đặt vấn đề trong một bối cảnh không gian, thời gian cụ thể và có mối quan hệ biện chứng với các điều kiện khác trong bối cảnh ấy. Thái độ của NVXH cũng đƣợc xem xét trong cái nhìn phát triển, thái độ đó sẽ thay đổi và đƣợc nâng cao khi chúng ta có những chính sách thích hợp để tác động.2 Phương pháp nghiên cứu 8. Phương pháp thu thập dữ liệu Phỏng vấn sâu bán cấu trúc Tiến hành 02 phỏng vấn sâu lãnh đạo cơ sở, tổ chức xã hội và 20 phỏng vấn sâu với NVXH (trong đó có 08 NVXH chuyên nghiệp và 12 NVXH bán chuyên nghiệp; 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com số NVXH tại các cơ sở gồm 09 NVXH của TTBTXH, 08 NVXH của TT0506 và 03 NVXH của Hội CTD) nhằm khám phá về thái độ và các yếu tố ảnh hƣởng đến thái độ nghề nghiệp của NVXH. Để đảm bảo thu thập đủ và đa dạng dữ liệu, mẫu đƣợc chọn theo phƣơng pháp chọn mẫu mục đích.
Thông tin cụ thể về cơ cấu mẫu: Mã Tuổi Giới Trình độ Thâm niên 1 1989 Nữ Cử nhân Ngữ văn 2 năm 2 1983 Nam Cao đẳng CTXH 5 năm 3 1965 Nữ Trung cấp kế toán 30 năm 4 1987 Nữ Cử nhân XHH 1,5 năm 5 1989 Nữ Cử nhân XHH 4 tháng 6 1980 Nữ Dƣới THCS 6 năm 7 1975 Nam Cử nhân Luật 20 năm Trung cấp kế toán, 8 1984 Nữ Trung cấp Dƣợc 4 tháng 9 1971 Nam Cử nhân Ngữ văn 22 năm 10 1990 Nam Cử nhân CTXH 1 năm 11 1987 Nữ Cử nhân CTXH 4 năm 12 1989 Nữ Cử nhân CTXH 2 năm 13 1982 Nữ Cử nhân văn 8 năm 14 1989 Nữ Cử nhân CTXH 2 năm 15 1984 Nam Cử nhân CTXH 4 năm 16 1980 Nam Trung cấp cảnh sát 5 năm 17 1971 Nam Cử nhân Ngữ văn 16 năm 18 1986 Nam Cử nhân CTXH 5 năm 29 1984 Nữ Cử nhân CTXH 6 năm 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 20 1990 Nam Cử nhân Lịch sử 1 năm 21 1959 Nam Cử nhân ngữ văn 32 năm 22 1971 Nam Cử nhân Ngữ văn 17 năm Thời lƣợng trung bình các cuộc phỏng vấn sâu kéo dài khoảng 1,5 tiếng cho đến 2 tiếng cho 26 câu hỏi mở. Tuy nhiên số lƣợng các câu hỏi có thể đƣợc rút ngắn hay mở rộng tùy theo sự chia sẻ thông tin của ngƣời trả lời. Sau khi gỡ băng, với những dữ liệu còn thiếu, chúng tôi đã liên hệ lại với ngƣời trả lời bằng thƣ điện tử hoặc qua điện thoại để làm rõ thêm. Việc sử dụng phƣơng pháp phỏng vấn bán cấu trúc cho đề tài này là vì có một số vấn đề nhạy cảm liên quan đến suy nghĩ, đánh giá, cảm xúc, tình cảm của NVXH sẽ không thể đạt đƣợc bằng việc sử dụng bảng câu hỏi với những đáp án cho sẵn.
