Giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích vnua giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp yên phong tỉnh bắc ninh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Trương Đăng Kha
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đình Long
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN
• 1.5.1. Về phương diện lý luận
• 1.5.2. Về phương diện thực tiễn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong

Khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh, là một trong những khu công nghiệp phát triển mạnh mẽ nhất tại miền Bắc Việt Nam. Việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC) tại đây không chỉ đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của tỉnh. NNLCLC đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy sự đổi mới công nghệ trong khu công nghiệp.

1.1. Đặc điểm của khu công nghiệp Yên Phong và nhu cầu về NNLCLC

Khu công nghiệp Yên Phong có sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp lớn, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao. Nhu cầu về NNLCLC ngày càng tăng cao, đặc biệt là trong các ngành như điện tử, cơ khí chế tạo và công nghệ thông tin.

1.2. Vai trò của NNLCLC trong phát triển kinh tế Bắc Ninh

NNLCLC không chỉ giúp các doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế địa phương. Sự phát triển của NNLCLC sẽ thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ.

II. Thách thức trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu hụt kỹ năng, sự không đồng bộ trong đào tạo và nhu cầu thực tế của doanh nghiệp đang gây khó khăn cho quá trình này.

2.1. Thiếu hụt kỹ năng và trình độ chuyên môn

Nhiều lao động tại khu công nghiệp Yên Phong chưa đáp ứng được yêu cầu về kỹ năng và trình độ chuyên môn. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu hụt NNLCLC, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất của doanh nghiệp.

2.2. Sự không đồng bộ trong đào tạo và nhu cầu thực tế

Chương trình đào tạo hiện tại chưa hoàn toàn phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động. Doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc tìm kiếm lao động có trình độ cao và kỹ năng phù hợp.

III. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong

Để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ tập trung vào đào tạo mà còn cần cải thiện môi trường làm việc và thu hút nhân tài.

3.1. Tăng cường đào tạo và bồi dưỡng nhân lực

Cần xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Việc hợp tác giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thị trường.

3.2. Chính sách thu hút nhân tài và phát triển bền vững

Cần có các chính sách ưu đãi để thu hút nhân tài, đặc biệt là các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ cao. Đồng thời, tạo môi trường làm việc thân thiện và phát triển bền vững cho người lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về nguồn nhân lực chất lượng cao

Nghiên cứu cho thấy rằng việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các doanh nghiệp đã có sự cải thiện rõ rệt về năng suất lao động và chất lượng sản phẩm.

4.1. Kết quả từ các chương trình đào tạo

Các chương trình đào tạo đã giúp nâng cao kỹ năng cho lao động, từ đó cải thiện năng suất lao động và chất lượng sản phẩm. Doanh nghiệp đã ghi nhận sự tăng trưởng trong doanh thu và lợi nhuận.

4.2. Tác động đến sự phát triển kinh tế địa phương

Sự phát triển của NNLCLC không chỉ giúp doanh nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của tỉnh Bắc Ninh. Tạo ra nhiều việc làm và nâng cao đời sống cho người dân địa phương.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong

Việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng đào tạo và thu hút nhân tài.

5.1. Định hướng phát triển nguồn nhân lực trong giai đoạn tới

Cần có các chiến lược dài hạn để phát triển NNLCLC, bao gồm việc cải thiện chương trình đào tạo và tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo.

5.2. Tầm quan trọng của NNLCLC trong bối cảnh hội nhập

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, NNLCLC sẽ đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tỉnh Bắc Ninh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh là một trong những trung tâm sản xuất công nghiệp điện tử và công nghệ cao hàng đầu miền Bắc, nơi tập trung các tập đoàn đa quốc gia quy mô lớn như Samsung Electronics. Trong giai đoạn 2011 - 2016, lực lượng lao động tại khu công nghiệp này ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh chóng, tăng từ 28.942 người năm 2011 lên 77.904 người năm 2016, tương ứng mức tăng gần 2,7 lần. Đồng thời, số lượng lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật từ cao đẳng, đại học trở lên tăng từ 4.186 người lên 20.996 người.

