Luận văn thạc sĩ UEH: Tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời NHTM

Nghiên cứu tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc về ngành tài chính.

• Tác giả: Bùi Vũ Nhật Huyên
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Chí Minh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Tác Động Của Rủi Ro Tín Dụng Đến Khả Năng Sinh Lời Của Các Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Kết cấu của bài luận văn
• 1.7. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA RỦI RO TÍN DỤNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan về khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.1.1. Khái niệm
• 2.1.2. Các chỉ số xác định khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
• 2.2. Sự cần thiết và các cách thức gia tăng khả năng sinh lời của NHTM
• 2.3. Tổng quan về rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại
• 2.3.1. Khái niệm
• 2.3.2. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNG TÁC ĐỘNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng kết quả hoạt động kinh doanh của 20 Ngân hàng Thương mại Việt Nam từ 2006-2017
• 3.1.1. Kết quả huy động vốn
• 3.1.2. Kết quả cho vay
• 3.1.3. Các chỉ số thể hiện chất lượng của dư nợ cho vay
• 3.1.4. Các chỉ số thể hiện khả năng sinh lời
• 3.2. Thực trạng về tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của các NHTM
• 3.2.1. Đánh giá tác động của rủi ro tín dụng lên khả năng sinh lời của NHTM
• 3.2.2. Những tác động tích cực và tiêu cực
• 3.3. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KHẢO SÁT, KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ TÁC ĐỘNG CỦA RỦI RO TÍN DỤNG ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM
• 4.1. Dữ liệu nghiên cứu
• 4.1.1. Thu thập dữ liệu
• 4.1.2. Mô tả dữ liệu
• 4.2. Phương pháp khảo sát, kiểm định và xử lý số liệu
• 4.2.1. Phương pháp phân tích hồi quy
• 4.2.2. Kết quả thu được
• 4.2.2.1. Với biến phụ thuộc ROA
• 4.2.2.2. Với biến phụ thuộc ROE
• 4.3. Kết quả nghiên cứu
• 4.4. Kết quả thực nghiệm
• 4.5. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM TỪ VIỆC HẠN CHẾ TÁC ĐỘNG CỦA RỦI RO TÍN DỤNG
• 5.1. Giải pháp đề xuất
• 5.1.1. Giảm tỷ lệ nợ xấu
• 5.1.2. Chuyển dịch cơ cấu thu nhập từ tín dụng sang phi tín dụng
• 5.1.3. Giảm chi phí trên mỗi tài sản vay
• 5.2. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.2.1. Kích thước mẫu
• 5.2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 5.2.3. Đào sâu vấn đề đã nghiên cứu tại đề tài này
• 5.3. Kết luận chương 5
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 01: DANH SÁCH 20 NHTM

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời

Rủi ro tín dụng là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và khả năng sinh lời, từ đó giúp các ngân hàng có những chiến lược phù hợp để tối ưu hóa lợi nhuận.

1.1. Khái niệm về rủi ro tín dụng và khả năng sinh lời

Rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại phản ánh hiệu quả trong việc sử dụng nguồn lực để tạo ra lợi nhuận.

1.2. Tầm quan trọng của nghiên cứu tác động của rủi ro tín dụng

Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tác động của rủi ro tín dụng mà còn cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà quản lý ngân hàng trong việc đưa ra quyết định chiến lược.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý rủi ro tín dụng

Quản lý rủi ro tín dụng là một thách thức lớn đối với các ngân hàng thương mại. Các yếu tố như nợ xấu, sự biến động của thị trường và tình hình kinh tế có thể làm gia tăng rủi ro tín dụng, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời.

2.1. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng gia tăng

Các nguyên nhân chính bao gồm sự không chắc chắn trong khả năng thanh toán của khách hàng, tình hình kinh tế khó khăn và quản lý tín dụng kém.

