Luận văn thạc sĩ về Làng Vạn Phúc Hà Đông: Kinh tế, Chính trị, Văn hóa xã hội nửa đầu thế kỷ XX

Luận văn thạc sĩ phân tích sự phát triển của làng Vạn Phúc Hà Đông nửa đầu thế kỷ XX qua lăng kính kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Hoàn
• Người hướng dẫn: PGS. TS Phạm Xanh
• Trường học: Học viện Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học lịch sử
• Đề tài: Làng Vạn Phúc (Hà Đông) nửa đầu thế kỷ XX - tiếp cận từ phương diện kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• Lời cảm ơn
• Lời cam đoan
• Bảng chữ viết tắt
• Mục lục
• Lời mở đầu
• 1. Chương 1: Kinh tế làng Vạn Phúc từ đầu thế kỷ XX đến năm 1945
• 1.1. Giới thiệu chung về làng Vạn Phúc
• 1.1.1. Các điều kiện tự nhiên xã hội
• 1.1.2. Sơ lược quá trình hình thành và phát triển của làng Vạn Phúc đến đầu thế kỷ XX
• 1.2. Kinh tế làng Vạn Phúc từ đầu thế kỷ XX đến năm 1945
• 1.2.1. Cơ cấu kinh tế làng Vạn Phúc
• 1.2.2. Các ngành nghề khác
• 1.2.3. Sự phát triển kinh tế làng Vạn Phúc từ đầu thế kỷ XX đến năm 1945
• 1.2.3.1. Chính sách của chính quyền phong kiến và thực dân Pháp đối với nghề dệt
• 1.2.3.2. Thăng trầm kinh tế làng nghề Vạn Phúc từ đầu thế kỷ XX đến năm 1945
• 1.2.3.3. Làng Vạn Phúc trong mối quan hệ kinh tế với các làng nghề phụ cận
• 2. Chương 2. Diện mạo văn hoá xã hội làng Vạn Phúc từ đầu thế kỷ XX đến năm 1945
• 2.1. Phân tầng xã hội
• 2.2. Giáo dục ở làng Vạn Phúc
• 2.3. Tổ chức xã hội
• 2.3.1. Tổ chức phường cửi
• 2.3.2. Tổ chức Giáp
• 2.3.3. Vai trò của giới trong làng dệt Vạn Phúc
• 2.3.4. Một số hoạt động đặc trưng trong đời sống văn hoá làng dệt Vạn Phúc trước năm 1945
• 3. Chương 3. Các hoạt động chính trị của làng Vạn Phúc từ đầu thế kỷ XX đến năm 1945
• 3.1. Phong trào đấu tranh yêu nước của nhân dân Vạn Phúc từ đầu thế kỷ XX đến hết thời kỳ đấu tranh dân chủ
• 3.1.1. Phong trào đấu tranh yêu nước của nhân dân Vạn Phúc từ đầu thế kỷ XX đến khi chi bộ đảng Vạn Phúc ra đời
• 3.1.2. Chi bộ đảng Vạn Phúc ra đời (1938) và các phong trào đấu tranh dưới sự lãnh đạo của chi bộ
• 3.1.3. Vạn Phúc mét an toàn khu của Đảng
• 3.2. Phong trào đấu tranh giành chính quyền ở Vạn Phúc thời kỳ 1939 – 1945
• 3.2.1. Chuyển hướng đấu tranh thành lập mặt trận phản đế
• 3.2.2. Thành lập Mặt trận Việt Minh, tích cực chuẩn bị giành chính quyền (cuối 1941 đến 9/3/1945)
• 3.2.3. Cao trào kháng Nhật cứu nước và khởi nghĩa giành chính quyền (9/3/1945 đến 2/9/1945)
• Kết luận
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về Làng Vạn Phúc nửa đầu thế kỷ XX

Làng Vạn Phúc, một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng của Việt Nam, đã có một lịch sử phát triển lâu dài và phong phú. Nằm ở ngoại ô Hà Nội, làng Vạn Phúc không chỉ nổi tiếng với nghề dệt lụa mà còn là nơi lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. Trong nửa đầu thế kỷ XX, làng Vạn Phúc đã trải qua nhiều biến động lớn, từ sự phát triển kinh tế đến những thay đổi trong đời sống xã hội. Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại đã tạo nên một bức tranh đa dạng về văn hóa và kinh tế của làng.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Làng Vạn Phúc

Làng Vạn Phúc được thành lập từ rất sớm, với nghề dệt lụa đã có từ thế kỷ XV. Qua nhiều thế kỷ, làng đã phát triển mạnh mẽ, trở thành trung tâm sản xuất lụa lớn nhất miền Bắc. Sự phát triển này không chỉ nhờ vào kỹ thuật dệt lụa tinh xảo mà còn nhờ vào sự khéo léo của người dân nơi đây.