Tuy nhiên, tốc độ chuyển dịch cơ cấu công nghiệp sang các ngành có hàm lượng công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ đặt ra thách thức gay gắt về sự thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao. Các doanh nghiệp đối mặt với tình trạng thiếu hụt kỹ sư công nghệ, kỹ thuật viên lành nghề và đội ngũ quản trị cấp trung có khả năng thích ứng với chuỗi giá trị toàn cầu.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại Khu công nghiệp Yên Phong giai đoạn 2011 - 2016. Trên cơ sở phân tích các nhân tố tác động, đề tài đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2025. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học giúp nâng tỷ lệ lao động kỹ thuật qua đào tạo, gia tăng năng suất lao động và giảm thiểu sự phụ thuộc vào nhân sự nước ngoài tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết vốn con người của kinh tế học hiện đại, khẳng định tri thức, kỹ năng và năng lực sáng tạo của người lao động là nguồn vốn đặc biệt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Luận văn kết hợp khung phân tích phát triển kỹ năng của Ngân hàng Thế giới, tiếp cận bộ kỹ năng của lực lượng lao động qua ba trụ cột: kỹ năng nhận thức, kỹ năng kỹ thuật và kỹ năng xã hội - hành vi.

Khung phân tích của đề tài xoay quanh các khái niệm then chốt:

• Nguồn nhân lực: Tổng thể tiềm năng lao động của một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ, bao gồm thể lực, trí lực và tâm lực sẵn sàng tham gia vào quá trình sản xuất xã hội.
• Nguồn nhân lực chất lượng cao trong khu công nghiệp: Bộ phận lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao, được đào tạo bài bản, có khả năng làm chủ máy móc hiện đại, tư duy sáng tạo và thích ứng nhanh với môi trường hội nhập kinh tế quốc tế.
• Nhân lực quản trị doanh nghiệp: Đội ngũ điều hành gồm quản trị cấp cao, cấp trung và cấp cơ sở, sở hữu năng lực tư duy chiến lược, kỹ năng kỹ thuật và kỹ năng quan hệ con người.
• Lao động kỹ thuật có kỹ năng: Kỹ sư, kỹ thuật viên và công nhân lành nghề trực tiếp vận hành công nghệ sản xuất, gia công linh kiện phụ tùng thuộc ngành công nghiệp hỗ trợ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp được thu thập trong giai đoạn 2011 - 2016:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ các văn bản chính sách, báo cáo thống kê của Ban Quản lý các Khu công nghiệp Bắc Ninh, Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Bắc Ninh.
• Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực tế thông qua phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên. Cỡ mẫu điều tra bao gồm 25 doanh nghiệp đang hoạt động trong Khu công nghiệp Yên Phong, 8 cơ quan chức năng quản lý nhà nước và đơn vị hỗ trợ đào tạo nghề, cùng 125 người lao động đang làm việc tại các nhà máy.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian, phân tích cơ cấu tỷ trọng và ma trận điểm mạnh - điểm yếu - cơ hội - thách thức (SWOT). Việc lựa chọn các phương pháp này cho phép lượng hóa chính xác mức độ tăng trưởng nhân lực, nhận diện rõ nét sự mất cân đối cung - cầu lao động và đánh giá đa chiều các nhân tố môi trường vĩ mô cũng như nội tại tác động đến chất lượng nguồn nhân lực. Toàn bộ quy trình khảo sát và xử lý dữ liệu được hoàn thành vào cuối năm 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô lao động tăng trưởng vượt bậc nhưng cơ cấu trình độ còn chuyển dịch chậm so với yêu cầu công nghệ. Tổng số lao động tại Khu công nghiệp Yên Phong tăng mạnh từ 28.942 người năm 2011 lên 77.904 người năm 2016, đạt mức tăng trưởng 169,2%. Tỷ trọng lao động có trình độ cao đẳng, đại học tăng từ 14,46% năm 2011 (4.186 người) lên 26,95% năm 2016 (20.996 người). Mặc dù tỷ lệ này tăng nhanh, song lao động phổ thông và lao động chưa qua đào tạo chuyên sâu vẫn chiếm tỷ trọng lớn trên 70%, tạo áp lực lớn lên năng suất lao động chung.

