Đánh Giá Mô Hình Can Thiệp Sớm Cho Trẻ Tự Kỷ Tại Trung Tâm Nắng Mai

Luận văn thạc sĩ USSH đánh giá hiệu quả mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại Trung tâm Nắng Mai, góp phần nâng cao chất lượng hỗ trợ.

• Tác giả: Khổng Thị Hà
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Thu Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Công Tác Xã Hội
• Đề tài: Đánh Giá Mô Hình Can Thiệp Sớm Cho Trẻ Tự Kỷ Tại Trung Tâm Nắng Mai
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 0.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 0.4. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.6. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.7. Giả thuyết nghiên cứu
• 0.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1. NỘI DUNG CHÍNH
• 1.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của nghiên cứu
• 1.1.1. Khái niệm can thiệp sớm
• 1.1.2. Khái niệm trẻ tự kỷ
• 1.1.3. Khái niệm đánh giá
• 1.1.4. Khái niệm mô hình
• 1.1.5. Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu
• 1.1.5.1. Lý thuyết hệ thống
• 1.1.5.2. Lý thuyết vai trò
• 1.1.6. Khái quát một số vấn đề chung về can thiệp sớm và tự kỷ
• 1.1.7. Một vài đặc điểm về can thiệp sớm
• 1.1.8. Một vài đặc điểm về tự kỷ
• 1.1.9. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 1.1.10. Quá trình hình thành và phát triển của trung tâm Nắng Mai
• 1.1.11. Chức năng, nhiệm vụ của trung tâm Nắng Mai
• 1.1.12. Thực trạng cơ sở vật chất, đội ngũ nhân viên và trẻ học tại trung tâm Nắng Mai
• 1.1.13. Quy trình tiếp nhận và chương trình học
• 1.1.14. Các hoạt động chuyên môn, ngoại khóa
• 1.2. Thực trạng mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại Trung tâm Nắng Mai
• 1.2.1. Khái lược hoạt động can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ ở nước ta
• 1.2.2. Tình hình công tác phát hiện sớm, chẩn đoán và đánh giá tự kỷ ở nước ta
• 1.2.3. Tình hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại nước ta
• 1.2.4. Thực trạng hoạt động can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại trung tâm Nắng Mai
• 1.3. Mục tiêu, nhiệm vụ của mô hình
• 1.3.1. Đối tượng của mô hình
• 1.3.2. Cách thức quản lý và nguồn tài chính của mô hình
• 1.3.3. Hoạt động của mô hình
• 1.3.4. Đánh giá kết quả hoạt động mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại trung tâm Nắng Mai
• 1.3.5. Những thành tựu đạt được của mô hình
• 1.3.6. Hạn chế của mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại trung tâm Nắng Mai
• 1.3.7. Vai trò của gia đình trong mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ
• 1.3.8. Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc thực hiện mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ
• KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Can Thiệp Sớm Cho Trẻ Tự Kỷ Tại Trung Tâm Nắng Mai

Mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại Trung tâm Nắng Mai đã được xây dựng nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của trẻ em mắc hội chứng tự kỷ. Mô hình này không chỉ giúp trẻ phát triển kỹ năng giao tiếp mà còn hỗ trợ gia đình trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ. Việc đánh giá hiệu quả của mô hình này là rất cần thiết để cải thiện chất lượng can thiệp và mở rộng mô hình ra các tỉnh thành khác.

1.1. Khái Niệm Can Thiệp Sớm Và Trẻ Tự Kỷ

Can thiệp sớm là quá trình hỗ trợ trẻ tự kỷ từ khi còn nhỏ để phát triển các kỹ năng cần thiết. Trẻ tự kỷ thường gặp khó khăn trong giao tiếp và tương tác xã hội, do đó, việc can thiệp sớm là rất quan trọng.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Mô Hình Tại Trung Tâm Nắng Mai

Trung tâm Nắng Mai được thành lập với mục tiêu cung cấp dịch vụ can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ. Qua nhiều năm hoạt động, trung tâm đã phát triển nhiều chương trình can thiệp hiệu quả, thu hút sự quan tâm của cộng đồng.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Can Thiệp Sớm Cho Trẻ Tự Kỷ

Mặc dù mô hình can thiệp sớm tại Trung tâm Nắng Mai đã đạt được nhiều thành công, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Nhận thức của cộng đồng về tự kỷ còn hạn chế, và nhiều gia đình chưa biết cách hỗ trợ trẻ đúng cách. Điều này dẫn đến việc trẻ không nhận được sự can thiệp kịp thời.

