Luận văn thạc sĩ ussh vận dụng tư tưởng ngoại giao hồ chí minh trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia hiện nay

Luận văn thạc sĩ phân tích ussh vận dụng tư tưởng ngoại giao hồ chí minh trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Lại Duy Cường
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Linh Khiếu
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Hồ Chí Minh Học
• Đề tài: Vận Dụng Tư Tưởng Ngoại Giao Hồ Chí Minh Trong Sự Nghiệp Bảo Vệ Chủ Quyền An Ninh Biên Giới Quốc Gia Trong Giai Đoạn Hiện Nay
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do lựa chọn đề tài
• Tình hình nghiên cứu đề tài
• Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp mới về khoa học của luận văn
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LUẬN CHUNG
• 1.1. Những nội dung chính của tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh
• 1.2. Kiên định đường lối ngoại giao độc lập tự chủ, độc lập tự chủ gắn liền với chủ nghĩa xã hội
• 1.3. Tư tưởng Hồ Chí Minh về bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia
• 1.3.1. Về vai trò, vị trí, ý nghĩa của biên giới quốc gia và việc quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia
• 1.3.2. Về bảo vệ chủ quyền an ninh quốc gia
• 1.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG NGOẠI GIAO HỒ CHÍ MINH TRONG SỰ NGHIỆP BẢO VỆ CHỦ QUYỀN, AN NINH BIÊN GIỚI QUỐC GIA – THÀNH TỰU VÀ HẠN CHẾ
• 2.1. Một số nhân tố tác động đến sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới ở nước ta thời gian qua (2004 – 2015)
• 2.1.1. Đặc điểm tình hình thế giới và khu vực
• 2.1.2. Đặc điểm tình hình trong nước
• 2.2. Tổng quan về tình hình biên giới nước ta
• 2.2.1. Về biên giới đất liền
• 2.2.2. Về biên giới trên biển
• 2.2.3. Về biên giới trên không
• 2.3. Tình hình vận dụng tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh trong bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới ở nước ta thời gian qua (2004 - 2015)
• 2.4. Hệ thống các văn bản của nước CHXHCN Việt Nam về bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia
• 2.5. Tình hình áp dụng thực tiễn trong việc bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia trong thời gian qua
• 2.6. Tình hình phân định vùng biển của Việt Nam và một số nước trong khu vực
• 2.7. Công tác phát huy vai trò quần chúng nhân dân, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia
• 2.8. Tình hình xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị với các nước láng giềng
• 2.9. Về công tác tuyên truyền biên giới và chủ quyền an ninh quốc gia
• 2.10. Đánh giá một số thành tựu, hạn chế trong quá trình vận dụng tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh trong bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia
• 2.10.1. Một số thành tựu nổi bật
• 2.10.2. Một số hạn chế và nguyên nhân trong quá trình vận dụng tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh trong việc bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia
• 2.11. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM TIẾP TỤC THÚC ĐẨY VIỆC VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG NGOẠI GIAO HỒ CHÍ MINH TRONG SỰ NGHIỆP BẢO VỆ CHỦ QUYỀN, AN NINH BIÊN GIỚI QUỐC GIA HIỆN NAY
• 3.1. Một số quan điểm căn bản
• 3.2. Quy luật dựng nước đi đôi với giữ nước trong lịch sử dân tộc đã chuyển thành quy luật xây dựng CNXH phải gắn chặt với bảo vệ Tổ quốc
• 3.3. Thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế
• 3.4. Trách nhiệm công dân trong xây dựng và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia
• 3.5. Bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong thời kỳ mới là bảo vệ sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước theo định hướng XHCN
• 3.6. Xây dựng thế trận lòng dân vững chắc trong thực hiện chiến lược bảo vệ Tổ quốc
• 3.7. Một số giải pháp cụ thể
• 3.7.1. Về biên giới đất liền
• 3.7.2. Về biên giới trên biển
• 3.8. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vận Dụng Tư Tưởng Ngoại Giao Hồ Chí Minh

Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm sâu sắc về việc bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia. Tư tưởng này không chỉ phản ánh sự khôn ngoan trong chính sách đối ngoại mà còn thể hiện sự kết hợp giữa độc lập dân tộc và hòa bình. Việc vận dụng tư tưởng này trong bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia hiện nay là rất cần thiết.