2.2. Hệ quả của rủi ro tín dụng đối với ngân hàng

Rủi ro tín dụng có thể dẫn đến tổn thất tài chính nghiêm trọng, làm giảm khả năng sinh lời và ảnh hưởng đến uy tín của ngân hàng.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của rủi ro tín dụng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính và định lượng để phân tích tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập từ 20 ngân hàng thương mại trong giai đoạn 2006-2017, giúp đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của nghiên cứu.

3.2. Phân tích dữ liệu và mô hình hồi quy

Mô hình hồi quy được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và khả năng sinh lời, từ đó đưa ra các kết luận chính xác.

IV. Kết quả nghiên cứu về tác động của rủi ro tín dụng

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng rủi ro tín dụng có tác động tiêu cực đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại. Các ngân hàng cần có biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả để tối ưu hóa lợi nhuận.

4.1. Phân tích kết quả thực nghiệm

Kết quả cho thấy rằng tỷ lệ nợ xấu có mối quan hệ nghịch với khả năng sinh lời, điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát rủi ro tín dụng.

4.2. So sánh giữa các ngân hàng thương mại

Nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt trong khả năng sinh lời giữa các ngân hàng, phụ thuộc vào cách thức quản lý rủi ro tín dụng.

V. Giải pháp nâng cao khả năng sinh lời từ việc quản lý rủi ro tín dụng

Để nâng cao khả năng sinh lời, các ngân hàng thương mại cần áp dụng các giải pháp quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, bao gồm giảm tỷ lệ nợ xấu và cải thiện quy trình cho vay.

5.1. Giảm tỷ lệ nợ xấu

Các ngân hàng cần có chiến lược rõ ràng để giảm tỷ lệ nợ xấu, từ đó cải thiện khả năng sinh lời.

5.2. Tăng cường quản lý tín dụng

Cải thiện quy trình thẩm định và giám sát khách hàng sẽ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro tín dụng và tối ưu hóa lợi nhuận.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu này đã chỉ ra mối quan hệ chặt chẽ giữa rủi ro tín dụng và khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các mô hình quản lý rủi ro hiệu quả hơn.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng việc quản lý rủi ro tín dụng là yếu tố quyết định đến khả năng sinh lời của ngân hàng.

6.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố khác ảnh hưởng đến khả năng sinh lời, từ đó đưa ra các giải pháp toàn diện hơn cho các ngân hàng thương mại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu phục hồi sau khủng hoảng năm 2008, các ngân hàng thương mại (NHTM) Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức liên quan đến rủi ro tín dụng, một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh lời (KNSL). Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính của 20 NHTM trong giai đoạn 2006-2017, tổng tài sản của các ngân hàng này đã tăng gấp hơn 8 lần, đạt 7.225 nghìn tỷ đồng vào năm 2017. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu (NPL) vẫn dao động, với mức bình quân khoảng 1,77% năm 2017, cho thấy rủi ro tín dụng vẫn là vấn đề nổi bật. Mục tiêu nghiên cứu là xác định và đo lường tác động của rủi ro tín dụng đến KNSL của các NHTM Việt Nam trong 12 năm qua, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 20 NHTM tại Việt Nam, với dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính công khai. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các ngân hàng điều chỉnh chính sách tín dụng, giảm thiểu rủi ro và gia tăng lợi nhuận bền vững, đồng thời góp phần ổn định hệ thống tài chính quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng và lý thuyết đo lường khả năng sinh lời của ngân hàng. Khả năng sinh lời được định nghĩa là khả năng tạo ra lợi nhuận từ nguồn lực của ngân hàng, thể hiện qua các chỉ số ROA (Return on Assets) và ROE (Return on Equity). Rủi ro tín dụng được hiểu là khả năng mất vốn do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ đúng hạn, được đo lường qua các chỉ số NPL (tỷ lệ nợ xấu), LLR (tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng) và NIIR (tỷ trọng thu nhập từ tín dụng trên tổng thu nhập hoạt động). Mô hình nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng với 9 biến độc lập đại diện cho các yếu tố rủi ro tín dụng và 2 biến phụ thuộc là ROA và ROE, nhằm phân tích mối quan hệ giữa rủi ro tín dụng và khả năng sinh lời.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính hợp nhất của 20 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2006-2017, tổng cộng 240 quan sát. Phương pháp chọn mẫu dựa trên công thức của Tabachnick & Fidell (2007) đảm bảo kích thước mẫu tối thiểu cho mô hình hồi quy đa biến. Phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm STATA với các mô hình hồi quy dữ liệu bảng: Pooled OLS, Fixed Effect Model (FEM) và Random Effect Model (REM). Kiểm định Hausman được áp dụng để lựa chọn mô hình phù hợp. Tiếp theo, các kiểm định về phương sai thay đổi, tự tương quan và đa cộng tuyến được thực hiện để đảm bảo tính bền vững và tin cậy của mô hình. Phương pháp kết hợp định tính và định lượng giúp đánh giá toàn diện tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của các ngân hàng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của tỷ lệ nợ xấu (NPL) đến khả năng sinh lời: NPL có mối quan hệ ngược chiều với ROA và ROE. Cụ thể, khi NPL tăng từ 1,02% lên gần 3% trong giai đoạn 2009-2011, ROA giảm gần 50%, từ 1,72% xuống còn khoảng 0,9%. Tương tự, ROE giảm từ 15,46% xuống còn 7% khi NPL tăng mạnh. Điều này cho thấy NPL là yếu tố rủi ro tín dụng tiêu cực ảnh hưởng rõ rệt đến lợi nhuận ngân hàng.

