Chương 1: Giới thiệu tổng quan về luận văn - Chương 2: Tổng quan về đa dạng hóa thu nhập và hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng - Chương 3: Thực trạng đa dạng hóa thu nhập tại các NHTMCP tại Việt Nam - Chương 4: Phương pháp, dữ liệu và kết quả nghiên cứu - Chương 5: Giải pháp đa dạng hóa thu nhập góp phần gia tăng hiệu quả hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam 1. Ý nghĩa khoa học của luận văn Bằng cách hệ thống hóa và tổng hợp những kiến thức liên quan đến đa dạng hóa thu nhập cũng như đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng, luận văn tiến hành phân tích lập luận để đưa ra tác động của đa dạng hóa thu nhập đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Việc tổng hợp lý thuyết về các mô hình nghiên cứu qua thực nghiệm đo lường tác động của đa dạng hóa thu nhập đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng tại một số quốc gia khác trên thế giới trong các bài nghiên cứu trước, kết hợp với thực trạng hệ thống NHTMCP Việt Nam, luận văn sẽ xây dựng mô hình đo lường tác động của đa dạng hóa đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTMCP Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Sau khi có kết quả ước lượng mô hình hồi quy xem xét sự tác động của đa dạng hóa thu nhập đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng cũng như thực trạng đa dạng hóa thu nhập tại các NHTMCP Việt Nam, luận văn giúp người đọc xác định rõ vai trò thực sự của hoạt động đa dạng hóa thu nhập trong bối cảnh kinh tế hội nhập của Việt Nam hiện nay, từ đó đưa ra những giải pháp phù hợp đối với ngân hàng cũng như những kiến nghị đến Chính phủ, Ngân hàng nhà nước.
Tóm lại, luận văn đánh giá thực trạng đa dạng hóa thu nhậpnhằm tìm ra những mặt tích cực cũng như những mặt hạn chế, tồn tại và đây là cơ sở khoa học để các nhà quản trị có cách nhìn nhận, điều chỉnh mức độ đa dạng hóa phù hợp hơn với thực trạng Việt Nam hiện nay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ ĐA DẠNG HÓA THU NHẬP VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Tổng quan về đa dạng hóa thu nhập của ngân hàng thương mại 2. Khái niệm đa dạng hóa Đối với nhà đầu tư thì đa dạng hóa là ý tưởng mà nhà đầu tư phân bổ tiền vào nhiều loại đầu tư khác nhau.
Khi một lĩnh vực đầu tư bị sụt giảm và lĩnh vực khác tăng trưởng thì việc lựa chọn đa dạng hoá trong đầu tư giúp nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro của mình. Đối với một doanh nghiệp sản xuất, cung cấp hàng hóa, dịch vụ thì đa dạng hóa sản phẩm là quá trình phát triển cải biến, sáng tạo ra nhiều loại sản phẩm từ những sản phẩm truyền thống sẵn có, đồng thời cải biến và nhập ngoại nhiều loại sản phẩm cùng loại, phong phú về chủng loại và mẫu mã từ những sản phẩm thô đến sản phẩm qua chế biến.Đây là một trong những phương thức căn bản để nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường. Khái niệm đa dạng hóa thu nhập ngân hàng Thu nhập của ngân hàng bao gồm thu nhập từ các hoạt động như sau: - Thu nhập từ các hoạt động cho vay: bao gồm thu nhập từ lãi cho vay khách hàng, thu khác từ hoạt động tín dụng và thu nhập từ việc kinh doanh chứng khoán nợ. - Thu nhập từ lãi hùn vốn, lãi kinh doanh liên kết: các khoản thu này được xác định trên cơ sở kết quả sản xuất kinh doanh của các tổ chức kinh tế mà các ngân hàng tham gia hùn vốn, góp vốn, hoặc liên kết liên doanh.
- Thu lãi tiền gửi: Là số tiền lãi hàng tháng hoặc trong một khoảng thời gian nhất định mà các NHTM thu được trên cơ sở số dư tiền gửi thanh toán và tài khoản tiền gửi có kì hạn tại NHNN và các TCTD khác. - Thu từ nghiệp vụ kinh doanh ngoại tệ bao gồm : thu lãi cho vay ngoại tệ, thu thủ tục phí nghiệp vụ thanh toán. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 - Thu từ hoạt động dịch vụ (thu lệ phí, hoa hồng .) bao gồm đại lý, thanh toán không dùng tiền mặt,chuyển tiền, nhận chuyển tiền, dịch vụ tư vấn.Đây là khoản thu khá hấp dẫn mà không cầc đòi hỏi nhiều vốn. - Các khoản thu khác: Ngoài các khoản thu như trên NHTM còn có các khoản thu khác phát sinh trong quá trình hoạt động của NHTM như thu khách hàng phát hành quá số dư, thu lãi phạt nợ quá hạn.
- Nguồn thu nhập của Ngân hàng chủ yếu được phân thành thu nhập lãi và thu nhập ngoài lãi, trong đó phần lớn là thu nhập lãi. Trước đây, Ngân hàng thường chỉ tập trung vào các hoạt động truyền thống tạo ra thu nhập lãi như hoạt động tín dụng. Nguồn thu ngoài lãi của Ngân hàng trước đây chủ yếu thu từ phí dịch vụ bao gồm séc, dịch vụ thanh toán, dịch vụ ủy thác và quản lý tài sản. Gần đây, các Ngân hàng đang ngày càng mở rộng ra các hoạt động như bảo hiểm, đầu tư kinh doanh thương mại khác.