Ngƣợc lại, việc ngƣời phỏng vấn sử dụng kỹ năng đặt câu hỏi, lắng nghe và gợi mở sẽ giúp đạt đƣợc rất nhiều thông tin hữu ích. Thảo luận nhóm: tiến hành 02 thảo luận nhóm, 1 nhóm 07 NVXH và 1 nhóm 10 NVXH nhằm phân tích sâu thêm 02 chủ đề: 1/ Nhƣ thế nào là một NVXH tốt?; 2/ Những yếu tố nào ảnh hƣớng đến thái độ của NVXH? Các cuộc thảo luận nhóm đƣợc tiến hành sau khi có kết quả xử lý dữ liệu các cuộc phỏng vấn sâu nhằm khám phá, phân tích thêm những thông tin thu thập đƣợc trong quá trình phỏng vấn. Quan sát không tham dự: đƣợc tiến hành nhằm quan sát NVXH trong môi trƣờng thực tế, từ đó để đánh giá một cách khách quan các hành vi nghề nghiệp của NVXH; Phân tích tài liệu thứ cấp: thu thập các dữ liệu bao gồm cả định lƣợng và định tính liên quan đến đề tài nghiên cứu thông qua các nghiên cứu, tài liệu, sách báo đã đƣợc công bố nhằm xây dựng cơ sở lý luận, xác định cách thức và phƣơng pháp nghiên cứu. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Phương pháp xử lý dữ liệu Sau mỗi cuộc phỏng vấn hoặc thảo luận nhóm, chúng tôi đều tiến hành gỡ băng. Dữ liệu sau đó đƣợc chia về các nhóm chủ đề lớn rồi lại phân về từng chủ đề nhỏ trong phần mềm Excel. Để có thể đƣa ra các kết luận, chúng tôi tiến hành định lƣợng hóa các dữ liệu định tính bằng cách lọc các ý kiến trả lời giống nhau. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com PHẦN NỘI DUNG NGHIÊN CỨU CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.
Lý luận về thái độ và thái độ của Nhân viên xã hội 1. Định nghĩa Khái niệm thái độ đƣợc đƣa ra đầu tiên bởi W. Znaniecki, theo đó "Thái độ là sự định hướng chủ quan của cá nhân như một thành viên (cộng đồng) đối với giá trị này hay giá trị khác, làm cho cá nhân có phương pháp hành động này hay phương pháp hành động khác được xã hội chấp nhận" [9, Tr. Theo Từ điển tiếng Việt, "Thái độ là cách nhìn nhận hay hành động của cá nhân theo một hướng nào đó trước một vấn đề, một tình huống cần phải giải quyết.
Đó là tổng thể những biểu hiện ra bên ngoài của ý nghĩ, tình cảm của một cá nhân đối với một sự kiện nào đó". Hiểu theo cách này, thái độ gồm cách nhìn nhận, tình cảm hay hành động của cá nhân đối với một sự kiện, tình huống cụ thể. Allport (1953) cũng đƣa ra định nghĩa "Thái độ là một trạng thái sẵn sàng về mặt tinh thần và thần kinh được tổ chức thông qua kinh nghiệm, điều chỉnh hoặc ảnh hưởng năng động đến các phản ứng của cá nhân với tất cả các khách thể và tình huống mà nó có mối liên hệ" [9, Tr.280] và đƣa ra 5 đặc điểm của thái độ gồm: Thái độ là trạng thái của tinh thần và hệ thần kinh; Thái độ là sự sẵn sàng phản ứng; Thái độ là trạng thái có tổ chức; Thái độ đƣợc hình thành trên cơ sở kinh nghiệm quá khứ; Thái độ gây ảnh hƣởng điều khiển hành vi. Định nghĩa của ông đƣợc nhiều nhà tâm lý học đồng tình vì đã nêu ra đƣợc nguồn gốc, chức năng của thái độ.
Tuy nhiên, nó vẫn chƣa cho thấy vai trò của môi trƣờng đối với sự hình thành thái độ chủ quan của mỗi ngƣời. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HC Trianodis coi "Thái độ là tư tưởng được hình thành từ những xúc cảm gây tác động đến hành vi nhất định ở một giai cấp nhất định trong những tình huống xã hội. Thái độ của con người bao gồm những điều người ta suy nghĩ và cảm thấy về đối tượng, cũng như thái độ xử sự của họ đối với nó"[9, Tr. Marten cho rằng thái độ là xu hƣớng thƣờng xuyên đối với các tình huống xã hội.