2. Tỷ trọng thu nhập từ tín dụng trên tổng thu nhập hoạt động (NIIR): NIIR có xu hướng tác động ngược chiều đến ROA trong nhiều năm, ví dụ giai đoạn 2006-2011, khi NIIR tăng gần 35%, ROA lại giảm. Tuy nhiên, mối quan hệ với ROE có phần phức tạp hơn, với các giai đoạn cùng chiều và ngược chiều đan xen, cho thấy NIIR cần được kiểm định kỹ hơn để xác định ảnh hưởng chính xác.

3. Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR): CAR có mối quan hệ cùng chiều với ROA và ROE. Khi CAR giảm từ 17,91% xuống mức thấp hơn, ROA và ROE cũng giảm tương ứng, cho thấy việc duy trì CAR cao giúp tăng cường khả năng sinh lời và ổn định tài chính của ngân hàng.

4. Các chỉ số tài chính khác: Tổng tài sản, vốn chủ sở hữu và nguồn vốn huy động đều tăng trưởng mạnh trong giai đoạn nghiên cứu, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng không đều, phản ánh sự biến động của thị trường và các chính sách điều chỉnh của ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy rủi ro tín dụng, đặc biệt là tỷ lệ nợ xấu, có tác động tiêu cực rõ ràng đến khả năng sinh lời của các NHTM Việt Nam. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây trong và ngoài nước, khẳng định tầm quan trọng của việc kiểm soát nợ xấu để bảo vệ lợi nhuận ngân hàng. Mối quan hệ cùng chiều giữa CAR và khả năng sinh lời cũng phản ánh hiệu quả của các quy định về vốn tối thiểu trong việc nâng cao sức khỏe tài chính ngân hàng. Mối quan hệ phức tạp giữa NIIR và các chỉ số sinh lời cho thấy ngân hàng cần cân nhắc tỷ trọng thu nhập từ tín dụng hợp lý để vừa đảm bảo lợi nhuận vừa hạn chế rủi ro tín dụng. Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ đường thể hiện xu hướng biến động của NPL, CAR, NIIR cùng với ROA và ROE qua các năm, giúp minh họa rõ nét mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Giảm tỷ lệ nợ xấu (NPL): Các NHTM cần tăng cường công tác thẩm định tín dụng, áp dụng công nghệ quản lý rủi ro hiện đại và nâng cao năng lực nhân sự để giảm thiểu nợ xấu. Mục tiêu giảm NPL xuống dưới 2% trong vòng 3 năm tới, do phòng quản lý rủi ro tín dụng chủ trì.

