gian ngừng thuốc tạo áp lực chọn lọc nhân tạo, khiến các đột biến kháng thuốc tích lũy và lây lan nhanh trong quần thể vi sinh vật.

Phương pháp phân lập và thử nghiệm kháng sinh đồ trong luận văn có độ tin cậy ra sao?

Toàn bộ quy trình phân lập tuân thủ chuẩn ISO 6579-2003 cho Salmonella và ISO 10272 cải tiến cho Campylobacter. Đánh giá kháng sinh đồ thực hiện theo phương pháp khuếch tán khoanh giấy Kirby-Bauer trên thạch Mueller-Hinton và đối chiếu trực tiếp với bảng tiêu chuẩn quốc tế DANMAP 2017, bảo đảm tính khách quan và chuẩn mực học thuật cao nhất.

Kết luận

• Luận văn xác định tỷ lệ nhiễm Salmonella spp. trên thịt lợn tại Hà Nội lên tới 75% và Campylobacter spp. trên thịt gà đạt 45%, phản ánh nguy cơ mất an toàn vệ sinh thực phẩm rất cao tại các chợ truyền thống.
• Các chủng vi khuẩn phân lập mang đặc tính đa kháng thuốc phức tạp, điển hình là 100% chủng Campylobacter từ thịt lợn kháng Tetracyclin và Aminoglycosid, 97,22% chủng từ thịt gà kháng Quinolon và Tetracyclin.
• Đề tài chỉ rõ thực trạng lạm dụng kháng sinh tại 30,9% hộ chăn nuôi ở Bắc Ninh là nguyên nhân cốt lõi làm gia tăng áp lực kháng thuốc trong hệ sinh thái nông nghiệp.
• Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn mực theo tiêu chuẩn quốc tế DANMAP 2017, đóng góp trực tiếp cho Kế hoạch hành động quốc gia về kiểm soát vi khuẩn kháng thuốc giai đoạn 2017 - 2020.
• Các đơn vị quản lý, trang trại chăn nuôi và người tiêu dùng cần khẩn trương phối hợp thực hiện đồng bộ các biện pháp an toàn sinh học và kiểm soát chuỗi cung ứng thực phẩm tươi sống nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ LAN ANH XÁC ĐỊNH KHẢ NĂNG KHÁNG KHÁNG SINH CỦA VI KHUẨN SALMONELLA, CAMPYLOBACTER PHÂN LẬP TỪ THỊT LỢN, GÀ TẠI HÀ NỘI VÀ BẮC NINH Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Người hướng dẫn khoa học: TS. Đặng Thị Thanh Sơn PGS. Huỳnh Thị Mỹ Lệ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày 15 tháng 10 năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Lan Anh i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Huỳnh Thị Mỹ Lệ và TS. Đặng Thị Thanh Sơn đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Vi sinh vật - Truyền nhiễm, Khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn.

Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức Viện Thú y Quốc gia đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày 15 tháng 10 năm 2018 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Lan Anh ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn.

ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu đề tài. Phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học của đề tài.

Tổng quan tài liệu. Vi khuẩn Salmonella. Đặc điểm hình thái. Đặc điểm nuôi cấy.

Đặc tính sinh hoá. Đặc điểm phân bố của vi khuẩn trong tự nhiên. Các yếu tố gây bệnh của Salmonella. Vi khuẩn Campylobacter.

Đặc điểm hình thái. Đặc điểm nuôi cấy. Đặc tính sinh hóa. Sự phân bố của Campylobacter trong tự nhiên.

Đặc điểm gây bệnh của Campylobacter. Tình hình ngộ độc do Salmonella và Campylobacter trên thế giới và việt nam. Thực trạng về tình hình ngộ độc thực phẩm. Tình hình nghiên cứu và ngộ độc thực phẩm do Salmonella.

Tình hình nghiên cứu và ngộ độc thực phẩm do Campylobacter. Tính kháng thuốc của vi khuẩn. Kháng kháng sinh là gì?. Phân loại đề kháng kháng sinh.

