Luận văn thạc sĩ ứng dụng hiệp ước basel ii trong quản trị rủi ro của ngân hàng thương mại việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích ứng dụng Hiệp ước Basel II trong quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại Việt Nam hiệu quả và thực tiễn.

• Tác giả: Phạm Quốc Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hữu Huy Nhựt
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng (Ứng dụng)
• Đề tài: Ứng Dụng Hiệp Ước Basel II Trong Quản Trị Rủi Ro Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.5. KẾT CẤU LUẬN VĂN
• 1.6. Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO THEO HIỆP ƯỚC BASEL II
• 2.1. Những nội dung cơ bản của Hiệp ước Basel II
• 2.2. Sự ra đời và quá trình phát triển của Hiệp ước Basel II
• 2.2.1. Ủy ban Basel
• 2.2.2. Hiệp ước Basel I – 1988
• 3. CHƯƠNG 3: GIỚI THIỆU HỆ THỐNG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM – VẤN ĐỀ QUẢN TRỊ RỦI RO
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI VÀ ÁP DỤNG HIỆP ƯỚC BASEL II TRONG QUẢN TRỊ RỦI RO CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 5. CHƯƠNG 5: CÁC GIẢI PHÁP, KIẾN NGHỊ ỨNG DỤNG HIỆP ƯỚC BASEL II TRONG QUẢN TRỊ RỦI RO CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ứng dụng Hiệp ước Basel II trong ngân hàng thương mại Việt Nam

Hiệp ước Basel II đã trở thành một tiêu chuẩn quan trọng trong quản trị rủi ro của các ngân hàng thương mại Việt Nam. Việc áp dụng các quy định của Basel II không chỉ giúp các ngân hàng nâng cao khả năng quản lý rủi ro mà còn tăng cường sự ổn định của hệ thống tài chính. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu, việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế là điều cần thiết để các ngân hàng Việt Nam có thể cạnh tranh hiệu quả.

1.1. Hiệp ước Basel II và tầm quan trọng của nó

Hiệp ước Basel II được xây dựng nhằm cải thiện khả năng quản lý rủi ro của các ngân hàng. Nó bao gồm ba cột trụ chính: yêu cầu vốn tối thiểu, giám sát ngân hàng và thông tin minh bạch. Việc áp dụng Basel II giúp các ngân hàng thương mại Việt Nam nâng cao năng lực tài chính và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của Basel II

Basel II ra đời từ những hạn chế của Basel I, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về quản lý rủi ro trong ngành ngân hàng. Sự phát triển của Basel II phản ánh những thay đổi trong môi trường kinh tế và tài chính toàn cầu, đồng thời tạo ra một khung pháp lý vững chắc cho các ngân hàng.

II. Thách thức trong việc áp dụng Hiệp ước Basel II tại ngân hàng thương mại Việt Nam

Mặc dù Hiệp ước Basel II mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó tại các ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn gặp nhiều thách thức. Các ngân hàng cần phải đối mặt với những vấn đề như thiếu hụt nguồn lực, sự phức tạp trong quy trình thực hiện và sự không đồng nhất trong nhận thức về quản trị rủi ro.

2.1. Những khó khăn trong việc triển khai Basel II

Nhiều ngân hàng thương mại Việt Nam vẫn chưa đủ khả năng tài chính và nhân lực để thực hiện đầy đủ các yêu cầu của Basel II. Điều này dẫn đến việc áp dụng không đồng bộ và thiếu hiệu quả trong quản lý rủi ro.

2.2. Sự thiếu hụt về nhận thức và đào tạo

Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về nhận thức và đào tạo trong lĩnh vực quản trị rủi ro. Nhiều cán bộ ngân hàng chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về Basel II, dẫn đến việc áp dụng không hiệu quả.

III. Phương pháp quản lý rủi ro theo Hiệp ước Basel II

Để áp dụng hiệu quả Hiệp ước Basel II, các ngân hàng thương mại Việt Nam cần xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro toàn diện. Điều này bao gồm việc xác định, đo lường và kiểm soát các loại rủi ro khác nhau mà ngân hàng phải đối mặt.

3.1. Quy định về vốn tối thiểu trong Basel II

Cột trụ thứ nhất của Basel II quy định rằng các ngân hàng phải duy trì một tỷ lệ vốn tối thiểu để đảm bảo khả năng thanh toán và giảm thiểu rủi ro. Tỷ lệ này được tính dựa trên tổng tài sản có rủi ro của ngân hàng.

