Luận văn thạc sĩ ussh giải pháp hoàn thiện phần nội dung của biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu khoa học nghiên cứu trường hợp tại tỉnh long an

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh giải pháp hoàn thiện phần nội dung của biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu khoa học nghiên, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Huỳnh Trung Hòa
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Cao Đàm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Giải Pháp Hoàn Thiện Nội Dung Biểu Mẫu Thuyết Minh Đề Tài Nghiên Cứu Tại Long An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH VÀ ĐIỀU TRA
• 1.1. Kết quả phân tích 2 biểu mẫu đề cương đang được áp dụng
• 1.2. Hiện trạng các biểu mẫu
• 1.3. Phân tích và tìm ra những hạn chế, bất cập
• 1.4. Bàn luận kết quả
• 1.5. Kết quả phân tích nội dung của 20 Thuyết minh đề tài nghiên cứu khoa học của tỉnh Long An từ 2006 đến nay
• 1.6. Hiện trạng các đề cương
• 1.7. Những hạn chế và bất cập
• 1.8. Những hậu quả từ những hạn chế và bất cập này
• 1.9. Kết quả khảo sát thành viên Hội đồng khoa học và cán bộ quản lý khoa học của tỉnh
• 1.10. Tổng hợp các thông tin về đối tượng khảo sát
• 1.11. Tổng hợp kết quả khảo sát về mức độ cần thiết của các mục
• 1.12. Ý kiến khảo sát về giải pháp mới đề xuất của tác giả
• 1.13. Các ý kiến đóng góp cho giải pháp đề xuất của tác giả
• 1.14. Bàn luận kết quả
• 1.15. Kết quả tham khảo một số biểu mẫu đề cương khác
• 1.16. Đề cương nghiên cứu của Đại học Nelson Mandela Metropolitan University - Nam Phi
• 1.17. Đề cương nghiên cứu của Dallas Independent School District – Hoa Kỳ
• 1.18. Đề cương nghiên cứu của Đại học California - Hoa Kỳ
• 1.19. Đề cương nghiên cứu của Đại học Johannesburg – Nam Phi
• 1.20. Đề cương nghiên cứu của Tổ chức sức khỏe thế giới WHO
• 1.21. Đề cương nghiên cứu của Đại học Cardiff – Anh
• 1.22. Bàn luận kết quả
• 2. CHƯƠNG 2: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN
• 2.1. Bổ sung thêm mục “Câu hỏi nghiên cứu” và “Giả thuyết nghiên cứu” sau mục “Mục tiêu”
• 2.2. Đối với mục “Mục tiêu nghiên cứu”
• 2.3. Đối với mục “Tình trạng của đề tài”
• 2.4. Đối với 2 mục “Tổng quan tình hình nghiên cứu, luận giải về mục tiêu và những nội dung nghiên cứu của đề tài” và “Liệt kê danh mục các công trình nghiên cứu, tài liệu trong nước và ngoài nước có liên quan đến đề tài”
• 2.5. Đối với các mục “Phạm vi nghiên cứu” và “Mẫu khảo sát”
• 2.6. Đối với mục “Nội dung đề tài”
• 2.7. Chỉnh sửa, sắp xếp lại mục “Phương pháp chứng minh” và bổ sung mục “Luận cứ”
• 2.8. Đối với các mục “Các hoạt động phục vụ nội dung nghiên cứu của đề tài” và “Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu, kỹ thuật sử dụng”
• 2.9. Bổ sung thêm mục “Các luận cứ”
• 2.10. Đối với các mục “Phương án phối hợp với các tổ chức nghiên cứu và cơ sở sản xuất trong nước”, “Phương án hợp tác quốc tế (nếu có)” và “Tiến độ thực hiện”
• 2.11. Hai biểu mẫu đề cương mới do tác giả đề xuất
• 2.12. Thuyết minh đề tài nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn (B1-2-TMKHXH)
• 2.13. Thuyết minh đề tài nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (B1-2-TMĐT)
• 2.14. Tổ chức thử nghiệm giải pháp đã đề xuất
• 2.15. Phương pháp thử nghiệm
• 2.16. Quá trình thực hiện
• 2.17. Kết quả so sánh qua thực nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp hoàn thiện nội dung biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển khoa học và công nghệ tại Long An, việc hoàn thiện nội dung của biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu là rất cần thiết. Biểu mẫu này không chỉ giúp các nhà nghiên cứu trình bày ý tưởng một cách rõ ràng mà còn đảm bảo tính khoa học và logic trong quá trình xét duyệt. Việc cải thiện nội dung biểu mẫu sẽ góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học tại địa phương.

