mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, nội dung luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học trực tuyến. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học trực tuyến tại Học viện. Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học trực tuyến tại Học viện.
-4- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG DẠY HỌC TRỰC TUYẾN 1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 1. Trên thế giới Đối với hình thức dạy học truyền thống, lớp học đƣợc cố định ở một chỗ và ngƣời học phải có mặt trên lớp để học. Do nhu cầu học tập ngày càng đa dạng, ngƣời học có nhu cầu học tập ở mọi nơi, mọi lúc, kể cả trong khi đang đi du lịch, đi công tác.
Ngƣời học không nhất thiết phải có mặt trên lớp học nhƣng vẫn chủ động lĩnh hội đƣợc tri thức. Từ những yêu cầu mới này của ngƣời học mà hình thức đào tạo từ xa (ĐTTX) đã bắt đầu ra đời. Có thể nói, ý tƣởng về ĐTTX đã đƣợc vạch ra bởi kỹ thuật in ấn. Từ rất sớm, việc in ấn đã trở thành phƣơng thức thúc đẩy học tập, ngƣời học có thể tự học theo kế hoạch riêng của mình mà không có sự trợ giúp của ngƣời hƣớng dẫn.
Sự tự giúp đỡ bản thân đơn giản này là một trong những ví dụ về ĐTTX [36]. Có thể nói mốc thời gian đƣợc ghi nhận đầu tiên về ĐTTX trên thế giới đó là việc giảng dạy cho giáo sỹ nhà thờ bằng gửi thƣ từ những năm 50-60 sau công nguyên. Trong lịch sử hiện đại mốc thời gian đƣợc ghi nhận bởi Isaac Pitman dạy phƣơng pháp ghi tốc ký bằng gửi thƣ ở Anh năm 1840 [40]. Qua những năm tháng phát triển, tên của lĩnh vực này đựợc thay đổi cho phù hợp với mục đích của nó nhƣ: học tại nhà, học qua thƣ từ, học ngoại khóa, học độc lập (tự học) và học mở rộng.
Tất cả các hình thức này đều liên quan đến việc truyền giảng (các hình thức giảng dạy) và cách thức học (sự thích hợp về thời gian và nơi học). Trải qua thời gian, diện mạo và cách thức ĐTTX đƣợc hình thành với sự tham gia của các công nghệ nhƣ công nghệ in ấn (học qua thƣ từ), cho tới công nghệ phát thanh, điện đài, và trải qua thời kỳ sản xuất công nghiệp, cuối cùng tới truyền thông đa phƣơng tiện và liên lạc điện tử vào những năm 90, tiếp đó là mạng Internet và công nghệ Web. Và tới ngày nay là hệ thống học tập điện tử (E-learning System) và các công nghệ dạy học trực tuyến (Interractive, Online) đƣợc đề cập tới ở hầu hết các cấp học. Trong những năm gần đây, với sự phát triển của công nghệ E-Learning, khả năng tổ chức một lớp học ảo và một môi trƣờng học tập ảo (VLE: Virtual -5- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Learning Environment) đã dần phá vỡ tồn tại của những quan niệm cũ chƣa thực sự coi trọng ĐTTX khi chuyển từ mô hình giáo dục truyền thống sang E- Learning với sự trợ giúp đắc lực của máy tính và hệ thống công nghệ thông tin và truyền thông.
Theo tổ chức Thomson NETg [44], các làn sóng phát triển của E- Learning đƣợc chia thành các giai đoạn nhƣ sau: Làn sóng thứ 1 Làn sóng thứ 2 Kỷ nguyên dạy học có Kỷ nguyên /E-Learning /E-Learning người hướng dẫn Đa phương tiện /Với sự hỗ trợ của /Với sự hỗ trợ của Internet /Tài liệu in để tự học (1984 – 1993) Internet băng thông rộng (trước 1983) (Sau 2000) (1994-1999) Hình 1.1: Các làn sóng của E-Learning Trước năm 1983: Kỷ nguyên giảng viên làm trung tâm Trƣớc khi máy tính đƣợc sử dụng rộng rãi, phƣơng pháp giáo dục “Lấy giảng viên làm trung tâm” là phƣơng pháp phổ biến nhất trong các trƣờng học. Học viên chỉ có thể trao đổi tập trung quanh giảng viên và các bạn học. Đặc điểm của loại hình này là chi phí tổ chức đào tạo thấp. Giai đoạn 1984-1993: Kỷ nguyên đa phương tiện Hệ điều hành Windows 3.1, Máy tính Macintosh, phần mềm trình diễn powerpoint, v.v… đây là các công nghệ cơ bản trong kỷ nguyên đa phƣơng tiện.