2. Tăng cường tỷ lệ an toàn vốn (CAR): Ngân hàng cần chủ động tăng vốn tự có, tuân thủ quy định Basel II để duy trì CAR trên 8%, đảm bảo khả năng chống chịu rủi ro và nâng cao KNSL. Kế hoạch thực hiện trong 2 năm, phối hợp giữa ban lãnh đạo và phòng tài chính.

3. Cân đối tỷ trọng thu nhập từ tín dụng (NIIR): Đề xuất chuyển dịch cơ cấu thu nhập, giảm phụ thuộc vào tín dụng bằng cách phát triển các dịch vụ phi tín dụng như dịch vụ thanh toán, bảo hiểm, nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng. Mục tiêu giảm NIIR xuống khoảng 70% trong 5 năm, do phòng kinh doanh và marketing thực hiện.

4. Giảm chi phí trên mỗi tài sản vay (CLA): Tối ưu hóa quy trình cho vay, áp dụng công nghệ số để giảm chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Mục tiêu giảm CLA ít nhất 10% trong 3 năm, do phòng công nghệ thông tin và vận hành phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ tác động của rủi ro tín dụng đến lợi nhuận, từ đó xây dựng chiến lược quản trị rủi ro hiệu quả và nâng cao năng lực cạnh tranh.

2. Nhà quản lý rủi ro tín dụng: Cung cấp cơ sở khoa học để thiết kế các chính sách thẩm định, giám sát tín dụng phù hợp, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi nhuận.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính – ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về mô hình phân tích tác động rủi ro tín dụng, phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng và các biến số tài chính liên quan.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và ngân hàng trung ương: Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách giám sát, quy định về an toàn vốn và quản lý rủi ro tín dụng nhằm ổn định hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng ảnh hưởng như thế nào đến khả năng sinh lời của ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng làm tăng tỷ lệ nợ xấu, dẫn đến mất vốn và chi phí dự phòng cao, từ đó giảm lợi nhuận ngân hàng. Ví dụ, khi NPL tăng từ 1% lên 3%, ROA có thể giảm gần 50%.

2. Tại sao tỷ lệ an toàn vốn (CAR) lại quan trọng đối với lợi nhuận ngân hàng?
   CAR thể hiện khả năng chống chịu rủi ro của ngân hàng. CAR cao giúp ngân hàng duy trì ổn định tài chính, giảm thiểu rủi ro mất vốn, từ đó tăng khả năng sinh lời.

3. Làm thế nào để giảm tỷ lệ nợ xấu hiệu quả?
   Ngân hàng cần nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, áp dụng công nghệ quản lý rủi ro, và tăng cường giám sát sau cho vay để phát hiện và xử lý kịp thời các khoản nợ có nguy cơ trở thành nợ xấu.

4. Tỷ trọng thu nhập từ tín dụng (NIIR) ảnh hưởng thế nào đến lợi nhuận?
   NIIR cao đồng nghĩa ngân hàng phụ thuộc nhiều vào tín dụng, làm tăng rủi ro tín dụng. Cân đối NIIR giúp giảm rủi ro và ổn định lợi nhuận qua đa dạng hóa nguồn thu.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tác động của rủi ro tín dụng?
   Nghiên cứu sử dụng mô hình hồi quy dữ liệu bảng với 240 quan sát, áp dụng kiểm định Hausman để chọn mô hình phù hợp, cùng các kiểm định về phương sai, tự tương quan và đa cộng tuyến nhằm đảm bảo tính bền vững của kết quả.

