Luận Văn Thạc Sĩ Về Pháp Luật Đầu Tư Nước Ngoài Ở Việt Nam Trong Điều Kiện Hội Nhập Kinh Tế

Luận văn thạc sĩ phân tích pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế khu vực, cung cấp cái nhìn sâu sắc và thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Pháp Luật Đầu Tư Nước Ngoài Ở Việt Nam Trong Điều Kiện Hội Nhập Kinh Tế Khu Vực
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Luật học
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: XU THẾ HỘI NHẬP KINH TẾ, YÊU CẦU VÀ ẢNH HƯỞNG ĐỐI VỚI PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm về hội nhập kinh tế
• 1.2. Hội nhập kinh tế một xu hướng phát triển khách quan
• 1.3. Những yêu cầu, cơ hội và thách thức đối với Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế khu vực
• 1.4. Những ảnh hưởng của Hội nhập kinh tế đối với Pháp luật về đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ KHU VỰC
• 2.1. Quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài Việt Nam
• 2.2. Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 2.3. Sự ra đời và phát triển của Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam
• 2.4. Thực trạng pháp luật đầu tư nước ngoài Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế khu vực
• 2.4.1. Về hình thức, lĩnh vực và giới hạn đầu tư
• 2.4.2. Vấn đề cấp phép đầu tư và các thủ tục hành chính liên quan khác
• 2.4.3. Về quy trình góp vốn
• 2.4.4. Về quản lý dự án
• 2.4.5. Vấn đề thuế
• 2.5. Một số vấn đề tồn tại của hệ thống pháp luật đầu tư nước ngoài Việt Nam trước thách thức của hội nhập kinh tế
• 2.5.1. Tính minh bạch của Pháp luật
• 2.5.2. Yêu cầu đối xử quốc gia
• 2.5.3. Các cơ chế giải quyết tranh chấp giữa Nhà nước và nhà đầu tư
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP KINH TẾ KHU VỰC
• 3.1. Nhận thức chính trị và chính sách về thu hút FDI
• 3.1.1. Nhận thức về bản chất, đặc điểm, vai trò của hoạt động FDI
• 3.1.2. Nhận thức về quản lý Nhà nước trong hoạt động FDI ở tầm vĩ mô thông qua pháp luật, cơ chế, chính sách
• 3.2. Một số định hướng hoàn thiện pháp luật đầu tư nước ngoài Việt Nam
• 3.2.1. Cải cách cơ chế xây dựng pháp luật
• 3.2.2. Phải thống nhất hóa khung pháp luật đầu tư nước ngoài và đầu tư trong nước
• 3.2.3. Tích cực tham gia vào các Điều Ước Quốc tế
• 3.3. Một số giải pháp hoàn thiện cụ thể
• 3.3.1. Đa dạng hóa hình thức đầu tư và mở rộng lĩnh vực thu hút đầu tư nước ngoài
• 3.3.2. Hoàn thiện thêm một bước về luật pháp, cơ chế chính sách về đầu tư nước ngoài
• 3.3.3. Cải tiến thủ tục hành chính
• 3.3.4. Cải cách hệ thống về thuế liên quan đến đầu tư nước ngoài trong điều kiện hội nhập
• 3.3.5. Tiếp tục chủ trương phân cấp quản lý Nhà nước
• 3.3.6. Vấn đề tài chính, tín dụng, ngoại hối
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Pháp Luật Đầu Tư Nước Ngoài Tại Việt Nam

Pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Việc xây dựng một khung pháp lý rõ ràng và minh bạch là rất quan trọng để thu hút đầu tư nước ngoài. Các quy định pháp luật hiện hành đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho các nhà đầu tư, đồng thời cũng đặt ra những yêu cầu khắt khe nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia.

1.1. Khái niệm và vai trò của đầu tư nước ngoài

Đầu tư nước ngoài (FDI) là hình thức đầu tư từ các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. FDI đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo ra việc làm và chuyển giao công nghệ.

1.2. Lịch sử phát triển pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam

Pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đã được hình thành từ những năm 1987 với Luật Đầu tư nước ngoài đầu tiên. Qua các giai đoạn, pháp luật đã được điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế.