3.2. Quy trình giám sát và rà soát

Cột trụ thứ hai của Basel II yêu cầu các ngân hàng phải có quy trình giám sát và rà soát nội bộ để đảm bảo rằng các biện pháp quản lý rủi ro được thực hiện hiệu quả. Điều này bao gồm việc đánh giá định kỳ các chính sách và quy trình quản lý rủi ro.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Basel II trong ngân hàng thương mại Việt Nam

Việc áp dụng Hiệp ước Basel II đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho các ngân hàng thương mại Việt Nam. Nhiều ngân hàng đã cải thiện được khả năng quản lý rủi ro và tăng cường sự ổn định tài chính.

4.1. Kết quả đạt được từ việc áp dụng Basel II

Nhiều ngân hàng đã ghi nhận sự cải thiện trong tỷ lệ nợ xấu và khả năng sinh lời sau khi áp dụng các quy định của Basel II. Điều này cho thấy rằng việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế có thể mang lại lợi ích rõ rệt.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ việc triển khai Basel II

Các ngân hàng thương mại Việt Nam đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm từ việc triển khai Basel II, bao gồm tầm quan trọng của việc đào tạo nhân viên và xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro hiệu quả.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của Basel II tại Việt Nam

Việc áp dụng Hiệp ước Basel II trong quản trị rủi ro của ngân hàng thương mại Việt Nam là một bước tiến quan trọng. Tuy nhiên, để đạt được hiệu quả tối ưu, các ngân hàng cần tiếp tục cải thiện hệ thống quản lý rủi ro và nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của Basel II.

5.1. Tương lai của Basel II trong ngành ngân hàng Việt Nam

Trong tương lai, việc áp dụng Basel II sẽ tiếp tục được mở rộng và hoàn thiện. Các ngân hàng cần phải nỗ lực hơn nữa để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

5.2. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng Basel II

Để nâng cao hiệu quả áp dụng Basel II, các ngân hàng cần tập trung vào việc cải thiện quy trình đào tạo, tăng cường hợp tác giữa các ngân hàng và cơ quan quản lý, cũng như đầu tư vào công nghệ thông tin để hỗ trợ quản lý rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành ngân hàng Việt Nam đã trải qua giai đoạn phát triển mạnh mẽ từ năm 2012 đến 2017 với tốc độ tăng trưởng tổng tài sản bình quân đạt khoảng 13,88% mỗi năm, quy mô tổng tài sản đạt khoảng 10 triệu tỷ đồng vào cuối năm 2017. Tuy nhiên, bên cạnh sự mở rộng quy mô, các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong quản trị rủi ro, đặc biệt là tỷ lệ nợ xấu nội bảng còn cao, khoảng 2,34% vào năm 2017, chưa kể nợ xấu đã bán cho Công ty Quản lý tài sản các tổ chức tín dụng (VAMC) chiếm thêm khoảng 3,29% tổng dư nợ. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phức tạp ngày càng tăng của thị trường tài chính, việc áp dụng các chuẩn mực quản trị rủi ro quốc tế như Hiệp ước Basel II trở nên cấp thiết nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro và đảm bảo an toàn vốn cho các NHTM Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng triển khai Basel II trong hệ thống NHTM Việt Nam, đặc biệt là 10 ngân hàng thí điểm, nhằm đánh giá hiệu quả áp dụng và đề xuất các giải pháp nâng cao khả năng ứng dụng Basel II trong quản trị rủi ro. Phạm vi nghiên cứu bao gồm dữ liệu từ năm 2012 đến 2017, tập trung tại các NHTM Việt Nam được Ngân hàng Nhà nước lựa chọn thí điểm. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các ngân hàng hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro, góp phần nâng cao tính ổn định và bền vững của hệ thống ngân hàng Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên khung lý thuyết về quản trị rủi ro ngân hàng theo Hiệp ước Basel II, bao gồm ba cột trụ chính: (1) Quy định về vốn tối thiểu, (2) Quy trình rà soát và giám sát, và (3) Thông tin minh bạch theo nguyên tắc thị trường. Basel II mở rộng phạm vi quản trị rủi ro so với Basel I bằng cách bổ sung rủi ro hoạt động (RRHĐ) bên cạnh rủi ro tín dụng (RRTD) và rủi ro thị trường (RRTT), đồng thời cung cấp các phương pháp đo lường linh hoạt như phương pháp chuẩn hóa, phương pháp xếp hạng nội bộ (IRB) cho rủi ro tín dụng, và các phương pháp tính vốn dự phòng cho rủi ro hoạt động từ cơ bản đến nâng cao (BIA, TSA, AMA).