1.2. Đặc điểm văn hóa và xã hội của Làng Vạn Phúc

Văn hóa Làng Vạn Phúc rất phong phú, với nhiều phong tục tập quán độc đáo. Người dân nơi đây không chỉ nổi tiếng với nghề dệt mà còn có những lễ hội truyền thống đặc sắc, thể hiện bản sắc văn hóa dân tộc. Sự gắn kết cộng đồng và tinh thần đoàn kết luôn được duy trì trong suốt quá trình phát triển của làng.

II. Vấn đề và thách thức đối với Làng Vạn Phúc trong nửa đầu thế kỷ XX

Trong nửa đầu thế kỷ XX, Làng Vạn Phúc đã phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, từ sự cạnh tranh của các sản phẩm ngoại nhập đến những biến động chính trị xã hội. Những vấn đề này đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của làng, khiến người dân phải tìm kiếm những giải pháp mới để duy trì nghề truyền thống.

2.1. Sự cạnh tranh từ sản phẩm ngoại nhập

Vào những năm đầu thế kỷ XX, sản phẩm lụa nhập khẩu từ nước ngoài bắt đầu tràn vào thị trường Việt Nam, gây áp lực lớn lên sản phẩm lụa Vạn Phúc. Người dân phải cải tiến kỹ thuật và chất lượng sản phẩm để giữ vững thị trường.

2.2. Biến động chính trị và xã hội

Thời kỳ này cũng chứng kiến nhiều biến động chính trị, từ sự đô hộ của thực dân Pháp đến các phong trào yêu nước. Những biến động này đã tác động mạnh mẽ đến đời sống và sản xuất của người dân Vạn Phúc, khiến họ phải thích ứng nhanh chóng.

III. Phương pháp và giải pháp phát triển Làng Vạn Phúc

Để vượt qua những thách thức, người dân Làng Vạn Phúc đã áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp khác nhau. Từ việc cải tiến kỹ thuật dệt lụa đến việc mở rộng thị trường tiêu thụ, những nỗ lực này đã giúp làng duy trì và phát triển nghề truyền thống.

3.1. Cải tiến kỹ thuật dệt lụa

Người dân đã áp dụng nhiều kỹ thuật mới trong quá trình dệt lụa, từ việc sử dụng máy móc hiện đại đến việc cải tiến quy trình sản xuất. Điều này không chỉ nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tăng năng suất lao động.

3.2. Mở rộng thị trường tiêu thụ

Để đối phó với sự cạnh tranh, người dân Vạn Phúc đã tìm kiếm các thị trường mới, không chỉ trong nước mà còn xuất khẩu ra nước ngoài. Việc tham gia các hội chợ thương mại và quảng bá sản phẩm đã giúp nâng cao giá trị thương hiệu lụa Vạn Phúc.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về Làng Vạn Phúc

Nghiên cứu về Làng Vạn Phúc không chỉ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa của làng mà còn cung cấp những bài học quý giá cho các làng nghề truyền thống khác. Những kết quả nghiên cứu cho thấy sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại là yếu tố then chốt trong việc duy trì và phát triển nghề truyền thống.

4.1. Bài học từ sự phát triển của Làng Vạn Phúc

Sự phát triển của Làng Vạn Phúc cho thấy rằng việc duy trì bản sắc văn hóa trong quá trình hiện đại hóa là rất quan trọng. Các làng nghề khác có thể học hỏi từ kinh nghiệm của Vạn Phúc để phát triển bền vững.

4.2. Tác động của Làng Vạn Phúc đến nền kinh tế địa phương

Làng Vạn Phúc không chỉ đóng góp vào nền kinh tế địa phương thông qua việc tạo ra việc làm mà còn góp phần vào việc bảo tồn văn hóa và truyền thống dân tộc. Sự phát triển của làng đã tạo ra một mô hình phát triển kinh tế bền vững cho các làng nghề khác.

V. Kết luận và tương lai của Làng Vạn Phúc

Làng Vạn Phúc đã trải qua nhiều thăng trầm trong lịch sử, nhưng với sự nỗ lực không ngừng của người dân, làng vẫn giữ vững được nghề truyền thống. Tương lai của Làng Vạn Phúc hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển, với sự kết hợp giữa bảo tồn văn hóa và phát triển kinh tế.

5.1. Triển vọng phát triển của Làng Vạn Phúc

Với sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức xã hội, Làng Vạn Phúc có thể mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Điều này sẽ giúp làng duy trì vị thế trong thị trường lụa trong nước và quốc tế.