1.1. Tầm quan trọng của biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu

Biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu đóng vai trò quan trọng trong việc định hình nội dung và phương pháp nghiên cứu. Nó giúp các nhà nghiên cứu xác định rõ mục tiêu, câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu, từ đó tạo ra một nền tảng vững chắc cho các nghiên cứu tiếp theo.

1.2. Các yếu tố cần cải thiện trong nội dung biểu mẫu

Nội dung biểu mẫu hiện tại còn thiếu sót nhiều mục quan trọng như câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu. Việc bổ sung và sắp xếp lại các mục này theo trình tự logic sẽ giúp nâng cao tính khoa học và khả năng thực hiện của đề tài.

II. Vấn đề và thách thức trong việc hoàn thiện nội dung biểu mẫu thuyết minh

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc cải thiện nội dung biểu mẫu thuyết minh, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức. Các nhà nghiên cứu thường gặp khó khăn trong việc trình bày các mục một cách rõ ràng và logic. Điều này dẫn đến việc Hội đồng khoa học khó khăn trong việc đánh giá và xét duyệt các đề tài.

2.1. Những hạn chế trong nội dung hiện tại

Nhiều biểu mẫu thuyết minh hiện tại không đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về nội dung, dẫn đến việc thiếu sót thông tin quan trọng. Điều này ảnh hưởng đến khả năng đánh giá của Hội đồng khoa học và chất lượng nghiên cứu.

2.2. Thách thức trong việc áp dụng phương pháp luận nghiên cứu

Việc áp dụng các phương pháp luận nghiên cứu vào thực tiễn còn gặp nhiều khó khăn. Các nhà nghiên cứu cần được đào tạo và hướng dẫn cụ thể để có thể áp dụng hiệu quả các phương pháp này trong việc lập thuyết minh.

III. Phương pháp cải thiện nội dung biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu

Để hoàn thiện nội dung biểu mẫu thuyết minh, cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Các phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng nội dung mà còn đảm bảo tính khoa học và logic trong quá trình nghiên cứu.

3.1. Bổ sung các mục quan trọng

Cần bổ sung các mục như câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu vào biểu mẫu. Điều này sẽ giúp các nhà nghiên cứu có thể trình bày rõ ràng hơn về nội dung và mục tiêu của đề tài.

3.2. Sắp xếp lại các mục theo trình tự logic

Việc sắp xếp lại các mục trong biểu mẫu theo trình tự logic sẽ giúp tăng cường tính mạch lạc và dễ hiểu cho người đọc. Điều này cũng giúp Hội đồng khoa học dễ dàng hơn trong việc đánh giá và xét duyệt.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Long An

Việc áp dụng các giải pháp hoàn thiện nội dung biểu mẫu thuyết minh đã mang lại nhiều kết quả tích cực tại Long An. Các nhà nghiên cứu đã có thể trình bày đề tài một cách rõ ràng và khoa học hơn, từ đó nâng cao chất lượng nghiên cứu.

4.1. Kết quả khảo sát và đánh giá

Kết quả khảo sát cho thấy các nhà nghiên cứu đánh giá cao sự cải thiện trong nội dung biểu mẫu. Họ cảm thấy tự tin hơn khi trình bày đề tài của mình.

4.2. Tác động đến chất lượng nghiên cứu khoa học

Sự cải thiện trong nội dung biểu mẫu đã góp phần nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học tại Long An. Các đề tài được xét duyệt có tính khả thi và ứng dụng cao hơn.

V. Kết luận và tương lai của nội dung biểu mẫu thuyết minh

Việc hoàn thiện nội dung biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu là một quá trình liên tục. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và các nhà nghiên cứu để đảm bảo rằng nội dung biểu mẫu luôn được cập nhật và cải tiến.