Thứ hai, tồn tại khoảng cách lớn về kỹ năng làm việc thực tế và khả năng hội nhập. Kết quả điều tra thực tế chỉ ra rằng khoảng 87% đến 88% lao động phổ thông và kỹ thuật viên cơ sở chỉ đáp ứng được kỹ năng làm việc nhóm ở mức độ cơ bản. Các kỹ năng quan trọng như ngoại ngữ chuyên ngành, kỹ năng giải quyết vấn đề phức tạp và kỹ năng thuyết trình kỹ thuật chỉ có dưới 15% người lao động sử dụng thuần thục, gây cản trở trực tiếp đến quá trình tiếp nhận chuyển giao công nghệ mới.

Thứ ba, sự thiếu hụt cục bộ đội ngũ quản trị cấp trung và kỹ sư trưởng người Việt Nam. Tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, hơn 60% các vị trí quản lý then chốt, trưởng dây chuyền kỹ thuật cao vẫn phải sử dụng chuyên gia nước ngoài do lao động nội địa chưa đáp ứng đầy đủ năng lực nhận thức chiến lược và kỹ năng quản lý chuỗi cung ứng hiện đại.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của thực trạng trên bắt nguồn từ tốc độ thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài quá nhanh, tạo nên sự bùng nổ đột biến về cầu lao động kỹ thuật cao trong thời gian ngắn. Trong khi đó, hệ thống các trường cao đẳng, trường nghề tại địa phương chậm đổi mới chương trình đào tạo, cơ sở vật chất thực hành còn lạc hậu, dẫn đến sự lệch pha giữa năng lực đào tạo của nhà trường và tiêu chuẩn tuyển dụng của doanh nghiệp.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh sự dịch chuyển cơ cấu có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện sự gia tăng số lượng lao động theo các nhóm trình độ giai đoạn 2011 - 2016, kết hợp bảng ma trận SWOT làm rõ các rào cản về cơ chế chính sách và sự cạnh tranh thu hút nhân tài.

So sánh với các nghiên cứu tại các khu công nghiệp ở Bình Dương hay Đồng Nai, Khu công nghiệp Yên Phong có đặc thù tập trung chuyên sâu vào ngành công nghiệp điện tử và công nghiệp hỗ trợ. Do đó, nhu cầu về độ chính xác và tác phong công nghiệp khắt khe hơn. Kết quả thảo luận khẳng định nếu không có sự phối hợp ba bên giữa Nhà nước, Doanh nghiệp và Cơ sở đào tạo, nguy cơ rơi vào bẫy giá trị gia tăng thấp sẽ trở thành hiện thực.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế chính sách và phát triển thị trường lao động chất lượng cao. Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh và Ban Quản lý các Khu công nghiệp cần rà soát, đồng bộ hóa các quy hoạch phát triển nhân lực. Đơn vị quản lý cần nâng cấp cổng thông tin việc làm trực tuyến nhằm kết nối dữ liệu cung - cầu lao động minh bạch. Mục tiêu hướng tới nâng tỷ lệ kết nối việc làm đúng chuyên môn đào tạo đạt trên 80% trong giai đoạn 2018 - 2020.

Thứ hai, đổi mới mô hình đào tạo nghề theo cơ chế đặt hàng của doanh nghiệp. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp cùng các trường cao đẳng, đại học triển khai mô hình đào tạo kép, kết hợp chặt chẽ giữa học lý thuyết tại trường và thực hành tại nhà máy. Đặt mục tiêu đạt 50% thời lượng thực hành trực tiếp trên dây chuyền của doanh nghiệp FDI, giúp giảm 40% chi phí và thời gian đào tạo lại cho doanh nghiệp trong giai đoạn 2018 - 2022.