5.2. Vai trò của Làng Vạn Phúc trong việc bảo tồn văn hóa

Làng Vạn Phúc không chỉ là nơi sản xuất lụa mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống. Việc bảo tồn và phát huy những giá trị này sẽ góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làng Vân Phốc, thuộc vùng Hà Tây cũ, là một trong những làng nghề dệt truyền thống nổi tiếng của miền Bắc Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đến năm 1945. Với diện tích đất canh tác khoảng 678 hécta và mật độ dân số khoảng 1620 người/km², làng Vân Phốc đã phát triển mạnh mẽ nghề dệt lụa, trở thành trung tâm cung cấp tơ lụa chất lượng cao cho thị trường trong nước và xuất khẩu sang nhiều nước châu Á và châu Âu. Sản lượng dệt lụa của làng từng đạt trên một triệu mét mỗi năm, với quy mô sản xuất từ 320 khung dệt tăng lên 1500 khung trong giai đoạn 1930-1941.

Nghiên cứu tập trung phân tích các khía cạnh kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội của làng Vân Phốc trong giai đoạn này, nhằm làm rõ vai trò của nghề dệt trong phát triển kinh tế địa phương, cấu trúc xã hội, cũng như ảnh hưởng của các chính sách phong kiến và thực dân Pháp đối với nghề truyền thống này. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động sản xuất, tổ chức xã hội, phân tầng xã hội và các phong trào cách mạng diễn ra tại làng từ đầu thế kỷ XX đến năm 1945. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp dữ liệu cụ thể về sản lượng, quy mô lao động, cũng như các tổ chức nghề nghiệp truyền thống, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa nghề dệt truyền thống Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết phát triển kinh tế nông thôn và lý thuyết phân tầng xã hội truyền thống. Lý thuyết phát triển kinh tế nông thôn giúp phân tích sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp sang thủ công nghiệp truyền thống, đặc biệt là nghề dệt lụa, qua đó đánh giá tác động của nghề dệt đến đời sống kinh tế của cư dân làng. Lý thuyết phân tầng xã hội truyền thống được áp dụng để làm rõ cấu trúc xã hội làng nghề, bao gồm các tầng lớp như thợ dệt, chủ xưởng, các gia đình giàu có và tầng lớp nông dân, cũng như vai trò của các tổ chức nghề nghiệp như phường giáp, phường cối.

Các khái niệm chính bao gồm: nghề dệt truyền thống, phân tầng xã hội, tổ chức nghề nghiệp, chính sách phong kiến và thực dân, phong trào cách mạng. Mô hình nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa phát triển nghề dệt với biến động xã hội và chính trị tại địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các tài liệu lưu trữ tại UBND phường Vân Phốc, Thư viện Quốc gia, Thư viện Hà Tây, cùng các tư liệu lịch sử, báo chí trung ương và địa phương. Ngoài ra, nghiên cứu sử dụng các công trình nghiên cứu trước đây về làng nghề và lịch sử cách mạng địa phương.

Phương pháp phân tích bao gồm điều tra, điền dã, khảo sát thực địa kết hợp với phân tích so sánh và tổng hợp các nguồn tư liệu. Cỡ mẫu khảo sát khoảng 150 hộ dân tham gia nghề dệt và các tổ chức nghề nghiệp trong làng. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2004 đến 2005, tập trung vào giai đoạn đầu thế kỷ XX đến năm 1945.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô sản xuất và năng suất nghề dệt: Số lượng khung dệt tăng từ 320 khung năm 1930 lên 1500 khung năm 1941, tương đương tăng gấp 4,7 lần trong vòng một thập kỷ. Năng suất lao động cũng tăng từ 3-4 thước lụa/ngày lên 8 thước/ngày, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Sản lượng tơ lụa đạt trên một triệu mét mỗi năm, chiếm vị trí hàng đầu trong các làng nghề dệt truyền thống khu vực Bắc Bộ.

2. Cấu trúc kinh tế và xã hội: Khoảng 94,1% dân số làng làm nghề dệt, trong đó có sự phân tầng rõ rệt giữa các gia đình giàu có sở hữu nhiều khung dệt và các hộ nghèo chỉ làm thuê. Tầng lớp thợ dệt chuyên nghiệp chiếm phần lớn, trong khi nông dân chiếm khoảng 7% dân số, chủ yếu làm nghề nông phụ trợ. Các tổ chức nghề nghiệp như phường giáp và phường cối đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý sản xuất và bảo vệ quyền lợi người lao động.

3. Ảnh hưởng của chính sách phong kiến và thực dân: Chính quyền phong kiến và thực dân Pháp đã có những chính sách khuyến khích phát triển nghề dệt nhằm tăng thu thuế và phục vụ thị trường xuất khẩu. Tuy nhiên, các chính sách này cũng gây ra sự kiểm soát chặt chẽ, hạn chế quyền tự chủ của người dân và tạo ra sự bất bình đẳng trong phân phối lợi ích.

4. Phong trào cách mạng và vai trò của làng nghề: Làng Vân Phốc không chỉ là trung tâm kinh tế mà còn là nơi phát sinh nhiều phong trào cách mạng, với sự tham gia tích cực của tầng lớp thợ dệt và các tổ chức nghề nghiệp. Đây là một trong những căn cứ an toàn khu của Đảng trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp.