Ba khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm:

• Rủi ro tín dụng (RRTD): Rủi ro mất mát do khách hàng không trả được nợ.
• Rủi ro hoạt động (RRHĐ): Rủi ro phát sinh từ lỗi quy trình, con người hoặc hệ thống.
• Rủi ro thị trường (RRTT): Rủi ro do biến động giá cả, lãi suất và tỷ giá.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích tổng hợp và so sánh, dựa trên hệ thống dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo thường niên của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2012-2017. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào 10 NHTM được lựa chọn thí điểm áp dụng Basel II, bao gồm Vietcombank, Vietinbank, BIDV, Sacombank, MBBank, ACB, Techcombank, VPBank, VIB và MaritimeBank.

Phân tích dữ liệu được thực hiện thông qua các phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ nợ xấu, vốn điều lệ, hệ số an toàn vốn (CAR) và các chỉ số tài chính khác nhằm đánh giá thực trạng áp dụng Basel II. Timeline nghiên cứu trải dài từ năm 2012 đến 2017, giai đoạn sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, phù hợp để đánh giá hiệu quả triển khai Basel II trong bối cảnh tái cơ cấu hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng quy mô và vốn điều lệ: Tổng tài sản của hệ thống NHTM Việt Nam tăng trưởng bình quân 13,88%/năm, vốn điều lệ tăng khoảng 5%/năm trong giai đoạn 2012-2017. Tuy nhiên, tốc độ tăng vốn điều lệ không tương xứng với quy mô tài sản, gây áp lực lên hệ số an toàn vốn.

2. Khả năng sinh lời thấp: Khả năng sinh lời trên tổng tài sản (ROA) của hệ thống NHTM duy trì ở mức thấp, chỉ khoảng 0,4% đến 0,69% trong giai đoạn nghiên cứu, cho thấy hiệu quả sử dụng vốn chưa cao.

3. Tỷ lệ nợ xấu còn cao: Tỷ lệ nợ xấu nội bảng giảm từ 4,34% năm 2012 xuống còn 2,34% năm 2017, nhưng nếu tính cả nợ xấu đã bán cho VAMC, tỷ lệ này sẽ cao hơn khoảng 3,29%. Việc xử lý nợ xấu còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng tài sản và rủi ro tín dụng.

4. Triển khai Basel II còn hạn chế: Chỉ có 10 NHTM được lựa chọn thí điểm áp dụng Basel II từ năm 2016, với mục tiêu đến cuối năm 2018 cơ bản đáp ứng yêu cầu. Đến năm 2019, mới có 8 ngân hàng trong số 17 ngân hàng lớn được NHNN chấp thuận áp dụng Basel II sớm. Việc áp dụng Basel II còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về nguồn lực, công nghệ và năng lực quản trị rủi ro.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ việc tăng trưởng tín dụng nóng, chất lượng tài sản chưa được kiểm soát chặt chẽ, và năng lực quản trị rủi ro của các NHTM còn yếu. So với các nước trong khu vực, tỷ lệ nợ xấu và hiệu quả sinh lời của các ngân hàng Việt Nam vẫn thấp hơn đáng kể, phản ánh sự cần thiết phải nâng cao chuẩn mực quản trị rủi ro.

Việc áp dụng Basel II giúp các ngân hàng nâng cao khả năng đánh giá và kiểm soát rủi ro tín dụng, hoạt động và thị trường, đồng thời tăng cường minh bạch thông tin và giám sát nội bộ. Tuy nhiên, do đặc thù của hệ thống ngân hàng Việt Nam với nhiều ngân hàng quy mô nhỏ, sở hữu chéo và hạn chế về công nghệ, việc triển khai Basel II cần có lộ trình phù hợp và sự hỗ trợ từ cơ quan quản lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng vốn điều lệ, tỷ lệ nợ xấu theo năm, và bảng so sánh hệ số an toàn vốn giữa các ngân hàng thí điểm và toàn hệ thống, giúp minh họa rõ nét hiệu quả áp dụng Basel II.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vốn tự có: Các NHTM cần chủ động tăng vốn điều lệ để đảm bảo hệ số an toàn vốn (CAR) theo chuẩn Basel II, ưu tiên huy động vốn từ cổ đông chiến lược và phát hành cổ phiếu mới trong vòng 2-3 năm tới.