Nó cho phép tạo ra các bài giảng tích hợp hình ảnh và âm thanh học trên máy tính sử dụng công nghệ đào tạo nhờ máy tính (CBT: Computer Based Training) phân phối nội dung giảng dạy qua đĩa CD-ROM hoặc đĩa mềm. Vào bất kỳ thời gian nào, ở đâu, ngƣời học cũng có thể mua và học. Tuy nhiên, sự hƣớng dẫn của giảng viên là rất hạn chế. Giai đoạn : 1994-1999 Làn sóng E-learning thứ nhất Khi công nghệ Web đƣợc phát minh, các nhà cung cấp dịch vụ giáo dục, đào tạo bắt đầu nghiên cứu cách thức cải tiếp phƣơng pháp giáo dục bằng công nghệ này.
Sự kỳ vọng vào E-mail, Website, Trình duyệt, HTML, Media player, -6- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com truyền Audio/Video tốc độ thấp và ngôn ngữ JAVA bắt đầu trở lên phổ dụng và đơn giản hơn đã làm thay đổi bộ mặt của đào tạo bằng đa phƣơng tiện. Ngƣời thầy thông thái đã dần lộ rõ thông qua các phƣơng tiện: E-mail, CBT qua Intranet với text và hình ảnh đơn giản, đào tạo bằng công nghệ Web với hình ảnh chuyển động tốc độ thấp đã đƣợc triển khai trên diện rộng. Giai đoạn sau năm 2000 Làn sóng E-learning thứ hai Các công nghệ tiên tiến bao gồm JAVA và các ứng dụng mạng IP, công nghệ truy nhập mạng di động 3G và băng thông Internet đƣợc nâng cao, các công nghệ thiết kế Web tiên tiến đã trở thành một cuộc cách mạng trong giáo dục đào tạo để hình thành các hệ thống dạy học trực tuyến (DHTT). Ngày nay thông qua DHTT giảng viên có thể hƣớng dẫn trực tuyến (hình ảnh, âm thanh, các công cụ trình diễn) tới mọi ngƣời học, nâng cao chất lƣợng giảng dạy.
Ngày qua ngày, công nghệ DHTT đã chứng tỏ có khả năng mang lại hiệu quả cao trong giáo dục đào tạo, cho phép đa dạng hoá các môi trƣờng học tập (trao đổi thông tin, giảng dạy, học tập, kiểm tra đánh giá). Tất cả những điều đó tạo ra một cuộc cách mạng trong giáo dục đào tạo với giá thành rẻ, chất lƣợng cao và hiệu quả. Đó chính là làn sóng thứ 2 của E-learning, và hiện nay chúng ta đang ở trong giai đoạn của làn sóng này. Ở Việt Nam ”Giáo dục từ xa” ở bậc đại học đƣợc biết đến từ những năm đầu thập kỷ 60 của thế kỷ trƣớc, đó là những khoá học hàm thụ theo hình thức gửi thƣ của Trƣờng Đại học Sƣ Phạm Hà Nội 1.