Thảo luận kết quả

Sự phát triển mạnh mẽ của nghề dệt tại Vân Phốc phản ánh sự chuyển đổi kinh tế từ nông nghiệp thuần túy sang thủ công nghiệp truyền thống có tổ chức, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của cư dân. Biểu đồ tăng trưởng số lượng khung dệt và sản lượng lụa qua các năm minh họa rõ nét sự phát triển này.

So với các làng nghề khác trong vùng như La Khê hay Kiến Hưng, Vân Phốc có quy mô và năng suất vượt trội, nhờ vào vị trí địa lý thuận lợi và truyền thống nghề lâu đời. Tuy nhiên, sự kiểm soát của chính quyền phong kiến và thực dân đã tạo ra những hạn chế nhất định, khiến người dân phải chịu nhiều áp lực về thuế và lao động.

Phong trào cách mạng tại Vân Phốc được thúc đẩy bởi tầng lớp thợ dệt có trình độ nhận thức cao và tổ chức chặt chẽ, điều này phù hợp với các nghiên cứu về vai trò của các làng nghề truyền thống trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Bảng so sánh tỷ lệ tham gia phong trào cách mạng giữa các tầng lớp xã hội trong làng cho thấy thợ dệt chiếm tỷ lệ cao nhất.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Bảo tồn và phát huy nghề dệt truyền thống: Cần xây dựng các chương trình đào tạo kỹ thuật dệt thủ công hiện đại kết hợp với bảo tồn các kỹ thuật truyền thống nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng giá trị gia tăng trên thị trường trong và ngoài nước. Thời gian thực hiện trong 3 năm, do Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND địa phương chủ trì.

2. Phát triển mô hình hợp tác xã nghề nghiệp: Khuyến khích thành lập hợp tác xã dệt lụa để tăng cường liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và chia sẻ nguồn lực, giảm chi phí đầu vào. Mục tiêu tăng năng suất lao động lên 20% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện là các tổ chức nghề nghiệp và chính quyền địa phương.

3. Xây dựng thương hiệu và xúc tiến thị trường: Tạo dựng thương hiệu “Lụa Vân Phốc” gắn với giá trị lịch sử và văn hóa, đồng thời tổ chức các hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại trong nước và quốc tế. Thời gian triển khai 1-2 năm, do các cơ quan quản lý ngành dệt may và du lịch phối hợp thực hiện.

4. Hỗ trợ phát triển du lịch làng nghề: Phát triển du lịch văn hóa làng nghề kết hợp với các hoạt động trải nghiệm nghề dệt, góp phần tăng thu nhập cho người dân và bảo tồn giá trị văn hóa. Thời gian thực hiện 3 năm, do Sở Du lịch và UBND địa phương phối hợp triển khai.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành lịch sử và văn hóa: Luận văn cung cấp dữ liệu chi tiết về lịch sử phát triển nghề dệt truyền thống và cấu trúc xã hội làng nghề, giúp phục vụ nghiên cứu chuyên sâu về văn hóa và lịch sử địa phương.

2. Chuyên gia và nhà quản lý ngành nghề truyền thống: Thông tin về quy trình sản xuất, tổ chức nghề nghiệp và các chính sách ảnh hưởng đến nghề dệt truyền thống giúp hoạch định chiến lược phát triển bền vững.

3. Nhà hoạch định chính sách phát triển nông thôn và làng nghề: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế làng nghề, bảo tồn di sản văn hóa và nâng cao đời sống người dân.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực dệt may và du lịch: Các phân tích về thị trường, sản phẩm và tiềm năng phát triển du lịch làng nghề giúp doanh nghiệp có định hướng đầu tư hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Nghề dệt lụa Vân Phốc có đặc điểm gì nổi bật so với các làng nghề khác?
   Nghề dệt lụa Vân Phốc nổi bật với quy mô sản xuất lớn, năng suất cao và kỹ thuật dệt tinh xảo. Sản lượng khung dệt tăng gấp gần 5 lần trong thập niên 1930-1940, sản phẩm được xuất khẩu sang nhiều nước châu Á và châu Âu, tạo nên thương hiệu “Lụa Hà Đông” nổi tiếng.

2. Vai trò của các tổ chức nghề nghiệp trong làng Vân Phốc như thế nào?
   Các tổ chức như phường giáp, phường cối đóng vai trò quản lý sản xuất, bảo vệ quyền lợi người lao động và duy trì truyền thống nghề nghiệp. Họ cũng là lực lượng tích cực trong phong trào cách mạng và giữ gìn trật tự xã hội.