II. Vấn đề và Thách thức trong Pháp Luật Đầu Tư Nước Ngoài

Mặc dù pháp luật đầu tư nước ngoài đã có nhiều cải cách, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Các nhà đầu tư thường gặp khó khăn trong việc hiểu rõ các quy định pháp lý, cũng như trong quá trình thực hiện các thủ tục hành chính.

2.1. Những khó khăn trong thủ tục cấp phép đầu tư

Thủ tục cấp phép đầu tư còn phức tạp và mất nhiều thời gian, gây khó khăn cho các nhà đầu tư nước ngoài. Việc cải cách thủ tục hành chính là cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho đầu tư.

2.2. Tính minh bạch và ổn định của pháp luật

Tính minh bạch và ổn định của pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến sự tin tưởng của các nhà đầu tư và khả năng thu hút vốn đầu tư.

III. Phương pháp Hoàn thiện Pháp Luật Đầu Tư Nước Ngoài

Để nâng cao hiệu quả của pháp luật đầu tư nước ngoài, cần có những phương pháp hoàn thiện cụ thể. Việc cải cách pháp luật và thủ tục hành chính là rất quan trọng để thu hút đầu tư nước ngoài.

3.1. Cải cách thủ tục hành chính trong đầu tư

Cần đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư nước ngoài, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư trong việc thực hiện dự án.

3.2. Tăng cường tính minh bạch trong quy định pháp luật

Việc công khai và minh bạch các quy định pháp luật sẽ giúp các nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận thông tin và giảm thiểu rủi ro trong đầu tư.

IV. Ứng dụng Thực tiễn và Kết quả Nghiên cứu

Nghiên cứu về pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam đã chỉ ra nhiều điểm mạnh và điểm yếu trong hệ thống pháp luật hiện hành. Các kết quả nghiên cứu này sẽ là cơ sở để đề xuất các giải pháp hoàn thiện.

4.1. Các mô hình thành công trong thu hút đầu tư

Nhiều quốc gia trong khu vực đã áp dụng thành công các mô hình thu hút đầu tư nước ngoài, từ đó Việt Nam có thể học hỏi và áp dụng.

4.2. Đánh giá tác động của đầu tư nước ngoài đến nền kinh tế

Đầu tư nước ngoài đã có những tác động tích cực đến nền kinh tế Việt Nam, từ việc tạo ra việc làm đến việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.

V. Kết luận và Tương lai của Pháp Luật Đầu Tư Nước Ngoài

Kết luận, pháp luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Tương lai của pháp luật đầu tư nước ngoài sẽ phụ thuộc vào khả năng cải cách và đổi mới của hệ thống pháp luật.

5.1. Định hướng phát triển pháp luật đầu tư trong tương lai

Cần có những định hướng rõ ràng trong việc phát triển pháp luật đầu tư nước ngoài, nhằm tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn và bền vững.

5.2. Vai trò của chính sách trong thu hút đầu tư

Chính sách thu hút đầu tư nước ngoài cần được điều chỉnh để phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế toàn cầu, từ đó nâng cao sức cạnh tranh của Việt Nam trên trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới kinh tế từ năm 1986, đầu tư trực tiếp nước ngoài đóng vai trò là động lực then chốt thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu và gia tăng tiềm lực kinh tế quốc gia. Sau khi chính thức gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á năm 1995, tham gia Khu vực mậu dịch tự do ASEAN với lộ trình cắt giảm thuế quan ưu đãi hiệu lực chung về mức 0% đến 5% đến năm 2006, và trở thành thành viên Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương năm 1998, Việt Nam đứng trước những bước ngoặt hội nhập sâu rộng. Từ giai đoạn 1988-1990 chỉ thu hút được 213 dự án với tổng vốn đăng ký 1,8 tỷ USD và vốn pháp định 1,1 tỷ USD, quy mô thu hút vốn đã bứt phá mạnh mẽ, đạt mốc kỷ lục 8,6 tỷ USD vào năm 1996.