Thứ ba, thực thi chính sách ưu đãi nhằm thu hút và giữ chân nhân tài công nghệ. Các doanh nghiệp trong khu công nghiệp cần phối hợp với chính quyền địa phương phát triển các khu nhà ở xã hội, thiết chế văn hóa, đồng thời ban hành gói phụ cấp chuyên gia và đãi ngộ theo hiệu quả công việc. Mục tiêu thu hút thêm khoảng 5.000 kỹ sư, chuyên gia công nghệ cao và duy trì tỷ lệ luân chuyển nhân sự dưới 5% mỗi năm từ nay đến năm 2025.

Thứ tư, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp và chuẩn hóa tác phong công nghiệp cho người lao động. Hiệp hội doanh nghiệp và lãnh đạo các nhà máy cần tổ chức các khóa bồi dưỡng quản trị chuỗi cung ứng, tự động hóa và kỹ năng mềm chuẩn quốc tế. Hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ người Việt Nam giữ vị trí quản trị cấp trung trong các doanh nghiệp FDI lên 65% vào năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Quản lý các Khu công nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp bức tranh thực tế về biến động nhân lực và thị trường lao động tại địa phương, hỗ trợ việc hoạch định chính sách thu hút dòng vốn đầu tư có chọn lọc, quy hoạch hạ tầng xã hội và phân bổ ngân sách đào tạo nghề hiệu quả.

2. Ban Giám đốc và bộ phận quản trị nhân sự tại các doanh nghiệp trong khu công nghiệp: Cung cấp khung đánh giá kỹ năng, thực trạng cung - cầu lao động để xây dựng kế hoạch tuyển dụng, thiết kế lộ trình đào tạo nội bộ và ban hành chính sách đãi ngộ nhằm giữ chân nhân sự kỹ thuật cao.

3. Các trường đại học, trường cao đẳng và cơ sở đào tạo nghề: Cung cấp dữ liệu thực tiễn về yêu cầu kỹ năng của các doanh nghiệp công nghệ cao, làm căn cứ điều chỉnh khung chương trình giảng dạy, tăng cường liên kết thực tập và nâng cao tỷ lệ sinh viên ra trường có việc làm đúng ngành.

4. Học viên cao học, nghiên cứu sinh và nhà nghiên cứu kinh tế: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu phát triển nguồn nhân lực công nghiệp, cách tiếp cận xử lý số liệu điều tra thực địa và khung phân tích các nhân tố ảnh hưởng trong kinh tế phát triển.

Câu hỏi thường gặp

Nguồn nhân lực chất lượng cao trong khu công nghiệp được xác định theo tiêu chí nào? Nguồn nhân lực chất lượng cao trong nghiên cứu được định nghĩa là lực lượng lao động phát triển toàn diện về thể lực, trí lực và tâm lực, có trình độ chuyên môn kỹ thuật từ cao đẳng trở lên hoặc thợ bậc cao. Nhóm này có năng lực ứng dụng công nghệ tiên tiến, tư duy độc lập và giải quyết các công đoạn sản xuất phức tạp.

Sự biến động quy mô nhân lực tại Khu công nghiệp Yên Phong giai đoạn 2011 - 2016 diễn ra như thế nào? Quy mô nhân lực tăng trưởng nhanh chóng từ 28.942 người năm 2011 lên 77.904 người năm 2016. Trong đó, số lao động có trình độ cao đẳng, đại học tăng từ 4.186 người lên 20.996 người, đưa tỷ lệ lao động trình độ cao từ mức 14,46% lên 26,95%, phản ánh sự chuyển biến tích cực về chất lượng lao động.

Hạn chế lớn nhất về kỹ năng của người lao động tại Khu công nghiệp Yên Phong là gì? Hạn chế lớn nhất là sự thiếu hụt các kỹ năng mềm và khả năng sử dụng ngoại ngữ chuyên ngành. Kết quả khảo sát cho thấy khoảng 87% đến 88% lao động phổ thông chỉ thành thạo kỹ năng làm việc nhóm cơ bản, trong khi tỷ lệ nhân sự làm chủ tiếng Anh, tiếng Hàn hoặc kỹ năng xử lý sự cố kỹ thuật chuyên sâu chỉ đạt dưới 15%.