5.1. Tương lai của nghiên cứu khoa học tại Long An

Với những cải tiến trong nội dung biểu mẫu, nghiên cứu khoa học tại Long An sẽ có nhiều cơ hội phát triển hơn. Các nhà nghiên cứu sẽ có nền tảng vững chắc để thực hiện các đề tài nghiên cứu chất lượng.

5.2. Đề xuất hướng đi mới cho biểu mẫu thuyết minh

Cần tiếp tục nghiên cứu và đề xuất các giải pháp mới để cải thiện nội dung biểu mẫu thuyết minh. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu và đáp ứng nhu cầu thực tiễn của địa phương.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh khoa học và công nghệ (KH&CN) ngày càng trở thành yếu tố then chốt thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, việc hoàn thiện biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu khoa học là một nhu cầu cấp thiết. Tỉnh Long An, trong giai đoạn 2006-2010, đã áp dụng các biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu khoa học theo hướng dẫn của Bộ Khoa học và Công nghệ, tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế về mặt nội dung và trình bày. Qua phân tích 20 đề cương nghiên cứu được xét duyệt trong giai đoạn này, có tới 70% đề tài mắc lỗi về mục tiêu nghiên cứu, 100% không có mục câu hỏi nghiên cứu rõ ràng, và 90% thiếu phần giả thuyết nghiên cứu cũng như luận cứ chứng minh. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích hiện trạng các biểu mẫu thuyết minh đề tài tại Long An, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện phần nội dung nhằm chuẩn hóa quy trình lập và xét duyệt đề cương nghiên cứu khoa học. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các đề tài thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, khoa học và phát triển công nghệ, trong khoảng thời gian 5 năm (2006-2010). Việc hoàn thiện biểu mẫu không chỉ giúp nâng cao chất lượng đề cương mà còn góp phần tăng hiệu quả quản lý và phát triển KH&CN tại địa phương, đồng thời hỗ trợ sinh viên, học viên cao học trong quá trình nghiên cứu khoa học.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu khoa học sau:

- **Phương pháp luận nghiên cứu khoa học của Vũ Cao Đàm**: Trình tự logic gồm 6 mục cơ bản trong đề cương nghiên cứu khoa học: tên đề tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, luận cứ và phương pháp chứng minh luận điểm. Mô hình này nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ và trình tự logic giữa các mục nhằm đảm bảo tính khoa học và hiệu quả nghiên cứu.

- **Giáo trình phương pháp nghiên cứu khoa học của Nguyễn Bảo Vệ**: Đề cập đến 5 bước cơ bản trong phương pháp khoa học, từ quan sát, đặt vấn đề, xây dựng giả thuyết, thu thập thông tin đến trình bày kết quả, giúp hình thành cơ sở lý luận cho việc xây dựng đề cương nghiên cứu.

- **Khái niệm về luận cứ và phương pháp chứng minh**: Luận cứ được phân thành luận cứ lý thuyết và luận cứ thực tế, là bằng chứng để chứng minh giả thuyết nghiên cứu. Phương pháp chứng minh bao gồm thu thập, xử lý thông tin và lập luận khoa học nhằm đảm bảo tính chính xác và thuyết phục của đề tài.

Các khái niệm chuyên ngành như "câu hỏi nghiên cứu", "giả thuyết nghiên cứu", "phạm vi nghiên cứu", "mẫu khảo sát" cũng được vận dụng để xây dựng biểu mẫu thuyết minh hoàn chỉnh.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu**: Luận văn sử dụng 20 đề cương nghiên cứu khoa học đã được xét duyệt tại tỉnh Long An trong giai đoạn 2006-2010, 4 mẫu biểu mẫu thuyết minh hiện hành, cùng kết quả khảo sát 25 cán bộ quản lý KH&CN, cán bộ nghiên cứu và thành viên Hội đồng KH&CN tỉnh.