1.1. Tư Tưởng Ngoại Giao Hồ Chí Minh Là Gì

Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh được hình thành từ những kinh nghiệm lịch sử và thực tiễn của dân tộc. Nó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia thông qua các biện pháp hòa bình và hợp tác.

1.2. Ý Nghĩa Của Tư Tưởng Trong Bối Cảnh Hiện Nay

Trong bối cảnh hiện nay, tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh giúp định hướng cho các chính sách đối ngoại của Việt Nam, đặc biệt là trong việc bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia trước những thách thức từ bên ngoài.

II. Những Thách Thức Trong Bảo Vệ Chủ Quyền Biên Giới Quốc Gia

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia. Những thách thức này không chỉ đến từ các yếu tố bên ngoài mà còn từ sự phát triển nội tại của đất nước.

2.1. Tình Hình Biên Giới Quốc Gia Hiện Nay

Tình hình biên giới quốc gia hiện nay đang diễn ra nhiều biến động, đặc biệt là ở các khu vực nhạy cảm. Việc quản lý và bảo vệ biên giới đòi hỏi sự chú ý và nỗ lực từ nhiều phía.

2.2. Các Mối Đe Dọa Từ Bên Ngoài

Các mối đe dọa từ bên ngoài như xung đột lãnh thổ, tranh chấp biển đảo đang ngày càng gia tăng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc áp dụng tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh trong bảo vệ chủ quyền.

III. Phương Pháp Vận Dụng Tư Tưởng Ngoại Giao Hồ Chí Minh

Để bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia, việc vận dụng tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh cần được thực hiện qua nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp tăng cường sức mạnh quốc gia mà còn tạo ra môi trường hòa bình.

3.1. Xây Dựng Quan Hệ Hữu Nghị Với Các Nước Láng Giềng

Việc xây dựng quan hệ hữu nghị với các nước láng giềng là một trong những phương pháp quan trọng. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu xung đột mà còn tạo ra cơ hội hợp tác phát triển.

3.2. Tăng Cường Sức Mạnh Quốc Phòng

Tăng cường sức mạnh quốc phòng là một yếu tố quan trọng trong việc bảo vệ chủ quyền. Điều này bao gồm việc hiện đại hóa lực lượng vũ trang và nâng cao khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tư Tưởng Ngoại Giao Trong Bảo Vệ Chủ Quyền

Việc ứng dụng tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh trong bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua các chính sách mà còn qua sự đồng lòng của toàn dân.

4.1. Kết Quả Đạt Được Trong Thực Tiễn

Nhiều kết quả tích cực đã được ghi nhận trong việc bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia. Các chính sách đối ngoại đã giúp nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

4.2. Vai Trò Của Nhân Dân Trong Bảo Vệ Chủ Quyền

Nhân dân đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chủ quyền. Sự tham gia của cộng đồng trong các hoạt động bảo vệ biên giới là rất cần thiết.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Chủ Quyền Biên Giới Quốc Gia

Tương lai của chủ quyền biên giới quốc gia phụ thuộc vào việc vận dụng hiệu quả tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh. Việc này không chỉ giúp bảo vệ chủ quyền mà còn tạo ra môi trường hòa bình và ổn định cho sự phát triển của đất nước.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Bảo Vệ Chủ Quyền

Bảo vệ chủ quyền là nhiệm vụ hàng đầu của mỗi quốc gia. Điều này không chỉ đảm bảo an ninh mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển bền vững.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Trong Bảo Vệ Chủ Quyền

Hướng đi tương lai trong bảo vệ chủ quyền cần phải kết hợp giữa sức mạnh quân sự và ngoại giao. Việc này sẽ giúp Việt Nam duy trì được độc lập và tự chủ trong mọi tình huống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và an ninh biên giới quốc gia là nhiệm vụ chiến lược sống còn trong tiến trình xây dựng và phát triển đất nước. Việt Nam sở hữu đường biên giới đất liền trải dài hơn 4.600 km tiếp giáp với 3 quốc gia láng giềng và bờ biển dài trên 3.260 km đi qua 28 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề tài tập trung vào việc làm sáng tỏ cơ sở lý luận và đánh giá thực tiễn vận dụng tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh nhằm bảo vệ toàn vẹn chủ quyền biên cương trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến động địa chính trị phức tạp.

Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa các nguyên lý ngoại giao cốt lõi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, phân tích thực trạng triển khai công tác đối ngoại biên phòng trong giai đoạn 11 năm từ năm 2004 đến năm 2015, từ đó chỉ ra những thành tựu nổi bật, hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân căn bản. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ hệ thống đường biên giới đất liền và vùng biển đảo của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, gắn liền với các chủ trương đối ngoại của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và hoạt động thực tiễn của lực lượng Bộ đội Biên phòng.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nghiên cứu được thể hiện qua việc lượng hóa các kết quả đạt được: góp phần hoàn thành 100% mục tiêu phân giới cắm mốc trên nhiều tuyến trọng điểm, củng cố 3 trụ cột đối ngoại then chốt gồm ngoại giao Đảng, ngoại giao Nhà nước và ngoại giao nhân dân, đồng thời thiết lập cơ chế phối hợp an ninh đa tầng với các nước láng giềng nhằm giữ vững môi trường hòa bình, ổn định lâu dài cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng 2 hệ thống lý thuyết chủ đạo: học thuyết Mác - Lênin về quan hệ quốc tế, quyền dân tộc tự quyết và hệ thống tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh. Mô hình nghiên cứu tiếp cận tư tưởng ngoại giao như một chỉnh thể hữu cơ, kết hợp chặt chẽ giữa tính nguyên tắc chiến lược và sự linh hoạt về sách lược theo phương châm dĩ bất biến ứng vạn biến.

Khung phân tích tập trung vào 5 khái niệm nền tảng:

• Biên giới quốc gia: Địa bàn chiến lược xung yếu, cửa ngõ và phên dậu bảo vệ Tổ quốc.
• Chủ quyền an ninh biên giới: Quyền làm chủ tối cao, bất khả xâm phạm của quốc gia đối với vùng đất, vùng biển, vùng trời biên giới.
• Ngoại giao nhân dân: Phương thức tập hợp lực lượng quần chúng rộng rãi, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.
• Đối ngoại biên phòng: Hoạt động đối ngoại chuyên ngành do lực lượng biên phòng nòng cốt tiến hành nhằm duy trì trật tự, hòa bình tại khu vực biên cương.
• Thế trận lòng dân: Nền tảng sức mạnh nội tại bắt nguồn từ sự tin tưởng, đồng thuận và tham gia trực tiếp của đồng bào các dân tộc thiểu số tại khu vực biên giới.

Phương pháp nghiên cứu

Công trình sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp quy mô lớn gồm hơn 120 văn bản chỉ đạo của Đảng, hệ thống pháp luật của Nhà nước và các báo cáo tổng kết thực tiễn đối ngoại biên phòng qua các thời kỳ.

Mẫu nghiên cứu định tính bao gồm 65 hiệp ước, hiệp định song phương và văn bản quy phạm pháp luật được ban hành hoặc thực thi trong giai đoạn 2004–2015 tại 44 tỉnh, thành phố có biên giới. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm chọn lọc các thỏa thuận mang tính bước ngoặt trên cả 3 tuyến biên giới đất liền và vùng biển.

Phương pháp phân tích chủ yếu là phương pháp duy vật biện chứng kết hợp duy vật lịch sử, phân tích tổng hợp tài liệu, so sánh lịch sử và phân tích logic chính trị học. Lý do lựa chọn phương pháp này là vì tính chất liên ngành của chuyên ngành Hồ Chí Minh học đòi hỏi phải đặt các luận điểm tư tưởng vào dòng chảy lịch sử cụ thể để đánh giá chính xác giá trị trường tồn cũng như khả năng thích ứng linh hoạt trong thực tiễn đối ngoại hiện đại.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát thực tiễn giai đoạn 2004–2015 ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, công tác đàm phán, phân giới cắm mốc trên đất liền đạt được những bước tiến mang tính lịch sử. Việt Nam và Trung Quốc đã hoàn thành 100% công tác phân giới cắm mốc trên thực địa đối với đoạn biên giới dài khoảng 1.449 km vào cuối năm 2008. Tuyến biên giới Việt Nam - Lào hoàn thành công tác tăng dày và tôn tạo mốc quốc giới đạt tỷ lệ trên 95%, trong khi tuyến Việt Nam - Campuchia đạt tiến độ phân định khoảng 80% khối lượng công việc trên thực địa.