Phương pháp chọn mẫu trong luận văn được tiến hành ra sao để đảm bảo tính khách quan? Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên với cỡ mẫu gồm 25 doanh nghiệp tiêu biểu, 8 cơ quan quản lý và hỗ trợ đào tạo, cùng 125 người lao động trực tiếp và gián tiếp. Quy mô mẫu đa tầng này đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ hoạt động sản xuất tại khu công nghiệp.

Giải pháp nào giúp giảm bớt sự phụ thuộc vào đội ngũ chuyên gia nước ngoài tại các nhà máy FDI? Giải pháp trọng tâm là xây dựng mô hình liên kết đào tạo theo đơn đặt hàng giữa nhà trường và doanh nghiệp, kết hợp lộ trình bồi dưỡng quản trị nội bộ bài bản. Qua việc chuẩn hóa năng lực kỹ thuật và kỹ năng quản lý chuỗi cung ứng, tỷ lệ quản lý người Việt có thể đạt mức 65% vào năm 2025.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế.
• Đánh giá toàn diện thực trạng phát triển nhân lực tại Khu công nghiệp Yên Phong giai đoạn 2011 - 2016, ghi nhận quy mô lao động đạt 77.904 người với tỷ lệ lao động kỹ thuật cao đạt 26,95%.
• Làm rõ các điểm nghẽn về chất lượng kỹ năng mềm, rào cản ngoại ngữ và sự mất cân đối cung - cầu lao động trong các ngành công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược có tính khả thi cao, bao gồm đổi mới thể chế, đẩy mạnh đào tạo kép, hoàn thiện chính sách đãi ngộ và nâng cao năng lực quản trị với lộ trình thực hiện đến năm 2025.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng giúp tỉnh Bắc Ninh nâng cao năng lực cạnh tranh công nghiệp, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng bền vững. Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần nhanh chóng phối hợp triển khai đồng bộ hệ giải pháp này để tối ưu hóa nguồn lực phát triển trong giai đoạn mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Quá trình tăng trưởng và phát triển kinh tế trong những giai đoạn lịch sử nhất định phải dựa trên sự cải tiến, đổi mới công nghệ và phát triển vốn con người hay vốn nhân lực. Trên thực tế, sự phát triển thần kỳ của nhiều nước ở khu vực Đông Á như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan. tốc độ tăng trưởng nhanh chóng của các nước công nghiệp mới (NICs) và Trung Quốc phần lớn đều nhờ vào nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC).

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế khi mà sự cạnh tranh diễn ra ngày càng gay gắt thì NNLCLC có vai trò ngày càng quan trọng. Việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực (NNL) nói chung và phát triển NNLCLC nói riêng đối với mỗi quốc gia trên thế giới đã và đang trở thành vấn đề cấp bách có tầm chiến lược, là vấn đề có tính chất sống còn trong điều kiện toàn cầu hóa kinh tế với trình độ khoa học - kỹ thuật, công nghệ ngày càng cao và sự lan tỏa của kinh tế tri thức. Do vậy, phát triển NNLCLC là yếu tố then chốt nhằm phát triển kinh tế nhanh, bền vững. Việt Nam đang trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) và hội nhập kinh tế quốc tế.

Trong bối cảnh mới thoát khỏi nhóm các quốc gia có thu nhập thấp, Việt Nam còn thiếu nhiều nguồn lực cho phát triển như: vốn, công nghệ, kiến thức và kinh nghiệm quản lý. Thực tế đó đòi hỏi Việt Nam phải có chiến lược sử dụng và phát huy lợi thế của những nguồn lực hiện có, đặc biệt là chiến lược phát triển NNLCLC. Bắc Ninh là một tỉnh thuộc đồng bằng châu thổ sông Hồng. Sau hơn 18 năm tái lập, Bắc Ninh đã có những bước phát triển mạnh mẽ, mọi mặt và là một trong những tỉnh phát triển của vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ.