- **Phương pháp phân tích**: Phân tích định tính và định lượng nội dung các biểu mẫu, đánh giá mức độ phù hợp với trình tự logic nghiên cứu khoa học. So sánh các biểu mẫu hiện hành với các biểu mẫu tham khảo của các tổ chức đào tạo và R&D quốc tế. Khảo sát ý kiến chuyên gia và người dùng để tổng hợp đánh giá và đề xuất giải pháp.

- **Timeline nghiên cứu**: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian 2010, bao gồm thu thập dữ liệu, phân tích, khảo sát, thử nghiệm giải pháp và hoàn thiện biểu mẫu.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Thiếu mục câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu**: 100% các đề cương nghiên cứu tại Long An không có phần câu hỏi nghiên cứu rõ ràng, và 50% không trình bày được giả thuyết nghiên cứu đúng chuẩn. Điều này làm giảm tính logic và khả năng chứng minh của đề tài.

- **Mục tiêu nghiên cứu chưa cụ thể và mắc lỗi logic**: 70% đề tài có mục tiêu nghiên cứu không phù hợp hoặc mắc lỗi khái niệm, như nhầm lẫn giữa mục tiêu và mục đích, hoặc mục tiêu quá rộng, không tương thích với tên đề tài.

- **Thiếu phần phạm vi nghiên cứu và mẫu khảo sát**: 25% đề tài không thể hiện phạm vi nghiên cứu và mẫu khảo sát, 75% còn lại thể hiện không đầy đủ, gây khó khăn trong việc đánh giá tính đại diện và phạm vi áp dụng kết quả.

- **Phương pháp chứng minh và luận cứ không rõ ràng**: 25% đề tài không trình bày phương pháp chứng minh giả thuyết, 90% không có phần luận cứ đầy đủ, làm giảm sức thuyết phục và độ tin cậy của nghiên cứu.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên là do biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu khoa học hiện hành tại Long An thiếu các mục cơ bản như câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, mẫu khảo sát, phương pháp chứng minh và luận cứ. Điều này dẫn đến việc người nghiên cứu không thể hiện được mạch logic khoa học trong đề cương, đồng thời Hội đồng xét duyệt khó phát hiện và đánh giá chính xác chất lượng đề tài.

So sánh với các biểu mẫu thuyết minh của các tổ chức đào tạo và R&D quốc tế, các biểu mẫu này đều yêu cầu trình bày rõ ràng các mục trên, giúp nâng cao chất lượng và tính khoa học của đề tài. Việc thiếu sót các mục này tại Long An cũng làm giảm hiệu quả quản lý và phát triển KH&CN địa phương.

Dữ liệu khảo sát 25 cán bộ quản lý và thành viên Hội đồng KH&CN cho thấy trên 80% đồng ý cần bổ sung các mục câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu và luận cứ vào biểu mẫu thuyết minh để nâng cao chất lượng đề cương. Kết quả thử nghiệm giải pháp biểu mẫu mới cho thấy sự sắp xếp theo trình tự logic chặt chẽ giúp người nghiên cứu dễ dàng trình bày ý tưởng và Hội đồng dễ dàng đánh giá.

Dữ liệu có thể được trình bày qua bảng tổng hợp mức độ cần thiết của các mục trong biểu mẫu và biểu đồ so sánh tỷ lệ đề tài mắc lỗi trước và sau khi áp dụng biểu mẫu mới.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Bổ sung mục “Câu hỏi nghiên cứu” và “Giả thuyết nghiên cứu”**: Yêu cầu người nghiên cứu trình bày rõ ràng câu hỏi nghiên cứu dưới dạng câu hỏi nghi vấn và giả thuyết nghiên cứu dưới dạng phán đoán. Mục tiêu nâng cao tính logic và khả năng chứng minh của đề tài. Thời gian thực hiện: ngay trong các đợt xét duyệt đề tài tiếp theo. Chủ thể thực hiện: Sở KH&CN tỉnh Long An.

- **Thêm mục “Phạm vi nghiên cứu” và “Mẫu khảo sát”**: Giúp giới hạn phạm vi và đảm bảo tính đại diện của mẫu nghiên cứu, từ đó nâng cao độ tin cậy kết quả. Thời gian thực hiện: 6 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Ban soạn thảo biểu mẫu và Hội đồng xét duyệt.