Tuy nhiên, sự tồn tại song song giữa Luật Đầu tư nước ngoài năm 1996 (được sửa đổi, bổ sung năm 2000) và Luật Khuyến khích đầu tư trong nước năm 1998 đã bộc lộ nhiều điểm nghẽn thể chế, từ sự phân biệt đối xử về giá dịch vụ đến quy trình thẩm định cấp phép rườm rà. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là phân tích có hệ thống các tác động từ cam kết quốc tế trong khuôn khổ AFTA, AIA, APEC và tiến trình gia nhập WTO đến hệ thống pháp luật đầu tư tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng quy định từ năm 1977 đến năm 2003 trên các phương diện: hình thức đầu tư, thủ tục hành chính, quy trình góp vốn, quản lý dự án và chính sách tài chính thuế. Kết quả nghiên cứu cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế kinh tế, hướng tới mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng vốn FDI thực hiện trên 2,13 tỷ USD mỗi năm và xóa bỏ 100% các rào cản phân biệt đối xử theo chuẩn mực quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết tự do hóa thương mại và đầu tư quốc tế kết hợp với lý thuyết thể chế kinh tế thị trường trong giai đoạn chuyển đổi. Nghiên cứu tập trung phân tích 4 khái niệm nền tảng:

• Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI): Sự dịch chuyển tư bản quốc tế dài hạn, trong đó nhà đầu tư nước ngoài đưa vốn bằng tiền hoặc tài sản vào nước tiếp nhận để trực tiếp điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh và chia sẻ rủi ro.
• Nguyên tắc đối xử quốc gia (National Treatment - NT): Nguyên tắc pháp lý bắt buộc nước tiếp nhận đầu tư phải dành cho nhà đầu tư và hàng hóa nước ngoài sự đối xử bình đẳng, không kém thuận lợi hơn so với các chủ thể trong nước.
• Quy chế tối huệ quốc (Most Favoured Nation - MFN): Cam kết dành cho đối tác nước ngoài những ưu đãi thương mại và đầu tư thuận lợi nhất như đã hoặc sẽ dành cho bất kỳ quốc gia thứ ba nào.
• Khuôn khổ pháp lý đầu tư: Hệ thống quy phạm điều chỉnh các hình thức thâm nhập thị trường, quy trình cấp phép, quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư cùng cơ chế tài phán quốc tế như ICSID và UNCITRAL.

Mô hình nghiên cứu phân tích tác động tương hỗ giữa các cam kết đa phương như 9 nguyên tắc vận hành của APEC với mục tiêu tự do hóa thương mại vào năm 2010 đối với các nước phát triển và năm 2020 đối với các nước đang phát triển, cùng biểu thuế CEPT cắt giảm thuế nội khối ASEAN về 0% đến 5%.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ các báo cáo chính thức của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ban Thư ký ASEAN và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật từ Nghị định 115/HĐCP năm 1977 đến Nghị định 24/2000/NĐ-CP. Cỡ mẫu khảo sát thực tiễn bao gồm 936 dự án FDI đang vận hành trong năm 2000, phân bổ chi tiết giữa 625 dự án thuộc khối 100% vốn nước ngoài và 34 dự án hợp đồng hợp tác kinh doanh tiêu biểu. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng theo lĩnh vực trọng điểm như dầu khí, bưu chính viễn thông và công nghiệp chế tạo.

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp lịch sử và phương pháp so sánh luật học. Lý do lựa chọn phương pháp so sánh luật học là nhằm đối chiếu trực tiếp các quy định về hình thức đầu tư của Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế và mô hình lập pháp của các nước láng giềng như Trung Quốc (quy chế công ty cổ phần FDI ban hành năm 1995 với tỷ lệ sở hữu nước ngoài trên 25%), Malaysia và Indonesia. Toàn bộ tiến trình lập pháp và thực tiễn thu hút đầu tư được theo dõi, tổng hợp và đánh giá liên tục trong trục thời gian từ năm 1986 đến năm 2003.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu hình thức đầu tư có sự chuyển dịch rõ rệt sang loại hình doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài. Trong năm 2000, hình thức 100% vốn nước ngoài dẫn đầu với 625 dự án thực hiện và 676,295 triệu USD vốn giải ngân. Hợp đồng hợp tác kinh doanh tuy chỉ có 34 dự án nhưng đạt vốn thực hiện 423,700 triệu USD, ghi nhận tốc độ tăng trưởng vốn bứt phá đạt 568,6% so với năm 1999. Tổng vốn FDI thực hiện năm 2000 đạt 2.131 triệu USD, tăng trưởng 102,3% so với năm trước.