Cơ chế đề kháng kháng sinh của vi khuẩn. Một số kết quả nghiên cứu về tỷ lệ kháng thuốc kháng sinh của Salmonella và Campylobacter trên thế giới và Việt Nam. Một số kết quả nghiên cứu về khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn Salmonella. Một số kết quả nghiên cứu về khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn Campylobacter.

Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng/ vật liệu nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Đánh giá công tác vệ sinh thú y và tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi tại địa phương nghiên cứu. Phương pháp lấy mẫu TCVN4833-2:2002. Phương pháp phân lập vi khuẩn Campylobacter ISO 10272. Phương pháp phân lập vi khuẩn Salmonella ISO 6579-2003.

Phương pháp xác định mức độ kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn Salmonella spp. và Campylobacter spp. phân lập được. Phương pháp xử lý số liệu.

Kết quả và thảo luận. Kết quả khảo sát công tác vệ sinh thú y và tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi. Tình hình chăn nuôi và sản lương thịt lợn, gà tại Hà Nội và Bắc Ninh. Kết quả khảo sát công tác vệ sinh thú y và tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi tại Bắc Ninh.

Công tác vệ sinh thú y. Kết quả khảo sát tình hình sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi. Tỷ lệ nhiễm Campylobacter spp. và Salmonella spp.

trên thân thịt gà và thịt lợn tại hai địa điểm khảo sát. Kết quả xác định tỷ lệ nhiễm vi khuẩn Campylobacter spp. Kết quả xác định tỷ lệ nhiễm vi khuẩn Salmonella spp. Kết quả xác định khả năng kháng kháng sinh của các chủng Campylobacter spp.và Salmonella spp.

phân lập được. Kết quả thử tính mẫn cảm với kháng sinh của các chủng Campylobacter spp. Kết quả thử tính mẫn cảm với kháng sinh của các chủng Salmonella spp. Kết luận và kiến nghị.

55 Tài liệu tham khảo. 63 v c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt µl Microlit BGA Brilliant Green Agar BPW Buffer Pepton water CDT Cytolethal Distending Toxin CHO Chinese Hamster Ovary RPF Rapid Permeability Factor DPF Delay Permeability Factor MH Muller Hinton MR Methyl red MSRV Modified Semisolid Rappaport Vassiliadis PCA Plate Count Agar RPF Rapid Permeability Factor RV Rappaport Vassiliadis TSI Triple Sugar Iron XLD Xylose Lysine Deroxycholate XLT4 Xylose Lysine Tetrathionate 4 vi c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Đặc tính sinh hóa của các chủng Salmonella spp. Tính chất sinh vật hóa học của một số loài Campylobacter thường gặp.

Tình trạng ngộ độc thực phẩm ở Việt Nam. Bảng đánh giá đường kính vòng vô khuẩn theo tiêu chuẩn quốc tế về kiểm soát kháng kháng sinh DANMAP 2017. Quy mô đàn lợn, gà năm 2017 và 2018 tại 02 địa phương khảo sát. Nguồn nước uống cho đàn vật nuôi tại các hộ khảo sát.

Công tác phòng bệnh cho vật nuôi. Nguồn cung cấp kháng sinh trong chăn nuôi. Kết quả phân lập Campylobacter trên thân thịt gà tại Hà Nội và Bắc Ninh. Kết quả phân lập Campylobacter spp.

trên thân thịt lợn tại Hà Nội và Bắc Ninh. Tỷ lệ nhiễm Salmonella spp. trên thân thịt gà và thịt lợn. Kết quả thử đặc tính sinh học của vi khuẩn Salmonella spp.

Kết quả xác định tỷ lệ kháng kháng sinh của các chủng Campylobacter spp. phân lập được trên thịt gà (n=30). Kết quả xác định tỷ lệ kháng kháng kháng sinh của các chủng Campylobacter spp. phân lập được trên thịt lợn (n=9).