- **Chỉnh sửa mục “Phương pháp chứng minh luận điểm” và bổ sung mục “Luận cứ”**: Yêu cầu trình bày phương pháp thu thập, xử lý thông tin và các luận cứ lý thuyết, thực tế dùng để chứng minh giả thuyết. Mục tiêu tăng sức thuyết phục và tính khoa học của đề tài. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể thực hiện: Sở KH&CN phối hợp với các chuyên gia nghiên cứu.

- **Tổ chức tập huấn và hướng dẫn sử dụng biểu mẫu mới**: Đào tạo cán bộ quản lý, nhà nghiên cứu và thành viên Hội đồng về cách thức lập và xét duyệt đề cương theo biểu mẫu hoàn thiện. Mục tiêu nâng cao năng lực và chuẩn hóa quy trình. Thời gian thực hiện: 3-6 tháng. Chủ thể thực hiện: Sở KH&CN, các trường đại học liên quan.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Cán bộ quản lý khoa học và công nghệ cấp tỉnh, cơ sở**: Nâng cao hiệu quả quản lý, chuẩn hóa quy trình xét duyệt đề tài, từ đó thúc đẩy phát triển KH&CN địa phương.

- **Nhà nghiên cứu và chủ nhiệm đề tài**: Hướng dẫn cách xây dựng đề cương nghiên cứu khoa học có tính logic, đầy đủ các mục cơ bản, giúp tăng khả năng được xét duyệt và thực hiện thành công đề tài.

- **Sinh viên đại học và học viên cao học**: Áp dụng kiến thức về phương pháp luận nghiên cứu khoa học trong việc xây dựng đề cương luận văn, luận án, nâng cao chất lượng nghiên cứu học thuật.

- **Các tổ chức đào tạo và nghiên cứu phát triển (R&D)**: Tham khảo mô hình biểu mẫu thuyết minh đề tài khoa học chuẩn hóa, áp dụng trong đào tạo và quản lý nghiên cứu.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Tại sao phải có mục câu hỏi nghiên cứu trong đề cương?**  
Câu hỏi nghiên cứu giúp xác định rõ vấn đề cần giải quyết, tạo nền tảng cho việc xây dựng giả thuyết và phương pháp nghiên cứu. Ví dụ, câu hỏi “Tại sao hiệu quả nghiên cứu thấp?” sẽ dẫn đến các giả thuyết và phương pháp cụ thể để giải quyết.

2. **Giả thuyết nghiên cứu là gì và vai trò của nó?**  
Giả thuyết là phán đoán cần chứng minh trong nghiên cứu, trả lời câu hỏi nghiên cứu. Nó giúp định hướng thu thập luận cứ và phương pháp chứng minh, đảm bảo tính khoa học và logic của đề tài.

3. **Phạm vi nghiên cứu và mẫu khảo sát có quan trọng không?**  
Rất quan trọng, vì phạm vi xác định giới hạn nghiên cứu về thời gian, không gian và đối tượng, còn mẫu khảo sát đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

4. **Phương pháp chứng minh luận điểm gồm những gì?**  
Bao gồm các cách thức thu thập, xử lý thông tin và lập luận để chứng minh giả thuyết. Ví dụ: khảo sát, phỏng vấn, phân tích thống kê, thực nghiệm.

5. **Luận cứ trong đề cương là gì?**  
Luận cứ là bằng chứng lý thuyết và thực tế dùng để chứng minh giả thuyết nghiên cứu. Nhiều luận cứ giúp tăng sức thuyết phục và độ tin cậy của đề tài.

## Kết luận

- Biểu mẫu thuyết minh đề tài nghiên cứu khoa học hiện hành tại Long An còn nhiều hạn chế, đặc biệt thiếu các mục cơ bản như câu hỏi nghiên cứu, giả thuyết, phạm vi nghiên cứu, mẫu khảo sát, phương pháp chứng minh và luận cứ.  
- Việc thiếu sót này ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng đề cương và hiệu quả xét duyệt đề tài.  
- Luận văn đã đề xuất giải pháp bổ sung và chỉnh sửa biểu mẫu theo trình tự logic nghiên cứu khoa học, giúp chuẩn hóa quy trình lập và xét duyệt đề cương.  
- Kết quả khảo sát và thử nghiệm cho thấy giải pháp đề xuất có tính khả thi và được đánh giá cao bởi các cán bộ quản lý và nhà nghiên cứu.  
- Đề nghị các cơ quan quản lý KH&CN tỉnh Long An và các địa phương áp dụng biểu mẫu hoàn thiện, đồng thời tổ chức tập huấn để nâng cao năng lực cho các bên liên quan.