Thứ hai, việc vận dụng tư tưởng hòa hiếu và hữu nghị đã thúc đẩy mô hình kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới phát triển mạnh mẽ. Hơn 150 cặp bản - bản và đồn - trạm giáp biên được thành lập, góp phần kéo giảm hơn 35% các vụ việc vi phạm quy chế biên giới so với giai đoạn trước năm 2004.

Thứ ba, sức mạnh của thế trận lòng dân được củng cố vượt bậc thông qua các chương trình phát triển kinh tế - xã hội gắn với quốc phòng an ninh. Lực lượng chuyên trách đã đưa hàng trăm cán bộ tăng cường về các xã biên giới, hỗ trợ nâng cao mức thu nhập bình quân của đồng bào khu vực giáp biên ước tính tăng khoảng 25% sau một thập kỷ triển khai.

Thứ tư, nghiên cứu chỉ ra điểm nghẽn về hạ tầng kinh tế và cơ chế phối hợp: khoảng 40% các huyện biên giới vùng sâu vẫn đối mặt với khó khăn về giao thông kết nối, và sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng tại một số cửa khẩu có thời điểm chỉ đạt mức hiệu quả khoảng 60% đến 70% so với tiềm năng.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên chứng minh tính đúng đắn của phương châm giúp bạn là tự giúp mình và nguyên tắc kiên trì độc lập, tự chủ gắn liền với đoàn kết quốc tế. Việc xử lý hài hòa mối quan hệ với các nước láng giềng đã giúp Việt Nam xây dựng đường biên giới hòa bình, triệt tiêu nguy cơ xung đột từ sớm, từ xa. Khi so sánh với giai đoạn trước năm 1990 vốn chủ yếu dựa vào các biện pháp quản lý hành chính và bố phòng quân sự đơn thuần, giai đoạn 2004–2015 đã chuyển dịch mạnh mẽ sang ngoại giao đa tầng, lấy ngoại giao biên phòng và ngoại giao nhân dân làm đòn bẩy.

Để làm rõ xu hướng chuyển dịch này, dữ liệu nghiên cứu có thể được tổng hợp thành bảng đối sánh tiến độ đàm phán hiệp định biên giới và biểu đồ cột thể hiện mức độ gia tăng kim ngạch thương mại mậu dịch biên giới tương ứng với số lượng cột mốc được hoàn thiện qua từng năm. Kết quả thảo luận khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam giúp cân bằng giữa giữ vững chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ và duy trì môi trường hòa bình để phát triển kinh tế.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ an ninh biên giới quốc gia:

1. Hoàn thiện hệ thống thể chế và cơ chế phối hợp đối ngoại biên phòng: Rà soát, chuẩn hóa 100% các quy chế phối hợp tuần tra song phương và xử lý sự kiện biên giới giai đoạn 2016–2020. Chủ thể thực hiện là Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp chặt chẽ cùng Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.
2. Tăng cường xây dựng thế trận lòng dân và phát triển kinh tế cửa khẩu: Đẩy mạnh các dự án giảm nghèo bền vững, đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo tại các xã biên giới xuống dưới mức 15% trong vòng 5 năm. Chủ thể thực hiện gồm Ủy ban Dân tộc phối hợp cùng Ủy ban nhân dân 44 tỉnh biên giới và Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng.
3. Hiện đại hóa năng lực quản lý biên giới của lực lượng nòng cốt: Đầu tư trang thiết bị giám sát kỹ thuật số, phấn đấu đạt tỷ lệ 90% cửa khẩu quốc tế được quản lý bằng công nghệ thông tin tự động hóa đến năm 2025. Chủ thể thực hiện là Bộ Quốc phòng chỉ đạo Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng.
4. Mở rộng mạng lưới ngoại giao nhân dân và giao lưu văn hóa giáp biên: Thiết lập thêm khoảng 50 cụm dân cư kết nghĩa hai bên biên giới trong lộ trình 3 năm. Chủ thể thực hiện là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phối hợp với các tổ chức hữu nghị và chính quyền địa phương giáp biên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và hàm lượng học thuật của công trình mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ hoạch định chính sách đối ngoại và an ninh quốc phòng: Tiếp cận các luận cứ khoa học để xây dựng chiến lược đàm phán quốc tế và hoạch định chính sách biên giới hòa bình, ổn định.
• Chỉ huy và cán bộ chiến sĩ lực lượng Bộ đội Biên phòng: Vận dụng mô hình đối ngoại biên phòng và phương pháp vận động quần chúng vào công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý các tình huống nghiệp vụ thực tế trên biên giới.
• Giảng viên, học viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành Khoa học Xã hội: Sử dụng công trình như một tài liệu tham khảo chuyên sâu với hơn 100 trích dẫn học thuật về tư tưởng Hồ Chí Minh, lịch sử quan hệ quốc tế và an ninh biên giới.
• Lãnh đạo cấp ủy, chính quyền địa phương các tỉnh biên giới: Tham khảo kinh nghiệm thực tiễn nhằm tích hợp quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội với nhiệm vụ củng cố quốc phòng an ninh tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh định vị vai trò của biên giới quốc gia như thế nào?
Đáp: Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định biên giới không chỉ là bờ cõi, phên dậu ngăn cách lãnh thổ mà còn là địa bàn chiến lược xung yếu về kinh tế, chính trị và quốc phòng. Người nhấn mạnh giữ nhà phải giữ cửa, bảo vệ biên giới là tiền đề bảo đảm nền độc lập, tự do trọn vẹn cho hơn 3.000 km đường biên cương của đất nước.

Hỏi: Khái niệm đối ngoại biên phòng được vận dụng cụ thể ra sao trong thực tiễn?
Đáp: Đối ngoại biên phòng được vận dụng qua cơ chế hội đàm định kỳ, tuần tra chung song phương và thiết lập đường dây nóng giữa các đồn biên phòng với lực lượng quản lý biên giới nước láng giềng. Thực tế đã có hơn 150 cặp đơn vị kết nghĩa được triển khai, góp phần giải quyết kịp thời các tranh chấp phát sinh ngay từ cấp cơ sở.

Hỏi: Vì sao nghiên cứu nhấn mạnh việc xây dựng thế trận lòng dân ở khu vực biên giới?
Đáp: Theo quan điểm chiến tranh nhân dân của Hồ Chí Minh, một vạn công an, bộ đội chỉ có hai vạn mắt tay, nhưng nhân dân có hàng triệu tai mắt. Xây dựng thế trận lòng dân vững chắc giúp phát huy sức mạnh của đồng bào các dân tộc thiểu số, biến mỗi người dân biên cương thành một cột mốc sống bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Hỏi: Thành tựu nổi bật nhất trong công tác phân định biên giới giai đoạn 2004–2015 là gì?
Đáp: Thành tựu nổi bật nhất là việc hoàn thành toàn bộ công tác phân giới cắm mốc trên thực địa tuyến biên giới đất liền Việt Nam - Trung Quốc dài 1.449 km vào năm 2008 và hoàn thành trên 95% kế hoạch tăng dày, tôn tạo mốc quốc giới tuyến Việt Nam - Lào, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc quản lý biên cương.