3. Chính sách của thực dân Pháp ảnh hưởng ra sao đến nghề dệt Vân Phốc?
   Thực dân Pháp khuyến khích phát triển nghề dệt để phục vụ thị trường xuất khẩu, nhưng đồng thời kiểm soát chặt chẽ, thu thuế cao và hạn chế quyền tự chủ của người dân, gây ra nhiều khó khăn cho nghề truyền thống.

4. Phong trào cách mạng tại Vân Phốc có điểm gì đặc biệt?
   Làng Vân Phốc là căn cứ an toàn khu của Đảng, với sự tham gia tích cực của tầng lớp thợ dệt và các tổ chức nghề nghiệp. Đây là nơi phát sinh nhiều phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc, góp phần quan trọng vào lịch sử cách mạng Việt Nam.

5. Làm thế nào để bảo tồn và phát triển nghề dệt truyền thống hiện nay?
   Cần kết hợp đào tạo kỹ thuật hiện đại với bảo tồn kỹ thuật truyền thống, phát triển hợp tác xã nghề nghiệp, xây dựng thương hiệu và phát triển du lịch làng nghề nhằm nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập cho người dân.

Kết luận

• Làng Vân Phốc là trung tâm nghề dệt lụa truyền thống có quy mô và năng suất hàng đầu miền Bắc Việt Nam đầu thế kỷ XX.
• Nghề dệt đóng vai trò chủ đạo trong cấu trúc kinh tế và xã hội của làng, chiếm tới 94,1% dân số tham gia.
• Chính sách phong kiến và thực dân Pháp vừa thúc đẩy vừa hạn chế sự phát triển nghề dệt, tạo ra những thách thức và cơ hội cho người dân.
• Làng nghề là nơi phát sinh nhiều phong trào cách mạng, góp phần quan trọng vào lịch sử đấu tranh dân tộc.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn, phát triển nghề dệt truyền thống và xây dựng các chính sách phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Next steps: Triển khai các đề xuất bảo tồn và phát huy nghề dệt, đồng thời mở rộng nghiên cứu về các làng nghề truyền thống khác trong khu vực.

Các nhà nghiên cứu, quản lý và doanh nghiệp hãy phối hợp để phát huy giá trị di sản nghề dệt Vân Phốc, góp phần phát triển kinh tế bền vững và bảo tồn văn hóa truyền thống Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

®¹I HäC QUèC GIA Hµ NéI §¹I HäC KHOA HäC X HéI Vµ NH¢N V¡N nguyÔn ThÞ ngäc hoµ lµng V¹n Phóc (Hµ §«ng) nöa ®Çu thÕ kû XX- tiÕp cËn tõ ph−¬ng diÖn kinh tÕ – chÝnh trÞ – v¨n ho¸ x- héi LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc lÞch sö Hµ NéI- 2005 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Lêi c¶m ¬n §Ó hoµn thµnh luËn v¨n nµy, t«i ®· nhËn ®−îc sù h−íng dÉn vµ chØ b¶o tËn t©m cña thÇy gi¸o PGS. TS Ph¹m Xanh, t«i xin göi tíi thÇy lêi c¶m ¬n tr©n träng nhÊt. Nh©n ®©y, t«i còng xin göi lêi c¶m ¬n tíi UBND ph−êng V¹n Phóc, Th− viÖn Quèc gia, Th− viÖn Hµ T©y vµ c¸c c¸ nh©n ®· gióp ®ì t«i trong qu¸ tr×nh s−u tÇm tµi liÖu. Xin göi lêi c¶m ¬n, lßng biÕt ¬n s©u s¾c tíi gia ®×nh vµ b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®ang c«ng t¸c t¹i B¶o tµng Hµ T©y ®· gióp ®ì t«i c¶ vÒ vËt chÊt lÉn tinh thÇn trong qu¸ tr×nh lµm luËn v¨n nµy.

Hµ Néi, th¸ng 11 n¨m 2005 Häc viªn NguyÔn ThÞ Ngäc Hoµ 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Lêi cam ®oan -------------------- T«i xin cam ®oan c«ng tr×nh nghiªn cøu nµy lµ cña riªng t«i. Mäi cø liÖu tr×nh bµy trong luËn v¨n lµ trung thùc. NÕu cã sai ph¹m g× t«i xin hoµn toµn chÞu tr¸ch nhiÖm. 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] B¶ng ch÷ viÕt t¾t ------------------ ATK - An toµn khu NXB - Nhµ xuÊt b¶n PL - Phô lôc Tr - Trang UBND - Uû ban nh©n d©n 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Môc lôc Trang Lêi më ®Çu Ch−¬ng 1: Kinh tÕ lµng V¹n Phóc tõ ®©u thÕ kû XX ®Õn n¨m 1945 5 1.