Chính sự thay đổi trong tỷ trọng thu nhập lãi và thu nhập phi lãi theo hướng ngày càng tăng tỷ trọng thu nhập phi lãi và giảm thu nhập lãi đã tạo nên khái niệm đa dạng hóa thu nhập ngân hàng. Tính tất yếu của việc đa dạng hóa thu nhập ngân hàng Trong vài thập kỷ qua, hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đã trải qua những thay đổi đáng kể. Nhất là trong thời gian gần đây, ngành ngân hàng đang phải đối mặt với sự thu nhỏ ngày càng tăng của chi phí trung gian xử lý bởi các ngân hàng dẫn đến sự suy giảm trong các hoạt động trung gian truyền thống. Các ngân hàng đang đẩy mạnh việc chuyển chiến lược kinh doanh vào các hoạt động đầu tư và các hoạt động thu phí, hoa hồng…Có ít nhất 04 sự thay đổi lớn dẫn đến việc đa dạng hóa thu nhập ngân hàng.
Xu thế hội nhập quốc tế ngày càng mở rộng Trước khi xu thế hội nhập quốc tế ngày càng phát triển mạnh mẽ thì hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam tồn tại và phát triển chủ yếu nhờ sự chênh lệch lớn giữa lãi suất huy động và lãi suất cho vay được bảo hộ và điều tiết bởi Ngân hàng nhà LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 nước Việt Nam. Vì vậy, việc mở cửa thị trường tài chính làm các ngân hàng Việt Nam phải đối mặt với cạnh tranh cao hơn từ các ngân hàng nước ngoài. Sự kiện nổi bật nhất là Việt Nam trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mại thế giới WTO năm 2007 và mới đây nhất là Việt Nam tham gia ký kết Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương ( gọi tắt là TPP) là cột mốc quan trọng, tạo động lực toàn diện cho nền kinh tế nói chung và thị trường tài chính Việt Nam nói riêng. Trong nhóm các nước TPP thì trình độ phát triển của thị trường dịch vụ tài chính của Việt Nam còn thấp, do vậy, áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng khi các tập đoàn tài chính nước ngoài tiếp cận và tham gia thị trường Việt Nam.
Dịch vụ tài chính là một trong những lĩnh vực quan trọng được các nước TPP đặc biệt quan tâm, kỳ vọng đưa TPP trở thành hiệp định tự do hóa của thế kỷ 21 với những cam kết sâu rộng về tiếp cận thị trường trên các lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán và bảo hiểm. Xu thế hội nhập quốc tế này đã mang lại nhiều cơ hội và thách thức đối với hệ thống Ngân hàng thương mại Việt Nam. Khi sự bảo hộ dần được dỡ bỏ, sự tham gia ngày càng sâu rộng của các Ngân hàng nước ngoài làm cho các sản phẩm tài chính ngày càng đa dạng, phong phú, điều này tác động trực tiếp tới các Ngân hàng thương mại Việt Nam. Vì vậy, đa dạng hóa thu nhập là hướng đi tất yếu giúp các Ngân hàng thương mại nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập hiện nay.
Các NTHM Việt Nam đã phản ứng bằng cách nâng cao sự tham gia của họ trong các hoạt động mới và thay đổi đáng kể cơ cấu thu nhập của họ bằng cách giảm tỷ trọng thu nhập từ các hoạt động kinh doanh truyền thống. Sự đổi mới trong công nghệ ngân hàng Xu thế hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng buộc các NHTM Việt Nam phải cập nhật và đổi mới công nghệ liên quan. Một mặt, việc đổi mới công nghệ ngân hàng, chuyển sang sử dụng hệ thống hoạt động tự động điện tử thay thế cho hệ thống dựa trên lao động thủ công giúp các ngân hàng giảm chi phí hoạt động, tăng hiệu quả hoạt LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 động kinh doanh. Mặt khác, đổi mới công nghệ ngân hàng sẽ giúp các NHTM Việt Nam tăng khả năng cạnh tranh với các Ngân hàng nước ngoài.
Việc khai thác công nghệ mới về cơ bản có thể thay đổi mô hình kinh doanh ngân hàng. Các vấn đề lớn về công nghệ thông tin dẫn đến sự xuất hiện của các sản phẩm tài chính hoàn toàn mới. Các ngân hàng buộc phải đổi mới trong các dịch vụ và sản phẩm để cạnh tranh với các đối thủ. Họ cần phải chuyển đổi các hoạt động kinh doanh cơ bản của mình sang các mảng kinh doanh phi truyền thống, từ đó dẫn đến việc đa dạng hóa nguồn thu nhập của ngân hàng.
Sự thay đổi trong hành vi của các Công ty. Sự phát triển của công nghệ thông tin đã ảnh hưởng đến ngành ngân hàng cả trực tiếp thông qua các ứng dụng công nghệ thông tin vào các sản phẩm tài chính và gián tiếp thông qua tác động của nó đối với sự phát triển của thị trường tài chính và hành vi của công ty. Gắn liền với sự phát triển công nghệ thông tin, thị trường chứng khoán cũng ngày càng phát triển giúp các công ty lớn có thể huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu hoặc cổ phiếu thay vì vay vốn tại ngân hàng. Vì vậy, các ngân hàng đang chịu áp lực ngày càng tăng để giữ khách hàng của họ.
Các ngân hàng buộc phải áp dụng lãi suất cạnh tranh hơn để giữ khách hàng và vì vậy thu nhập từ hoạt động cho vay truyền thống bị ảnh hưởng và các ngân hàng buộc phải đa dạng hóa các nguồn thu nhập của mình.