2. Nâng cao năng lực quản trị rủi ro: Đẩy mạnh đào tạo chuyên môn, áp dụng công nghệ thông tin hiện đại trong quản lý rủi ro, xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, đặc biệt tập trung vào quản trị rủi ro tín dụng và rủi ro hoạt động.

3. Xử lý nợ xấu hiệu quả: Tăng cường phối hợp với VAMC và các công ty mua bán nợ để xử lý nợ xấu tồn đọng, đồng thời áp dụng các biện pháp hỗ trợ khách hàng như cơ cấu lại nợ, giảm lãi suất nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng.

4. Hoàn thiện khung pháp lý và giám sát: Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp lý liên quan đến quản trị rủi ro, tăng cường giám sát và kiểm tra việc tuân thủ Basel II, đồng thời hỗ trợ các ngân hàng nhỏ và vừa trong quá trình chuyển đổi.

5. Minh bạch thông tin: Các NHTM cần nâng cao tính minh bạch trong công bố thông tin tài chính và rủi ro theo nguyên tắc thị trường của Basel II, giúp các nhà đầu tư và khách hàng có cái nhìn rõ ràng về tình hình hoạt động của ngân hàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng: Giúp hiểu rõ về chuẩn mực Basel II và cách thức áp dụng trong quản trị rủi ro, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và kiểm soát rủi ro.

2. Cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, quy định và giám sát hoạt động ngân hàng theo chuẩn mực quốc tế.

3. Chuyên gia tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quan trọng trong nghiên cứu, phân tích và tư vấn về quản trị rủi ro ngân hàng tại Việt Nam.

4. Sinh viên và học viên cao học ngành Tài chính – Ngân hàng: Hỗ trợ học tập, nghiên cứu chuyên sâu về quản trị rủi ro và các chuẩn mực quốc tế trong lĩnh vực ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Basel II là gì và tại sao quan trọng với ngân hàng Việt Nam?
   Basel II là bộ tiêu chuẩn quốc tế về quản trị rủi ro ngân hàng, giúp các ngân hàng đánh giá và duy trì vốn an toàn phù hợp với mức độ rủi ro. Việc áp dụng Basel II giúp nâng cao an toàn tài chính và khả năng cạnh tranh của ngân hàng Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

2. Các rủi ro chính được Basel II quản lý là gì?
   Ba loại rủi ro chính gồm rủi ro tín dụng (RRTD), rủi ro hoạt động (RRHĐ) và rủi ro thị trường (RRTT). Basel II yêu cầu các ngân hàng phải đo lường và dự phòng vốn cho cả ba loại rủi ro này.

3. Thực trạng áp dụng Basel II tại các ngân hàng Việt Nam hiện nay ra sao?
   Hiện có 10 ngân hàng thí điểm áp dụng Basel II từ năm 2016, với nhiều ngân hàng đã được NHNN chấp thuận áp dụng sớm. Tuy nhiên, việc triển khai còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về nguồn lực và công nghệ.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro theo Basel II?
   Ngân hàng cần tăng vốn tự có, nâng cao năng lực quản trị rủi ro, áp dụng công nghệ hiện đại, xử lý nợ xấu hiệu quả và minh bạch thông tin theo chuẩn mực quốc tế.

5. Ai là người chịu trách nhiệm chính trong việc áp dụng Basel II tại ngân hàng?
   Hội đồng quản trị và ban lãnh đạo cấp cao của ngân hàng chịu trách nhiệm chính trong việc xây dựng, giám sát và đảm bảo tuân thủ các chuẩn mực Basel II trong quản trị rủi ro.