Với hệ đào tạo này, đã bƣớc đầu hình thành ở Việt Nam các thuật ngữ về phƣơng pháp tự học, vừa học vừa thực hành, học tập suốt đời trong giáo dục, đào tạo. Tuy nhiên về sau do khó khăn về kinh tế, về chiến tranh, hình thức học hàm thụ, học bằng cách gửi thƣ không đƣợc tiếp tục phát triển. Có thể nói tới trƣớc thời kỳ đổi mới, thuật ngữ giáo dục từ xa còn đƣợc biết đến một cách rất hạn chế, chủ yếu do Trƣờng Đại Học Sƣ Phạm Hà Nội 1 thực hiện và cũng chỉ đƣợc thực hiện duy nhất ở bậc đại học. Việc nghiên cứu về giáo dục từ xa không đƣợc thực hiện một cách liên tục và toàn diện, do đó nhận thức về giáo dục từ xa nói chung còn chƣa rõ nét, cũng nhƣ việc nhìn nhận kết quả giáo dục từ xa còn chƣa đƣợc xã hội coi trọng.
“Đào tạo từ xa” đƣợc biết đến nhƣ là một hình thức giáo dục- đào tạo mới xuất hiện trong công cuộc đổi mới sự nghiệp giáo dục và đào tạo của nƣớc ta, mà bắt đầu từ việc thành lập 2 trƣờng Đại học Mở Hà Nội (3/11/1993) và Đại -7- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Học Mở – Bán công TP. Hồ Chí Minh (26/7/1993). Hai Trung tâm này đƣợc coi là hạt nhân của hệ thống đào tạo từ xa của Việt Nam. Cho tới nay hai trƣờng đại học này có quy mô đào tại khoảng 30-40.
Sau 2 Trƣờng đại học trên, hiện có trên 12 trƣờng Đại học đã đƣợc Bộ GD&ĐT cho phép tổ chức đào tạo đại học từ xa có cấp văn bằng [24]. Ngoài các Trƣờng đại học, từ năm 1993, Đài tiếng nói Việt Nam (VOV) và Đài Truyền hình Việt Nam (VTV2) đã thực hiện hàng trăm chƣơng trình hƣớng dẫn học tập bao gồm cả cấp và không cấp văn bằng, chứng chỉ trên sóng VOV và VTV. Các chƣơng trình này đã phục vụ hàng triệu ngƣời khắp toàn quốc hiện đang có nhu cầu bồi duỡng, cập nhật kiến thức những môn học và những vấn đề mà họ quan tâm. Năm 2003, Bộ GD&ĐT cùng phối hợp với VTV2 có đề án nghiên cứu việc thiết lập một kênh truyền hình riêng cho giáo dục [21].
Nhiều công ty cũng đã bắt đầu nghiên cứu và tiến hành thử nghiệm kinh doanh hoạt động ĐTTX; DHTT, nhƣ sản xuất các băng hình, băng Audio, CD- ROM,. Năm 2002 đƣợc ghi nhận là năm đầu tiên hoạt động thƣơng mại DHTT dƣới tƣ cách là một hình thức đào tạo độc lập trong lĩnh vực đào tạo trên mạng INTERNET trở thành hiện thực với việc ra đời Webiste: truongthi. Tới năm 2009, đa số các cơ sở đào tạo đã xây dựng Website và cung cấp dịch vụ ĐTTX, DHTT thông qua hội nghị truyền hình (Video Conferencing), qua mạng Internet để đào tạo cấp chứng chỉ, cấp văn bằng tốt nghiệp hoặc hỗ trợ đào tạo truyền thống. Trong lĩnh vực DHTT, có hàng trăm công ty, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo triển khai cung cấp dịch vụ dạy học trực tuyến, điển hình có nhiều ngƣời biết đến nhƣ: www.
Trong lĩnh vực nghiên cứu liên quan tới ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục và quản lý giáo dục, có thể kể đến một số đề tài gần đây nhƣ: năm 2005, học viên Nguyễn Thị Thu Thủy đã bảo vệ thành công luận văn thạc sỹ QLGD với đề tài: “Đổi mới quản lý học viên hệ đào tạo từ xa bằng ứng dụng công nghệ thông tin – truyền thông tại Khoa Công nghệ Tin học, Viện Đại học Mở Hà nội”. Năm 2007, học viên Nguyễn Đăng Châu đã bảo vệ thành công luận văn thạc sỹ QLGD với đề tài: “Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng trang Web học tập trong môi trường dạy học đa phương tiện nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường cao đẳng Tài nguyên và Môi trường Hà Nội”. -8- LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.