Giíi thiÖu chung vÒ lµng V¹n Phóc 5 1.1 C¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn x· héi 5 1. S¬ l−îc qu¸ t×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn 8 cña lµng V¹n Phóc ®Õn ®Çu thÕ kû XX 1. Kinh tÕ lµng V¹n Phóc tõ ®Çu thÕ kû XX ®Õn n¨m 1945 10 1. C¬ cÊu kinh tÕ lµng V¹n Phóc 10 1.

C¸c ngµnh nghÒ kh¸c 24 1. Sù ph¸t triÓn kinh tÕ lµng V¹n Phóc tõ ®Çu thÕ kû XX ®Õn n¨m 1945 24 1. ChÝnh s¸ch cña chÝnh quyÒn phong kiÕn vµ thùc d©n Ph¸p ®èi víi nghÒ dÖt 24 1. Th¨ng trÇm kinh tÕ lµng nghÒ V¹n Phóc tõ ®Çu 27 thÕ kû XX ®Õn n¨m 1945 1.

Lµng V¹n Phóc trong mèi quan hÖ kinh tÕ víi c¸c lµng nghÒ phô cËn 33 Ch−¬ng 2. DiÖn m¹o v¨n ho¸ x· héi lµng V¹n Phóc tõ ®Çu thÕ kû XX ®Õn n¨m 1945 37 2. Ph©n tÇng x· héi 37 2. Gi¸o dôc ë lµng V¹n Phóc 40 2.

Tæ chøc x· héi 42 2. Tæ chøc ph−êng cöi 42 2. Tæ chøc Gi¸p 46 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Vai trß cña giíi trong lµng dÖt V¹n Phóc 47 2.

Mét sè ho¹t ®éng ®Æc tr−ng trong ®êi sèng v¨n ho¸ lµng dÖt V¹n Phóc tr−íc n¨m 1945 50 Ch−¬ng 3. C¸c ho¹t ®éng chÝnh trÞ cña lµng V¹n Phóc tõ ®Çu thÕ kû XX ®Õn n¨m 1945 57 3. Phong trµo ®Êu tranh yªu n−íc cña nh©n d©n V¹n Phóc tõ ®Çu thÕ kû XX ®Õn hÕt thêi kú ®Êu tranh d©n chñ 57 3. Phong trµo ®Êu tranh yªu n−íc cña nh©n d©n V¹n Phóc tõ ®Çu thÕ kû XX ®Õn khi chi bé ®¶ng V¹n Phóc ra ®êi 57 3.

Chi bé ®¶ng V¹n Phóc ra ®êi (1938) vµ c¸c phong trµo ®Êu tranh d−íi sù l·nh ®¹o cña chi bé 64 3. V¹n Phóc mét an toµn khu cña §¶ng 67 3. Phong trµo ®Êu tranh giµnh chÝnh quyÒn ë V¹n Phóc thêi kú 1939 – 1945 74 3. ChuyÓn h−íng ®Êu tranh thµnh lËp mÆt trËn ph¶n ®Õ 74 3.Thµnh lËp MÆt trËn ViÖt Minh, tÝch cùc chuÈn bÞ giµnh chÝnh quyÒn ( cuèi 1941 ®Õn 9/3/1945 ) 77 3.

Cao trµo kh¸ng NhËt cøu n−íc vµ khëi nghÜa giµnh chÝnh quyÒn (9/3/1945 ®Õn 2/9/1945) 81 KÕt luËn 90 Tµi liÖu tham kh¶o 93 Phô lôc 98 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Lêi më ®Çu 1. ý nghÜa khoa häc vµ tÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi X−a nay, ng−êi Hµ T©y rÊt ®çi tù hµo bëi quª h−¬ng m×nh cã lµng dÖt lôa V¹n Phóc ®−îc c¶ n−íc biÕt tiÕng. Lôa t¬ t»m lµ lo¹i hµng dÖt cao cÊp chñ yÕu dµnh cho ng−êi kh¸ gi¶. TriÒu ®×nh nhµ NguyÔn ®· tõng coi lôa, gÊm, vãc cña V¹n Phóc lµ thø hµng cao sang dïng n¬i cung thÊt.

Thêi Ph¸p thuéc, lôa V¹n Phóc ®· ®−îc ®−a ®i dù triÓn l·m cña c¸c n−íc thuéc ®Þa t¹i M¸c-x©y (1928), Pari (1931, 1938), Lµo, Campuchia, In®«nªxia… ®o¹t nhiÒu huy ch−¬ng vµ b»ng khen. NhiÒu nghÖ nh©n ®−îc tÆng th−ëng. Nhµ b¶o tµng Hµ §«ng x©y dùng tõ n¨m 1925 dµnh nhiÒu d·y nhµ ®Ó tr−ng bµy t¬ lôa vµ khung dÖt mÉu hµng cña V¹n Phóc. Tõ n¨m 1930 ®Õn n¨m 1941, khung dÖt cña lµng ph¸t triÓn tõ 320 khung lªn 1500 khung, s¶n xuÊt tíi h¬n mét triÖu mÐt lôa.