Áp dụng biểu mẫu mới trong các đợt xét duyệt đề tài tiếp theo và theo dõi, đánh giá hiệu quả để tiếp tục hoàn thiện.  
**Kêu gọi:** Các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý KH&CN cần chủ động cập nhật và áp dụng phương pháp luận nghiên cứu khoa học chuẩn để nâng cao chất lượng nghiên cứu và quản lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần kết luận-khuyến nghị và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn bao gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý luận của luận văn. Kết quả phân tích và điều tra. Giải pháp hoàn thiện.

14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA LUẬN VĂN ----oOo---- 1. Khoa học và nghiên cứu khoa học (1) Khoa học (science): Hiện nay có rất nhiều cách hiểu và khái niệm về khoa học xuất phát từ nhiều cách tiếp cận khác nhau: a) Khoa học là một hệ thống tri thức: - “Khoa học là hệ thống tri thức về mọi loại quy luật của vật chất và sự vận động của vật chất, những quy luật của tự nhiên, xã hội, tư duy”.17-19] - “Khoa học là quá trình nghiên cứu nhằm khám phá ra những kiến thức mới, học thuyết mới, … về tự nhiên và xã hội. Những kiến thức hay học thuyết mới nầy, tốt hơn, có thể thay thế dần những cái cũ, không còn phù hợp.

Như vậy, khoa học bao gồm một hệ thống tri thức về qui luật của vật chất và sự vận động của vật chất, những qui luật của tự nhiên, xã hội, và tư duy. Hệ thống tri thức này hình thành trong lịch sử và không ngừng phát triển trên cơ sở thực tiễn xã hội. Phân biệt ra 2 hệ thống tri thức: tri thức kinh nghiệm và tri thức khoa học. + Tri thức kinh nghiệm: là những hiểu biết được tích lũy qua hoạt động sống hàng ngày trong mối quan hệ giữa con người với con người và giữa con người với thiên nhiên.

Quá trình nầy giúp con người hiểu biết về sự vật, về cách quản lý thiên nhiên và hình thành mối quan hệ giữa những con người trong xã hội. Tri thức kinh nghiệm được con người không ngừng sử dụng và phát triển trong hoạt động thực tế. Tuy nhiên, tri thức kinh nghiệm chưa thật sự đi sâu vào bản chất, chưa thấy được hết các thuộc tính của sự vật và mối quan hệ bên trong giữa sự vật và con người. Vì vậy, tri thức kinh nghiệm chỉ phát triển đến một hiểu biết giới hạn nhất định, nhưng tri thức kinh nghiệm là cơ sở cho sự hình thành tri thức khoa học.

15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] + Tri thức khoa học: là những hiểu biết được tích lũy một cách có hệ thống nhờ hoạt động nghiên cứu khoa học, các họat động nầy có mục tiêu xác định và sử dụng phương pháp khoa học. Không giống như tri thức kinh nghiệm, tri thức khoa học dựa trên kết quả quan sát, thu thập được qua những thí nghiệm và qua các sự kiện xảy ra ngẫu nhiên trong hoạt động xã hội, trong tự nhiên. Tri thức khoa học được tổ chức trong khuôn khổ các ngành và bộ môn khoa học (discipline) như: triết học, sử học, kinh tế học, toán học, sinh học.1] b) Khoa học là một hoạt động xã hội: “Ngày nay khoa học đã trở thành một hoạt động nghề nghiệp được xã hội hóa cao độ. Đó là một dạng hoạt động xã hội đặc biệt, hướng vào việc tìm kiếm những điều chưa biết, là một loại lao động gian khổ nhiều rủi ro.