Thứ hai, mô hình doanh nghiệp liên doanh bộc lộ hạn chế lớn về cơ cấu góp vốn và xung đột quản trị. Tỷ lệ góp vốn của bên Việt Nam rất thấp, bình quân chiếm dưới 30% vốn pháp định và chỉ tương đương 10% tổng vốn đầu tư của dự án, chủ yếu bằng quyền sử dụng đất. Quy định tại Điều 14 Luật Đầu tư nước ngoài năm 1996 về quyền phủ quyết và nguyên tắc đồng thuận tuyệt đối trong Hội đồng quản trị đã tạo ra rào cản lớn, làm giảm tính linh hoạt trong điều hành kinh doanh.

Thứ ba, khung khổ pháp lý Việt Nam thiếu hụt các mô hình doanh nghiệp hiện đại. Trong khi Trung Quốc từ năm 1995 đã hoàn thiện quy chế công ty cổ phần có vốn FDI và cho phép thành lập công ty quản lý vốn (Holding Company), pháp luật Việt Nam lúc bấy giờ chỉ giới hạn nhà đầu tư nước ngoài trong loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn.

Thứ tư, tình trạng bảo hộ và cơ chế hai giá vẫn còn nặng nề. Doanh nghiệp FDI phải chịu chi phí viễn thông, giá điện và tiền thuê đất cao hơn doanh nghiệp nội địa, làm suy giảm năng lực cạnh tranh và ảnh hưởng tiêu cực đến cam kết minh bạch hóa 14 trên 15 lĩnh vực ưu tiên mà Việt Nam đã cam kết với APEC.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của những bất cập trên bắt nguồn từ quán tính của tư duy quản lý kinh tế tập trung, bao cấp, dẫn đến việc xây dựng hệ thống văn bản pháp luật mang nặng tính phân tán và phân biệt đối xử theo thành phần sở hữu. So sánh với Indonesia (Luật Đầu tư số 1/1967) và Malaysia, Việt Nam chậm hơn trong việc trao quyền tự chủ tài chính cho nhà đầu tư ngoại.

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột thể hiện tốc độ tăng trưởng vốn thực hiện qua các năm 1999-2000, kết hợp bảng ma trận so sánh các hình thức hiện diện thương mại giữa Việt Nam và các nước ASEAN theo ngưỡng sở hữu vốn từ 25% đến 100%. Những phát hiện này khẳng định tính tất yếu của việc cải cách pháp lý để đồng bộ hóa các định chế quản lý trước thời hạn năm 2006.

Đề xuất và khuyến nghị

• Xây dựng và ban hành khung pháp luật đầu tư thống nhất: Quốc hội và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần khẩn trương soạn thảo một đạo luật chung áp dụng bình đẳng cho cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài, mục tiêu xóa bỏ 100% sự phân biệt đối xử về gia nhập thị trường trước quý 4 năm 2005.
• Đa dạng hóa các hình thức và công cụ đầu tư: Chính phủ và Bộ Tài chính cần cho phép chuyển đổi và thành lập mới công ty cổ phần có vốn FDI, mở rộng hình thức công ty quản lý vốn đa dự án, hợp pháp hóa các giao dịch mua bán và sáp nhập với tỷ lệ sở hữu nước ngoài linh hoạt từ 25% đến 49% trong giai đoạn 2004-2006.
• Cải tiến quy trình cấp phép và thủ tục hành chính: Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố cùng các Ban quản lý Khu công nghiệp cần đẩy mạnh cơ chế phân cấp một cửa, rút ngắn thời gian thẩm định dự án từ 30 ngày xuống dưới 15 ngày làm việc, hoàn thành chuẩn hóa thủ tục hải quan theo tiêu chuẩn WTO trước năm 2005.
• Xóa bỏ triệt để chế độ hai giá và hoàn thiện chính sách thuế: Bộ Tài chính và Bộ Thương mại cần bãi bỏ hoàn toàn các mức giá phân biệt về điện, nước, cước viễn thông cho doanh nghiệp FDI, đồng thời áp dụng biểu thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi thống nhất ở mức 15% đến 20% theo đúng cam kết CEPT/AFTA trước năm 2006.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tư pháp, Quốc hội): Tiếp cận nền tảng lý luận và số liệu thực chứng để xây dựng Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp thống nhất, áp dụng vào đàm phán gia nhập WTO.
• Chuyên gia pháp lý, luật sư và tổ chức tư vấn đầu tư quốc tế: Nắm vững các quy định về tỷ lệ góp vốn, quyền phủ quyết của đối tác Việt Nam và chính sách không hồi tố để tư vấn tái cấu trúc hợp đồng liên doanh và hợp đồng BCC.
• Doanh nghiệp FDI và cộng đồng doanh nghiệp tư nhân trong nước: Nhận diện rõ quyền lợi hợp pháp, lộ trình cắt giảm thuế quan CEPT về 0% đến 5% và cơ chế bảo hộ đầu tư nhằm tối ưu hóa kế hoạch kinh doanh và phân bổ vốn từ 30% đến 100%.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Luật kinh tế, Kinh tế quốc tế: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực phục vụ giảng dạy và nghiên cứu so sánh thể chế đầu tư khu vực Đông Nam Á từ năm 1977 đến năm 2003.