Kết luận

• Basel II là chuẩn mực quốc tế quan trọng giúp các ngân hàng Việt Nam nâng cao năng lực quản trị rủi ro và đảm bảo an toàn vốn.
• Hệ thống ngân hàng Việt Nam đã có bước tiến trong áp dụng Basel II, nhưng vẫn còn nhiều thách thức về vốn, công nghệ và năng lực quản trị.
• Tỷ lệ nợ xấu nội bảng giảm nhưng vẫn còn cao khi tính cả nợ xấu bán cho VAMC, ảnh hưởng đến chất lượng tài sản và rủi ro tín dụng.
• Cần có các giải pháp đồng bộ từ tăng vốn, nâng cao năng lực quản trị, xử lý nợ xấu đến hoàn thiện khung pháp lý và minh bạch thông tin.
• Các ngân hàng và cơ quan quản lý cần phối hợp chặt chẽ để đẩy mạnh triển khai Basel II, hướng tới sự phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Các ngân hàng nên bắt đầu rà soát và nâng cấp hệ thống quản trị rủi ro theo Basel II ngay từ bây giờ, đồng thời phối hợp với NHNN để được hỗ trợ và hướng dẫn thực hiện hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Giới thiệu hệ thống NHTM Việt Nam – Vấn đề QTRR Chương 3: Cơ sở lý thuyết về QTRR theo Hiệp ước Basel II Chương 4: Thực trạng triển khai và áp dụng Hiệp ước Basel II trong QTRR của các NHTM Việt Nam Chương 5: Các giải pháp, kiến nghị ứng dụng Hiệp ước Basel II trong QTRR của các NHTM Việt Nam 6. Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU Luận văn đã góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về QTRR trong hoạt động của NHTM, và kiểm soát rủi ro (“KSRR”) theo các quy định của Basel II đối với các NHTM. Sau khi hoàn thiện, luận văn có thể được coi là một tài liệu tham khảo đối với công tác QTRR TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 trong hệ thống ngân hàng nói chung, KSRR trong hoạt động của NHTM nói riêng. Bên cạnh đó, luận văn có thể được sử dụng để làm tài liệu nghiên cứu liên quan đến những quy tắc, chuẩn mực của Hiệp ước Basel II được áp dụng vào các NHTM Việt Nam, để từ đó hoàn thiện khả năng QTRR của ngân hàng.

Các cơ quan, nhà quản lý có thể sử dụng đề tài để cải thiện quy trình kiểm tra, và nâng cao hoạt động giám sát của ngân hàng. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO THEO HIỆP ƯỚC BASEL II 2. Những nội dung cơ bản của Hiệp ước Basel II 2. Sự ra đời và quá trình phát triển của Hiệp ước Basel II 2.

Ủy ban Basel Cuối thập kỷ 70, khủng hoảng ngày càng hiện rõ trong nền kinh tế. Năm 1974, trước viễn cảnh các ngân hàng sẽ phải đối mặt với một sự đổ vỡ mang tính dây chuyền sẽ xảy đến vào thập kỉ 80, một nhóm các Ngân hàng Trung ương (“NHTW”) đã tiến hành một cuộc họp khẩn cấp với cơ quan giám sát của 10 nước phát triển tại thành phố Basel, Thụy Sĩ nhằm thành lập ra Uỷ ban Basel về giám sát ngân hàng (Basel Committee on Banking supervision). Các thành viên của Ủy ban gồm đại diện NHTW và cơ quan giám sát hoạt động ngân hàng của các nước: Hoa Kỳ, Canada, Đức, Anh, Hà Lan, Bỉ, Nhật, Pháp, Luxembourg, Thụy Điển, Thụy Sỹ, Tây Ban Nha và Ý. Thời gian nhóm họp của Ủy ban thường từ 3 đến 4 lần trong một năm.

Ngân hàng Thanh toán Quốc tế ở Basel đề xuất thành lập ra Hội đồng thư ký của Ủy ban Basel. Hội đồng gồm 15 thành viên, trong đó tập hợp nhiều đại diện cơ quan giám sát hoạt động ngân hàng đến từ các tổ chức tín dụng tài chính thành viên. Ủy ban Basel cũng như các tiểu ban luôn sẵn sàng trong việc chia sẻ những ý kiến cũng như cung cấp những tư vấn đến các cơ quan giám sát hoạt động ngân hàng ở tất cả các nước. Không có hoạt động giám sát trực tiếp nào đối với Ủy ban Basel.