Kết luận

• Rủi ro tín dụng, đặc biệt tỷ lệ nợ xấu (NPL), có tác động tiêu cực rõ rệt đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam.
• Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) có tác động tích cực, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng sinh lời.
• Tỷ trọng thu nhập từ tín dụng (NIIR) cần được cân đối hợp lý để giảm thiểu rủi ro tín dụng và duy trì lợi nhuận bền vững.
• Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng của 20 NHTM trong 12 năm, áp dụng mô hình hồi quy đa biến với các kiểm định chặt chẽ, đảm bảo độ tin cậy cao.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp quản lý rủi ro tín dụng, tăng cường vốn và đa dạng hóa nguồn thu nhập nhằm nâng cao khả năng sinh lời của ngân hàng. Đề nghị các nhà quản lý ngân hàng và cơ quan quản lý nhà nước áp dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện hiệu quả hoạt động ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu bài nghiên cứu. Chương 2: Tổng quan về tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của các Ngân Hàng Thương Mại và mô hình nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng rủi ro tín dụng tác động đến khả năng sinh lời của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam. Chương 4: Khảo sát, kiểm định mô hình nghiên cứu về tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam.

Chương 5: Giải pháp nâng cao khả năng sinh lời của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam từ việc hạn chế tác động của rủi ro tín dụng.7 Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Tác giả đã nghiên cứu mẫu trên 20 NHTM và trong khoản thời gian 12 năm từ 2006-2017, trong đó số liệu được cập nhật mới nhất đến 2017 giúp cho đề tài có tính thực tiễn cao và mang tính cập nhật so với các đề tài trước đây, giúp người đọc có được cái nhìn sát với hiện tại nhất. Ngoài việc kế thừa từ các bài nghiên cứu trước đây (sẽ được lược khảo tại chương 2 mục 2.2 tại bài Nghiên cứu này) áp dụng đưa nhiều biến (9 biến) tác động đến KNSL vào mô hình, nhằm giúp người đọc có thể hình dung được tổng quan các yếu tố tác động đến KNSL. trong đó chi tiết tác động của RRTD vẫn đóng vai trò trọng tâm. Đặc biệt, tác giả đã đưa thêm biến tỷ trọng thu nhập từ tín dụng trên tổng thu nhập hoạt động (NIIR) được xem là một biến mới đại diện cho RRTD quan trọng để thể hiện tác động của RRTD đến KNSL.

Với biến mới NIIR tác giả đo lường: tỷ trọng thu nhập từ tín dụng trên tổng thu nhập hoạt động có tác động đến KNSL của NHTM hay không? Nếu có thì biến này tác động cụ thể như thế nào? Điều này giúp cho các NHTM có cái nhìn rõ hơn nhằm đưa ra các quyết định về quy mô tín dụng của ngân hàng để giảm mức độ tác động của RRTD đến KNSL, đây là một trong đóng góp quan trọng của bài nghiên cứu này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Chương 2: Tổng quan về tác động của rủi ro tín dụng đến khả năng sinh lời của các Ngân Hàng Thương Mại và mô hình nghiên cứu 2.1 Tổng quan về khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại.1 Khái niệm: Khả năng sinh lời là khả năng tạo ra lợi nhuận từ nguồn lực của doanh nghiệp (có thể là tổng nguồn lực hoặc từng phần nguồn lực cụ thể). Khả năng sinh lời cho thấy tính hiệu quả của việc quản lý nguồn lực sẵn có để tạo ra lợi nhuận (Amico et al, 2011). Khả năng sinh lời là mục tiêu chính của tất cả các hoạt động kinh doanh, không có khả năng sinh lời thì tất cả các hoạt động kinh doanh không thể tồn tại trong thời gian dài.