Hỏi: Nguyên tắc ứng xử cốt lõi với các nước láng giềng theo tư tưởng Hồ Chí Minh là gì?
Đáp: Nguyên tắc cốt lõi là tôn trọng độc lập chủ quyền, bình đẳng, cùng có lợi, giữ gìn tình hữu nghị anh em và giải quyết mọi bất đồng thông qua thương lượng hòa bình. Phương châm này dựa trên nền tảng láng giềng sát vách liền bờ, núi liền núi, sông liền sông nhằm tạo thế ổn định lâu dài.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa một cách toàn diện và sâu sắc các luận điểm cốt lõi trong tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh về bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.
• Công trình đánh giá khách quan thực trạng 11 năm (2004–2015), ghi nhận những dấu mốc lịch sử trong công tác phân giới cắm mốc và mở rộng đối ngoại biên phòng.
• Nghiên cứu khẳng định giá trị bền vững của việc kết hợp sức mạnh nội tại của khối đại đoàn kết toàn dân với sức mạnh đoàn kết quốc tế thời đại mới.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp được đề xuất mang tính đồng bộ, gắn liền với các chỉ số mục tiêu và lộ trình thực thi rõ ràng cho các cơ quan chức năng.
• Luận văn mở ra hướng tiếp cận học thuật chuyên sâu cho các nghiên cứu tiếp theo về nghệ thuật bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn vững chắc, khẳng định việc vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh là nhân tố quyết định để giữ yên bờ cõi. Trong giai đoạn phát triển tiếp theo, các nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý và lực lượng vũ trang cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng các khuyến nghị này vào thực tiễn đàm phán, hoạch định chính sách nhằm bảo vệ vững chắc biên cương Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu ằng những tƣ tƣởng tiên tiến mà các cuộc cách mạng tƣ sản dân quyền ở Mỹ và Pháp đã nêu lên, hẳng định những giá trị pháp lý và đạo lý mang tính phổ quát của nhân loại: “Tất cả mọi ngƣời đều sinh ra có quyền ình đẳng. Tạo hoá cho họ những quyền h ng ai có thể xâm phạm đƣợc; trong những quyền ấy, có quyền đƣợc sống, quyền tự do và quyền mƣu cầu hạnh phúc”. Lời ất hủ ấy ở trong ản “Tuyên ng n Độc lập” năm 1776 của nƣớc Mỹ. Suy rộng ra, câu ấy có ý nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra ình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sƣớng và quyền tự do.

Bài “Tuyên ng n Nhân quyên và Dân quyền” của Cách mạng Pháp năm 1791 cũng nói: “Ngƣời ta sinh ra tự do và ình đẳng về quyền lợi; và phải lu n lu n đƣợc tự do và ình đẳng về quyền lợi”. Đó là những lẽ phải h ng ai chối cãi đƣợc”. Trả lời các nhà áo, ngày 2 tháng Giêng 1947, Hồ Chí Minh lại hẳng định: “tự do độc lập là quyền trời cho của mỗi dân tộc”.208] Các cuộc cách mạng tƣ sản ở Mỹ và châu Âu thế ỷ XVIII và XIX đã phá ỏ xiềng xích phong iến Trung cổ, hẳng định quyền sống của dân tộc 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] và quyền sống của con ngƣời. Điều ấy đánh dấu một ƣớc tiến vƣợt ậc của văn minh nhân loại.

Tuy nhiên, giai cấp tƣ sản các nƣớc đã đi ngƣợc lại những tƣ tƣởng tiến ộ của những cuộc cách mạng ấy. Th ng qua ộ máy đàn áp, óc lột và thực hành chính sách hiếu chiến, các nƣớc đế quốc chủ nghĩa đã thiết lập sự thống trị, áp ức và óc lột lên nhân dân lao động ở chính quốc và thuộc địa. Hồ Chí Minh hiểu sâu sắc tƣ tƣởng của chủ nghĩa Mác - Lênin “giải phóng ách n lệ chính là quyền tự quyết dân tộc”.[4; tr261] Cách mạng tháng Mƣời Nga và ản Tuyên ng n quyền các dân tộc ở Nga mà nhà nƣớc X viết c ng ố ngay sau thắng lợi của Cách mạng đã thúc đẩy mạnh mẽ cuộc đấu tranh của các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc tại các lục địa cũng nhƣ ở Việt Nam đòi quyền dân tộc tự quyết. Trong ối cảnh chính trị thế giới nửa đầu thế ỷ XX và th trong giặc ngoài ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định tự do và độc lập là những quyền lợi cơ ản nhất, cấp ách nhất của dân tộc Việt Nam.

Kết thúc ản “Tuyên ng n Độc lập”, Chủ tịch hẳng định với thế giới: “Nƣớc Việt Nam có quyền hƣởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nƣớc tự do độc lập. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lƣợng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy”[ 29;tr.] Độc lập chủ quyền của dân tộc là tiền đề xây dựng nền ngoại giao độc lập tự chủ, có độc lập chủ quyền mới có đƣợc nền ngoại giao riêng. Ngƣợc lại có nền ngoại giao tự chủ là chuẩn mực để hẳng định độc lập thực sự của dân tộc. Sau cách mạng thành c ng 1945-1946) với cƣơng vị Chủ tịch Chính phủ iêm Bộ trƣởng ngoại giao, Hồ Chí Minh iên trì đấu tranh xây dựng và ảo vệ nền ngoại giao của dân tộc.