Câu hỏi thường gặp

Luật Đầu tư nước ngoài năm 1996 có điểm gì đột phá so với giai đoạn trước?
Luật năm 1996 đã nhất thể hóa các văn bản năm 1987, 1990 và 1992, nâng thời hạn hoạt động của dự án lên 50 năm, luật hóa mô hình BOT, BTO, BT và khu chế xuất. Luật khẳng định mạnh mẽ nguyên tắc không hồi tố, giúp thu hút vốn FDI đăng ký đạt đỉnh kỷ lục 8,6 tỷ USD ngay trong năm 1996.

Vì sao hình thức doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài lại áp đảo doanh nghiệp liên doanh?
Hình thức 100% vốn ngoại cho phép nhà đầu tư toàn quyền quyết định quản trị sản xuất, tránh xung đột quyền phủ quyết tại Điều 14 Luật năm 1996. Năm 2000, loại hình này đạt 625 dự án thực hiện với 676,295 triệu USD vốn giải ngân, vượt trội so với mức góp vốn dưới 30% của phía Việt Nam trong các liên doanh.

Bất cập lớn nhất trong quy định góp vốn của đối tác Việt Nam là gì?
Năng lực tài chính hạn chế khiến đối tác Việt Nam chỉ góp khoảng 10% tổng vốn đầu tư dự án và chủ yếu bằng quyền sử dụng đất. Điều này dẫn đến sự mất cân đối về quyền điều hành và gây khó khăn khi liên doanh cần tăng vốn pháp định để mở rộng quy mô.

Cam kết CEPT trong AFTA tác động thế nào đến chính sách đầu tư tại Việt Nam?
Hiệp định yêu cầu Việt Nam cắt giảm thuế quan nội khối xuống 0% đến 5% trong giai đoạn 1996-2006, đồng thời dỡ bỏ toàn bộ hạn chế định lượng nhập khẩu trong danh mục IL và loại bỏ các hàng rào phi thuế quan trong vòng 5 năm để tạo lập dòng lưu chuyển hàng hóa tự do.

Tại sao việc hợp nhất Luật Đầu tư trong nước và nước ngoài lại là yêu cầu cấp thiết?
Duy trì hai đạo luật tạo ra sự phân biệt đối xử vi phạm nguyên tắc đối xử quốc gia (NT) của WTO và duy trì chế độ hai giá. Thống nhất luật là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sân chơi bình đẳng 100% cho mọi thành phần kinh tế và duy trì dòng vốn thực hiện trên 2,13 tỷ USD mỗi năm.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện tiến trình phát triển của pháp luật FDI từ Nghị định 115/HĐCP năm 1977 đến Luật sửa đổi năm 2000.
• Khẳng định vai trò xung kích của FDI với 2.131 triệu USD vốn thực hiện trong năm 2000, đạt mức tăng trưởng 102,3%.
• Chỉ rõ những nút thắt thể chế về quyền phủ quyết liên doanh, hạn chế mô hình công ty cổ phần và cơ chế hai giá.
• Đề xuất lộ trình đồng bộ hóa khung pháp luật đầu tư và doanh nghiệp theo chuẩn mực AFTA, APEC và WTO trước năm 2006.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho công cuộc cải cách thể chế kinh tế thị trường tại Việt Nam.