2.1. Nhận Thức Cộng Đồng Về Tự Kỷ

Nhiều người vẫn chưa hiểu rõ về hội chứng tự kỷ, dẫn đến sự kỳ thị và thiếu hỗ trợ cho trẻ tự kỷ. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng là rất cần thiết để tạo ra môi trường thân thiện cho trẻ.

2.2. Thiếu Kỹ Năng Của Giáo Viên Và Phụ Huynh

Giáo viên và phụ huynh thường thiếu kỹ năng cần thiết để hỗ trợ trẻ tự kỷ. Việc đào tạo và cung cấp thông tin cho họ là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả can thiệp.

III. Phương Pháp Can Thiệp Sớm Hiệu Quả Tại Trung Tâm Nắng Mai

Trung tâm Nắng Mai áp dụng nhiều phương pháp can thiệp sớm khác nhau, bao gồm phương pháp phân tích hành vi (ABA) và phương pháp giao tiếp không lời (PECS). Những phương pháp này đã chứng minh được hiệu quả trong việc phát triển kỹ năng cho trẻ tự kỷ.

3.1. Phương Pháp Phân Tích Hành Vi ABA

Phương pháp ABA tập trung vào việc thay đổi hành vi của trẻ thông qua các kỹ thuật dạy học cụ thể. Nghiên cứu cho thấy phương pháp này giúp trẻ tự kỷ phát triển kỹ năng giao tiếp và tương tác xã hội.

3.2. Hệ Thống Giao Tiếp Thông Qua Trao Đổi Tranh PECS

PECS là một phương pháp giúp trẻ tự kỷ giao tiếp thông qua hình ảnh. Phương pháp này đã giúp nhiều trẻ tự kỷ thể hiện nhu cầu và cảm xúc của mình một cách hiệu quả.

IV. Kết Quả Đánh Giá Mô Hình Can Thiệp Sớm Tại Trung Tâm Nắng Mai

Kết quả đánh giá mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại Trung tâm Nắng Mai cho thấy nhiều trẻ đã có sự tiến bộ rõ rệt trong giao tiếp và tương tác xã hội. Các bậc phụ huynh cũng nhận thấy sự thay đổi tích cực ở trẻ, từ đó tạo động lực cho việc tiếp tục can thiệp.

4.1. Thành Tựu Đạt Được Của Mô Hình

Mô hình can thiệp sớm đã giúp nhiều trẻ tự kỷ cải thiện kỹ năng giao tiếp và hòa nhập xã hội. Nhiều trẻ đã có thể tham gia vào các hoạt động nhóm và giao tiếp với bạn bè.

4.2. Hạn Chế Của Mô Hình Can Thiệp

Mặc dù đạt được nhiều thành công, nhưng mô hình vẫn còn một số hạn chế như thiếu nguồn lực và sự hỗ trợ từ cộng đồng. Cần có các giải pháp để khắc phục những hạn chế này.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Mô Hình Can Thiệp Sớm

Mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại Trung tâm Nắng Mai đã chứng minh được tính hiệu quả và cần được mở rộng ra các tỉnh thành khác. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng và đào tạo kỹ năng cho giáo viên, phụ huynh là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững cho trẻ tự kỷ.

5.1. Đề Xuất Mở Rộng Mô Hình

Cần có kế hoạch mở rộng mô hình can thiệp sớm ra các tỉnh thành khác để nhiều trẻ tự kỷ có cơ hội nhận được sự hỗ trợ cần thiết.