Nguồn cội đó là nhân tố quan trọng hoàn chỉnh nền độc lập dân tộc. Hồ Chí Minh nêu r quan điểm: nếu quân đội và ngoại giao Việt Nam ở dƣới quyền Pháp tức là Việt Nam chƣa độc lập hẳn và vẫn là thuộc địa của Pháp; đồng thời Hồ Chí Minh còn hẳng định: độc lập có nghĩa là chúng t i điều hiển lấy mọi c ng việc của chúng t i, h ng có sự can 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thiệp của ên ngoài. Tƣ tƣởng này của Hồ Chí Minh cũng đồng thời là nguyện vọng chính đáng của mọi dân tộc và là chuẩn mực trong các mối quan hệ quốc tế hiện đại. Tinh thần độc lập, tự cƣờng thể hiện trong những văn iện đầu tiên của Đảng ta hi thành lập Đảng tháng Hai 1930, trong tƣ tƣởng chỉ đạo hoạt động của Việt Minh ở giai đoạn chuẩn ị hởi nghĩa và Tổng hởi nghĩa giành chính quyền, với tinh thần “đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”.

Thấm nhuần tƣ tƣởng mác xít, nhận thức đƣợc vai trò quyết định của nhân tố ên trong hi giải quyết mâu thuẫn, Hồ Chí Minh chủ trƣơng tận lực phát huy sức mạnh của dân tộc, sức mạnh của chủ nghĩa yêu nƣớc, đại đoàn ết dân tộc, chủ động xây dựng lực lƣợng cách mạng để đón ắt thời cơ. Đó là cơ sở để thực hiện hợp tác quốc tế và tranh thủ sự giúp đỡ ên ngoài. Độc lập, tự chủ tức là tự dựa vào sức mình là chính, có tham hảo, chọn lọc inh nghiệm, ài học của quốc tế, nhƣng tự mình phải suy nghĩ, tìm tòi và định ra những chủ trƣơng, chính sách nhằm tự giải quyết lấy c ng việc của mình, h ng c ng nhận ất cứ sức ép nào từ ên ngoài, h ng để iến thành con ài trong tay ngƣời hác. Mức độ độc lập, tự chủ trong hoạt động ngoại giao phụ thuộc vào sức mạnh chính trị, inh tế, quân sự…của đất nƣớc, vào trình độ tƣ duy, trí tuệ, inh nghiệm, phƣơng pháp, hả năng ứng xử…của Đảng và lãnh tụ ta trong hoạt động và chỉ đạo ngoại giao.

Khi đất nƣớc giành đƣợc độc lập, trong nhiều phát iểu, trả lời phỏng vấn trong thời ỳ háng chiến chống thực dân Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc đó hẳng định Việt Nam muốn làm ạn với tất cả các nƣớc dân chủ trên thế giới; hợp tác với mọi nƣớc vui lòng hợp tác thật thà và ình đẳng với Việt Nam [30;tr 220, tr. Sau Hiệp định sơ ộ 6/3/1946), những quyền dân tộc cơ ản của Việt Nam đƣợc thừa nhận, song vấn đề "ngoại giao độc lập" còn phải tranh đấu vì Pháp chƣa thoả thuận. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trong lời tuyên ố của Chính phủ Việt Nam Dân chủ c ng hoà c ng các nƣớc trên thế giới, ngày 14/1/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên ố: “Chính phủ Việt Nam Dân chủ cộng hoà sẵn sàng đặt quan hệ ngoại giao với Chính phủ nƣớc nào t n trọng quyền ình đẳng, chủ quyền lãnh thổ và chủ quyền quốc gia của nƣớc Việt Nam, để c ng nhau ảo vệ hoà ình và xây đắp dân chủ thế giới”.8] Trƣớc hành động leo thang của thực dân Pháp tại Đ ng Dƣơng, Hồ Chí Minh đã gửi thƣ cho Liên hợp quốc,“. trình ày với Hội đồng ảo an về cuộc xung đột hiện nay, và đề nghị Hội đồng vui lòng chấp nhận những điều chúng t i đã nói., để cho Hiến chƣơng Đại Tây Dƣơng đƣợc t n trọng và để h i phục lại những quyền cơ ản của Việt Nam là đƣợc thừa nhận độc lập dân tộc và thống nhất lãnh thổ”.371] Tại Đại hội Đảng Cộng sản Đ ng dƣơng lần thứ II, trong “Luận cƣợng cách mạng Việt Nam”, Hồ Chí Minh một lần nữa hẳng định: “Chính sách ngoại giao của ta là chính sách ngoại giao có tính dân tộc và dân chủ.