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc cho quá trình hoàn thiện hệ sinh thái pháp lý đầu tư. Quý độc giả và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn luận văn để khai thác chi tiết các mô hình phân tích và giải pháp lập pháp giá trị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, luận văn gồm có ba chƣơng sau: Chƣơng 1. Xu thế hội nhập kinh tế khu vực và ảnh hƣởng của chúng đối với pháp luật đầu tƣ nƣớc ngoài Việt Nam Chƣơng 2. Thực trạng pháp luật đầu tƣ nƣớc ngoài Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế khu vực Chƣơng 3. Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện pháp luật đầu tƣ nƣớc ngoài tại Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế khu vực.

4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 XU THẾ HỘI NHẬP KINH TẾ, YÊU CẦU VÀ ẢNH HƢỞNG ĐỐI VỚI PHÁP LUẬT ĐẦU TƢ NƢỚC NGOÀI VIỆT NAM.1 HỘI NHẬP KINH TẾ - XU HƢỚNG, YÊU CẦU, CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC ĐỐI VỚI VIỆT NAM 1.1 Khái niệm về hội nhập kinh tế (*) Hội nhập kinh tế là sự gắn kết nền kinh tế của một nƣớc vào các tổ chức hợp tác kinh tế khu vực và toàn cầu, trong đó các thành viên quan hệ với nhau theo những quy định chung. Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai đã xuất hiện các tổ chức nhƣ liên minh Châu Âu, Hội đồng tƣơng trợ kinh tế (COMECOM), Hiệp định chung về thuế quan và thƣơng mại (GATT). Từ những năm 80 trở lại đây, tiến trình này phát triển mạnh cùng với xu hƣớng toàn cầu hóa đời sống kinh tế, thể hiện ở sự xuất hiện nhiều tổ chức liên kết kinh tế khu vực và toàn cầu nhƣ AFTA, NAFTA, EU, APEC, WTO. Trƣớc kia khái niệm hội nhập kinh tế chỉ đƣợc hiểu đơn thuần là những hoạt động giảm thuế, mở cửa thị trƣờng [23; 5].

Hội nhập kinh tế ngày nay đƣợc hiểu là việc một quốc gia thực hiện chính sách kinh tế mở, tham gia các (*) Khái niệm "Hội nhập" tiếng Pháp là Integration trƣớc đây thƣờng dịch là "nhất thể hoá" hay "liên kết", nay dịch là "hội nhập". 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] định chế kinh tế - tài chính quốc tế, thực hiện tự do hóa và thuận lợi hóa thƣơng mại, đầu tƣ. Trên thế giới có rất nhiều tài liệu viết về khái niệm hội nhập kinh tế quốc tế. Nhiều ngƣời cho rằng Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình tự do hóa thƣơng mại và đầu tƣ [23; 19].

Giên Ri-đen đã định nghĩa: "Hội nhập là tự do thƣơng mại, không phải chỉ đơn giản là bản thân thƣơng mại". Cũng có ngƣời tiếp cận đến vấn đề về tự do hóa thƣơng mại này bằng cách đi từ các chính sách tự do thƣơng mại đơn phƣơng trong chính sách kinh tế của mỗi quốc gia đến các hình thức thỏa thuận tự do hóa thƣơng mại ở cấp độ khu vực và quốc tế.[22] Cách tiếp cận nhƣ trên là chƣa toàn diện. Bởi lẽ về mặt lý luận, các vấn đề kinh tế không chỉ mang các đặc trƣng của kinh tế đơn thuần mà luôn luôn gắn với một hệ thống chính trị là nền tảng tƣ tƣởng của nó. Về mặt thực tiễn, rõ ràng ở các quốc gia nào cũng vậy, ngƣời ta chỉ chấp nhận hội nhập kinh tế quốc tế một khi lợi ích của quốc gia đó đƣợc bảo đảm.