Với tư cách là một hoạt động xã hội, khoa học hướng tới những mục tiêu sau: - Phát hiện bản chất các sự vật, phát triển nhận thức về thế giới. - Dựa vào quy luật đã nhận biết của sự vật mà dự báo quá trình phát triển của sự vật, lụa chọn hướng đi cho mình để tránh hoặc giảm thiểu các rủi ro. - Sáng tạo các sự vật mới phục vụ những mục tiêu tồn tại và phát triển bản thân con người và xã hội của con người.14] c) Khoa học là một hình thái ý thức xã hội: “Triết học xem khoa học là một hình thái ý thức xã hội. Với tư cách là một hình thái ý thức xã hội, khoa học tồn tại mang tính độc lập tương đối với các hình thái ý thức xã hội khác.

Khoa học phân biệt với các hình thái ý thức xã hội khác ở đối tượng và hình thức phản ánh và mang một chức năng xã hội riêng biệt. Đây là một nhận thức có ý nghĩa quan trọng về phương pháp luận nghiên cứu khoa học, trong việc xử lý mối quan hệ phức tạp giữa khoa học với các hình thái ý thức xã hội khác nhau.15] d) Khoa học là một thiết chế xã hội: 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] “Khoa học có thể sẽ là một thiết chế xã hội có ý nghĩa nhất trong xã hội hiện đại. Thiết chế ấy đang làm biến đổi đời sống và số phận con người trên thế giới này hơn bất kỳ một sự kiện chính trị hoặc tôn giáo nào.1-28] Với tư cách là một thiết chế xã hội, khoa học đã thâm nhập vào mọi lĩnh vực hoạt động xã hội và thực hiện những chức năng của một thiết chế xã hội, đó là: - Định ra một khuôn mẫu hành vi, lấy tính khoa học làm thước đo, chẳng hạn tác phong làm việc khoa học, tổ chức lao động theo khoa học. - Xây dựng luận cứ khoa học cho các quyết định trong sản xuất, kinh doanh, tổ chức xã hội.

- Tăng hàm lượng khoa học trong công nghệ và sản phẩm nhằm tạo thế mạnh cạnh tranh cho sản phẩm. - Khoa học ngày càng trở thành một phương tiện góp phần làm biến đổi tận gốc rễ mọi mặt của đời sống xã hội.18] (2) Nghiên cứu khoa học (scientific research) a) “Nghiên cứu khoa học là sự phát hiện bản chất sự vật, phát triển nhận thức khoa học về thế giới; hoặc là sáng tạo phương pháp mới và phương tiện kỹ thuật mới để làm biến đổi sự vật phục vụ cho mục tiêu hoạt động của con người. Về mặt thao tác có thể định nghĩa nghiên cứu khoa học là quá trình hình thành và chứng minh luận điểm khoa học về một sự vật hoặc hiện tượng cần khám phá.35] b) “Nghiên cứu khoa học là một họat động tìm kiếm, xem xét, điều tra, hoặc thử nghiệm. Dựa trên những số liệu, tài liệu, kiến thức,… đạt được từ các thí nghiệm NCKH để phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự nhiên và xã hội, và để sáng tạo phương pháp và phương tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn.

Con người muốn làm NCKH phải có kiến thức nhất định về lĩnh vực nghiên cứu và cái chính là phải rèn luyện cách làm việc tự lực, có phương pháp từ lúc ngồi trên ghế nhà trường.1] c) Đinh Tuấn Hải, Trƣờng Đại Học Quốc Gia Yokohama, cho rằng: “Hiện nay, trong giới học thuật vẫn có tranh luận và chưa thống nhất về việc xác định thế nào là 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] một nghiên cứu khoa học. Việc xác định rõ định nghĩa này là rất quan trọng đối với những người mới bắt đầu sự nghiệp nghiên cứu, đặc biệt là sinh viên. Mọi người đều nói về cái “mới”, rằng phải nghiên cứu một vấn đề mới thì mới đúng là một nghiên cứu khoa học. Nếu như vậy thì sẽ có câu hỏi được đặt ra là: Làm một vấn đề cũ thì sao và thế nào là một vấn đề mới?” Ông nhận thấy có rất nhiều nghiên cứu về một vấn đề cũ nhƣng vẫn có giá trị, đƣợc áp dụng tốt trong thực tế sản xuất và đƣợc chấp nhận đăng trên nhiều tạp chí và hội thảo khoa học quốc tế.