do đó, việc xác định khả năng sinh lời trong quá khứ, hiện tại và dự đoán cho tương lai là vô cùng quan trọng (Don Hofstrand, 2009). Theo đó, khả năng sinh lời của Ngân hàng thương mại được hiểu là khả năng NHTM tạo ra lợi nhuận từ nguồn lực của NHTM gồm tài sản vật chất và tài sản tài chính. Khả năng sinh lời phản ánh hiệu quả hoạt động của một ngân hàng thương mại trong việc sử dụng nguồn lực của NHTM trong hoạt động kinh doanh của mình để tối đa hóa lợi nhuận và tối thiểu hóa chi phí. Đặc biệt, khả năng sinh lời là một trong những yếu tố được quan tâm và chú trọng nhất đối với các doanh nghiệp nói chung và NHTM nói riêng.2 Các chỉ số xác định khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại Có thể thấy khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại trong kinh tế được thể hiện hoặc đo lường thông qua nhiều chỉ số, như: Lợi nhuận sau thuế, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận, thu nhập lãi cận biên, tỷ lệ của lợi nhuận tạo ra từ tổng tài sản hay tỷ lệ lợi nhuận tạo ra từ vốn chủ sở hữu.

Trong nhiều chỉ số để xác định khả năng sinh lời của NHTM nêu trên thì thông qua thừa kế những nghiên cứu trước đây và thông lệ tác giả thấy rằng 2 chỉ số phản ảnh rõ nét nhất và được áp dụng nhiều nhất để đánh giá khả năng sinh lời đó LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 là: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE). Các nghiên cứu thực nghiệm sử dụng tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) để đo lường khả năng sinh lời của các NHTM và các định chế tài chính khác. Thứ Nhất: Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) thể hiện khả năng cuả NHTM trong việc sử dụng hiệu quả tổng tài sản của mình để tạo ra lợi nhuận. Chỉ số này đo lường hiệu quả hoạt động của NHTM mà không quan tâm đến cấu trúc tài chính.

ROA càng cao càng thể hiện khả năng quản lý tốt của NHTM trong việc chuyển hóa lợi nhuận từ tổng tài sản. 𝑇ℎ𝑢 𝑛ℎậ𝑝 𝑡𝑟ướ𝑐 𝑡ℎ𝑢ế ROA = × 100% 𝑇ổ𝑛𝑔 𝑡à𝑖 𝑠ả𝑛 Thứ hai: Tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) thể hiện lợi nhuận NHTM mang về từ việc sử dụng vốn chủ sở hữu. Hay nói cách khác ROE thể hiện lợi ích mà cổ đông tạo ra từ vốn của mình góp vào. ROE càng cao thể hiện đồng vốn của cổ đông được sử dụng càng hiệu quả.

Do đó tỷ lệ ROE là tỷ lệ được các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm. 𝑇ℎ𝑢 𝑛ℎậ𝑝 𝑟ò𝑛𝑔 ROE = × 100% 𝑉ố𝑛 𝑐ℎủ 𝑠ở ℎữ𝑢 Nguồn: Giáo trình Tài chính doanh nghiệp hiện đại 2.3 Sự cần thiết và các cách thức gia tăng khả năng sinh lời của NHTM Sự cần thiết: Trong hệ thống NHTM thì khả năng sinh lời của NHTM có tầm quan trọng rất lớn. NHTM có KNSL cao sẽ thu hút nguồn vốn dồi dào và đa dạng hơn tạo cơ sở để NHTM gia tăng tài sản, mở rộng thị trường, đầu tư công nghệ tiên tiến thu hút khách hàng và tạo ra các tài sản sinh lời nhiều hơn. Do đó, nâng cao KNSL của LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 NHTM là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của các nhà quản lý điều hành kinh doanh của NHTM.