Các lợi ích này bao gồm cả lợi ích chính trị của mỗi quốc gia. Kể cả trong Hiệp định chung về thuế quan và mậu dịch (GATT) 1994, trong Hiệp định thực hiện khu vực mậu dịch tự do của khối ASEAN (AFTA) hay bất kỳ hiệp định song phƣơng giữa hai quốc gia nào cũng luôn có điều khoản loại trừ các yếu tố gây hại đến an ninh quốc gia của mỗi nƣớc. Với cách tiếp cận này, có thể hiểu hội nhập kinh tế quốc tế của ta hiện nay không chỉ là quá trình gia nhập các tổ chức kinh tế quốc tế (bao gồm các thỏa thuận trong phạm vi khu vực và quốc tế) nhƣ AFTA/ ASEAN, Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á, Thái Bình Dƣơng (APEC), Tổ chức thƣơng mại thế giới (WTO), kể cả Hiệp định thƣơng mại Việt-Mỹ mà còn đƣợc thể hiện trong 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] bản thân hệ thống các chính sách thƣơng mại, chính sách phát triển kinh tế đã và đang đƣợc Đảng và Nhà nƣớc định hƣớng. Nhƣ vậy, có thể hiểu hội nhập kinh tế quốc tế là việc các nƣớc (có thể là một khu vực ví dụ ASEAN, có thể là hai nƣớc, có thể là một nƣớc với một nhóm các nƣớc, ví dụ: Việt Nam - EU, hoặc toàn thế giới) đi tìm kiếm một số điều kiện nào đó mà họ có thể thống nhất đƣợc với nhau kể cả dành cho nhau những ƣu đãi, tạo ra những điều kiện công bằng, có đi có lại trong quan hệ hợp tác với nhau.

nhằm khai thác các khả năng lẫn nhau phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế của mình. Trong giai đoạn hiện nay, cũng nhƣ trong một tƣơng lai xa hơn, Hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt Nam có nghĩa là Việt Nam phải tham gia các tổ chức kinh tế quốc tế và khu vực nhƣ AFTA, APEC, WTO., phát triển quan hệ thƣơng mại và đầu tƣ rộng rãi với mọi quốc gia, đặc biệt là các trung tâm kinh tế thế giới, mở rộng sự hợp tác với các công ty xuyên quốc gia. Phát triển các mối quan hệ này sẽ dẫn đến một kết cục là: các hàng rào thuế quan và phi thuế quan phải giảm thiểu theo các nguyên tắc của các tổ chức kinh tế khu vực và quốc tế; hàng hóa đƣợc tự do lƣu chuyển ở thị trƣờng các nƣớc thành viên. Hội nhập kinh tế quốc tế, tạo nên sự liên kết giữa các nền kinh tế quốc tế, đẩy tới mức độ chuyên sâu của phân công lao động quốc tế: từ phân công theo sản phẩm chuyển dần sang phân công theo chi tiết của sản phẩm.

Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế làm xuất hiện quá trình tự do di trú, tự do di chuyển sức lao động giữa các quốc gia trong quan hệ kinh tế quốc tế và đặc biệt là tự do lƣu chuyển tƣ bản. Hội nhập kinh tế quốc tế có thể diễn ra dƣới những hình thức nhƣ: các Hiệp định kinh tế , thƣơng mại song phƣơng (Hiệp định Thƣơng mại Việt 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nam - Hoa Kỳ); các khối kinh tế khu vực nhƣ: EU, NAFTA, AFTA, APEC. và các tổ chức kinh tế toàn cầu nhƣ WTO, IMF, WB. Tóm lại, Hội nhập kinh tế là qúa trình tự giác tham gia các quan hệ kinh tế toàn cầu, tuân thủ các luật chơi chung và sự phân công lao động quốc tế.