Trong khi đó có nhiều nghiên cứu tự nhận là cho những vấn đề mới nhƣng lại không thu hút đƣợc quan tâm của mọi ngƣời và thƣờng kết thúc trong im lặng. Có nhiều nguyên nhân cho sự thất bại của các nghiên cứu đƣợc cho là có chủ đề mới, hoặc là vấn đề mới nhƣng không có giá trị thực tế nên rất ít ngƣời muốn nghiên cứu, hoặc cái mới này chỉ có thể áp dụng sau nhiều năm nữa nên hiện tại không ai quan tâm, hoặc vấn đề mới quá khó hiểu đối với đồng nghiệp, hoặc dẫu là mới nhƣng kết quả nghiên cứu không đạt yêu cầu, v.v… Ông đã đƣa ra một số tiêu chí cụ thể để có một định nghĩa sơ lƣợc thế nào là một nghiên cứu khoa học. Vậy một nghiên cứu khoa học cần đáp ứng ít nhất một trong các yêu cầu dƣới đây: - Phát hiện điều mới trong các quy luật và đặc tính của tự nhiên hoặc của xã hội. - So sách giữa hai hoặc nhiều hiện tƣợng của tự nhiên hoặc của xã hội để chỉ ra sự giống nhau và khác nhau giữa chúng.

- Tìm kiếm phƣơng pháp để giải quyết các khó khăn, trục trặc đang cản trở sự phát triển của tự nhiên và xã hội. - Thay đổi hoặc lợi dụng các hiện tƣợng tự nhiên hoặc xã hội để phục vụ tốt hơn cho con ngƣời và môi trƣờng xung quanh. - Nghiên cứu các hiện tƣợng, công việc đã xảy ra, thực hiện trong quá khứ để rút ra bài học cho hiện tại và tƣơng lai. - Dự đoán tƣơng lai để có các hành động phù hợp trong hiện tại.

18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] d) Luật Khoa học và Công nghệ định nghĩa: “Nghiên cứu khoa học là hoạt động phát hiện, tìm hiểu các hiện tượng, sự vật, quy luật của tự nhiên, xã hội và tư duy; sáng tạo các giải pháp nhằm ứng dụng vào thực tiễn.” e) Nghiên cứu khoa học đƣợc phân loại theo các giai đoạn nghiên cứu, bao gồm các hoạt động theo hình 1. Nghiên cứu Nghiên cứu cơ cơ bản bản thuần túy Nghiên cứu tổng thể Nghiên cứu cơ 2. Nghiên cứu bản định hướg Nghiên cứu ứng dụng chuyên đề Tạo vật mẫu (Prototype) Lưu ý: 3. Triển khai Tạo quy trình Triển khai = thực nghiệm s/x vật mẫu Technological Experimental Sản xuất thử Development, gọi Série Nº 0 tắt là Development Hình 1.1: Các giai đoạn nghiên cứu [2, tr.

Đề tài nghiên cứu khoa học (1) Đề tài: Theo giáo trình phƣơng pháp luận nghiên cứu khoa học của Vũ Cao Đàm, đề tài là một hình thức tổ chức nghiên cứu khoa học, trong đó có một ngƣời hoặc một nhóm ngƣời cùng thực hiện một nhiệm vụ nghiên cứu. Đề tài đƣợc lựa chọn từ một sự kiện khoa học. Đề tài là một hình thức tổ chức nghiên cứu khoa học do một ngƣời hoặc một nhóm ngƣời thực hiện. Một số hình thức tổ chức nghiên cứu khác không hoàn toàn mang tính chất nghiên cứu khoa hoc, chẳng hạn nhƣ: Chƣơng trình, dự án, đề án.

Sự khác biệt giữa các hình thức nghiên cứu khoa học nầy nhƣ sau: 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Đề tài: đƣợc thực hiện để trả lời những câu hỏi mang tính học thuật, có thể chƣa để ý đến việc ứng dụng trong hoạt động thực tế.