Lôa V¹n Phóc cã mÆt trªn thÞ tr−êng nhiÒu n−íc tõ Ch©u ¸ ®Õn Ch©u ¢u, ë ®©u còng ®−îc −a chuéng. Víi ph−¬ng thøc s¶n xuÊt thñ c«ng nghiÖp t−¬ng ®èi tËp trung, l¹i cã ý thøc tæ chøc vµ tinh thÇn ®Êu tranh, V¹n Phóc ®· sím cã phong trµo c¸ch m¹ng. Tõ cao trµo ®Êu tranh d©n chñ, V¹n Phóc ®· cã nhiÒu cuéc ®Êu tranh lín næ ra nh− cuéc ®Êu tranh chèng “qu¶n thñ ®iÒn thæ”, ®−a yªu s¸ch cho G«®a, chèng s−u thuÕ, ®ßi quyÒn d©n sinh d©n chñ…Víi sù ph¸t triÓn cña phong trµo c¸ch m¹ng lín m¹nh, V¹n Phóc ®−îc Trung −¬ng, Xø uû B¾c kú chän lµm an toµn khu (ATK). BÊt chÊp sù khñng bè vµ r×nh mß ngµy ®ªm cña ®Þch, V¹n Phóc ®· b¶o vÖ an toµn cho c¸c c¬ quan §¶ng.

C¸c ®ång chÝ NguyÔn V¨n Cõ, Tr−êng Chinh, Hoµng Quèc ViÖt, Hoµng V¨n Thô vµ nhiÒu ®ång chÝ Trung −¬ng ®· vÒ ®©y ho¹t ®éng trong thêi gian dµi. Trong c¸ch m¹ng th¸ng T¸m, V¹n Phóc khëi nghÜa thµnh c«ng sím nhÊt tØnh vµ trë thµnh mét bµn ®¹p cho cuéc khëi nghÜa toµn tØnh. H¬n mét n¨m sau, V¹n Phóc cã thªm mét vinh dù ®−îc ®ãn B¸c Hå vÒ ë vµ lµm viÖc, còng chÝnh t¹i n¬i ®©y, Ng−êi ®· ra Lêi kªu gäi toµn quèc kh¸ng chiÕn ngµy 19/12/1946. Tõ ®Êy lµng dÖt lôa V¹n Phóc lu«n cè g¾ng ®ãng gãp phÇn m×nh trong cuéc ®Êu tranh chung cña d©n téc.

8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] V¹n Phóc, lµng lôa, lµng c¸ch m¹ng. T×m hiÓu vÒ lµng V¹n Phóc sÏ cho chóng ta thÊy diÖn m¹o cña mét lµng nghÒ truyÒn thèng ë B¾c bé trong thêi kú ®Çu thÕ kû XX ®Õn n¨m 1945. Nghiªn cøu vÒ kinh tÕ, v¨n ho¸ x· héi, chÝnh trÞ cña mét lµng nghÒ næi tiÕng cßn cho ta nh÷ng hiÓu biÕt thªm vÒ nh÷ng di s¶n cña «ng cha ®Ó l¹i. Kh«ng chØ vËy, c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu thu ®−îc sÏ gãp phÇn vµo viÖc t×m hiÓu lµng v¨n ho¸ vµ lµng nghÒ cæ truyÒn ViÖt Nam – mét ®Ò tµi ®−îc nhiÒu giíi, nhiÒu ngµnh quan t©m.

Trªn c¬ së ®ã, t«i m¹nh d¹n chän ®Ò tµi : “ Lµng V¹n Phóc (Hµ §«ng) nöa ®Çu thÕ kû XX – tiÕp cËn tõ ph−¬ng diÖn kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸ x. héi” lµm ®Ò tµi luËn v¨n cao häc cña m×nh. LuËn v¨n nghiªn cøu vÒ lµng nghÒ V¹n Phóc – mét an toµn khu cña §¶ng hoµn thµnh ®óng vµo dÞp kû niÖm 60 n¨m ngµy c¸ch m¹ng th¸ng T¸m ®· gãp phÇn nhá bÐ vµo viÖc t×m hiÓu lÞch sö c¸ch m¹ng ViÖt Nam. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò Cho ®Õn nay, c¸c t¸c phÈm nghiªn cøu, ghi chÐp vÒ lµng V¹n Phóc cßn rÊt Ýt ái.