Hội nhập kinh tế khu vực một xu hƣớng phát triển khách quan Nhƣ chúng ta đã biết, từ nhiều thế kỷ trƣớc, những tiến bộ trong kỹ thuật hàng hải và công nghệ đóng tàu, khai thác đƣờng giao thông, những bƣớc phát triển của thị trƣờng hàng hóa đã tạo điều kiện mở mang giao lƣu buôn bán giữa các quốc gia. Trải qua quá trình trình phát triển lâu dài, quan hệ kinh tế quốc tế ngày càng trở nên phổ biến, bao quát nhiều lĩnh vực với nhiều hình thức. Đặc biệt vài chục năm gần đây, xuất hiện những nhân tố kinh tế - kỹ thuật rất mới dẫn đến bƣớc phát triển nhảy vọt và toàn cầu hóa các quan hệ quốc tế. Lực lượng sản xuất vƣơn mạnh ra ngoài biên giới quốc gia cùng nhiều công nghệ hiện đại, đặc biệt là cuộc cách mạng thông tin đã tạo nên mạng thông tin liên hoàn toàn cầu; những tiến bộ mới trong giao thông vận tải đã rút ngắn thời gian giao tiếp giữa các vùng lãnh thổ trên thế giới.

Những điều kiện vật chất có tính quyết định đó làm cho các hoạt động kinh tế lan tỏa khắp toàn cầu. Sự phân công lao động quốc tế vừa phổ cập trên diện rộng, vừa phát triển theo chiều sâu. Các quan hệ thƣơng mại, các dòng vốn đầu tƣ, các hoạt động dịch vụ phát triển rộng khắp chƣa từng có giữa các nƣớc. Mức độ liên kết thống nhất của các thị trường đƣợc tăng cƣờng; không còn hoạt động tách rời thị trƣờng XHCN với thị trƣờng TBCN; các cƣờng quốc công nghiệp không còn phân chia thị trƣờng thế giới thành những 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] vùng ảnh hƣởng rõ rệt của riêng từng nƣớc; các công ty đa quốc gia phát triển nhanh chóng, trong cùng một lúc thâm nhập thị trƣờng nhiều nƣớc, quy mô và tốc độ chu chuyển vốn, hàng hóa, dịch vụ, lao động, công nghệ tăng lên rất nhanh, diễn ra đồng thời trên cả ba cấp: quốc gia, khu vực, toàn cầu.

Nói cách khác, xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển ngày càng trở thành xu thế lớn. Khi toàn cầu hóa về kinh tế đang trở thành một xu hƣớng khách quan thì yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế càng trở nên cấp bách. Toàn cầu hóa kinh tế là một xu thế mới của quá trình phát triển kinh tế thị trƣờng, phản ánh trình độ phát triển cao của lực lƣợng sản xuất, phân công lao động quốc tế và việc quốc tế hóa sản xuất trở nên phổ biến. Đặc điểm quan trọng của toàn cầu hóa là nền kinh tế thế giới tồn tại và phát triển nhƣ một chỉnh thể trong đó nền kinh tế các quốc gia chỉ là các bộ phận có quan hệ tƣơng tác lẫn nhau, phát triển dƣới nhiều hình thức, bằng nhiều phƣơng pháp khác nhau.

Không thể phủ nhận rằng, bất kỳ một quốc gia nào khi tham gia vào quan hệ kinh tế quốc tế đều có thể thu đƣợc lợi ích nếu quốc gia đó tập trung vào việc sản xuất và xuất khẩu những sản phẩm thể hiện mối tƣơng quan thuận lợi hơn về mặt chi phí so với các quốc gia khác sản xuất những sản phẩm tƣơng tự. Do vậy chỉ có những quốc gia bắt kịp với xu thế này, biết tận dụng thời cơ, vƣợt qua thách thức mới có thể đứng vững và phát triển. Quốc gia nào không thực hiện hội nhập tức là đã loại mình ra ngoài lề của sự phát triển. Nói cách khác, hội nhập kinh tế quốc tế đã trở thành một tất yếu khách quan.

Đúng nhƣ nhận định của Mác-Ăng Ghen trong Tuyên ngôn của Đảng cộng sản:"Đại công nghiệp tạo ra thị trƣờng thế giới. Thay cho tình trạng cô lập trƣớc kia của các đối phƣơng và dân tộc tự cung tự cấp, ta thấy phát triển những quan hệ phổ biến, sự phụ thuộc phổ biến giữa các dân tộc." 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hiện thực đời sống cho thấy: quan hệ kinh tế có tính toàn cầu là sản phẩm tất yếu, xu thế khách quan khi lực lƣợng sản xuất đạt trình độ quốc tế hóa rất cao, khoa học-công nghệ tiến bộ vƣợt bậc, kinh tế thị trƣờng trở nên phổ cập.