Những kết luận và đánh giá đưa ra của Uỷ ban này không bắt buộc tuân thủ đồng thời cũng không mang tính pháp lý. Chức năng chính của Ủy ban Basel xoay quanh việc xây dựng, hoàn thiện và phát triển những hướng dẫn giám sát và những tiêu chuẩn, bên cạnh đó đưa ra các nội dung, mẫu biểu báo cáo bám sát thực tiễn để khuyến cáo các NHTM áp dụng nhằm đảm bảo an toàn cho bản thân mỗi NHTM cũng như hệ thống tài chính của các quốc gia. Bên cạnh đó Ủy ban cũng giới thiệu các nội dung, đưa ra các báo cáo mang tính thực tiễn cao nhất với mong muốn các tổ chức riêng lẻ có thể vận dụng một cách tương thích với tình TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 hình hoạt động tài chính của mình. Bằng cách đó, Ủy ban sẽ không tìm cách tham gia sâu vào các quy trình giám sát của từng nước mà chỉ đơn thuần khuyến khích các nước thành viên áp dụng các tiêu chuẩn chung.

Để những sáng kiến của mình có thể nhận được sự hậu thuẫn cao nhất, Ủy ban luôn phải thực hiện công việc giải trình đến thống đốc của NHTW hoặc cơ quan giám sát các hoạt động ngân hàng của nhóm G10. Với mục tiêu là thu hẹp khảng cách trong công tác giám sát an toàn hoạt động ngân hàng trên toàn thế giới, Uỷ ban Basel đặt ra 2 tiêu chí quan trọng là: sự đầy đủ trong công tác giám sát và sự bảo đảm trong việc các ngân hàng nước ngoài đều phải chịu sự giám sát. Hiệp ước Basel I – 1988 Như đã đề cập ở phần trên, năm 1974, tại Thành phố Basel, Thụy Sĩ, NHTW của 10 nước phát triển (G10) thành lập ra Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng. Sau đó, các quy định liên quan đến vốn và đo lường vốn trong hệ thống ngân hàng đã được Ủy ban Basel tiến hành chuẩn hóa.

Năm 1988, Ủy ban đã thành công trong việc xây dựng và ban hành tiêu chuẩn về an toàn vốn và hệ thống đo lường, theo đó các ngân hàng hoạt động quốc tế phải nắm giữ một mức vốn tối thiểu để có thể đối phó và giảm thiểu những rủi ro, biến cố có thể xảy ra. Hệ thống này quy định tiêu chuẩn vốn tối thiểu (tỷ lệ vốn bắt buộc tính trên tổng tài sản điều chỉnh theo hệ số rủi ro) là 8%. Đây được xem là một chỉ tiêu khá quan trọng trong việc thể hiện năng lực tài chính, mức độ an toàn vốn của ngân hàng. Khi áp dụng tiêu chuẩn an toàn vốn tối thiểu này, ngân hàng sẽ cải thiện được khả năng ứng phó với những rủi ro khác nhau mà ngân hàng sẽ phải đối mặt trong tương lai.

Kể từ năm 1992, văn bản chuẩn hóa được đặt tên là Hiệp ước về vốn của Basel (Basel I) và chỉ được đề xuất áp dụng dành cho các nước thành viên G10, tuy nhiên có rất nhiều nước khác trên thế giới cũng tự nguyện áp dụng tiêu chuẩn của Hiệp ước vốn Basel I. Basel I cho rằng ngân hàng có mức vốn trầm trọng khi CAR < 2%, thiếu vốn rõ rệt khi CAR < 6%, thiếu vốn khi CAR < 8%, có mức vốn thích hợp khi CAR > 8% và tốt nhất khi có CAR > 10%. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Phương trình 2. Công thức tính hệ số CAR: Vốn bắt buộc CAR = Tài sản tính theo độ rủi ro gia quyền (RWA) Basel I đã mang đến một khái niệm tổng quan nhất về vốn của ngân hàng và tỷ lệ vốn an toàn của ngân hàng.