Ngoµi hai cuèn LÞch sö ®Êu tranh c¸ch m¹ng cña §¶ng bé vµ nh©n d©n V¹n Phóc (tËp 1 vµ 2), ®Þa ph−¬ng cßn s−u tÇm vµ xuÊt b¶n cuèn V¹n Phóc x−a vµ nay in t¹i nhµ xuÊt b¶n Héi nhµ v¨n n¨m 2001. Cßn l¹i ®a sè c¸c t¸c gi¶, t¸c phÈm viÕt vÒ lµng V¹n Phóc chØ ®i s©u t×m hiÓu nghÒ dÖt. Thêi cËn ®¹i, lµng V¹n Phóc ®−îc nh¾c ®Õn trong c¸c t¸c phÈm cña Hoµng Träng Phu nh−: Nh÷ng c«ng nghÖ gia ®×nh ë Hµ §«ng, C¸c nghÒ thñ c«ng truyÒn thèng ë Hµ §«ng. Sau c¸ch m¹ng th¸ng T¸m cã cuèn Hµ T©y lµng nghÒ lµng v¨n do Së v¨n ho¸ th«ng tin thÓ thao Hµ T©y xuÊt b¶n n¨m 1992, vµ gÇn ®©y nhÊt lµ luËn v¨n Th¹c sü V¨n ho¸ häc cña t¸c gi¶ Lª ThÞ Hoµi Linh viÕt vÒ NghÒ dÖt ë lµng V¹n Phóc thÞ x1 Hµ §«ng, tØnh Hµ T©y hoµn thµnh n¨m 2003… lµ nh÷ng t¸c phÈm nghiªn cøu vÒ nghÒ dÖt.

C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ v¨n ho¸ x· héi lµng V¹n Phóc rÊt Ýt ái. Cho ®Õn nay ch−a cã mét c«ng tr×nh nµo vÒ ®Ò cËp mét c¸ch cã hÖ thèng, toµn diÖn vÒ c¸c mÆt cña lµng nghÒ 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. §©y còng lµ mét lý do ®Ó chóng t«i chän lµng nghÒ V¹n Phóc lµm ®Ò tµi luËn v¨n cña m×nh. Môc ®Ých nghiªn cøu Ngoµi viÖc hÖ thèng ho¸ c¸c t− liÖu vµ kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ nghÒ dÖt lµng V¹n Phóc cña nh÷ng ng−êi ®i tr−íc, môc ®Ých nghiªn cøu cña luËn v¨n cßn tiÕp tôc s−u tÇm nh÷ng t− liÖu ch−a ai ®Ò cËp ®Õn.

LuËn v¨n giíi thiÖu vÒ lµng nghÒ V¹n Phóc trªn c¸c ph−¬ng diÖn kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸ x· héi. VÒ kinh tÕ ®ã lµ nh÷ng nÐt tæng qu¸t vÒ nghÒ dÖt, c¬ cÊu kinh tÕ, kü thuËt ®Æc tr−ng, c¸c lo¹i s¶n phÈm, c¸ch tæ chøc s¶n xuÊt, trao ®æi s¶n phÈm, bu«n b¸n… VÒ v¨n ho¸ x· héi ®ã lµ c¬ cÊu tÇng líp d©n c−, phong tôc tËp qu¸n, t«n gi¸o tÝn ng−ìng, t©m lý - tÝnh c¸ch cña ng−êi V¹n Phóc. VÒ chÝnh trÞ lµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña phong trµo c¸ch m¹ng tõ nh÷ng buæi ®Çu ®Õn khëi nghÜa th¸ng T¸m thµnh c«ng. Qua nh÷ng mÆt trªn lµm næi lªn nh÷ng ®Æc tr−ng riªng, nh÷ng ®ãng gãp cña lµng dÖt V¹n Phóc.

§èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu §èi t−îng nghiªn cøu ë ®©y chÝnh lµ lµng dÖt lôa cæ truyÒn V¹n Phóc næi tiÕng kh¾p c¶ n−íc. Kh«ng chØ lµ mét lµng nghÒ, V¹n Phóc cßn lµ lµng v¨n ho¸, lµng c¸ch m¹ng. Chóng t«i kh¶o s¸t mèi quan hÖ gi÷a c¸c nh©n tè tù nhiªn vµ x· héi tham gia vµo qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nghÒ dÖt, sù t¸c ®éng cña nghÒ dÖt ®èi víi ®êi sèng kinh tÕ, x· héi, v¨n ho¸ lµng V¹n Phóc. Tõ ®iÒu kiÖn lµ mét lµng dÖt, V¹n Phóc nhanh chãng trë thµnh mét lµng c¸ch m¹ng, lµ mét an toµn khu cña §¶ng.

Do nguån t− liÖu Ýt ái, trªn c¬ së khu«n khæ cña mét luËn v¨n, chóng t«i chñ yÕu ®Ò cËp ®Õn c¸c ph−¬ng diÖn: kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸, x· héi cña lµng nghÒ V¹n Phóc nöa ®Çu thÕ kû XX. Qua ®ã thÊy ®−îc nh÷ng nÐt ®Æc tr−ng, sù biÕn chuyÓn vµ ph¸t triÓn cña lµng V¹n Phóc qua c¸c giai ®o¹n.