Kết quả thử tính mẫn cảm với kháng sinh của các chủng Salmonella spp. phân lập được từ thịt lợn ở Hà Nội (n=30). Kết quả xác định khả năng kháng kháng sinh của các chủng Salmonella spp. phân lập được từ thịt lợn ở Bắc Ninh (n=23).

54 vii c DANH MỤC HÌNH Hình 2. Sơ đồ bốn cơ chế chính của sự đề kháng kháng sinh ở vi khuẩn. Hộp yếm khí nuôi cấy vi khuẩn Campylobacter. Một số hình ảnh hộ chăn nuôi gà, lợn tại Hà Nội và Bắc Ninh.

Thu thập thông tin về tình hình sử dụng kháng sinh tại các trang trại và hộ chăn nuôi tại Bắc Ninh. Số hộ chăn nuôi sử dụng kháng sinh tăng liều. Tỷ lệ số hộ sử dụng kháng sinh giảm liều. Thực hiện xử lý mẫu, phân lập vi khuẩn trong phòng thí nghiệm.

Khuẩn lạc điển hình Campylobacter spp. trên đĩa thạch mCCD. Tỷ lệ nhiễm Campylobacter spp. trên thân thịt gà và thịt lợn.

Kết quả phân lập Salmonella spp. trên thân thịt gà tại Hà Nội và Bắc Ninh. Kết quả phân lập Salmonella spp. trên thịt lợn tại Hà Nội và Bắc Ninh.

Vi khuẩn Salmonella spp. mọc trên các môi trường. Một số hình ảnh kháng sinh đồ. Tỷ lệ kháng kháng sinh của các chủng Salmonella spp.

phân lập được từ thịt gà ở Hà Nội. Tỷ lệ nhạy cảm với các loại kháng sinh của các chủng Salmonella spp. phân lập được từ thịt gà ở Hà Nội. Tỷ lệ kháng kháng sinh của các chủng Salmonella spp.

phân lập được từ thịt gà ở Bắc Ninh. Tỷ lệ nhạy cảm với các loại kháng sinh của các chủng Salmonella spp. phân lập được từ thịt gà ở Bắc Ninh. 52 viii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tác giả: Nguyễn Thị Lan Anh Tên luận văn: Xác định khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn Salmonella, Campylobacter phân lập từ thịt lợn, gà tại Hà Nội và Bắc Ninh Ngành: Thú y Mã số: 8640101 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá nguy cơ nhiễm vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm kháng thuốc tại Hà Nội và Bắc Ninh.

- Cập nhật tỷ lệ kháng kháng sinh của 2 loài vi khuẩn trên dựa theo chương trình kiểm soát vi khuẩn kháng thuốc Quốc tế nhằm từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu về vi khuẩn kháng kháng sinh tại một số địa phương. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập mẫu TCVN4833-2:2002 - Phương pháp phân lập vi khuẩn Salmonella theo ISO 6579-2003 và Campylobacter theo ISO10272 - Phương pháp xác định khả năng kháng kháng sinh của vi khuẩn (phương pháp khoanh giấy kháng sinh theo Kirby-Bauer, 1966) - Phương pháp xử lý số liệu bằng phần mềm Excel 2007 Kết quả chính và kết luận 1. Tỷ lệ nhiễm Campylobacter spp. trên thịt gà và thịt lợn tại Hà Nội lần lượt 45% và 10%, tại Bắc Ninh là 30% và 12,5%.

Tỷ lệ nhiễm Salmonella spp. trên thịt gà và thịt lợn tại Hà Nội là 57% và 75%, tại Bắc Ninh là 50% và 57,5% 3. Tỷ lệ kháng kháng sinh của vi khuẩn Campylobacter spp. phân lập được là khác nhau: - Các chủng phân lập từ mẫu thịt gà tại 02 địa phương khảo sát kháng mạnh nhất với kháng sinh thuộc nhóm Quinolon và Tetracyclin (97,22%), - Các chủng vi khuẩn phân lập từ mẫu thịt lợn kháng mạnh nhất với nhóm Tetracyclin và Aminoglycosid (100%) 4.

Các chủng vi khuẩn Salmonella spp.