Trong tiến trình CNH, HĐH và hội nhập kinh tế quốc tế, việc phát triển công nghiệp (CN) trong đó xây dựng các khu công nghiệp (KCN) được coi là khâu đột phá để đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh từ nông nghiệp - CN - dịch vụ sang CN - dịch vụ - nông nghiệp và Bắc Ninh cơ bản trở thành tỉnh CN vào năm 2015, thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2020. Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế cùng với xu hướng phát triển hiện nay của các KCN Bắc Ninh (chủ yếu là phát triển công nghiệp hỗ trợ, sử dụng công nghệ cao) tạo ra một mức cầu rất lớn đối với NNLCLC nhất là trong những 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngành mũi nhọn của các KCN cũng như của tỉnh như: điện, điện tử, công nghiệp chế biến, hàn, cơ khí… Đánh giá đúng chất lượng NNLCLC, xu thế phát triển và yêu cầu một NNLCLC đủ về số lượng, mạnh về chất lượng và phù hợp về cơ cấu cho phát triển trong từng KCN của tỉnh giai đoạn tới sẽ giúp địa phương xác định rõ những điểm mạnh và điểm yếu về vốn nhân lực của mình, từ đó có kế hoạch và chính sách đào tạo và thu hút NNLCLC cho các KCN. Đồng thời, chính việc phát triển NNLCLC sẽ tạo cho các doanh nghiệp công nghiệp các tiền đề và điều kiện để sản xuất các sản phẩm có hàm lượng công nghệ và trí tuệ cao, đủ sức cạnh tranh trong môi trường toàn cầu hóa, góp phần tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Xuất phát từ những yêu cầu trên, tác giả đã chọn đề tài “ Giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong, Tỉnh Bắc Ninh” để nghiên cứu.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Mục tiêu chung Trên cơ sở nghiên cứu đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao tại khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể - Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển NNLCLC trong khu công nghiệp. - Đánh giá thực trạng phát triển NNLCLC tại KCN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2011 – 2016.

- Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển NNLCLC tại KCN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. - Đề xuất phương hướng và giải pháp phát triển NNLCLC tại KCN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh trong thời gian tới. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU Luận văn sẽ tập trung vào nghiên cứu và làm rõ các vấn đề cơ bản sau: - Một là: Thực trạng phát triển NNLCLC tại KCN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh thời gian qua như thế nào? - Hai là: Những yếu tố nào ảnh hưởng đến phát triển NNLCLC tại KCN 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh? - Ba là: Cần có những giải pháp gì để phát triển NNLCLC đáp ứng nhu cầu của các DN trong KCN Yên Phong, tỉnh BN trong thời gian tới? 1. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1.

Đối tượng nghiên cứu Luận văn nghiên cứu những vấn đề về phát triển NNLCLC trong các doanh nghiệp (DN) thuộc KCN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh (tập trung vào những đối tượng cơ bản: Nhân lực quản trị DN, đội ngũ lao động có kỹ năng, có trình độ chuyên môn kỹ thuật và tay nghề cao). Thực hiện điều tra khảo sát các doanh nghiệp trong KCN và người lao động tại KCN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Ngoài ra còn thực hiện điều tra trên một số đơn vị chắc năng quản lí, hỗ trợ đào tạo đối với DN. Phạm vi nghiên cứu - Về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu phát triển NNLCLC trong KCN, bao gồm phát triển về mặt số lượng, chất lượng, cơ cấu NLCLC và vấn đề sử dụng NNLCLC.