Tiêu chuẩn này quy định: Vốn cấp 1 ≥ Vốn cấp 2 + Vốn cấp 3 Theo Tạp chí tin học ngân hàng của NHNN Việt Nam: “Vốn cấp 1 – Vốn tự có cơ bản: là lượng vốn dự trữ sẵn có và các nguồn dự phòng được công bố, như là khoản dự phòng cho các khoản vay, bao gồm: vốn chủ sở hữu vĩnh viễn; dự trữ công bố (lợi nhuận giữ lại); lợi ích thiểu số (minority interest) tại các công ty con, có hợp nhất báo cáo tài chính; lợi thế kinh doanh (goodwill); Vốn cấp 2 – Vốn bổ sung: gồm lợi nhuận giữ lại không công bố; dự phòng đánh giá lại tài sản; dự phòng chung/dự phòng thất thu nợ chung; công cụ vốn hỗn hợp; vay với thời hạn ưu đãi; đầu tư vào các công ty con tài chính và các tổ chức tài chính khác; Vốn cấp 3 (chỉ dành cho RRTT): vay ngắn hạn” RWA: là tổng tất cả các tài sản do ngân hàng nắm giữ được tính toán theo trọng số đối với RRTD theo một công thức do cơ quan quản lý đặt ra. Phương trình 2. Tài sản có rủi ro trong Basel I: RWA = Tổng (Tài sản x Mức rủi ro phân định cho từng tài sản trong bảng cân đối kế toán) + Tổng (Nợ tương đương x Mức rủi ro ngoại bảng) Trong đó, trọng số rủi ro bao gồm 4 mức là 0%, 20%; 50% và 100% (Phụ lục). Trọng số rủi ro không phản ánh độ nhạy cảm rủi ro trong mỗi loại này.

Năm 1996, Hiệp ước Basel I được sửa đổi bằng việc bổ sung thêm RRTT và đi kèm đó là hai phương pháp tính liên quan đến loại rủi ro này: bằng mô hình nội bộ của ngân hàng hoặc bằng mô hình Basel tiêu chuẩn. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 Nhìn chung, Basel I đã lần đầu tiên đưa ra được một tiêu chuẩn liên quan đến tỷ lệ an toàn vốn trong hoạt động ngân hàng, giúp ngân hàng hoạt động hiệu quả hơn và nâng cao khả năng chống lại các biến cố rủi ro. Hạn chế của Basel I dẫn đến sự ra đời của Basel II Với xu hướng không ngừng phát triển trong ngành công ngiệp tài chính toàn cầu đã làm xuất hiện các nhân tố rủi ro mới trong hoạt động ngân hàng. Bên cạnh đó, với mục đích nhằm tăng vốn, tăng sức cạnh tranh, công nghệ trên thị trường thì xu thế các ngân hàng muốn sát nhập vào ngày càng cao nhằm vươn ra thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, Basel I không đủ điều kiện áp dụng trong những trường hợp này. Một số hạn chế của Basel I như sau: Thứ nhất, Basel I không có sự phân nhóm rõ ràng theo từng loại rủi ro: hệ số rủi ro chưa phân theo đặc điểm của khoản tín dụng (thời hạn vay), theo chi tiết của từng đối tác (xét đến năng lực tài chính của từng khách hàng); Thứ hai, Basel I đã bỏ qua các loại rủi ro khác có sức tác động ngày càng lớn đến ngân hàng như RRTT, RRHĐ. Basel II đã thay đổi cách tính các chỉ tiêu ở mẫu số trong công thức tính tỉ lệ vốn tối thiểu trên tài sản có rủi ro. Đây là sự thay đổi khá quan trọng.

Mặc dù Basel II vẫn quy định mức vốn an toàn tối thiểu là 8% nhưng mẫu số bao gồm cả ba loại rủi ro là RRTD, RRTT và RRHĐ. Thứ ba, việc áp dụng phương pháp đánh giá và các chỉ tiêu khác nhau đối với các NHTM với quy mô và mức độ đa dạng hóa hoạt động khác nhau là sự thay đổi khá quan trọng của Basel II. Các nhà quản lý và các NHTM áp dụng Basel II sẽ có được một danh sách linh hoạt hơn các phương pháp khuyến khích và các biện pháp để lựa chọn. Thứ tư, trong bối cảnh hiện nay, Basel I có thể được xem là lỗi thời khi gần như không theo kịp được với sự phát triển và mở rộng của các công cụ tài chính trên thị trường như các công cụ tài chính phái sinh, chứng khoán hóa các khoản nợ.

Chính những yếu tố trên đã dẫn đến sự ra đời của Basel II, một Hiệp ước tiên tiến hơn, bổ sung, khắc phục hạn chế và phát triển thêm các nguyên tắc chung so với Basel I. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.