Cách thức: Để nâng cao khả năng sinh lời thì NHTM cần gia tăng lợi nhuận tạo ra, sử dụng chi phí hợp, đồng thời hạn chế được các rủi ro, tổn thất bằng cách thực hiện các biện pháp, chính sách phù hợp cho định hướng và quyết định kinh doanh của NHTM. Như vậy, với nhiều phương pháp để nâng cao khả năng sinh lời, tác giả sẽ tập trung vào việc giảm thiểu rủi ro để gia tăng khả năng sinh lời. Có nhiều cách tiếp cận để phân loại rủi ro, trong đó các loại rủi ro tác động đến KNSL gồm: Hình 2.1 Cơ cấu rủi ro tác động đến KNSL (Nguồn: Hagendorff (2010)) Theo Koch và MacDonald (2009, trang 108), rủi ro của các NHTM có thể được xác định là: rủi ro tín dụng, rủi ro thanh khoản, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động, rủi ro danh tiếng và rủi ro pháp lý. Trong nhiều yếu tố rủi ro tác động đến KNSL của ngân hàng thương mại, tác giả đồng quan điểm với Boffey và Robson (1995) tại nghiên cứu của mình đã cho rằng rủi ro tín dụng thường được xác định là rủi ro lớn nhất đối với hoạt động của LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 ngân hàng (2007, trang 6).

Do đó, trong phạm vi bài nghiên cứu này tác giả tập trung chính vào rủi ro tín dụng, có thể thấy: Hoạt động tín dụng là hoạt động xương sống và nền tảng của NHTM là chức năng sơ khai của NHTM, do đó rủi ro tín dụng là rủi ro gắn liền với hoạt động của NHTM và không thể tách rời. Số liệu thực tế cho thấy giá trị tín dụng chiếm tỷ trọng lớn từ 60-80% tổng số tài sản có của NHTM và đem lại hơn 60% doanh lợi cho ngân hàng.2 Tổng quan về rủi ro tín dụng của Ngân hàng thuơng mại 2.1 Khái niệm: Rủi ro tín dụng được Uỷ ban Basel về giám sát ngân hàng định nghĩa là những rủi ro có nguyên nhân từ sự không chắc chắn về khả năng hoặc độ sẵn sàng của một đối tác thực thi các nghĩa vụ trong hợp đồng. Theo Quyết định số 22/VBHN-NHNN ngày 04/06/2014 của Ngân hàng Nhà Nước (2014), tại điều 2 khoản 1 có nêu rõ “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng" là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết. Cũng theo Jen Hagendorff (2010) cho rằng rủi ro tín dụng là rủi ro mà người đi vay sẽ không đáp ứng được nghĩa vụ thanh toán nợ của mình.

Như vậy trong phạm vi luận văn này, rủi ro tín dụng được hiểu là rủi ro mất vốn của NHTM khi người vay không trả được một phần hoặc toàn bộ nợ vay hoặc và lãi vay đúng thời hạn đã thỏa thuận tại hợp đồng tín dụng.2 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng: Khi nói đến rủi ro tín dụng chúng ta nghỉ ngay đến nguyên nhân trực quan đó là: người đi vay không trả được nợ. Vậy do đâu người đi vay không trả được nợ? để trả lời được câu hỏi này thì cần xem xét các khía cạnh nguyên nhân khách quan và LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 nguyên nhân chủ quan dẫn đến rủi ro tín dụng, đây là những vấn đề nằm sau hình ảnh trực quan là người đi vay không trả được nợ nêu trên. Thứ nhất: Nguyên nhân khách quan: Sức khỏe nền kinh tế: Bất kỳ chủ thể kinh tế nào cũng đều được đặt trong môi trương kinh tế của quốc gia và của thế giới. Do đó, sức khỏe của nên kinh tế ảnh hưởng trực tiếp và rất quan trọng đối với tình hình hoạt động của các ngân hàng thương mại.

Các yếu tố phản ảnh sức khỏe của nền kinh tế ảnh hưởng trực tiếp đến rủi ro hệ thống mà các ngân hàng thương mại (hay bất kỳ chủ thể kinh tế nào) cũng đều phải gánh chịu đó là: tỷ lệ lạm phát, thất nghiệp, GDP, chỉ số giá. sẽ tác động đến rủi ro tín dụng.