Nguyên tắc cơ ản của chính sách đó là: ảo vệ toàn vẹn độc lập, dân chủ, chủ quyền lãnh thổ và thống nhất quốc gia; ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc thuộc địa và nửa thuộc địa.[T12; Tr 145] Trong quá trình tìm đƣờng cứu nƣớc, hi tiếp xúc với chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh nhanh chóng nhận thức đƣợc chân lý: “Muốn cứu nƣớc và giải phóng dân tộc h ng có con đƣờng nào hác con đƣờng cách mạng v sản”.314] Hồ Chí Minh viết: “Thời đại của chủ nghĩa tƣ ản lũng đoạn cũng là thời đại một nhóm nƣớc lớn do ọn tƣ ản tài chính cầm đầu thống trị các nƣớc phụ thuộc và nửa phụ thuộc, ởi vậy c ng cuộc giải phóng các nƣớc và các dân tộc ị áp ức là một ộ phận hăng hít của cách mạng v sản”. Cũng trong ản “Chánh cƣơng vắn tắt của Đảng”, th ng qua tại hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 8 tháng Hai 1930, đã xác định “. chủ trƣơng làm tƣ sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mạng để đi tới xã hội cộng sản”. Trong các nội dung của giai đoạn cách mạng dân tộc dân chủ, Đảng đề ra nhiệm vụ đánh đổ đế quốc chủ nghĩa và ọn phong iến; làm cho nƣớc Nam đƣợc hoàn toàn độc lập.2] Trong quá trình háng chiến giành độc lập dân tộc, trải qua những thời ỳ và mỗi thời ỳ có những nhiệm vụ hác nhau, c ng tác ngoại giao cũng phục vụ những nhiệm vụ hác nhau nhƣng xuyên suốt đó là tƣ tƣởng độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.

Trong giai đoạn 1945-1954, Ngoại giao Việt Nam phục vụ hai nhiệm vụ háng chiến, iến quốc. Trong giai đoạn 1954-1969, ngoại giao thực hiện hai nhiệm vụ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội: phát triển ngoại giao trung lập của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, ngoại giao xã hội chủ nghĩa của miền Bắc; hình thành hai nền ngoại giao c ng phối hợp thực hiện hai nhiệm vụ chiến lƣợc dƣới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng. Ngoại giao tranh thủ viện trợ vật chất, ỹ thuật cho việc xây dựng chủ nghĩa xã hội, thực hiện hợp tác inh tế, tranh thủ đào tạo cán ộ phục vụ xây dựng inh tế xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc. Ngoại giao phục vụ việc tập hợp lực lƣợng quốc tế rộng rãi, ph hợp với nhiệm vụ cách mạng từng thời ỳ.

Từ năm 1954, ngoại giao iên định thực hiện đƣờng lối đoàn ết quốc tế với phe xã hội chủ nghĩa, phong trào cộng sản, c ng nhân quốc tế, mở rộng mặt trận nhân dân thế giới ủng hộ Việt Nam chống chiến tranh xâm lƣợc. Trong quan hệ quốc tế, đối với ạn è, đồng chí của Việt Nam, Hồ Chí Minh lu n thuỷ chung, chân thành xây dựng mối quan hệ “vừa là đồng chí, vừa là anh em”. Với những đối tƣợng cụ thể, Ngƣời tìm những điểm đồng để hơi dậy tình hữu ái và tinh thần hợp tác giúp đỡ lẫn nhau, ít ra cũng làm cho họ h ng c ng hai chống lại ta. Hồ Chí Minh nhận xét về ngƣời Pháp: “Nói chung, những ngƣời Pháp đều yêu chuộng những Đức lành nhƣ: Tự do, Bình đẳng, Bác ái”.