5.2. Tương Lai Của Can Thiệp Sớm Tại Việt Nam

Tương lai của can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại Việt Nam phụ thuộc vào sự quan tâm của cộng đồng và chính phủ. Cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể để phát triển mô hình này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------ KHỔNG THỊ HÀ ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH CAN THIỆP SỚM CHO TRẺ TỰ KỶ TẠI TRUNG TÂM NẮNG MAI LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Công tác xã hội Hà Nội – 2014 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ------------ KHỔNG THỊ HÀ ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH CAN THIỆP SỚM CHO TRẺ TỰ KỶ TẠI TRUNG TÂM NẮNG MAI Luận văn thạc sĩ chuyên ngành: Công tác xã hội Mã số: 60.01 Người hướng dẫn khoa học: TS. Phạm Thị Thu Hoa Hà Nội – 2014 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành được luận văn tốt nghiệp này, lời đầu tiên cho phép em được gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS. Phạm Thị Thu Hoa, người đã định hướng, chỉ bảo tận tình cho em trong suốt quá trình em làm luận văn. Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới quí thầy cô trong khoa Xã hội học nói chung và bộ môn Công tác xã hội nói riêng trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập và rèn luyện tại nhà trường để em có được những kiến thức, kỹ năng của một nhân viên công tác xã hội chuyên nghiệp, từ đó hoàn thành được luận văn tốt nghiệp của mình, kết quả cuối cùng của 2 năm cao học. Cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của Ban lãnh đạo, các nhân giáo viên tại Trung tâm Nắng Mai đã cung cấp những tài liệu và thông tin cần thiết cho đề tài mà em nghiên cứu. Cuối cùng em gửi lời tri ân sâu sắc tới gia đình và bạn bè em, những người đã động viên giúp đỡ em rất nhiều trong quá trình em viết khóa luận. Sinh viên: Khổng Thị Hà 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. Lý do chọn đề tài . Tổng quan vấn đề nghiên cứu . Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Đối tƣợng, khách thể và phạm vi nghiên cứu . Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu . Câu hỏi nghiên cứu . Giả thuyết nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu . 17 NỘI DUNG CHÍNH . Cơ sở lý luận và thực tiễn của nghiên cứu . Khái niệm can thiệp sớm. Khái niệm trẻ tự kỷ . Khái niệm đánh giá . Khái niệm mô hình . Lý thuyết ứng dụng trong nghiên cứu . Lý thuyết hệ thống . Lý thuyết vai trò . Khái quát một số vấn đề chung về can thiệp sớm và tự kỷ. Một vài đặc điểm về can thiệp sớm . Một vài đặc điểm về tự kỷ . Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Quá trình hình thành và phát triển của trung tâm Nắng Mai . Chức năng, nhiệm vụ của trung tâm Nắng Mai . Thực trạng cơ sở vật chất, đội ngũ nhân viên và trẻ học tại trung tâm Nắng Mai . Quy trình tiếp nhận và chương trình học . 37 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Các hoạt động chuyên môn, ngoại khóa . Thực trạng mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại Trung tâm Nắng Mai. Khái lƣợc hoạt động can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ ở nƣớc ta.Tình hình công tác phát hiện sớm, chẩn đoán và đánh giá tự kỷ ở nước ta. Tình hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại nước ta .Thực trạng hoạt động can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại trung tâm Nắng Mai 46 2. Mục tiêu, nhiệm vụ của mô hình . Đối tượng của mô hình . Cách thức quản lý và nguồn tài chính của mô hình . Hoạt động của mô hình . Đánh giá kết quả hoạt động mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại trung tâm Nắng Mai . Những thành tựu đạt đƣợc của mô hình . Hạn chế của mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại trung tâm Nắng Mai . Vai trò của gia đình trong mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ. Vai trò của nhân viên công tác xã hội trong việc thực hiện mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ . 71 KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ . 79 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TTK: trẻ tự kỷ CTS: can thiệp sớm TTNM: trung tâm Nắng Mai 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Trẻ em là niềm hạnh phúc của gia đình, là mầm non tương lai của mỗi dân tộc. Bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em là trách nhiệm của Nhà nước, của toàn xã hội và của mọi gia đình. Khẩu hiệu “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai” đã và đang trở thành phương châm hành động của nhiều quốc gia trên thế giới và của Việt Nam. Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến công tác chăm sóc, nuôi dưỡng đối tượng bảo trợ xã hội nói chung và chăm sóc, phục hồi chức năng cho người khuyết tật nói riêng, phần nào đáp ứng được nhu cầu, nguyện vọng của các gia đình, góp phần quan trọng thực hiện chính sách an sinh xã hội và ổn định tình hình chính trị - xã hội tại các địa phương. Trong những năm qua, nhiều văn bản quy phạm pháp luật được xây dựng, ban hành như: Luật Người khuyết tật, Nghị định số 28/2012/NĐ- CP ngày 10/04/2012 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Người khuyết tật; Quyết định số 1019/QĐ-TTg ngày 05/08/2012 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án Trợ giúp người khuyết tật giai đoạn 2012- 2020; Quyết định số 1215/QĐ-TTg ngày 22/07/2011 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án trợ giúp xã hội và phục hồi chức năng cho người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí dựa vào cộng đồng giai đoạn 2011-2020; năm 1990, Việt Nam là quốc gia đầu tiên ở Châu Á và quốc gia thứ 2 trên thế giới phê chuẩn Công ước về Quyền trẻ em của Liên Hợp quốc.điều này cho thấy sự quan tâm của Đảng và Nhà nước tới việc chăm lo giáo dục cho người khuyết tật nói chung và trẻ khuyết tật nói riêng. Tuy nhiên, sự quan tâm của Đảng mới chỉ dừng lại ở người khuyết tật trong đó có trẻ khuyết tật nói chung mà chưa có chính sách, chế độ ưu đãi cụ thể nào dành cho người tự kỷ. Đây đang là một thiệt thòi lớn với người tự kỷ ở nước ta. Theo kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009 cho thấy Việt Nam có khoảng 6,7 triệu người khuyết tật, trong đó ước lượng tính có khoảng 1,2 triệu trẻ em khuyết tật [19] với số lượng TTK chiếm một phần không nhỏ và có xu hướng ngày càng tăng. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tự kỷ là một trong những rối loạn phát triển hay gặp ở trẻ em. Trẻ bị mắc hội chứng tự kỷ không những phát triển chậm về quan hệ xã hội, ngôn ngữ, giao tiếp, học hành mà còn có những rối loạn hành vi ảnh hưởng lớn đến gia đình và xã hội. Hiện nay, tự kỷ đã trở thành một vấn đề mang tính xã hội và được phổ biến ở nhiều nước trên thế giới, đặc biệt là ở các nước phương Tây như Anh, Mỹ, Úc. Ở những nước này, tự kỷ đã được xã hội hóa và hầu như mọi công dân đều có những hiểu biết nhất định về hội chứng này. Tại Việt Nam, đây vẫn còn là lĩnh vực mới mẻ, chưa có nhiều công trình nghiên cứu. Hiện nay chưa có một số liệu thống kê hay điều tra khảo sát dịch tễ nào về tự kỷ nhưng theo nhận định của các chuyên gia thì số trẻ bị tự kỷ được phát hiện có xu thế ngày một gia tăng so với các bệnh và dạng khuyết tật khác thường gặp ở trẻ em. Theo nghiên cứu mô hình tàn tật ở trẻ em của khoa Phục hồi chức năng Bệnh viện Nhi Trung ương giai đoạn 2000 – 2007 cho thấy: số lượng TTK đến khám năm 2007 tăng gấp 50 lần năm 2000; số TTK đến điều trị năm 2007 tăng gấp 33 lần so với năm 2000; xu thế mắc tự kỷ tăng nhanh từ 122% đến 268% trong giai đoạn 2004 – 2007 so với năm 2000. Ngoài ra, chưa kể số TTK đến khám tại các bệnh viện khác trên cả nước. Theo nhận định của các chuyên gia, đây chỉ là bề nổi của "tảng băng chìm" vì còn có rất nhiều TTK chưa được khám và điều trị kịp thời. [26] Phát hiện và can thiệp sớm giúp cho TTK có nhiều cơ hội phát triển bình thường và hòa nhập xã hội. Tuy nhiên, vệc can thiệp sớm TTK hiện nay còn nhiều bất cập. Đó là nhận thức của cộng đồng và cha mẹ có con tự kỷ còn hạn chế, giáo viên dạy hòa nhập ở trường mầm non không có nhiều hiểu biết về hội chứng tự kỷ, đặc biệt là thiếu kỹ năng trong lĩnh vực giao tiếp, tương tác và dạy kỹ năng cho TTK. Ở cơ sở khám và chẩn đoán TTK chưa có công cụ đánh giá chuẩn. Các công cụ đánh giá được sử dụng khác nhau, hầu hết là nhập ngoại từ Mỹ, Úc, Nhật. chưa được Việt hóa nên kết quả đánh giá có khác biệt, gây khó khăn cho phụ huynh TTK thậm chí gây mất lòng tin vào các chuyên gia. Thêm vào đó, các mô hình CTS cho TTK đã được thành lập, tuy nhiên mới chỉ phát triển ở những thành phố lớn như Hà 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nội, Hồ Chí Minh, chưa có độ bao phủ rộng rãi ở các tỉnh thành khác trong cả nước. Từ những lý do trên tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Đánh giá mô hình can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ tại Trung tâm Nắng Mai” nhằm xem xét tính hiệu quả của mô hình từ đó góp phần đưa mô hình tới các tỉnh thành khác trong cả nước. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 2. Những nghiên cứu trên thế giới Năm 1992, Baron – Co hen, Allen và Gilber nghiên cứu công cụ sàng lọc tự kỷ trên hơn 12000 trẻ có độ tuổi 18 tháng, sau đó chọn được 9 dấu hiệu đặc hiệu được dùng dưới dạng bộ câu hỏi khẳng định có tên “Bảng kê dấu hiệu tự kỷ ở trẻ mới biết đi” (Checklist for Autism in Toddler – CHAT). Bộ câu hỏi này có tính đặc hiệu cao nghĩa là trẻ có những dấu hiệu này thì nguy cơ bị tự kỷ cao, nhưng nó lại có độ nhạy thấp, nghĩa là nếu trẻ bị tự kỷ nhẹ thì có thể các dấu hiệu trên sẽ không quan sát thấy, dẫn tới dễ bỏ sót trẻ bị nhẹ hoặc không điển hình.