Nó biểu thị sự thống nhất của ý nghĩ, tình cảm và hành động. Thái độ của con ngƣời quan hệ chặt chẽ với hành vi, đƣợc khẳng định bằng tình huống thống nhất bên trong. Traver và các cộng sự định nghĩa thái độ là cách cảm xúc tƣ duy và hành động tƣơng đối lâu dài với sự việc hay con ngƣời nào đó [9, Tr. Miaxisev cho rằng, thái độ là khía cạnh chủ quan bên trong có tính chọn lọc các mối liên hệ đa dạng ở con ngƣời với các khía cạnh khác nhau của hiện thực.
Hệ thống này diễn ra trong toàn bộ lịch sử phát triển của con ngƣời, biểu thị kinh nghiện cá nhân và quy định nội hàm của hành động cũng nhƣ các trải nghiệm của họ. Khái niệm thái độ là khía cạnh tiềm năng của các quá trình tâm lý, liên quan đến tính tích cực chủ quan của nhân cách [9, Tr. Nói cách khác thái độ là điều kiện khái quát bên trong của hành vi con ngƣời. Có thể nói, có rất nhiều định nghĩa khác nhau về thái độ.
Tuy nhiên, dựa trên những định nghĩa đó, đề tài của chúng tôi dựa trên các điểm chính sau để phân tích thái độ của NVXH đối với nghề CTXH: Thái độ là thuộc tính cốt lõi của nhân cách; Nó là sự phản ánh ý thức; Nó là sự đánh giá của chủ thể đối với đối tƣợng; Nó định hƣớng cho hành vi xã hội của con ngƣời; b. Đặc điểm của thái độ Tính đối tượng của thái độ 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thái độ luôn gắn liền với một đối tƣợng cụ thể (con ngƣời, hiện tƣợng,. Chính đối tƣợng này ảnh hƣởng tới nội dung của thái độ và quy định hình thức mức độ biểu hiện thái độ của con ngƣời với đối tƣợng đó. Tính xu hướng của thái độ Trong giai đoạn đầu của sự hình thành và phát triển tâm lý ngƣời, thái độ đang đƣợc hình thành bị chi phối và thể hiện rõ nhất ở mặt tình cảm.
Con ngƣời thể hiện thái độ với đối tƣợng theo xu hƣớng đối tƣợng đó gây ra cảm xúc dƣơng tính hay âm tính đối với họ. Nhƣng khi thái độ của con ngƣời lý tính hơn thì tình cảm đối với đối tƣợng vẫn không mất đi. Tuy nhiên, trong các tình huống cụ thể sự biểu hiện tình cảm có thể gia tăng hay giảm tùy vảo sự tham gia của lý trí. Tính phức tạp của thái độ Thái độ chủ quan phản ánh lập trƣờng của cá nhân với hiện thực khách quan; nhƣng khi vị trí của cá nhân trong xã hội thay đổi đòi hỏi phải có sự đổi mới thái độ.
Mặt khác, thái độ chủ quan chính là mối quan hệ phụ thuộc đan xen giữa ba thành tố cấu thành (nhận thức, cảm xúc, hành vi), tại một thời điểm cụ thể các thành phần trên không nhất thiết phải hiện diện một cách đồng bộ mà có thể xảy ra sự không trùng khớp giữa chúng. Nhƣng thái độ xã hội nói chung là sự thống nhất của ba yếu tố cấu thành gây tác động định hƣớng và điều chỉnh hành vi. Tính chất hai cực của thái độ Thái độ của con ngƣời với đối tƣợng không phải luôn bất biến mà nó có thể biểu hiện ở tính chất hai cực. Con ngƣời có thể có thái độ âm tính và thái độ dƣơng tính với cùng một đối tƣợng ở hai thời điểm khác nhau.
Cấu trúc của thái độ Mặc dù có nhiều định nghĩa về thái độ, tuy nhiên các nhà nghiên cứu đều thống nhất với quan điểm về cấu trúc của thái độ do M. Smith đƣa ra vào năm 1942 gồm nhận thức - cảm xúc và hành vi Nhận thức 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.