- Về không gian: Thực hiện việc nghiên cứu chủ yếu trên địa bàn KCN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh (Bao gồm các DN thuộc KCN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh), có tham khảo kinh nghiệm của một số tỉnh, thành trong nước và một số quốc gia trong khu vực. - Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng NNLCLC tại KCN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2011 - 2016, định hướng và giải pháp phát triển NNLCLC đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN VĂN 1. Về phương diện lý luận Một trong những đóng góp mới về mặt lý luận của luận văn là xem xét những tác động của bối cảnh mới đối với phát triển của NNLCLC, đó là: hội nhập kinh tế quốc tế với yêu cầu tham gia vào chuỗi giá trị sản xuất các sản phẩm công nghiệp; sự phát triển nhanh chóng của khoa học và công nghệ và yêu cầu phát triển các ngành CNHT và ngành công nghiệp công nghệ cao của khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh…Đòi hỏi phát triển NNLCLC phải có những đột phá về mặt chất lượng trong giai đoạn phát triển tới.

3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Về phương diện thực tiễn Bằng các số liệu thực tiễn, luận văn phân tích và làm sáng tỏ thực trạng phát triển NNLCLC tại KCN Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh, những yếu tố tác động và những vấn đề đặt ra đối với việc phát triển NNLCLC trong khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Chỉ ra những bất cập về cơ cấu công nghiệp với cơ cấu lao động chất lượng cao trong KCN Yên Phong trên các khía cạnh về số lượng, chất lượng và cơ cấu ngành nghề. Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy phát triển NNLCLC tại KCN Yên Phong,tỉnh Bắc Ninh trong bối cảnh phát triển mới: tăng cường hội nhập kinh tế quốc tế, đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao nhằm thúc đẩy phát triển KT - XH Bắc Ninh đến 2020.

4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO TRONG KHU CÔNG NGHIỆP 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO TRONG KHU CÔNG NGHIỆP 2. Các khái niệm * Nguồn nhân lực Để hiểu rõ hơn khái niệm NNLCLC, trước hết chúng ta hãy xem xét thuật ngữ nguồn nhân lực (NNL – Human Resources).

Khái niệm “nguồn lực con người” hay “nguồn nhân lực” được sử dụng phổ biến từ những năm 80 của thế kỷ trước, đây là bước ngoặt đánh dấu sự thay đổi căn bản và toàn diện về cách nhìn nhận vai trò của con người đối với sự phát triển kinh tế - xã hội: con người với tư cách là nguồn lực, là động lực của sự phát triển Trong lý thuyết phát triển và theo nghĩa rộng NNL được hiểu là nguồn lực con người (Human resources) của một quốc gia, một vùng lãnh thổ/địa phương, là một bộ phận của các nguồn lực có khả năng huy động, quản lý để tham gia vào quá trình phát triển kinh tế- xã hội như nguồn lực vật chất, nguồn lực tài chính. Trong lý thuyết về tăng trưởng kinh tế lấy con người làm trung tâm, cho rằng: Con người được coi là một phương tiện hữu hiệu cho việc đảm bảo tốc độ tăng trưởng kinh tế bền vững thậm chí con người được coi là một nguồn vốn đặc biệt cho sự phát triển - vốn nhân lực. Với quan niệm này cho thấy cách tiếp cận con người là một nguồn vốn quan trọng trong phát triển của một quốc gia và một tổ chức. Liên hiệp quốc lại tiếp cận NNL thiên về mặt chất lượng, xem xét vai trò, sức mạnh của NNL đối với sự phát triển xã hội: NNL là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước” (Viện chiến lược phát triển, 2008).

Phạm Minh Hạc cho rằng: NNL là tổng thể các tiềm năng lao động của một nước hoặc một địa phương, tức nguồn lao động được chuẩn bị (ở các mức độ khác nhau) sẵn sàng tham gia một công việc lao động nào đó, tức là những người lao động có kỹ năng (hay khả năng nói chung), bằng con đường đáp ứng được yêu cầu của cơ chế chuyển đổi cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá”(Phạm Minh Hạc, 2001). 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Như vậy, xuất phát từ nhiều cách tiếp cận khác nhau nên có những khái niệm khác nhau về NNL nhưng nhìn chung đều thống nhất về nội dung cơ bản là: NNL là nguồn cung cấp sức lao động cho xã hội, là yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất, giữ vai trò quyết định sự phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia, một tổ chức.